I PKN 960/00

Wyrok z dnia 28 marca 2002 r.

I PKN 960/00

Niedopuszczalna jest droga sądowa dochodzenia roszczenia o wydanie

przez pracodawcę informacji podatkowej o uzyskanych ze stosunku pracy do-

chodach i zaliczkach pobranych na podatek dochodowy.

Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Józef Iwulski (spra-

wozdawca), Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2002 r. sprawy z powództwa

Marka K. przeciwko G. Towarzystwu Budownictwa Społecznego Spółce z o.o. w G. o

wydanie świadectwa pracy, PIT-u i opinii służbowej, na skutek kasacji strony pozwa-

nej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdań-

sku z siedzibą w Gdyni z dnia 1 lutego 2000 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w

Gdyni z dnia 13 października 1999 r. w częściach dotyczących nakazania stronie

pozwanej wydania powodowi informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na

podatek dochodowy (PIT 11) i w tym zakresie odrzucił pozew.

U z a s a d n i e n i e

Pismem z dnia 9 marca 1999 r. Marek K. wystąpił przeciwko G. Towarzystwu

Budownictwa Społecznego Spółce z o.o. w G. o orzeczenie w postępowaniu nakazo-

wym zapłaty kwoty 29.032 zł, a także wydanie świadectwa pracy oraz rozliczenia

rocznego (tzw. PIT 11). Na posiedzeniu wyjaśniającym w dniu 30 kwietnia 1999 r.

powód oświadczył, że domaga się kwoty 13.032 zł z tytułu łączącej go z pozwaną

umowy o dzieło z dnia 1 sierpnia 1998 r. oraz kwoty 17.100 zł, na którą składa się

kwota 16.000 zł brutto z tytułu wynagrodzenia za 8 miesięcy pracy oraz kwota 1.100

zł z tytułu ekwiwalentu za urlop. Ponadto oświadczył, że domaga się wydania świa-

dectwa pracy za okres, do którego faktycznie umowa o pracę trwała, tj. do 31 marca

1999 r. oraz rocznego rozliczenia za pracę i wydania opinii służbowej. Zarządzeniem

2

z dnia 30 kwietnia 1999 r. wyłączono do odrębnego rozpoznania roszczenia o za-

płatę kwoty 17.100 zł tytułem wynagrodzenia i ekwiwalentu oraz kwoty 13.032 zł ty-

tułem wynagrodzenia z umowy o dzieło. Ostatecznie powód cofnął pozew w zakresie

wydania opinii i podtrzymał żądanie dotyczące wydania świadectwa pracy i rocznego

rozliczenia.

Wyrokiem z dnia 13 października 1999 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w

Gdyni nakazał pozwanej spółce wydać powodowi świadectwo pracy za okres zatrud-

nienia od 1 lipca 1998 r. do 31 marca 1999 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na

stanowisku dyrektora do spraw inwestycyjnych oraz wydanie dokumentu - informacji

o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT 11) za okres

zatrudnienia. Sąd Rejonowy ustalił, że pozwana spółka zawiązana została w dniu 17

stycznia 1998 r. Z uwagi na to, iż rozpoczynała dopiero swoją działalność i była w

trakcie gromadzenia środków finansowych, prezes zarządu zaproponowała powo-

dowi zawarcie początkowo umowy o dzieło, a gdy sytuacja finansowa spółki ustabili-

zuje się, obiecała zawarcie umowy o pracę. Powód zawarł z zarządem pozwanej

umowy o dzieło. W związku z nimi nie był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego.

W czerwcu 1998 r. strony podjęły rozmowy zmierzające do zawarcia umowy o pracę.

Powód kierował działalnością inwestycyjną pozwanej spółki już w lipcu 1998 r. W

dniu 31 lipca 1998 r. rada nadzorcza pozwanej zawarła z powodem i pozostałymi

członkami zarządu umowy o pracę. Z powodem została zawarta umowa o pracę na

czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy. Powierzono mu obowiązki dy-

rektora do spraw inwestycyjnych, a jako dzień rozpoczęcia pracy wskazano 1 lipca

1998 r. i przyznano wynagrodzenie w wysokości 2.000 zł netto. Umowa o pracę pod-

pisana została przez członków rady nadzorczej. W dniu 1 sierpnia 1998 r. powód za-

warł z zarządem pozwanej umowę o dzieło na okres od 1 sierpnia 1998 r. do 31

grudnia 1998 r. Powód uzgodnił z członkami zarządu, że wszelkie należności wyni-

kające z umowy o pracę zostaną uregulowane do końca roku 1998. Pismem z dnia

12 lutego 1999 r. skierowanym do rady nadzorczej powód wypowiedział umowę o

pracę za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Jednocześnie w dniu 10 lutego 1999 r.

złożył rezygnację z funkcji członka zarządu. Rada nadzorcza przyjęła rezygnację po-

woda uchwałą z dnia 2 marca 1999 r. Prezes zarządu wystosowała do powoda w

dniu 18 lutego 1999 r. pismo zawierające zgodę na wykorzystanie urlopu wypoczyn-

kowego. W ocenie Sądu Rejonowego żądanie wydania świadectwa pracy oraz do-

kumentu PIT 11 jest uzasadnione. Powód zawarł z radą nadzorczą pozwanej spółki,

3

czyli organem uprawnionym do jej reprezentowania w zakresie umów o z członkami

zarządu, ważną umowę o pracę. Okoliczność, czy powód podarł swój egzemplarz

umowy jest bez znaczenia. Strony łączyła więc umowa o pracę, która została przez

powoda wypowiedziana. Dlatego za zasadne uznał żądanie wydania świadectwa

pracy oraz informacji o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek.

Wyrokiem z dnia 1 lutego 2000 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni oddalił apelację strony pozwanej. W

ocenie Sądu Okręgowego postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez

Sąd pierwszej instancji w sposób wszechstronny i dogłębny. Podzielił ocenę, że

strony łączyła ważna umowa o pracę. Zasadne jest więc roszczenie o nakazanie wy-

dania świadectwa pracy wraz z informacją o dochodach i pobranych zaliczkach za

okres zatrudnienia. Sąd drugiej instancji nie uznał zarzutu niedopuszczalności drogi

sądowej i przyjął, że sprawa dotyczyła roszczeń z zakresu prawa pracy.

Kasację od tego wyroku wniosła strona pozwana, która zarzuciła nieważność

postępowania wynikającą z niedopuszczalności drogi sądowej w zakresie obowiązku

sporządzenia rozliczenia rocznego PIT 11 oraz obrazę prawa procesowego, tj. art.

382 w związku z art. 233 § 1 k.p.c. polegającą na dowolnej ocenie materiału dowo-

dowego. Wywiodła w szczególności, że obowiązek sporządzenia deklaracji rocznej

PIT 11 jest administracyjnoprawnym obowiązkiem ciążącym na pozwanym jako płat-

niku podatku dochodowego. Obowiązek składania takiej deklaracji regulowany jest

ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz Ordynacją podatkową. Rea-

lizacja tego obowiązku podlega kontroli urzędu skarbowego. W tej sytuacji brak było

drogi sądowej do dochodzenia wykonania obowiązku administracyjnoprawnego.

Nadto ustalenia Sądu Okręgowego w zakresie oceny materiału dowodowego zebra-

nego przez Sąd Rejonowy są dowolne. W szczególności Sąd Okręgowy pominął

kwestię nieprawidłowej oceny zniszczenia egzemplarza umowy o pracę. Przyjęcie, iż

nie miała ona żadnego znaczenia jest dowolne. Zachowanie się powoda polegające

na zniszczeniu umowy o pracę w obecności osób reprezentujących pozwanego nale-

ży uznać za oświadczenie woli, a zachowanie się pozwanego należy uznać za zgodę

na takie oświadczenie.

Postanowieniem z dnia 28 marca 2000 r. Sąd drugiej instancji odrzucił w cało-

ści kasację. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie w zakresie dotyczącym żądania

wydania informacji podatkowej. Tym samym kasacja została prawomocnie odrzucona

w części dotyczącej roszczenia o wydanie świadectwa pracy.

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty naruszenia art. 233 § 1 i 382 k.p.c. dotyczyły przedmiotu, co do które-

go kasacja została prawomocnie odrzucona. Strona pozwana nie precyzuje przepi-

sów, których naruszenie doprowadziło jej zdaniem do rozpatrzenia sprawy w zakre-

sie, w jakim droga sądowa była niedopuszczalna. Powoduje to jednak nieważność

postępowania (art. 379 pkt 1 k.p.c.), a tę Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z

urzędu (art. 39311

k.p.c.). Zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku

dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze

zm.) pracodawcy jako płatnicy są obowiązani obliczać i pobierać w ciągu roku za-

liczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od nich przychody ze stosunku

pracy. Według art. 39 tej ustawy płatnicy (pracodawcy) są obowiązani w terminie do

dnia 15 marca roku następującego po roku podatkowym sporządzić w trzech egzem-

plarzach według ustalonego wzoru informację dla podatników (pracowników), którym

nie dokonano rocznego obliczenia podatku, wskazującą wysokość uzyskanych przez

nich dochodów oraz potrąconych przez płatnika w roku podatkowym składek na

ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, składki na ubezpieczenie zdrowot-

ne pobranej w roku podatkowym przez płatnika i składki na ubezpieczenie zdrowot-

ne, a także należnego i pobranego podatku. Jeden egzemplarz informacji płatnik

(pracodawca) doręcza podatnikowi (pracownikowi) do dnia 31 marca, a drugi przeka-

zuje w terminie do dnia 15 kwietnia urzędowi skarbowemu właściwemu według miej-

sca zamieszkania podatnika. Jeżeli obowiązek poboru zaliczek na podatek ustał w

ciągu roku, płatnicy ci są zobowiązani sporządzić informację i przekazać ją podatni-

kowi oraz urzędowi skarbowemu właściwemu według miejsca zamieszkania podatni-

ka w terminie do dnia 15 miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrana

została ostatnia zaliczka. Obowiązek sporządzenia tej informacji i wydania jej pra-

cownikowi obciąża więc pracodawcę, ale nie wynika ze stosunku pracy, lecz ze sto-

sunku administracyjnego, w którym pracodawca jest płatnikiem. Przepis art. 476 § 1

pkt 1 k.p.c. stanowi, że przez sprawy z zakresu prawa pracy rozumie się także

sprawy o roszczenia związane ze stosunkiem pracy. Chodzi w nim jednak o roszcze-

nia wynikające ze stosunków prawnych o charakterze cywilnoprawnym w rozumieniu

art. 1 k.p.c. Roszczenia wynikające ze stosunków administracyjnych, choćby były

związane ze stosunkiem pracy w potocznym tego słowa znaczeniu, nie są roszcze-

5

niami, które mogą być dochodzone w postępowaniu cywilnym. Droga sądowa ich

dochodzenia jest więc niedopuszczalna, a ich rozpoznanie powoduje nieważność

postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 1 k.p.c. Droga sądowa dochodzenia rosz-

czenia o wydanie informacji podatkowej o uzyskanych ze stosunku pracy dochodach

i pobranych zaliczkach na podatek, jest więc niedopuszczalna, a w sprawie w tym

zakresie doszło do nieważności postępowania w obu instancjach.

Powoduje to na podstawie art. 39316

k.p.c. uchylenie wyroków Sądów obu in-

stancji w tym zakresie i odrzucenie pozwu z mocy art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.

========================================