III CZP 49/02

Uchwała z dnia 18 września 2002 r., III CZP 49/02

Sędzia SN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

Sędzia SN Gerard Bieniek

Sędzia SN Bronisław Czech (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku wierzyciela Skarbu Państwa – Urzędu

Skarbowego w G.W. przeciwko dłużnikom Włodzimierzowi i Teresie małżonkom N.,

o nadanie klauzuli wykonalności, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na

posiedzeniu jawnym w dniu 18 września 2002 r., przy udziale prokuratora

Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka, zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 22 maja

2002 r.:

"1. Czy art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

(w brzmieniu po zmianie ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U.

Nr 125, poz. 1368) zezwala administracyjnemu organowi egzekucyjnemu na

wystawienie tytułu wykonawczego na oboje małżonków w sytuacji gdy egzekucja

ma być prowadzona z majątku odrębnego podatnika i majątku wspólnego podatnika

i jego małżonka, ale nie z majątku odrębnego małżonka podatnika,

2. czy po zmianie art. 70 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji i powierzeniu prowadzenia egzekucji z nieruchomości

administracyjnym organom egzekucyjnym istnieje potrzeba i podstawa prawna do

nadania przez Sąd klauzuli wykonalności administracyjnemu tytułowi

wykonawczemu przeciwko dłużnikowi także przeciwko jego małżonkowi (przy

ograniczeniu jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową)

w celu wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości należącej do majątku

wspólnego dłużnika i jego małżonka".

podjął uchwałę:

Do prowadzenia egzekucji administracyjnej z majątku odrębnego

podatnika oraz z majątku wspólnego podatnika i jego małżonka, z

wyłączeniem majątku odrębnego małżonka podatnika, zbędne jest nadanie

sądowej klauzuli wykonalności administracyjnemu tytułowi wykonawczemu

wystawionemu na podstawie art. 27c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r., Nr

110, poz. 968 w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 6 września 2001 r. o

zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz

niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 125, poz.1368);

odmówił udzielenia odpowiedzi w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

W dniu 19 lipca 1999 r. Urząd Skarbowy w G.W. wystawił tytuł egzekucyjny

przeciwko Włodzimierzowi N. o zapłatę zaległego podatku w kwocie 1529,90 zł

wraz z odsetkami od dnia 1 maja 1999 r. Następnie wierzyciel – Skarb Państwa,

Urząd Skarbowy w G.W. w dniu 21 marca 2002 r. wniósł o nadanie klauzuli

wykonalności temu tytułowi egzekucyjnemu także przeciwko małżonce dłużnika

Teresie N., z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku wspólnego

małżonków. Jako podstawę prawną wniosku powołał przepisy art. 787 § 1 k.p.c. i

art. 29 § 1 w związku z art. 26 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja

podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm. – dalej: "Ord.pod."). Wyjaśniał, ze celem

wniosku jest umożliwienie wpisania hipoteki przymusowej na nieruchomości

stanowiącej własność małżonków N.

Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 25 marca

2002 r. odrzucił wniosek, uznając że droga sądowa jest niedopuszczalna (art. 199 §

1 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).

Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim, rozpoznając zażalenie

wnioskodawcy, powziął poważne wątpliwości, które przedstawił Sądowi

Najwyższemu do rozstrzygnięcia. Podstawą tych wątpliwości stała się z jednej

strony nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

dokonana ustawą z dnia 6 września 2001 r., a z drugiej strony – ukształtowane,

przed tą nowelizacją, zasady dotyczące przedstawionych zagadnień przyjęte w

orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 125, poz.

1368 – dalej: „ustawa nowelizująca”), obowiązująca od dnia 30 listopada 2001 r.,

wprowadziła w zakresie regulacji egzekucji administracyjnej istotne zmiany, będące

m.in. źródłem wątpliwości związanych z przedstawionymi zagadnieniami prawnymi.

Do czasu wejścia w życie ustawy nowelizującej, w ramach egzekucji

administracyjnej, ukształtowanej ustawą z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 – dalej

"u.p.e.a."), nie było możliwości prowadzenia egzekucji z nieruchomości. Zgodnie z

art. 70 § 1 u.p.e.a., w wersji obowiązującej przed dniem 30 listopada 2001 r.,

możliwe było natomiast wystąpienie przez wierzyciela do komornika sądowego o

przeprowadzenie egzekucji w trybie sądowym z nieruchomości zobowiązanego.

Gdy podstawą tej egzekucji był tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela,

wówczas musiał on być na wniosek wierzyciela zaopatrzony w sądową klauzulę

wykonalności. Na tle tych regulacji utrwalił się pogląd w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, że tytuł wykonawczy (również administracyjny) przeciwko

zobowiązanemu pozostającemu w związku małżeńskim nie uprawnia do

prowadzenia egzekucji (sądowej) z nieruchomości objętej wspólnością ustawową

bez nadania mu klauzuli wykonalności także przeciwko małżonkowi zobowiązanego

oraz że administracyjny tytuł wykonawczy dla potrzeb wpisania hipoteki

przymusowej na nieruchomości stanowiącej przedmiot ustawowej wspólności

majątkowej zobowiązanego i jego małżonka powinien być zaopatrzony w klauzulę

wykonalności przeciwko temu małżonkowi (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 20 września 1996 r., III CZP 60/96, OSNC 1996, nr 11,

poz. 140 i uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2001 r., III CZP 34/01,

OSNC 2002, nr 1, poz. 3). Przyjmuje się także, że administracyjny tytuł

wykonawczy, dla potrzeb wpisania hipoteki przymusowej na nieruchomości

stanowiącej przedmiot ustawowej wspólności majątkowej zobowiązanego i jego

małżonka, powinien być zaopatrzony w klauzulę wykonalności przeciwko temu

małżonkowi (zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2001 r., III CZP

24/01, OSNC 2002, nr 2, poz. 15 oraz z dnia 11 czerwca 2001 r., III CZP 17/01,

OSNC 2001, nr 12, poz. 172).

Po wejściu w życie ustawy nowelizującej, w art. 27c u.p.e.a. wprowadzono

regułę, zgodnie z którą – jeżeli egzekucja administracyjna ma być prowadzona

zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków

osobistych – administracyjny tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków.

Jednocześnie ustawa nowelizująca zmodyfikowała dotychczasową treść art. 70 § 1

u.p.e.a.; przepis ten nie dotyczy obecnie możliwości wystąpienia przez wierzyciela

do komornika z wnioskiem o przeprowadzenie egzekucji sądowej z nieruchomości.

Zmiana powyższa wiąże się z wprowadzeniem do przepisów ustawy z dnia 17

czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako sposobu

egzekucji należności pieniężnych – egzekucji z nieruchomości, należącej do

kompetencji administracyjnych organów egzekucyjnych.

Wobec różnic pomiędzy regulacją obowiązującą przed dniem 30 listopada

2001 r. i regulacją wprowadzoną na mocy ustawy nowelizującej oraz okoliczności,

że w przedmiotowej sprawie egzekucja wszczęta została przed dniem wejścia w

życie ustawy nowelizującej, a jest kontynuowana pod jej rządami, rozważania

wymaga kwestia, jakie przepisy powinny mieć zastosowania w tej sprawie.

Kluczowe znaczenie w tym zakresie ma art. 13 ustawy nowelizującej, zgodnie z

którym przepisy tej ustawy stosuje się również do postępowań egzekucyjnych

wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, z tym że wydane postanowienia oraz

czynności egzekucyjne dokonane przed tym dniem z zachowaniem przepisów

dotychczasowych, są skuteczne. Pewne zastrzeżenie zawiera przepis art. 14

ustawy nowelizującej, który stanowi, że dotychczasowe przepisy wykonawcze

zachowują moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych, jeżeli nie są

sprzeczne z tą ustawą, nie dłużej jednak niż przez 6 miesięcy od dnia jej wejścia w

życie. Ponadto, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej, wszczęcie egzekucji

administracyjnej z nieruchomości nie może nastąpić, jeżeli przed dniem wejścia w

życie tej ustawy wierzyciel skierował do komornika sądowego wniosek o

przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości – wówczas stosuje się przepisy

dotychczasowe, tj. obowiązujące przed dniem 30 listopada 2001 r. Sądy orzekające

w niniejszej sprawie przyjęły, że art. 13 ustawy nowelizującej przesądza o tym, iż

zastosowanie mają przepisy ustawy obowiązujące od dnia 30 listopada 2001 r.

Założenie to należy uznać za trafne ze względu na brzmienie powołanych

przepisów ustawy nowelizującej, która przyjęła zasadę bezpośredniego stosowania

przepisów nowych do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed jej wejściem w

życie. Na marginesie zaznaczyć jednak należy, że w związku z tym może w

niniejszej sprawie powstać jednak pewna wątpliwość. Tytuł wykonawczy przeciwko

zobowiązanemu został w tym wypadku wydany przed dniem wejścia w życie ustawy

nowelizującej, natomiast dopiero przepisy ustawy nowelizującej stworzyły

możliwość wydawania tytułów wykonawczych na oboje małżonków w wypadku

określonym w art. 27c u.p.e.a. Nie przesądzając kwestii, czy wymieniony przepis

może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że gdyby przyjąć

pozytywne założenie w tym względzie, wówczas powstałoby pytanie, czy organ

egzekucyjny mógłby na podstawie art. 27c u.p.e.a. wystawić obecnie nowy tytuł

wykonawczy, opiewający na zobowiązanego i jego małżonka, w miejsce tytułu

wykonawczego wystawionego przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, dla

potrzeb uzyskania hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej przedmiot

wspólności ustawowej zobowiązanego i jego małżonka.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w

administracji przewiduje expressis verbis tylko jeden przypadek wystawienia

nowego tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 28a zdanie drugie u.p.e.a. może to

nastąpić w razie przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę

prawnego zobowiązanego, nie można jednak wnioskować a contrario z art. 28a

u.p.e.a., że w innych przypadkach wystawienie nowego tytułu wykonawczego w

miejsce dotychczasowego jest wykluczone. Trzeba mieć na względzie, że w

sprawie takiej, jak niniejsza, założenie niedopuszczalności wystawienia nowego

tytułu wykonawczego w miejsce dotychczasowego mogłoby prowadzić do trudnych

do przyjęcia konsekwencji; wierzyciel dysponujący tytułem wykonawczym

wystawionym przeciwko zobowiązanemu przed dniem 30 listopada 2001 r., chcąc

prowadzić egzekucję z nieruchomości w trybie administracyjnym, nie mógłby jej

skierować do nieruchomości stanowiącej wspólność majątkową zobowiązanego

i jego małżonka (nie miałby tytułu opiewającego na oboje małżonków), a droga

egzekucji sądowej (z możliwością uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko

małżonkowi zobowiązanego na podstawie art. 787 k.p.c.) byłaby już dla niego

zamknięta wskutek zmiany art. 70 § 1 u.p.e.a. (wyłączenie możliwości skierowania

do komornika wniosku o przeprowadzenie egzekucji sądowej z nieruchomości).

W odniesieniu do pierwszego z przedstawionych zagadnień prawnych

podnieść należy, że argumentem przeciwko dopuszczalności wystawienia

administracyjnego tytułu wykonawczego na zobowiązanego i jego małżonka

w sytuacji, w której egzekucja ma obejmować jedynie majątek wspólny

zobowiązanego i jego małżonka oraz majątek odrębny zobowiązanego,

z pominięciem majątku odrębnego małżonka zobowiązanego, może być, jak to

podniósł Sąd Okręgowy, brzmienie art. 27c u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, tytuł

wykonawczy wystawia się na oboje małżonków, jeśli egzekucja ma być prowadzona

zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków

osobistych. Brzmienie tego przepisu może sugerować, że tylko jednoczesne

prowadzenie egzekucji z majątku wspólnego oraz majątków odrębnych obojga

małżonków stanowi podstawę dla wystawienia jednego administracyjnego tytułu

wykonawczego przeciwko małżonkom. Ponadto podkreślić należy, że przepisy

ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji –

przy wystawianiu administracyjnego tytułu wykonawczego opiewającego na

zobowiązanego i jego małżonka – nie przewidują, iż organ egzekucyjny powinien w

tytule zastrzec ograniczenie odpowiedzialności małżonka zobowiązanego jedynie

do majątku wspólnego zobowiązanego i małżonka. Rozwiązanie takie znane jest

sądowemu postępowaniu klauzulowemu i egzekucyjnemu (por. art. 787 § 1 k.p.c.).

Okoliczność powyższa również przemawia za tym, że administracyjny tytuł

wykonawczy może zostać wystawiony na oboje małżonków jedynie wtedy, gdy

egzekucja ma obejmować jednocześnie majątek wspólny oraz majątki odrębne

obojga małżonków.

Przedstawić można jednak również istotne argumenty pozwalające na

odmienną wykładnią art. 27c u.p.e.a., zakładającą dopuszczalność wystawienia

administracyjnego tytułu egzekucyjnego na oboje małżonków już wówczas, gdy

egzekucja ma objąć tylko majątek odrębny zobowiązanego i majątek wspólny

zobowiązanego i jego małżonka.

Istnieją podstawy, aby zakwestionować – przynajmniej w zakresie

odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe i ich egzekucji – zasadność

literalnej wykładni art. 27c u.p.e.a., według której tylko łączne prowadzenie

egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka oraz z ich

majątków odrębnych uzasadnia zastosowanie omawianego przepisu. Zwrócić

należy bowiem uwagę, że w przepisie tym mowa jest o zobowiązanym i jego

małżonku. Zgodnie z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., przez zobowiązanego rozumie się

osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej

albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze

pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Dalej, zgodnie z art. 26

Ord.pod., podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze

zobowiązań podatkowych podatki, natomiast według art. 29 ust. 1, w przypadku

osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art.

26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego

małżonka. W razie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, zobowiązanym

w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. pozostaje zatem wyłącznie podatnik, a jego

małżonek takiego statusu nigdy nie ma. Odpowiednio do tego, odpowiedzialność

zobowiązanego (podatnika) obejmuje jedynie jego majątek odrębny i majątek

wspólny zobowiązanego i jego małżonka. Jeśli zatem ustawa o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji w art. 27c wyraźnie różnicuje zobowiązanego i jego

małżonka, traktując tylko jednego z małżonków za zobowiązanego, wówczas –

przynajmniej w zakresie egzekucji należności stanowiących zobowiązania

podatkowe – musi to oznaczać, że wymieniony przepis ma zastosowanie właśnie

wtedy, gdy tylko jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy,

a drugi takiego statusu nie ma, a jedynie zachodzi podstawa do prowadzenia

egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka. Tylko przy takim

założeniu art. 27c u.p.e.a. może w ogóle mieć praktyczne znaczenie.

Z reguły jest tak, że jeżeli zobowiązanym jest tylko jeden z małżonków, to

odpowiedzialność za zobowiązania publicznoprawne rozciąga się jedynie na jego

majątek odrębny oraz majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, a nie

obejmuje majątku odrębnego małżonka zobowiązanego. O odpowiedzialności za

pewne zobowiązanie publicznoprawne obojga małżonków zarówno ich majątkiem

wspólnym, jak i ich majątkami odrębnymi, można natomiast mówić tylko wtedy, gdy

oboje małżonkowie mają jednocześnie status zobowiązanych. Gdyby przyjąć, że

jedynie w tym wypadku ma zastosowanie art. 27c u.p.e.a., wówczas przepis ten

byłby zbędny, ponieważ w sytuacji, w której oboje małżonkowie mieliby status

zobowiązanego w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., przeciwko każdemu z nich i tak

można byłoby wystawić administracyjny tytuł wykonawczy na zasadach ogólnych, tj.

zgodnie z art. 26 i 27 u.p.e.a. Nawet jeśli zatem przepis art. 27c u.p.e.a., w części

dotyczącej określenia zakresu prowadzonej egzekucji (zarówno majątek wspólny

zobowiązanego i jego małżonka, jak i ich majątki odrębne), może skłaniać do

odmiennego wniosku, to jednak w części odnoszącej się do określenia podmiotów,

które przepis ten obejmuje (wyraźne zróżnicowanie zobowiązanego i jego

małżonka, nie będącego zobowiązanym), jego brzmienie może być podstawą do

przyjęcia zapatrywania, że ma on zastosowanie właśnie wtedy, gdy egzekucja

obejmuje jedynie majątek odrębny zobowiązanego oraz majątek wspólny

zobowiązanego i jego małżonka, z pominięciem majątku odrębnego małżonka

zobowiązanego.

Istotne znaczenie ma przywoływana przez Sądy obu instancji ratio legis zmian

wynikających z ustawy nowelizującej, obejmujących również wprowadzenie art. 27c

u.p.e.a. Ustawodawca rozszerzył katalog środków egzekucyjnych służących

przymusowej realizacji należności pieniężnych o egzekucję z nieruchomości,

zlikwidował przewidzianą w dotychczasowym art. 70 § 1 u.p.e.a. możliwość

wystąpienia z wnioskiem do komornika o przeprowadzenie egzekucji sądowej z

nieruchomości, przyznając w tym zakresie wyłączną kompetencję administracyjnym

organom egzekucyjnym, jak również – wprowadzając art. 27c u.p.e.a. – stworzył

możliwość prowadzenia jednoczesnej egzekucji przeciwko zobowiązanemu i jego

małżonkowi, nie będącemu jednocześnie również zobowiązanym. Trzeba

zauważyć, że wyłączenie dopuszczalności wystawienia administracyjnego tytułu

wykonawczego przeciwko zobowiązanemu i jego małżonkowi na podstawie art. 27c

u.p.e.a. w sytuacji, w której egzekucja obejmuje majątek odrębny zobowiązanego i

majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, a nie obejmuje majątku

odrębnego małżonka zobowiązanego, musiałoby oznaczać, że albo w ogóle

wykluczona została możliwość prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego

małżonka i zobowiązanego w zakresie egzekucji z nieruchomości stanowiącej

wspólność ustawową ze względu na zmiany wprowadzone do art. 70 § 1 u.p.e.a.,

albo że, pomimo przyznania administracyjnym organom egzekucyjnym kompetencji

do prowadzenia egzekucji z nieruchomości, egzekucja taka w przypadku

nieruchomości wchodzących w skład wspólności ustawowej małżeńskiej nadal

musiałaby należeć do drogi egzekucji sądowej, albo wreszcie, że dla prowadzenia

egzekucji z nieruchomości stanowiącej przedmiot wspólności ustawowej

małżeńskiej wystarczający jest administracyjny tytuł egzekucyjny wystawiony

jedynie przeciwko zobowiązanemu.

Pierwsza możliwość musi być z góry odrzucona, gdyż czyniłaby ona

bezprzedmiotowymi przepisy przewidujące odpowiedzialność zobowiązanego za

należność pieniężną nie tylko jego majątkiem odrębnym, ale także majątkiem

wspólnym zobowiązanego i jego małżonka, przynajmniej w taki zakresie, w jakim

przedmiotem egzekucji miałyby być nieruchomości. Druga kłóciłaby się w ogóle

z kierunkiem zmian wynikających z ustawy nowelizującej, albowiem zakładałaby

nadal możliwość wykorzystywania drogi egzekucji sądowej (w zakresie egzekucji

z nieruchomości) do egzekucji należności pieniężnych objętych zakresem

zastosowania ustawy. Trzecia możliwość byłaby z kolei trudna do zaakceptowania,

ponieważ drastycznie ograniczałaby ochronę interesów małżonka zobowiązanego,

skoro egzekucja z nieruchomości stanowiącej przedmiot wspólności ustawowej

mogłaby być prowadzona na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego nie

opiewającego na małżonka zobowiązanego, a jedynie na samego zobowiązanego.

W odniesieniu do egzekucji sądowej z nieruchomości, prowadzonej w trybie

przepisów kodeksu postępowania cywilnego, przyjmuje się w orzecznictwie, że tytuł

wykonawczy przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim nie uprawnia do

prowadzenia egzekucji z nieruchomości objętej wspólnością ustawową bez nadania

tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi tej osoby.

Odpowiednie „przeniesienie” powyższej zasady na grunt postępowania

egzekucyjnego w administracji, po zmianach wprowadzonych ustawą nowelizującą,

oznaczać powinno, że podstawę dla prowadzenia egzekucji administracyjnej z

nieruchomości objętej wspólnością ustawową małżeńską może stanowić tylko tytuł

wykonawczy wystawiony na zobowiązanego i jego małżonka. W tym kontekście

przejawiać się też może znaczenie art. 27c u.p.e.a., który mógłby stanowić

podstawę dla wystawienia administracyjnego tytułu wykonawczego na

zobowiązanego i jego małżonka, gdyby przyjąć, że ma on zastosowanie właśnie

wtedy, gdy egzekucja ma zostać skierowana do majątku wspólnego małżonków

oraz majątku odrębnego zobowiązanego, z pominięciem majątku odrębnego

małżonka zobowiązanego.

Celem wprowadzenia art. 27c u.p.e.a. było, jak się wydaje, stworzenie – na

wzór art. 787 k.p.c., mającego zastosowanie w sądowym postępowaniu

klauzulowym i postępowaniu egzekucyjnym – instrumentu funkcjonującego w

ramach przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odpowiadającego

tym regulacjom materialnoprawnym, które przewidują odpowiedzialność

zobowiązanego pozostającego w związku małżeńskim nie tylko jego majątkiem

odrębnym, ale także majątkiem wspólnym jego i jego małżonka, co ma przede

wszystkim praktyczne znaczenie w ramach wprowadzonej równocześnie egzekucji

administracyjnej należności pieniężnych skierowanej do nieruchomości. Powyższej

funkcji omawianego przepisu odpowiada takie jego rozumienie, które zakłada, że

ma on zastosowanie przede wszystkim wtedy, gdy egzekucja ma zostać

skierowana do majątku odrębnego zobowiązanego oraz majątku wspólnego

zobowiązanego i jego małżonka, z pominięciem majątku odrębnego małżonka

zobowiązanego.

W końcu trzeba zauważyć, że kwestia dopuszczalności nadania sądowej

klauzuli wykonalności administracyjnemu tytułowi wykonawczemu nie jest kwestią

dopuszczalności drogi sądowej, lecz merytorycznej zasadności wniosku w tym

przedmiocie.

Sąd Najwyższy, mając powyższe na względzie, rozstrzygnął pierwsze

zagadnienia prawne, jak w uchwale (art. 390 k.p.c. oraz art. 13 pkt 4 ustawy z dnia

20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym, tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz.

924).

Udzielenie odpowiedzi na drugie przedstawione zagadnienie jest

niedopuszczalne. Przedmiotem przedstawianego Sądowi Najwyższemu

zagadnienia prawnego, budzącego poważne wątpliwości, musi być bowiem

kwestia, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do rozpoznania sprawy (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1996 r., III CZP 91/96, OSNC

1997, nr 1, poz. 9). Przedmiotem niniejszej sprawy jest żądanie nadania sądowej

klauzuli wykonalności administracyjnemu tytułowi wykonawczemu, a nie żądanie

wpisu hipoteki, a więc odpowiedź na drugie przedstawione zagadnienie byłaby

możliwa w sprawie dotyczącej tego wpisu.