II UK 81/02

Wyrok z dnia 27 września 2002 r.

II UKN 81/02

1. Za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w opłacaniu

składek na ubezpieczenie społeczne, powstałe przed wejściem w życie art. 31

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), odpowiadali wspólnicy na podstawie art. 332 i

343 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr

137, poz. 926 ze zm.).

2. Gmina, będąca jednoosobowym wspólnikiem gminnej spółki z ograni-

czoną odpowiedzialnością, ponosiła odpowiedzialność za zaległości tej spółki

w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne.

Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk,

Zbigniew Myszka (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2002 r.

sprawie z wniosku Gminy Miasta G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-

Oddziałowi w G. o składki na ubezpieczenie społeczne, na skutek kasacji wniosko-

dawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2001 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem

z dnia 9 listopada 2001 r. zmienił zaskarżony przez organ ubezpieczeń społecznych

wyrok Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia

16 czerwca 2000 r. i oddalił odwołanie Gminy G. od decyzji składkowej z dnia 8 listo-

pada 1999 r., stwierdzającej, że Gmina G. jako jedyny wspólnik G. Przedsiębiorstwa

Budowlanego Spółki z o.o. w G. odpowiada za zobowiązania tej spółki z tytułu skła-

dek na ubezpieczenie społeczne pracowników w kwocie 100.492,13 zł, tj. proporcjo-

nalnie do udziału w zyskach. W sprawie tej ustalono, że GPB Spółka z o.o. w G. nie

2

opłaciła w tej kwocie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników w okresie od

sierpnia 1995 r. do września 1997 r., dlatego organ ubezpieczeń społecznych obar-

czył obowiązkiem zapłaty Gminę G. jako jedynego wspólnika tej Spółki (aktualnie w

upadłości) na podstawie art. 68 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o syste-

mie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 40 ust. 1 i 2 oraz art. 47 ust. 2 ustawy

z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych. Po rozpoznaniu odwołania

Gminy G., Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i zwolnił Gminę G. od odpo-

wiedzialności za zobowiązania składkowe GPB Spółki z o.o. w upadłości, wskazując,

że z dniem 1 stycznia 1998 r. na podstawie art. 343 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierp-

nia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm., powoływanej da-

lej jako Ordynacja podatkowa) utraciła moc ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zo-

bowiązaniach podatkowych. W myśl art. 332 Ordynacji podatkowej, do odpowie-

dzialności osób trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych

powstałych przed dniem wejścia w życie Ordynacji, stosuje się przepisy ustawy o

zobowiązaniach podatkowych, co gramatycznie oznacza, iż norma ta dotyczy jedynie

odpowiedzialności za zobowiązania powstałe przed dniem wejścia w życie Ordynacji.

Gdyby założyć, że art. 332 Ordynacji podatkowej miał zastosowanie do zobowiązań

z tytułu składek poprzez art. 343 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z przepisami

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia

przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych do zobowiązań z tytułu składek na

ubezpieczenie społeczne, to obowiązywanie przepisów tego aktu wykonawczego

było ograniczone do czasu ich zastąpienia nowymi przepisami, nie dłużej jednak niż

dwa lata od dnia wejścia w życie Ordynacji podatkowej. Te nowe przepisy, o których

mowa w art. 343 § 2 Ordynacji podatkowej, weszły w życie z dniem 25 listopada

1998 r. (art. 31 i 127 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a zatem od

tej daty zakres stosowania Ordynacji podatkowej do zobowiązań z tytułu składek na

ubezpieczenie społeczne określa art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych, który nie stosuje się do tego rodzaju zobowiązań. Po wejściu w życie

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych brak jest podstaw prawnych do docho-

dzenia od Gminy G. zwrotu zaległych składek GPB Spółki z o.o. w G..

Uwzględniając apelację organu ubezpieczeń społecznych, Sąd Apelacyjny

podzielił pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2001 r., II

UKN 287/00), iż także po wejściu w życie Ordynacji podatkowej w zakresie odpowie-

dzialności z tytułu zaległości składkowych powstałych przed dniem 1 stycznia 1998 r.

3

w dalszym ciągu obowiązują unormowania ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobo-

wiązaniach podatkowych. Dzieje się tak z mocy art. 332 Ordynacji podatkowej, który

przewiduje przypadki dalszego stosowania przepisów ustawy o zobowiązaniach po-

datkowych do określonych zdarzeń prawnych zaistniałych pod rządem ustawy o zo-

bowiązaniach podatkowych. Według tego przepisu do odpowiedzialności osób trze-

cich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych powstałych przed

wejściem w życie Ordynacji podatkowej, stosuje się w dalszym ciągu przepisy

ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Ponadto z mocy art. 343 § 2 pkt 1 Ordynacji

podatkowej, pozostawały w mocy, do czasu zastąpienia ich nowymi przepisami, nie

dłużej niż dwa lata od wejścia w życie tej Ordynacji, przepisy wykonawcze wydane

na podstawie ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Tego rodzaju regulacja ozna-

czała dalsze okresowe obowiązywanie przepisów aktu wykonawczego do ustawy o

zobowiązaniach podatkowych, która utraciła moc obowiązującą. Skoro zaległości

składkowe GPB Spółki z o.o. w G., której jedynym udziałowcem jest Gmina G., po-

wstały przed dniem wejścia w życie Ordynacji podatkowej, to do tych zaległości

składkowych należało stosować dotychczasowe przepisy podatkowe z mocy art. 343

§ 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Ponadto Sąd Apelacyjny uznał, iż art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

o samorządzie terytorialnym, który stanowi, że gmina nie ponosi odpowiedzialności

za zobowiązania innych komunalnych osób prawnych, a te nie ponoszą odpowie-

dzialności za zobowiązania gminy, nie wyłącza odpowiedzialności gminy, będącej

jednym wspólnikiem spółki z o.o. za jej zaległości składkowe na podstawie art. 47

ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Przepis art. 49 ust. 1 ustawy o samo-

rządzie terytorialnym obowiązywał jeszcze przed wejściem w życie art. 47 ust. 2

ustawy o zobowiązaniach podatkowych, który ma charakter unormowania szczegól-

nego przewidującego odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu składek na ubez-

pieczenie społeczne wszystkich podmiotów będących wspólnikami, bez względu na

status prawny wspólnika dłużnika zalegającego z zapłatą składek na ubezpieczenie

społeczne. Odpowiedzialność Gminy G. przesądza zatem przymiot jedynego wspól-

nika dłużnika zalegającego z zapłatą składek na ubezpieczenie społeczne.

W kasacji Gminy G. podnosi się zarzut naruszenia następujących przepisów

prawa materialnego: 1) art. 332 i 343 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej - przez przyję-

cie, że przepisy te znajdują zastosowanie do odpowiedzialności osób trzecich za na-

leżności z tytułu składek powstałych przed wejściem w życie tej ustawy, w sytuacji

4

wszczęcia i orzekania o tej odpowiedzialności po dniu 1 stycznia 1999 r., 2) art. 31

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - przez

przyjęcie, że ma on zastosowanie tylko do należności z tytułu składek powstałych po

dniu 24 listopada 1998 r., 3) art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorzą-

dzie gminnym - przez przyjęcie, że przepis ten nie wyłącza odpowiedzialności gminy

za zobowiązania składkowe komunalnej osoby prawnej.

Skarżąca wskazała na występowanie w sprawie następujących istotnych za-

gadnień prawnych: 1) „czy odpowiedzialność osób trzecich stwierdzona na podsta-

wie decyzji ZUS po przeprowadzeniu postępowania wszczętego po dniu 1 stycznia

1999 r., a więc po utracie mocy obowiązującej ustawy z dnia o organizacji i finanso-

waniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) kształtuje

się na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach po-

datkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) w związku z

przepisem art. 332 i 343 Ordynacji podatkowej, czy też zastosowanie ma przepis art.

31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,

odsyłający do enumeratywnie wymienionych w nim przepisów Ordynacja podatko-

wa”, 2) „czy gmina (jednostka samorządu terytorialnego) ponosi odpowiedzialność za

zobowiązania komunalnej osoby prawnej z tytułu składek na ubezpieczenie spo-

łeczne powstałych przed 1 stycznia 1998 r.”. Skarżąca domagał się zmiany zaskar-

żonego wyroku i oddalenia apelacji organu ubezpieczeń społecznych oraz zasądze-

nia kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wprawdzie zgodnie z art. 343 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej z dniem 1 stycz-

nia 1998 r. utraciła moc ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podat-

kowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm., powoływana dalej

jako ustawa o zobowiązaniach podatkowych), jednakże intertemporalna norma za-

warta w art. 332 Ordynacji podatkowej expressis verbis przewiduje przypadki dal-

szego stosowania przepisów tej ustawy do zobowiązań podatkowych powstałych pod

rządem tej ustawy. Treść tego przepisu w brzmieniu: „do odpowiedzialności osób

trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych, z tytułu zaległo-

ści podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje

się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych”, nakazuje stosowanie material-

5

noprawnych przepisów określających zasady tej odpowiedzialności do odpowiedzial-

ności osób trzecich za zaległości podatkowe powstałe przed dniem 1 stycznia 1998 r.

Ponadto z mocy art. 343 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, pozostawały w mocy, do

czasu zastąpienia ich nowymi przepisami, nie dłużej niż dwa lata od wejścia w życie

z dniem 1 stycznia 1998 r. Ordynacji podatkowej, przepisy wykonawcze wydane na

podstawie ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Wydane na podstawie art. 2 ust.

1 tej ostatniej ustawy - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w

sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre

rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w

zakresie umarzania zaległości podatkowych (Dz.U. Nr 6, poz. 40 ze zm., powoły-

wane dalej jako rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r.), przewidu-

jące w § 1 pkt 12, że do należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu skła-

dek na ubezpieczenie społeczne miały zastosowanie przepisy art. 14-17, 20, 21, 23-

29 i art. 30 ust. 4 oraz art 40-49 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, zachowało

zatem przejściowo moc obowiązującą przez okres dwóch lat od dnia 1 stycznia 1998

r., tj. od daty wejścia w życie Ordynacji podatkowej w odniesieniu do zobowiązań

składkowych powstałych przed tym dniem. Zasygnalizowane regulacje normatywne

określają zatem zasady odpowiedzialności za zaległości z tytułu składek na ubez-

pieczenie społeczne powstałe przed dniem wejścia w życie art. 31 ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych, przewidujące pod rządem ich obowiązywania odpo-

wiednie stosowanie do należności z tytułu składek enumeratywnie wymienionych

przepisów Ordynacji podatkowej.

Trzeba wyraźnie podkreślić, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie

społeczne wynikają ze zobowiązania powstającego z dniem zaistnienia zdarzenia, z

którym przepisy prawa ubezpieczeń społecznych łączą powstanie takiego zobowią-

zania. Obowiązek samoobliczenia i opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne

powstaje zatem z mocy samego prawa za każdy okres ubezpieczenia (miesiąc ka-

lendarzowy), a ewentualna decyzja organu ubezpieczeń społecznych ustalająca wy-

sokość zobowiązania składkowego lub zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie

zobowiązań składkowych ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Oznacza to w

szczególności, że zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne po-

wstają każdorazowo w datach zaktualizowania się obowiązku samoobliczenia i opła-

cenia składki na ubezpieczenie społeczne w terminach określonych w przepisach

prawa ubezpieczeń społecznych. Inaczej rzecz ujmując, nieopłacona w ustawowo

6

określonym terminie składka na ubezpieczenie społeczne powoduje powstanie od tej

daty zaległości składkowej, tj. z mocy samego prawa przekształca się w taką zale-

głość. W konsekwencji z tytułu zaległości w terminowym opłacaniu składek na ubez-

pieczenie społeczne powstałych przed dniem wejścia w życie Ordynacji podatkowej,

tj. przed 1 stycznia 1998 r., które były przedmiotem rozpoznawanej sprawy, stosuje

się - z mocy jej art. 332 - dotychczasowe przepisy ustawy o zobowiązaniach podat-

kowych, jak i wydane na jej podstawie przepisy w sprawie rozciągnięcia przepisów

ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych

oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości

podatkowych.

Natomiast przepis art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych, przewidujący odpowiednie stosowanie do należności z

tytułu składek enumeratywnie wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej, sto-

suje się w odniesieniu do składek, jak i zaległości z tytułu nieopłaconych w ustawo-

wych terminach składek na ubezpieczenie społeczne powstałych od dnia 25 listopa-

da 1998 r., tj. od dnia wejścia w życie tej ustawy. Oznaczało to legalność dalszego

stosowania określonych w art. 332 Ordynacji podatkowej intertemporalnych zasad

odpowiedzialności osób trzecich za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie

społeczne powstałe przed dniem 25 listopada 1998 r. w oparciu o reguły zawarte w -

wydanym na podstawie ustawy o zobowiązaniach podatkowych - rozporządzeniu

Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. ( art. 343 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej),

których stosowanie zostało wyłączone z dniem 25 listopada 1998 r., w związku z

wejściem w życie reguł określonych w art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń spo-

łecznych. Powinno być bowiem oczywiste, że enumeratywnie wymienione przepisy

Ordynacji podatkowej, do których odpowiedniego zastosowania odsyła art. 31 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych, nie mogły być stosowane do zdarzeń praw-

nych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Powyższe rozważania

uzasadniają stanowisko, że do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w

ustawie z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, z tytułu zaległości

w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, powstałych przed dniem 1 stycz-

nia 1998 r., tj. przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997

r. - Ordynacja podatkowa, miały - na podstawie art. 332 Ordynacji - zastosowanie

dotychczasowe przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz przepisy roz-

porządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepi-

7

sów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pienięż-

nych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zale-

głości podatkowych. Natomiast odpowiedzialność tych osób za zaległości powstałe

przed dniem 25 listopada 1998 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wynikała z dalszego

przejściowego obowiązywania przepisów tego rozporządzenia wykonawczego (art.

343 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej), które utraciło swoje normatywne oddziaływanie

w związku z wejściem w życie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

który do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przewiduje odpo-

wiednie stosowanie enumeratywnie wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej:

art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33 § 1-4 i § 6-7, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1

i 3, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62, art. 72 § 1 pkt 1, art. 74 § 1 pkt 1, art. 76 § 1 pkt 1

lit. c) i e) oraz § 2 i 3, art. 77 § 1, § 2 pkt 1 i 2 i § 4, art. 91, art. 93 § 1-3, art. 94, art.

97 § 1, art. 98 § 1, § 2 pkt 1-2 i 4-5 oraz § 3, art. 100 § 1, art. 101 § 1 i 3, art. 105 § 1-

3, art. 106 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 3, art. 110 § 1 i 2 pkt 2, art.

111 § 1-4 i § 5 pkt 1, art. 112 § 1-4, § 5 pkt 2 i § 6-9, art. 113 oraz art. 115-119.

Ustalenie odpowiedzialności osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych

wymaga wydania odrębnej decyzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopa-

da 1987 r., III ARN 25/87, OSNC 1989 nr 12, poz. 207), która jednakże ma charakter

deklaratoryjny, ponieważ nie kreuje nowego zobowiązania podatkowego, ale stanowi

jedynie formę, w jakiej organy podatkowe żądają spełnienia zobowiązania podatko-

wego przez osoby trzecie za określonego podatnika (por. wyrok NSA z dnia 24

stycznia 2000 r., I SA/Lu 1443/98, LEX nr 42898). Równocześnie trafnie wskazuje

się, że tego rodzaju subsydiarna odpowiedzialność ustawowo określonych osób trze-

cich bazuje na już istniejącym zobowiązaniu podatkowym podatnika i dotyczy tylko

zapłaty tegoż podatku, przeto czasowa możliwość jej dochodzenia od osoby trzeciej

ograniczona jest jedynie terminem przedawnienia samego zobowiązania podatko-

wego (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2000 r., S.A./Bk 923/99, LEX nr 44733), co

oznacza legalność decyzji stwierdzającej tę odpowiedzialność, byleby została wyda-

na przed upływem terminu przedawnienia. Przenosząc te zasady na odpowiedzial-

ności osób trzecich za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, nale-

ży wskazać na legalność obarczenia Gminy G. - w oparciu o przepisy ustawy o zo-

bowiązaniach podatkowych lub jej akty wykonawcze (rozporządzenie Rady Ministrów

z dnia 16 lutego 1989 r.) - odpowiedzialnością za zaległości składkowe powstałe

8

przed dniem 25 listopada 1998 r., które nie były przedawnione w dniu wydania

odrębnej decyzji ustalającej taką odpowiedzialność. Warunki te spełniała wydana w

rozpoznawanej sprawie decyzja z dnia 8 listopada 1999 r., która dotyczyła nieprze-

dawnionych zaległości w opłaceniu składek na ubezpieczenie społeczne w okresie

od sierpnia 1995 r. do września 1997 r., zważywszy na 5 letni termin przedawnienia

tych należności (art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że za zaległości spółki z o.o. w

opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne powstałe przed wejściem w życie art.

31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych od-

powiadali wspólnicy na podstawie przepisów przejściowych ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. - Ordynacja podatkowa. Oznaczało to, że: 1. odpowiedzialność ustawowo

określonego kręgu osób trzecich za powstałe do dnia 24 listopada 1998 r. i nieprze-

dawnione zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne wynikała z

przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych w

związku z art. 332 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz § 1

pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnię-

cia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń

pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarza-

nia zaległości podatkowych w związku z art. 343 § 2 pkt 1 tej Ordynacji, Po drugie

odpowiedzialność za zaległości składkowe powstałe po dniu 24 listopada 1998 r.

opiera się na przepisach Ordynacji podatkowej enumeratywnie wymienionych w art.

31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Chybiony okazał także zarzut naruszenia art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca

1990 r. o samorządzie gminnym, który stanowi, że gmina nie ponosi odpowiedzialno-

ści za zobowiązania innych gminnych osób prawnych, a te nie ponoszą odpowie-

dzialności za zobowiązania gminy. Przepis ten deklaruje i podkreśla samodzielność

gminy oraz innych gminnych osób prawnych, które - działając jako odrębne podmioty

prawa - ponoszą odpowiedzialność wyłącznie za własne zobowiązania. Nie kreuje on

jednak zasady wzajemnej nieodpowiedzialności gminy i innych gminnych osób praw-

nych wówczas, gdy gmina pozostaje z gminną osobą prawną w takich wzajemnych

relacjach prawnych, które uzasadniają odpowiedzialność gminy niejako za własne

zobowiązania. Dotyczy to w szczególności gminy będącej wspólnikiem gminnej

osoby prawnej o statusie prawnym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, albo-

wiem istota tego stosunku prawnego przesądza o istnieniu podstaw prawnych odpo-

9

wiedzialności wspólnika za zobowiązania spółki. Gmina nie odpowiada zatem za zo-

bowiązania tylko tych innych gminnych osób prawnych, z którymi nie pozostaje w

stosunkach prawnych kreujących jej odpowiedzialność za zobowiązania określonej

gminnej osoby prawnej. Unormowanie z art. 49 ust. 1 ustawy o samorządzie gmin-

nym nie uwalnia zatem gminy od odpowiedzialności za zobowiązania gminnej osoby

prawnej pozostające w związku z uczestnictwem gminy jako wspólnika w gminnej

spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Oznacza to, że do dnia wejścia w życie

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w szczególności jej art. 31, za zobo-

wiązania gminnej osoby prawną, mającej status prawny spółki z ograniczoną odpo-

wiedzialnością, z tytułu zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne

odpowiadali jej wspólnicy w takiej części, w jakiej mieli prawo uczestniczenia w po-

dziale zysku, a zatem odpowiadała także gmina legitymująca się tytułem prawnym

wspólnika określonej gminnej osoby prawnej. Przekładając to na grunt rozpoznawa-

nej sprawy, Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjął, iż gmina, mająca status prawny jed-

noosobowego wspólnika gminnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ponosiła

odpowiedzialność za zaległości gminnej osoby prawnej w opłacaniu składek na

ubezpieczenie społeczne pozostające w związku z uczestnictwem gminy jako wspól-

nika w działalności tej spółki. Aksjologicznym i funkcjonalnym uzasadnieniem tej od-

powiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe jest określony tytuł

prawny oraz ekonomiczny związek wspólnika ze spółką z ograniczoną odpowiedzial-

nością, przejawiający się w możliwości korzystania przez wspólnika z korzyści z do-

chodu czy majątku spółki.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art.

39312

k.p.c.

========================================