III RN 67/01

Wyrok z dnia 21 maja 2002 r.

III RN 67/01

Niedopuszczalna jest egzekucja administracyjna podatków stanowią-

cych wydatki połączone z likwidacją masy upadłości.

Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Józef Iwulski (spra-

wozdawca), Herbert Szurgacz.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Ryszarda Wal-

czaka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2002 r. sprawy ze skargi Syndy-

ka Masy Upadłości W. Przedsiębiorstwa Budowlanego „P.” Spółki Akcyjnej w W. na

postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia 22 lipca 1999 r. [...] w przedmiocie odda-

lenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, na skutek rewizji nadzwyczajnej Mini-

stra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka

Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 26 maja 2000 r. [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

U z a s a d n i e n i e

Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego

Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 26 maja 2000

r. [...] w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości W. Przedsiębiorstwa Budowlane-

go „Północ” S.A. w W. na postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia 22 lipca 1999 r.

w przedmiocie oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzucił rażące

naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja

1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) oraz

art. 84 Konstytucji RP w związku z art. 63 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypo-

spolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (jednolity tekst: Dz.U. z

1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) i na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym

Sądzie Administracyjnym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie

skargi.

2

Postanowieniem z dnia 21 czerwca 1999 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-

S.M. oddalił zarzuty Syndyka Masy Upadłości W. Przedsiębiorstwa Budowlanego „P.”

S.A. w upadłości, na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie 5 tytułów

wykonawczych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Prawo upadłościowe

nie ogranicza w żadnym stopniu stosowania do upadłych podmiotów gospodarczych

przepisów Ordynacji podatkowej, zaś Ordynacja podatkowa również nie zawiera

żadnych ograniczeń jej stosowania do podmiotów w upadłości. Izba Skarbowa w W.

postanowieniem z dnia 22 lipca 1999 r. utrzymała w mocy postanowienie organu

pierwszej instancji, zaskarżone zażaleniem syndyka. W uzasadnieniu postanowienia

Izba Skarbowa podzieliła stanowisko reprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 3 lutego 1998 r., I SA/Wr 1268/97, którego teza głosi, iż

zawieszenie, a następnie umorzenie z mocy prawa postępowania egzekucyjnego,

nie dotyczy egzekucji prowadzonej w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych

powstałych wskutek czynności syndyka po ogłoszeniu upadłości. Organy podatkowe

mogą wszczynać postępowanie egzekucyjne również po ogłoszeniu upadłości w celu

dochodzenia należności podatkowych.

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem

z dnia 26 maja 2000 r. [...] uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w

mocy postanowienie Urzędu Skarbowego W.-S.M. z dnia 28 grudnia 1998 r. Naczel-

ny Sąd Administracyjny odwołał się do poglądów wyrażonych w wyroku tego Sądu z

dnia 26 czerwca 2000 r. [...] i uznał, że celem postępowania upadłościowego jest za-

spokojenie wierzycieli przez uzyskanie środków ze składników majątkowych masy

upadłości i dzielenie ich według specjalnego porządku. Status wierzycieli jest ten

sam, a kolejność zaspokojenia roszczeń jest określona w art. 204 Prawa upadło-

ściowego. Każdy z wierzycieli może być zaspokojony jedynie w trybie przepisów

Prawa upadłościowego. Charakter prawny wierzytelności decyduje co najwyżej o

kolejności zaspokajania z masy upadłości, natomiast nie stwarza podstaw prawnych

do wyłączenia jej ze sfery działania Prawa upadłościowego. Należności podatkowe

są w takiej sytuacji wyłączone spod działania przepisów podatkowych. Prawo upa-

dłościowe jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ogólnymi, a syndyk

masy upadłości jest wykonawcą egzekucji uniwersalnej. NSA wnioskując a minori ad

maius uznał, że jeżeli postępowanie egzekucyjne wszczęte przed ogłoszeniem upa-

dłości przeciwko upadłemu musi być zawieszone z ogłoszeniem upadłości, a następ-

nie zostaje umorzone z mocy prawa, gdy postępowanie o ogłoszeniu upadłości sta-

3

nie się prawomocne (art. 63 § 1 Prawa upadłościowego), to tym bardziej wykluczone

jest postępowanie egzekucyjne w trakcie czynności postępowania upadłościowego.

Wartość nieodprowadzonego podatku od towarów i usług zostaje w masie upadłego

przedsiębiorstwa. Prawo upadłościowe wyklucza prowadzenie egzekucji nieuiszczo-

nych podatków, a zaspokojenie wierzytelności Skarbu Państwa może nastąpić jedy-

nie w trybie przepisów Prawa upadłościowego.

Minister Sprawiedliwości uważa, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjne-

go zapadł z rażącym naruszeniem przepisów wskazanych w rewizji nadzwyczajnej.

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia- Fabryczna z dnia 3 lutego 1995 r.

[...] została ogłoszona upadłość W. Przedsiębiorstwa Budowlanego S.A. z siedzibą w

W. Istotę sporu w powyższej sprawie zdaniem Ministra Sprawiedliwości stanowi kwe-

stia dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego do masy upadłości

w związku z nieuregulowaniem zaległości podatkowych powstałych w wyniku czyn-

ności syndyka masy upadłości. Minister reprezentuje stanowisko, że jeżeli zaległości

podatkowe względem państwa powstały po dniu ogłoszenia upadłości wskutek włas-

nych czynności syndyka masy upadłości, a syndyk tych należności nie reguluje, to

nie tylko uprawnieniem ale i obowiązkiem wierzyciela (w tym przypadku Naczelnika

Urzędu Skarbowego W.-S.M.), jest wystawienie tytułu wykonawczego obejmującego

te należności, natomiast do organów egzekucyjnych należy egzekwowanie tych na-

leżności. Jakkolwiek przedmiotem postępowania były zarzuty dotyczące postępowa-

nia egzekucyjnego, to w istocie sprawa dotyczy obowiązku płacenia podatków, w tym

wypadku podatku od towarów i usług, za czynności podlegające temu podatkowi.

Pogląd zaprezentowany przez NSA w zaskarżonym wyroku wprowadza w istocie

nieznane ustawie zwolnienie podatkowe. Zgodnie z art. 84 Konstytucji RP, każdy jest

obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków okre-

ślonych w ustawie. Wskazując w zaskarżonym wyroku, że syndyk masy upadłości od

własnych czynności nie jest obowiązany płacić podatków, NSA w sposób rażący na-

ruszył ten przepis Konstytucji, wprowadzając nieznane ustawie uprzywilejowanie po-

datkowe. Zgodnie z art. 90 Prawa upadłościowego, syndyk powołany jest do zarzą-

dzania majątkiem upadłego i przeprowadzenia likwidacji tego majątku. Syndyk w celu

likwidacji majątku upadłego dokonał w miesiącach: lipiec, sierpień i październik 1998

r. oraz styczeń i luty 1999 r. sprzedaży pewnych składników majątku masy upadłości,

w związku z czym powstało jego zobowiązanie w podatku od towarów i usług. Istnie-

nie tego zobowiązania syndyk potwierdził, składając w Urzędzie Skarbowym odpo-

4

wiednie deklaracje. Jednak, mimo powstania obowiązku zapłaty podatku, syndyk nie

uregulował należności. W związku z tym skierowano sprawę do egzekucji. Pogląd

NSA, że należności podatkowe powstałe wskutek własnych działań syndyka masy

upadłości są wyłączone spod działania przepisów podatkowych jest nieuprawniony.

Mamy bowiem do czynienia z nieuregulowaniem podatku od towarów i usług od

czynności dokonanych przez syndyka masy upadłości po ogłoszeniu upadłości. Po-

dzielając pogląd organów skarbowych, że przepisy Prawa upadłościowego nie ogra-

niczają w żadnym stopniu stosowania do upadłych podmiotów przepisów Ordynacji

podatkowej, Minister Sprawiedliwości stwierdza, że także Ordynacja podatkowa nie

zawiera żadnych ograniczeń jej stosowania do podmiotów w upadłości. Skoro ani

ustawy podatkowe, ani Prawo upadłościowe nie uchylają w jakimkolwiek zakresie

stosowania przepisów Ordynacji do upadłych podmiotów, to uregulowane w niej in-

stytucje stosuje się w pełnym zakresie w postępowaniu podatkowym. Podmiot go-

spodarczy mimo upadłości nie traci swego charakteru prawnego i nadal stosuje się

wobec niego przepisy prawa, nie uchylone przez Prawo upadłościowe (tak wyrok

NSA z dnia 3 maja 1994 r., III SA 1723/93). Długi powstałe po ogłoszeniu upadłości

podlegają zaspokojeniu poza planem podziału masy realizowanym zgodnie z art. 204

Prawa upadłościowego. Syndyk prowadzi działalność gospodarczą upadłego i żaden

przepis prawa nie zwalnia go od płacenia podatku od towarów i usług. Obowiązuje

zasada powszechności opodatkowania, a wszelkie wyjątki muszą być określone w

ustawie i nie podlegają wykładni rozszerzającej. Sąd dokonał rozszerzającej wykładni

art. 63 § 1 Prawa upadłościowego, co w tym przypadku jest niedopuszczalne i sta-

nowi rażące naruszenie prawa. Z art. 63 § 1 Prawa upadłościowego wynika jedno-

znacznie, że dotyczy on tylko zaległości podatkowych powstałych przed ogłoszeniem

upadłości. Przepis ten stanowi, że postępowanie egzekucyjne wszczęte przed ogło-

szeniem upadłości przeciwko upadłemu w poszukiwaniu jego długu osobistego, bę-

dzie zawieszone z ogłoszeniem upadłości. Będzie ono umorzone z mocy prawa po

uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. W zdaniu pierwszym

jest mowa o postępowaniu egzekucyjnym wszczętym przed ogłoszeniem upadłości,

a więc i zaległości muszą powstać przed ogłoszeniem upadłości. Przepis nie ma więc

zastosowania do należności, które powstały już po ogłoszeniu upadłości i są wyni-

kiem czynności podjętych przez syndyka. Jego zastosowanie w sprawie jest rażącym

naruszeniem prawa. Minister Sprawiedliwości podniósł, że w analogicznej sprawie

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w wyroku z dnia

5

3 lutego 1998 r., I SA/Wr 1268/97, stwierdził, iż w rozpatrywanym przypadku nie za-

chodzi niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne

dotyczy bowiem zobowiązań podatkowych powstałych po ogłoszeniu upadłości i

dlatego do takiego postępowania nie odnosi się art. 63 § 1 Prawa upadłościowego.

Prawo upadłościowe nie reguluje kwestii egzekucji należności, a w szczególności

zaległości podatkowych, które powstały na skutek czynności syndyka wynikających

ze sprawowania zarządu masą upadłości (art. 90 Prawa upadłościowego). Na margi-

nesie Minister Sprawiedliwości podnosi, że uzasadnienie wyroku zawiera szereg nie-

ścisłości oraz że trudno jest podzielić stwierdzenie NSA, iż syndyk jest organem po-

stępowania upadłościowego i prowadzi egzekucję uniwersalną.

W obszernej odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną Syndyk masy upadłości

wniósł o jej oddalenie. Podniósł w szczególności, że istota zaskarżonego wyroku,

stwierdzającego niedopuszczalność egzekucji syngularnej z masy upadłości, w tym

egzekucji prowadzonej w poszukiwaniu zaspokojenia długów powstałych w toku po-

stępowania upadłościowego, zgodna jest z intencją uchwały Sądu Najwyższego z

dnia 18 kwietnia 2000 r., III CZP 3/00, a także linią orzeczniczą NSA, która utrwala

się w ostatnim okresie w wyrokach tego Sądu z dnia 4 marca 1998 r., III SA 1317/98 i

z dnia 10 listopada 1999 r., SA/Sz 1794/98. Syndyk zaprzecza, aby pogląd zapre-

zentowany przez NSA wprowadzał nieznane ustawie zwolnienie podatkowe. Pośred-

nim wyrazem tego jest fakt, iż już po uchyleniu czynności egzekucyjnych organu

skarbowego, Syndyk spłacił w całości wierzytelności objęte wyrokiem w trybie art.

205 Prawa upadłościowego, a urząd skarbowy kwoty te przyjął i zarachował na po-

czet właściwych należności. NSA stwierdził jedynie, że każdy z wierzycieli upadłego,

posiadający należność podlegającą zaspokojeniu z masy upadłości, może być za-

spokojony tylko w trybie przepisów Prawa upadłościowego. Nie można uznać podat-

ków za wyłączone ze sfery działania Prawa upadłościowego, skoro art. 204 tego

Prawa wyczerpująco wymienia w § 1 wszystkie należności ulegające zaspokojeniu z

masy upadłości, oznaczając też kolejność, w jakiej będą one uiszczone. Przepis ten

nie pomija podatków, a przeciwnie, wyraźnie je wymienia. Gdyby przyjąć stanowisko

organów skarbowych, a obecnie też Ministra Sprawiedliwości, że organy skarbowe

mogą pobierać zaległe podatki od upadłego podatnika kiedy zechcą, to sens traci

dyspozycja art. 204 § 1 Prawa upadłościowego, iż należności te będą uiszczone w

określonej kolejności, co dotyczy wydatków połączonych z zarządem i likwidacją

masy upadłości, nie wyłączając podatków i innych danin publicznych. Zdaniem Syn-

6

dyka postępowanie upadłościowe stanowi egzekucję uniwersalną (generalną), gdyż

polega na poszukiwaniu zaspokojenia z całego w zasadzie majątku upadłego. W

uchwale z dnia 18 kwietnia 2000 r., III CZP 3/00, Sąd Najwyższy wskazał, że w swo-

jej istocie postępowanie przeciwko masie, a także egzekucja prowadzona przeciwko

masie, jest zawsze postępowaniem i egzekucją przeciwko upadłemu. Postępowanie

upadłościowe jest jedynym postępowaniem normującym dochodzenie roszczeń

przeciwko upadłemu. Pojawiające się wątpliwości interpretacyjne powinno się zatem

rozstrzygać na rzecz wyłączności postępowania upadłościowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie jest zasadny pogląd Ministra Sprawiedliwości, że istota sprawy dotyczy

obowiązku płacenia podatków, w tym wypadku podatku od towarów i usług, za czyn-

ności podlegające temu podatkowi. Pogląd zaprezentowany przez NSA w zaskarżo-

nym wyroku nie wprowadza nieznanego zwolnienia podatkowego. Oznacza on jedy-

nie, że należności podatkowe będą zaspokojone w trybie przepisów Prawa upadło-

ściowego (w kolejności i zakresie z nich wynikającym). Zgodnie z art. 84 Konstytucji

RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym

podatków określonych w ustawie. NSA nie naruszył tego przepisu, gdyż nie zwolnił

syndyka z obowiązku zapłaty podatku ani tego obowiązku nie ograniczył. Sąd stwier-

dził tylko, że należności te (tak jak wszystkie inne) będą zaspokojone w postępowa-

niu upadłościowym, a więc ich uprzywilejowanie będzie wynikało wyłącznie z przepi-

sów tego Prawa. Oznacza to także, iż należności podatkowe nie będą zaspokojone z

pierwszeństwem względem innych należności uprzywilejowanych w postępowaniu

upadłościowym w tym samym stopniu. Zarzut naruszenia art. 84 Konstytucji nie jest

więc zasadny.

Sąd Najwyższy podziela pogląd Ministra Sprawiedliwości, że w zaskarżonym

wyroku NSA dokonał błędnej wykładni art. 63 § 1 Prawa upadłościowego (w ade-

kwatnym do daty ogłoszenia upadłości brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej

ustawą z dnia 31 lipca 1997 r., Dz.U. Nr 117, poz. 751, zmieniającą Prawo upadło-

ściowe z dniem 3 stycznia 1998 r.). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzeku-

cyjne, wszczęte przed ogłoszeniem upadłości przeciwko upadłemu w poszukiwaniu

jego długu osobistego, będzie zawieszone z ogłoszeniem upadłości. Będzie ono

umorzone z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upa-

7

dłości. Przepis wyraźnie dotyczy więc postępowania egzekucyjnego wszczętego

przed ogłoszeniem upadłości. W tym aspekcie jest to więc przepis wyjątkowy, który

nie może podlegać wykładni rozszerzającej, prowadzącej do uznania wbrew jego

wyraźnej treści, że zawieszeniu (umorzeniu) podlegają także postępowania egzeku-

cyjne wszczęte po ogłoszeniu upadłości.

Mimo zasadności tego zarzutu rewizja nadzwyczajna podlega oddaleniu, gdyż

zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 39312

in fine KPC). W rewizji nadzwyczajnej

całkowicie pominięto art. 204 i 205 Prawa upadłościowego, a ich treść posłużyła NSA

do rozszerzającej wykładni art. 63 § 1 tego Prawa. Tymczasem należało uznać, że

właśnie art. 204 i 205 Prawa upadłościowego stanowią przepisy szczególne, regulu-

jące sposób zaspokojenia z masy upadłości wszystkich wymienionych w nich należ-

ności (w tym zwłaszcza podatków), a przez to wyłączają możliwość prowadzenia ich

egzekucji. Nie jest bowiem prawdziwe twierdzenie zawarte w rewizji nadzwyczajnej,

że Prawo upadłościowe nie reguluje sposobu zaspokojenia (egzekucji) należności

podatkowych powstałych po ogłoszeniu upadłości. Zgodnie z art. 204 § 1 pkt 1

Prawa upadłościowego w pierwszej kolejności zaspokojeniu z masy upadłości podle-

gają koszty postępowania upadłościowego oraz koszty postępowania układowego

poprzedzającego ogłoszenie upadłości; wydatki połączone z zarządem i likwidacją

masy upadłości, nie wyłączając podatków i innych danin publicznych; należności za

pracę i renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy,

kalectwa lub śmierci; wsparcie dla upadłego i jego rodziny oraz ciążące na nim na-

leżności alimentacyjne, jak również koszty ostatniej choroby i pogrzebu upadłego

odpowiadającego miejscowym zwyczajom. Przepis wyraźnie więc zalicza do tej

uprzywilejowanej kategorii podatki, których obowiązek zapłaty wynika (jest połączo-

ny) z likwidacją masy upadłości. Jeżeli więc syndyk dokonuje czynności prowadzą-

cych do likwidacji masy upadłości (np. sprzedaje część majątku), to podatki wynika-

jące z dokonania tych czynności są zaliczone do należności podlegających zaspo-

kojeniu w pierwszej kolejności. Co ważniejsze, zgodnie z art. 205 Prawa upadłościo-

wego należności pierwszej i drugiej kategorii będą zaspokajane przez syndyka w

miarę wpływania potrzebnych sum do masy i dopiero o ile w ten sposób nie będą

uiszczone, zaspokojone zostaną w drodze podziału. Podatki związane z czynno-

ściami polegającymi na likwidacji masy upadłości nie tylko, że są uprzywilejowane w

ten sposób, iż są zaliczone do pierwszej kategorii, ale też podlegają zaspokojeniu w

miarę wpływu pieniędzy do masy, a dopiero później ewentualnie w drodze podziału.

8

Oznacza to z jednej strony ich uprzywilejowanie, ale z drugiej strony niemożność in-

nego ich traktowania niż pozostałych należności w tej samej kategorii. Przy czym art.

205 Prawa upadłościowego wyraźnie dotyczy sposobu zaspokojenia tych należności,

co w powiązaniu z istotą postępowania upadłościowego prowadzi do wniosku, że

wyłączone jest odrębne postępowanie egzekucyjne dotyczące tych należności. Moż-

liwość prowadzenia takiego odrębnego postępowania egzekucyjnego oznaczałaby

bowiem, że zaspokojenie tych należności następowałoby przez ich wyegzekwowa-

nie, a więc w sposób sprzeczny z art. 205 Prawa upadłościowego.

Pogląd taki, choć z różnym uzasadnieniem i niejednolicie, przeważa w doktry-

nie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10

listopada 1999 r. SA/Sz 1794/98, LEX nr 39021; wyrok NSA z dnia 4 marca 1998 r. III

SA 1317/98, Monitor Podatkowy 1999 r. nr 7, s. 36; uzasadnienie wyroku NSA z dnia

8 sierpnia 1997 r. I SA/Wr 1243/96, ONSA 1998 r. z. 2, poz. 66; OSP 1998 r. z. 4,

poz. 81 z glosą R. Sawuły; Monitor Prawniczy 1998 r. nr 7, s. 278 z glosą R. Szarka;

Monitor Prawniczy 1999 r. nr 1, s. 30 z glosą J. Pałysa; por. M. Glabas. Kwalifikowa-

nie i zaspokajanie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym Prawo Spółek

1997 r. nr 2, s. 24; choć odmiennie wskazany w rewizji nadzwyczajnej wyrok NSA z

dnia 3 lutego 1998 r., I SA/Wr 1268/97, niedostępny w publikacjach). Zdaniem Sądu

Najwyższego prawidłowa wykładnia przepisów jest przedstawiona w uchwale SN z

dnia 18 kwietnia 2000 r., III CZP 3/00 (OSNC 2000 r. z. 11, poz. 196; Przegląd Prawa

Handlowego 2002 r. nr 2, s. 44 z glosą R. Pabisa), stwierdzającej, że wierzyciel,

który uzyskał tytuł egzekucyjny przeciwko syndykowi masy upadłości, nie może pro-

wadzić egzekucji sądowej z majątku masy upadłości w celu uzyskania zwrotu świad-

czenia pieniężnego z nieważnej umowy poręczenia zawartej z upadłym przed ogło-

szeniem upadłości. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy słusznie wywiódł, że

obowiązuje zasada wyłączności postępowania upadłościowego dla dochodzenia na-

leżności od dłużnika, w stosunku do którego orzeczona została upadłość. Zasada ta

uległa jeszcze wzmocnieniu w wyniku zmian dokonanych w Prawie upadłościowym

ustawą z dnia 31 lipca 1997 r., gdyż zostały ograniczone możliwości zaspokojenia się

wierzyciela poza postępowaniem upadłościowym. Należności wymienione w art. 204

§ 1 pkt 2 Prawa upadłościowego (w tej sprawie chodziło o należności z tytułu bez-

podstawnego wzbogacenia masy; oczywiście dotyczy to też należności wymienio-

nych w art. 204 § 1 pkt 1 Prawa upadłościowego) są uprzywilejowane, gdyż zgodnie

z art. 205 tego Prawa mogą zostać zaspokojone poza postępowaniem związanym z

9

podziałem. Nie jest więc możliwe prowadzenie egzekucji tych należności przeciwko

masie upadłości, za czym przemawiają też względy o charakterze celowościowym.

W swojej istocie postępowanie przeciwko masie, a także egzekucja prowadzona

przeciwko masie, jest zawsze postępowaniem i egzekucją przeciwko upadłemu. Po-

stępowanie upadłościowe jest jedynym postępowaniem normującym dochodzenie

roszczeń przeciwko upadłemu. Pojawiające się wątpliwości interpretacyjne powinno

się zatem rozstrzygać na rzecz wyłączności postępowania upadłościowego. Doty-

czyć to będzie także sytuacji, w której egzekwowane świadczenie zasądzone zostało

wyrokiem wydanym w procesie wytoczonym przeciwko syndykowi masy upadłości.

Za takim stanowiskiem przemawiają uregulowania zawarte w art. 205 oraz w art. 100

Prawa upadłościowego. Przepis art. 205 tego Prawa nakłada na syndyka obowiązek

zaspokajania należności wymienionych w art. 204 § 1 pkt 1 i 2 w miarę wpływania

potrzebnych sum do masy. Jeżeli syndyk nie wypełnia tego obowiązku, wierzyciel

może zwrócić się do sędziego komisarza o wydanie syndykowi stosownego polece-

nia. Niezaspokojenie przez syndyka tych należności, mimo napływu potrzebnych

środków do masy, stanowi jego zaniedbanie. Sędzia komisarz może zaś syndyka

zaniedbującego swoje obowiązki upomnieć, a gdyby to nie odniosło skutku, nałożyć

grzywnę (art. 100 Prawa upadłościowego). Dopiero jeżeli należności pierwszej i dru-

giej kategorii nie będą w ten sposób uiszczone, zostaną zaspokojone w drodze po-

działu.

Wszystkie te argumenty odnoszą się odpowiednio do należności z tytułu po-

datków powstałych wskutek likwidacji masy upadłości. Kwestii tych nie reguluje Or-

dynacja podatkowa, ale reguluje Prawo upadłościowe i jego art. 204 § 1 pkt 1 w

związku z art. 205 wyłączają egzekucję tych należności poza określonym w nich try-

bem postępowania. Przepisy te w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17

czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst: Dz.U.

z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.) oznaczają, że egzekucja administracyjna jest nie-

dopuszczalna.

Z tych względów na podstawie art. 39312

KPC w związku z art. 10 ustawy z

dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń

Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układo-

wym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.)

orzeczono jak w sentencji.

10

========================================