III RN 108/01

Wyrok z dnia 13 czerwca 2002 r.

III RN 108/01

Nieważność czynności cywilnoprawnej podlegającej opłacie skarbowej

jest uwzględniana z urzędu przez organy podatkowe właściwe do jej wymierze-

nia.

Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera,

Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2002 r.

sprawy ze skargi „E.” Spółki z o.o. w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. w przed-

miocie opłaty skarbowej od umów pożyczki, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierw-

szego Prezesa Sądu Najwyższego [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyj-

nego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2000 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części oddalającej skargę na decyzję Izby

Skarbowej w W. z dnia 20 kwietnia 1999 r. [...];

u c h y l i ł decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 20 kwietnia 1999 r. [...] oraz

utrzymaną nią w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli

Skarbowej w W. z dnia 30 marca 1998 r. [...]

U z a s a d n i e n i e

Inspektor Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzjami z

30 marca 1998 r. [...] wydanymi na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o kontroli

skarbowej, art.14 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 4, art. 7 ust. 2 ustawy o

opłacie skarbowej oraz § 68 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994

r. w sprawie opłaty skarbowej wymierzył opłatę skarbową: 1) od pożyczki udzielonej

w grudniu 1994 r. przez Spółkę z o.o „E." Jackowi P. (prezesowi Spółki) i 2) od po-

życzki udzielonej w 1995 r przez Spółkę z o.o. „E." firmie „S.E.". W uzasadnieniach

decyzji wskazano, że w wyniku kontroli skarbowej przeprowadzonej w Spółce „E."

ustalono, iż: 1) Jacek P. - prezes Spółki pobrał 21 grudnia1994 r. z jej rachunku ban-

2

kowego w PKO SA 2.000.000.000 st. zł (200.000 PLN). Część pobranej kwoty zwró-

cił 31 grudnia 1994 r. Podjęte pieniądze nie były wykorzystywane ani na działalność

gospodarczą, ani na funkcjonowanie Spółki. W postępowaniu kontrolnym Jacek P.

odmówił wyjaśnienia powodów swojego działania. Fakt pobrania pieniędzy z konta

Spółki, zwracanie części kwot w różnych terminach i brak dowodów określających

przyczyny takiego działania wskazywały, zdaniem Inspektora, iż stosunek łączący

faktycznie prezesa ze Spółką odpowiada umowie pożyczki opisanej w art. 720 § 1

KC, co w konsekwencji wiązało się z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej, 2)

dnia 24 października 1995 r. Spółka „E." przekazała firmie „S.E.”, głównemu odbiorcy

swoich towarów, kwotę 300.000 zł. Zwrot tej kwoty nastąpił 30 września 1996 r. - w

dniu likwidacji firmy „S.E.". Inspektor nie uznał za wiarygodne wyjaśnień głównego

księgowego Spółki, iż wypłata była skutkiem mylnego ustalenia wzajemnych rozli-

czeń między firmami, ponieważ zarówno w październiku, jak też w listopadzie i grud-

niu 1995 r., dłużnikiem była firma „S.E.”; jej zadłużenia systematycznie rosły:

516.429,18 zł na koniec października, 663.300,18 zł na koniec listopada i 853.966,48

zł na koniec grudnia 1995 r. W tej sytuacji fakt przekazania kwoty 300.000 zł należało

potraktować jak pożyczkę tej kwoty.

Od decyzji [...] odwołania złożyli: Jacek P. i Spółka „E.”; od decyzji [...] Spółka

„E.” wywodząc, że zadysponowanie środkami Spółki na rzecz Jacka P. miało cha-

rakter depozytu nieprawidłowego (art. 845 KC), który nie staje się pożyczką, nawet

gdy biorący w depozyt wykorzystuje pieniądze (lub inne rzeczy) na własne cele, na-

tomiast przekazanie środków finansowych firmie „S.” w istocie było ustanowieniem

prawa użytkowania nieprawidłowego, o jakim mowa w art. 252 i nast. KC. Zarówno

depozyt nieprawidłowy, jak i użytkowanie nieprawidłowe diametralnie różnią się od

umowy pożyczki. Obie te instytucje nie podlegają opłacie skarbowej.

Izba Skarbowa w W. decyzjami z dnia 20 kwietnia 1999 r. utrzymała w mocy

decyzje wymiarowe organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji

organ odwoławczy uznał, że analiza zebranego materiału dowodowego w obu spra-

wach potwierdziła prawidłowość jego oceny dokonanej przez inspektora kontroli

skarbowej, któremu przysługiwało uprawnienie do wyjaśnienia rzeczywistej treści

stosunku prawnego łączącego strony. Jacek P. podjął z konta Spółki określone

kwoty, wykorzystywane na potrzeby niezwiązane z działalnością gospodarczą Spółki.

Dysponował podjętymi środkami jak właściciel, dokonując ich częściowych zwrotów

bez wezwań Spółki. Wykonywał zatem czynności objęte dyspozycją art. 720 KC. Po-

3

dobnie z kwotą przekazaną firmie „S.E.”. Wyjaśnienia stron co do istnienia umowy

depozytu i ustanowienia prawa użytkowania nie zostały poparte żadnymi dowodami,

w toku postępowania kontrolnego strona odmawiała wyjaśnienia działań, których de-

cyzje dotyczą. Ponadto, uwzględniając zasady prawidłowej gospodarki, oddanie

przez Spółkę na przechowanie pieniędzy stanowiących lokatę bankową w tym tylko

celu, aby przechowawca mógł nimi swobodnie dysponować budzi - zdaniem Izby -

poważne wątpliwości.

Spółka z o.o. „E.” w skargach na te decyzje wniosła o ich uchylenie jako wy-

danych z naruszeniem prawa materialnego, a w szczególności art. 264, 720 § 1 KC,

§ 68 rozporządzenia Ministra Finansów z 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skar-

bowej oraz art. 199 Ordynacji podatkowej i art. 6 i 7 KPA, przedstawiając argumenty

jak w odwołaniach od decyzji wymiarowych i podnosząc ponadto, że gdyby nawet

przyjąć istnienie umowy pożyczki między Spółką „E.” a Jackiem P., to jest ona nie-

ważna z mocy art. 203 Kodeksu handlowego, jak również z mocy art. 36 i 37 Kodek-

su rodzinnego i opiekuńczego.

Odpowiadając na skargi Izba Skarbowa w Warszawie wniosła o ich oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2000 r. [...] oddalił

skargę. Sąd stwierdził, że rację ma skarżąca Spółka, że użytkowanie i umowa prze-

chowania różnią się od umowy pożyczki i że umowa przechowania oraz nieodpłatne

użytkowanie nie są przedmiotami opłaty skarbowej. W rozpoznawanej sprawie nie

było sporne między stronami, że prezes Jacek P. 21 grudnia 1994 r. pobrał z rachun-

ku bankowego Spółki kwotę 2.000.000.000 starych złotych i że Spółka w toku postę-

powania kontrolnego i podatkowego nie dysponowała żadnymi dowodami świadczą-

cymi o wykorzystaniu tej kwoty na działalność gospodarczą lub funkcjonowanie

Spółki „E.". Niesporne jest także i to, że dnia 24 października 1995 r. skarżąca

Spółka przekazała firmie „S.E.” kwotę 300.000 zł opierając się na nieudokumentowa-

nym przeświadczeniu księgowej firmy „S.”, iż firma ta jest wierzycielem Spółki „E." w

wyniku wzajemnych rozliczeń obu firm. Zdaniem Sądu dokonana przez organ kontroli

skarbowej i Izbę Skarbową ocena stanów faktycznych nie przekroczyła granic prawa

do swobodnej oceny dowodów wskazanych w art. 191 Ordynacji podatkowej, w tym

prawa do oceny istotnej treści opisanych zdarzeń i ich relacji do treści prawa podat-

kowego. Skarżąca podnosząc, że z Jackiem P. łączyła ją umowa depozytu, a na

rzecz firmy „S.E.” ustanowiła prawo używania kwoty 300.000 zł (użytkowanie), nie

wskazała, ani w postępowaniu administracyjnym, ani przed Sądem na jakiekolwiek

4

okoliczności, które świadczyłyby o wypełnieniu dyspozycji art. art. 264 i 845 KC. Sąd

stwierdził, że jeżeli chodzi o alternatywny zarzut nieważności umowy pożyczki mię-

dzy osobą prawną Spółką z o.o. „E." a osobą fizyczną Jackiem P. - prezesem Spółki,

podniesiony dopiero w skardze, to rozstrzyganie o nieważności czynności cywilno-

prawnej, która faktycznie została dokonana, nie mieściło się - w ocenie Sądu - w

uprawnieniach organów podatkowych. Wykazanie tej okoliczności mogłoby być pod-

stawą do ubiegania się o zwrot uiszczonej opłaty skarbowej na podstawie art. 13 ust.

1 pkt 3 lit. a ustawy o opłacie skarbowej.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w rewizji nadzwyczajnej od powyższego

wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2000 r.

[...], oddalającego skargi Spółki z o.o. „E.” z siedzibą w W. na decyzje Izby Skarbo-

wej w W. z dnia 20 kwietnia 1999 r. [...] w przedmiocie opłaty skarbowej od umów po-

życzki - w części oddalającej skargę na decyzję o numerze [...] i utrzymaną tą ostat-

nią decyzją w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zarzucił rażące naruszenie

prawa przez obrazę: 1) art. 203 Kodeksu handlowego (rozporządzenie Prezydenta

Rzeczypospolitej z 27 czerwca 1934 r., Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) w związku z

art.58 § 2 KC w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z 31 stycznia 1989 r. o

opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 4, poz. 23 ze zm.) oraz w związku z art. 22 ust. 2 pkt 1

ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.

368 ze zm.) - wobec nieuwzględnienia faktu bezwzględnej nieważności czynności

prawnej jako okoliczności przemawiającej przeciwko poborowi opłaty skarbowej od

takiej czynności; 2) art.27 ust. 1 ustawy o NSA wobec oddalenia skargi na decyzję

Izby Skarbowej w W. z dnia 20 kwietnia 1999 r. [...], mimo istnienia podstaw do

uwzględnienia tej skargi. Wskazując na powyższe podstawy Pierwszy Prezes Sądu

Najwyższego wniósł: 1) o uchylenie wymienionego na wstępie wyroku NSA w War-

szawie w części oddalającej skargę na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 20 kwiet-

nia 1999 r. [...] oraz na utrzymaną tą ostatnią decyzją w mocy decyzję inspektora

kontroli skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 30 marca 1998 r. [...], 2)

o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w W. z dnia 20 kwietnia 1999 r. [...] i utrzymanej

nią w mocy decyzji inspektora kontroli skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z

dnia 30 marca 1998 r. [...], 3) o wstrzymanie wykonania decyzji inspektora kontroli

skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 30 marca 1998 r. do czasu roz-

poznania niniejszej rewizji nadzwyczajnej.

5

W ocenie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, kwalifikacja faktu podjęcia

przez Jacka P. - prezesa zarządu Spółki z o.o. „E.” - kwoty 200.000 zł z konta tej

Spółki jako umowy pożyczki zawartej między Spółką a Jackiem P. nie uzasadnia

jeszcze tezy o powstaniu obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od wspomnianej

umowy. Umowa ta nie została bowiem zawarta w sposób prawem przewidziany.

Mianowicie, zgodnie z art.203 KH, „w umowach pomiędzy spółką a członkami zarzą-

du tudzież w sporach między nimi reprezentuje spółkę rada nadzorcza lub pełno-

mocnicy powołani uchwałą wspólników". W stanie faktycznym, będącym przedmio-

tem zaskarżonego w części wyroku NSA, mniemana umowa została natomiast za-

warta między Jackiem P. jako prezesem zarządu Spółki „E." a Jackiem P. jako osobą

fizyczną. W świetle niemal powszechnie przyjętego w doktrynie poglądu zawarcie

umowy z obrazą art. 203 KH powoduje jej bezwzględną nieważność. Takie też sta-

nowisko zajmowały wielokrotnie Sąd Najwyższy i Naczelny Sąd Administracyjny (por.

np.: uchwała SN z 8 marca 1995 r., I PZP 7/95, wyroki SN z 23 stycznia 1998 r., l

PKN 319/97, i z 6 stycznia 1999 r., II CKN 112/98, wyrok NSA - OZ w Rzeszowie z

20 stycznia 1999 r., SA/Rz 955/97). W wyroku z 23 marca 1999 r., II CKN 24/98, Sąd

Najwyższy zajął wprawdzie stanowisko, że art. 203 KH dotyczy tylko umów zawiera-

nych między spółką a członkami jej zarządu „związanych ze sprawowaną funkcją

członka zarządu", a już nie umów zawieranych przez spółkę z członkami zarządu

„działającymi jako osoby fizyczne". Pogląd ten spotkał się jednak ze zdecydowaną

krytyką, wyrażoną w sześciu różnych glosach krytycznych do wspomnianego wyroku.

Wnoszący rewizję nadzwyczajną uznał, że umowa pożyczki zawarta przez Jacka P.

„z samym sobą" z naruszeniem art. 203 KH, jako sprzeczna z ustawą, była bez-

względnie nieważna (art. 58 KC). W odróżnieniu od nieważności względnej, znana

prawu cywilnemu kategoria bezwzględnej nieważności czynności prawnej nie wyma-

ga podejmowania żadnych czynności w celu jej stwierdzenia. W szczególności do

uwzględnienia nieważności bezwzględnej nie jest konieczne uprzednie stwierdzenie

jej wyrokiem sądowym. Nieważność bezwzględna zachodzi ipso iure i powinna być

uwzględniania z urzędu przez sądy. Powołać się na nią może każdy.

W ocenie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, zawarte w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku NSA twierdzenie, iż „rozstrzyganie o nieważności czynności

cywilnoprawnej, która została faktycznie dokonana, nie mieściło się w uprawnieniach

organów podatkowych", jest trafne tylko o tyle, o ile organy podatkowe nie mają

kompetencji do rozstrzygania sporów dotyczących istnienia nieważności bezwzględ-

6

nej w sposób wiążący inne organy lub osoby fizyczne. Nie znaczy to jednak, że nie

są i one zobligowane do uwzględniania zaistniałych przypadków nieważności bez-

względnej, podobnie jak wszystkie inne podmioty. Ewentualne spory co do spełnienia

przesłanek nieważności bezwzględnej należą już do kompetencji sądów powszech-

nych. Także przepisy podatkowe uwzględniają kategorię nieważności zachodzącej z

mocy samego prawa (a więc nieważności bezwzględnej). W art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. a

ustawy o opłacie skarbowej, mającej zastosowanie do stanu faktycznego będącego

przedmiotem zaskarżonego wyroku, odrębnie wymienione zostały bowiem przypadki

czynności cywilnoprawnej nieważnej oraz takiej, której nieważność została stwier-

dzona prawomocnym wyrokiem sądu. W przeszłości organy podatkowe, a także

sądy, niejednokrotnie odwoływały się do treści art. 203 KH dla oceny dokonywanych

przez podatnika czynności cywilnoprawnych mających stanowić podstawę odliczeń

od jego przychodu. Umowy zawierane z obrazą tego przepisu były uznawane za

nieważne, a w rezultacie pozostawały bez wpływu na wysokość dochodu podlegają-

cego opodatkowaniu. Wybiórcze stosowanie art. 203 KH, tj. stosowanie go wyłącznie

na niekorzyść podatnika, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego uznał za niedopusz-

czalne.

Według wnoszącego rewizję nadzwyczajną, poza decydującymi argumentami

natury jurydycznej, przeciwko wymierzaniu opłaty skarbowej od bezwzględnie nie-

ważnej czynności prawnej przemawiają dodatkowo względy ekonomiczne. Zgodnie z

powołanym już wyżej art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o opłacie skarbowej należy

przyjąć, że opłata skarbowa - gdyby wcześniej została pobrana - podlega zwrotowi,

jeżeli czynność cywilnoprawna, mająca stanowić przedmiot takiej opłaty, jest nieważ-

na. Od zapłaconej nienależnie opłaty (a więc nadpłaty w rozumieniu Ordynacji podat-

kowej, Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) wymierzane są odsetki w wysokości równej

wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych (por. art. 77

Ordynacji podatkowej). Tak więc pobranie opłaty skarbowej, która następnie musia-

łaby być zwrócona wraz z wysokimi odsetkami, byłoby nie tylko sprzeczne z ekono-

mią procesową, ale ponadto narażałoby Skarb Państwa na straty. Wzgląd na tę oko-

liczność, a także fakt, iż z dołączonych do rewizji nadzwyczajnej akt sprawy nie wyni-

ka, ażeby doszło do uiszczenia spornej opłaty skarbowej, uzasadniał sformułowanie

trzeciego z wniosków niniejszej rewizji nadzwyczajnej, a więc o wstrzymanie wyko-

nania decyzji organu pierwszej instancji do czasu rozpoznania tej rewizji.

7

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna ma usprawiedliwione podstawy. Sąd Najwyższy zwią-

zany granicami rewizji nadzwyczajnej wyznaczonymi przez jej podstawy i uzasadnie-

nie uznaje jednak za konieczne wskazanie, że przedmiotem oceny prawnej w do-

tychczasowym postępowaniu było zachowanie się prezesa spółki, który podjął z

konta bankowego tej Spółki określone kwoty pieniędzy, którymi dysponował jak wła-

ściciel, przy czym pieniądze te nie były wykorzystywane na działalność gospodarczą

Spółki lub jej funkcjonowanie; pobrane kwoty były następnie, bez wezwania ze strony

Spółki, w różnych terminach zwracane na konto spółki. Ocena prawna opisanej wy-

żej czynności pobrania z konta bankowego Spółki określonych sum pieniężnych

przez prezesa Spółki była dokonywana pod kątem przepisów podatkowych, co nie

wyklucza, a nawet zobowiązuje właściwe organy Rzeczypospolitej Polskiej, do oceny

tych działań z punktu widzenia mających zastosowanie przepisów prawa. W związku

z tym należy stwierdzić, że prawna kwalifikacja tej czynności jako umowy pożyczki w

rozumieniu art. 720 § 1 KC może budzić zasadnicze wątpliwości. Organy podatkowe

oceniły opisane działanie prezesa Spółki jako umowę pożyczki wyłącznie na podsta-

wie analizy zewnętrznych objawów tego działania, uwzględniając, jak się wydaje,

jedynie gospodarczy sens pożyczki wyrażający się w tym, że biorący pożyczkę uzy-

skuje możliwość korzystania przez pewien czas z pieniędzy przekazanych przez da-

jącego pożyczkę. Organy podatkowe natomiast zupełnie pominęły istotny dla takiej

oceny konsensualny charakter umowy pożyczki w rozumieniu art. 720 § 1 KC i w

związku z tym pominęły niezwykle istotny dla tej oceny element podmiotowy (su-

biektywny), w tym zaniechały ustalenia, czy został podjęty zgodny zamiar i wyrażone

zostały zgodne oświadczenia woli stron hipotetycznej umowy pożyczki i jakiej treści

są te oświadczenia woli. Nie bez znaczenia dla ustalenia, czy strony zawarły umowę

pożyczki, jest przepis art. 720 § 2 KC, zastrzegający dla umowy pożyczki, której

wartość przenosi pięćset złotych, jej stwierdzenie pismem; jest to forma przewidziana

dla celów dowodowych. W przypadku zatem ustalenia, że nie zostało wyrażone

zgodne oświadczenie woli stron (spółki i jej prezesa), mocą którego dająca pożyczkę

spółka zobowiązała się przenieść na biorącego pożyczkę prezesa własność ozna-

czonej w umowie ilości pieniędzy, zaś biorący zobowiązał się zwrócić tę samą ilość

pieniędzy, rozważanie, czy w tej sprawie naruszono przepis art. 203 KH jest bez-

8

przedmiotowe, skoro z braku tych oświadczeń (animus contrahendi) nie doszło do

zawarcia umowy pożyczki.

Zgodnie z przepisem art. 203 KH, w umowach pomiędzy spółką a członkami

zarządu, tudzież w sporach z nimi, reprezentuje spółkę rada nadzorcza lub pełno-

mocnicy, powołani uchwałą wspólników. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktry-

nie i judykaturze poglądem, przepis ten dotyczy wszelkich umów zawieranych mię-

dzy spółką a członkami jej zarządu, a zatem przepis ten może mieć zastosowanie

także w niniejszej sprawie wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, że

strony zawarły umowę pożyczki w rozumieniu art. 720 § 1 KC. W doktrynie i judyka-

turze nie budzi również wątpliwości teza, że zawarcie umowy z naruszeniem przepi-

su art. 203 KH powoduje bezwzględną nieważność umowy (np. wyrok Sądu Najwyż-

szego z dnia 23 stycznia 1998 r., I PKN 489/97, OSNAPiUS 1999 nr 1, poz. 8).

Nieważność czynności cywilnoprawnej podlegającej opłacie skarbowej wyma-

ga uwzględnienia przez organy podatkowe. Obowiązek ten wynika z przepisu art. 13

ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o opłacie skarbowej, stanowiącego, że opłata skarbowa, z

zastrzeżeniem ust. 2 i 3, podlega zwrotowi od przedmiotów określonych w art. 1 ust.

1 pkt 2 i 3 oraz w ust. 2, jeżeli czynność cywilnoprawna jest nieważna lub prawomoc-

nym orzeczeniem sądu została stwierdzona jej nieważność albo uchylone zostały

skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna). Trafny jest zatem pogląd

wnoszącego rewizję nadzwyczajną Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, że po-

wyższy przepis odróżnia nieważność bezwzględną czynności cywilnoprawnej od

stwierdzenia takiej nieważności przez sąd, czyli między czynnością cywilnoprawną

bezwzględnie nieważną, co do której nie podjęto stosownego orzeczenia sądowego i

czynnością cywilnoprawną, której nieważność została stwierdzona wyrokiem sądu.

W obu wypadkach organy podatkowe są obowiązane z urzędu uwzględniać nieważ-

ność bezwzględną czynności cywilnoprawnej, w tym nieważność umowy pożyczki

zawartej z naruszeniem przepisu art. 203 KH. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wy-

rok sądu stwierdzający nieważność czynności cywilnoprawnej jest prawnie wiążący

dla organu podatkowego prowadzącego postępowanie w sprawie wymierzenia opłaty

skarbowej od takiej czynności. Zagadnienie jest sporne, lecz należy przyjąć, że or-

gany podatkowe są nie tylko uprawnione, lecz obowiązane do oceny zarówno rze-

czywistej treści czynności cywilnoprawnych (umów), jak i dochowania formy tych

czynności. Organy podatkowe nie mają jednak uprawnień do stwierdzania nieważno-

ści czynności cywilnoprawnych, lecz po stwierdzeniu istnienia przesłanek nieważno-

9

ści bezwzględnej czynności cywilnoprawnej, mogą uznać, że dana czynność nie wy-

wiera zamierzonych skutków w sferze prawa podatkowego. Zasada autonomii prawa

podatkowego nie może jednak sięgać tak daleko, aby spór powstały na tym tle w

toku postępowania podatkowego, nie mógł być rozstrzygany w drodze procesu cy-

wilnego, po uprzednim zawieszeniu postępowania podatkowego.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================