SNO 24/02

WYROK Z DNIA 18 WRZEŚNIA 2002 R.

SNO 24/02

Przewodniczący: sędzia SN Henryk Gradzik.

Sędziowie SN: Ewa Gaberle (sprawozdawca), Andrzej Kijowski.

Sąd Dyscyplinarny – Sąd Najwyższy z udziałem Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego sędziego Sądu Apelacyjnego w sprawie sędziego Sądu

Okręgowego obwinionego o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego

określonego w art. 107 § 1 u.s.p. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18

września 2002 r. odwołania wniesionego przez obrońcę obwinionego od wyroku

Sądu Dyscyplinarnego – Sądu Apelacyjnego z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt

(...)

u t r z y m a ł w mocy zaskarżony wyrok, a kosztami postępowania

dyscyplinarnego przed sądem odwoławczym obciążył Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt (...) Sąd Dyscyplinarny –

Sąd Apelacyjny uznał sędziego Sądu Okręgowego za winnego tego, że w dniu

28 listopada 2001 r. w Domu Pracy Twórczej Ministerstwa Kultury, w czasie

szkolenia zorganizowanego dla sędziów i prokuratorów, pozostając pod

wpływem alkoholu dopuścił się zakłócenia toku zajęć przez zadawanie w

niewłaściwej formie pytań nie związanych z tematem szkolenia, a następnie

podał organizatorom personalia innej osoby jako własne, przez co doprowadził

do uchybienia godności urzędu.

2

Kwalifikując to zachowanie jako przewinienie dyscyplinarne określone w

art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., dalej powoływanej jako

„u.s.p.”), Sąd Dyscyplinarny wymierzył obwinionemu, na podstawie art. 109 § 1

pkt 1 u.s.p., karę upomnienia.

Odwołanie od tego wyroku wniósł obrońca obwinionego sędziego Sądu

Okręgowego. Powołując się na przyczyny odwoławcze z art. 438 pkt 1 i 4 k.p.k.

oraz zaznaczając, że zaskarża wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o

karze, obrońca zarzucił:

1) obrazę przepisów prawa materialnego poprzez uznanie popełnionego

przez obwinionego przewinienia dyscyplinarnego za czyn określony w art. 107

§ 1 u.s.p. bez jednoczesnego przyjęcia, że jest to przewinienie dyscyplinarne

mniejszej wagi, o którym mowa w art. 109 § 5 u.s.p., mimo iż zachodziły

przesłanki do przyjęcia takiej kwalifikacji prawnej;

2) orzeczenie kary rażąco niewspółmiernej w wyniku uznania przez Sąd

Dyscyplinarny konieczności ukarania obwinionego karą dyscyplinarną

upomnienia, motywowanej funkcją prewencyjno-wychowawczą w stosunku do

obwinionego, bez dokonania oceny przewinienia dyscyplinarnego jako wypadku

mniejszej wagi ze względu na jego incydentalność przy uwzględnieniu

wieloletniej nienagannej pracy obwinionego w sądownictwie i w konsekwencji

niezastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary dyscyplinarnej.

Stawiając powyższe zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku poprzez uznanie zarzucanego obwinionemu przewinienia

dyscyplinarnego za przewinienie mniejszej wagi i odstąpienie, na podstawie art.

109 § 5 u.s.p., od wymierzenia kary dyscyplinarnej.

Rozstrzygając o odwołaniu Sąd Dyscyplinarny – Sąd Najwyższy zważył,

co następuje:

Na wstępie zauważyć trzeba, że wbrew stwierdzeniu zamieszczonemu w

części wstępnej odwołania, zakres zaskarżenia nie ogranicza się do

3

rozstrzygnięcia o wymiarze kary, lecz obejmuje całość orzeczenia. Przesądza o

tym treść zarzutu postawionego w punkcie pierwszym odwołania, odnoszącego

się do przyjętej przez sąd kwalifikacji prawnej przewinienia dyscyplinarnego.

Zarzut ten jest jednak bezzasadny z powodów oczywistych. Zgodnie bowiem z

poglądami przyjętymi powszechnie tak w doktrynie, jak i w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, obraza prawa materialnego, o której mowa w art. 438 pkt 1 k.p.k.

zachodzi wtedy, gdy „dotyczy zastosowania lub niezastosowania przepisu

zobowiązującego sąd do jego bezwzględnego respektowania. Jeżeli natomiast

ustawa stwarza tylko fakultatywną możliwość zastosowania określonego

przepisu prawa materialnego, to przez niezastosowanie tego przepisu sąd nie

dopuszcza się obrazy prawa materialnego” (zob. np. S. Zabłocki, Komentarz do

Kodeksu postępowania karnego, Dom Wydawniczy ABC 1998, t. II, str. 459 i

powołane tam orzeczenia Sądu Najwyższego). Przyjęcie wypadku mniejszej

wagi nie jest obligatoryjne, a zatem Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji nie

mógł dopuścić się obrazy prawa materialnego wskutek niezastosowania przepisu

art. 109 § 5 u.s.p. W niniejszej sprawie nie można też mówić o niezgodności

między zastosowanym przepisem art. 107 § 1 u.s.p. a podstawą faktyczną

wyroku, skoro przyjęta w nim kwalifikacja prawna odpowiada ustaleniom

faktycznym, w tym także ustaleniu o braku przesłanek do przyjęcia wypadku

mniejszej wagi. W sytuacji zaś, gdy zarzut podniesiony w punkcie pierwszym

odwołania jest niezasadny, bezprzedmiotowy stał się zarzut rażącej

niewspółmierności kary podniesiony w punkcie drugim odwołania. Wymierzona

obwinionemu kara upomnienia jest bowiem najłagodniejszą w katalogu kar

dyscyplinarnych, a więc nie może być karą rażąco surową.

Argumentacja przedstawiona w obszernym uzasadnieniu odwołania

zmierza do tego, aby ustalenia sądu o nienagannej służbie obwinionego i jego

zachowanie się po popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego zostały

potraktowane jako elementy przemawiające za przyjęciem wypadku mniejszej

wagi. Również to stanowisko obrońcy nie mogło być uznane za zasadne. W

4

najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, a także w literaturze prawa

karnego dominuje trafny pogląd, że przy ocenie wypadku mniejszej wagi należy

uwzględniać wyłącznie przedmiotowo-podmiotowe znamiona czynu, gdyż

inaczej dochodziłoby do pomieszania czynników decydujących o kwalifikacji

prawnej czynu oraz wpływających na wymiar kary. Przyjęcie wypadku

mniejszej wagi jest bowiem rozstrzyganiem o kwalifikacji prawnej, która nie

może być związana ani uzależniona od osobowości sprawcy, jego opinii,

zachowania się przed i po popełnieniu czynu, a także od innych okoliczności

mających wpływ na wymiar kary, lecz leżących już poza czynem (wyrok SN z

dnia 9 października 1996 r., V KKN 79/96, OSNKW 1997, z. 3-4 poz. 27;

Kodeks karny, Komentarz pod red. A. Zolla, Zakamycze 1999, t. II, str. 758-759

i t. III, str. 42-45).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Sąd Dyscyplinarny – Sąd

Apelacyjny prawidłowo przyjął, iż okoliczności związane z dotychczasową

służbą, sposobem życia obwinionego i jego zachowaniem się po popełnieniu

przewinienia dyscyplinarnego uzasadniały wymierzenie najłagodniejszej kary

dyscyplinarnej; trafnie też uznał, że popełnione przez obwinionego przewinienie

dyscyplinarne nie jest wypadkiem mniejszej wagi w rozumieniu art. 109 § 5

u.s.p. Takie bowiem okoliczności jak uczestniczenie w wykładzie pod wpływem

alkoholu, wygłaszanie w agresywnej formie niestosownych uwag w obecności

licznego grona słuchaczy, a także podanie personaliów innego uczestnika

szkolenia jako własnych, są takimi podmiotowo-przedmiotowymi elementami

czynu, które wykluczają potraktowanie go jako wypadku mniejszej wagi

charakteryzującego się przewagą elementów łagodzących nad elementami o

wydźwięku negatywnym.

Z tych powodów Sąd Najwyższy nie uwzględnił odwołania i utrzymał w

mocy zaskarżony nim wyrok, a o kosztach postępowania dyscyplinarnego orzekł

stosownie do treści art. 133 u.s.p.