II UK 12/02

Wyrok z dnia 22 stycznia 2003 r.

II UK 12/02

Złożenie zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy trwającej po

rozwiązaniu stosunku pracy z wyboru, przez pracownika pozostającego w

związku z nim na urlopie bezpłatnym, nie powoduje wygaśnięcia stosunku

pracy na podstawie art. 74 k.p., nawet w przypadku, gdy pracownik w ciągu

siedmiu dni nie zgłosił zamiaru powrotu do pracy.

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk

(sprawozdawca), Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2003 r.

sprawy z wniosku Urzędu Miasta i Gminy G., Wojciecha M. przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w O. o wypłatę zasiłku chorobowego, na sku-

tek kasacji wnioskodawców od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 21

marca 2001 r. [...]

o d d a l i ł kasacje.

U z a s a d n i e n i e

Decyzjami z dnia 18 stycznia 1999 r. i z dnia 26 lutego 1999 r. Zakład Ubez-

pieczeń Społecznych-Oddział w O. ustalił, że wypłat zasiłku chorobowego powinny

dokonywać Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w O.

w stosunku do Wojciecha M. i PKP Zakład Taboru „Z.” w W. w stosunku do Józefa F.

a nie Urząd Miasta i Gminy w G.

Po rozpoznaniu odwołań Urzędu Miasta i Gminy w G. i Wojciecha M. i zawia-

domieniu o toczącym się postępowaniu Józefa F., PKP Zakład Taboru „Z.” w W. i

Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w O. Sąd

Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wyrokiem z dnia 28

czerwca 2000 r. [...] oddalił odwołania. Sąd ustalił, że Wojciech M. jako pracownik

Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w O. korzystał

2

z urlopu bezpłatnego w związku z wyborem na stanowisko burmistrza Miasta i Gminy

G. Stosunek pracy na tym ostatnim stanowisku został rozwiązany 3 listopada 1998 r.

na skutek upływu kadencji. Od 2 listopada 1998 r. do 30 kwietnia 1999 r. Wojciech

M. miał zwolnienie lekarskie, a zasiłek chorobowy wypłaciły mu oba zakłady pracy.

Pismem z dnia 28 grudnia 1998 r. wnioskodawca Wojciech M. zwrócił się do Kasy

Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w O. o rozwiązanie

umowy o pracę z dniem 3 listopada 1998 r., na co pracodawca wyraził zgodę w dniu

8 stycznia 1999 r. Józef F. korzystał również z urlopu bezpłatnego u swego praco-

dawcy w związku z wyborem na stanowisko zastępcy burmistrza Miasta i Gminy w

G., które piastował do upływu kadencji, to jest do 3 listopada 1998 r. Od 28 paździer-

nika 1998 r. miał zwolnienie lekarskie, przy czym Urząd Miasta i Gminy w G. wypłacił

mu zasiłek chorobowy do końca grudnia 1998 r., a za dalszy okres PKP Zakład

Przewozów Towarowych w O., w którym to zakładzie podjął zatrudnienie po zakoń-

czeniu zwolnienia lekarskiego. Oceniając ten stan faktyczny Sąd uznał, że zaskarżo-

ne decyzje są prawidłowe, gdyż zasiłki chorobowe po ustaniu stosunku pracy z

Urzędem Miasta i Gminy w G. powinny wypłacać pracownikom macierzyste zakłady

pracy.

Apelacje od tego wyroku wnieśli wnioskodawca Wojciech M., zainteresowany

Józef F. i Urząd Miasta i Gminy w G.

Wyrokiem z dnia 21 marca 2001 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych we Wrocławiu oddalił apelacje. Sąd Apelacyjny uznał, że stosunek

pracy między Urzędem Miasta i Gminy w G. i pracownikami pełniącymi funkcje z wy-

boru rozwiązał się zgodnie z art. 74 Kodeksu pracy wobec wygaśnięcia mandatu.

Powoduje to, że z chwilą wygaśnięcia mandatu zostaje przywrócony stosunek pracy

z macierzystym zakładem pracy. Warunkiem reaktywowania zawieszonego na czas

kadencji stosunku pracy jest zgłoszenie przez pracownika w terminie 7 dni powrotu

do pracy. Z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych obu pracowników

wynika, że stosunek pracy w macierzystych zakładach pracy został reaktywowany,

zakłady te zawiadomiły pracowników o ustaleniu stanowisk pracy i wynagrodzeniu.

Słusznie zatem Sąd Okręgowy przyjął, że zarówno Wojciech M. jak i Józef F. od 4

listopada 1998 r. byli pracownikami macierzystych zakładów pracy i zgodnie z art. 48

ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia spo-

łecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz.

143 ze zm.) te zakłady pracy powinny wypłacać zasiłek chorobowy.

3

Wyrok ten zaskarżył kasacją Urząd Miasta i Gminy w G. i Wojciech M. Urząd

Miasta i Gminy w G. wskazał jako podstawy kasacji naruszenie prawa materialnego

przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 74 k.p. i art. 12 i 48 ustawy z

dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego

w razie choroby i macierzyństwa oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 233

i 382 k.p.c., 328 § 1 k.p.c. i 378 k.p.c. i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpozna-

nia. W uzasadnieniu kasacji podniósł, że sprzeczne z treścią art. 74 Kodeksu pracy

jest stanowisko, iż stosunek pracy pracowników korzystających z urlopów bezpłat-

nych został reaktywowany po wygaśnięciu mandatu. Przepis ten daje pracownikowi

prawo do reaktywowania stosunku pracy, jednak realizacja tego prawa zależy od woli

pracownika, który powinien zgłosić powrót do pracy w terminie 7 dni. Zarówno Józef

F. jak i Wojciech M. z powodu choroby nie zgłosili powrotu do pracy. Józef F. uczynił

to dopiero po odzyskaniu zdolności do pracy, a Wojciech M. rozwiązał stosunek

pracy w czasie zwolnienia lekarskiego. Zaskarżony wyrok narusza przepis art. 48

ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i

macierzyństwa, który to przepis nakazuje wypłacanie zasiłków chorobowych zakła-

dowi pracy także po ustaniu zatrudnienia, jeżeli niezdolność do pracy powstała w

czasie trwania zatrudnienia. Niezdolność do pracy obu pracowników powstała w cza-

sie trwania zatrudnienia w Urzędzie Miasta i Gminy w G. i ten pracodawca miał obo-

wiązek wypłacać zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia. Podstawą wymiaru

zasiłku chorobowego powinno być wynagrodzenie otrzymywane na ostatnim stano-

wisku. Uznanie, że podstawą tą jest wynagrodzenie ustalone w macierzystych zakła-

dach pracy narusza przepis art. 12 powołanej ustawy. Sąd Apelacyjny z naruszeniem

art. 233 i 382 k.p.c. dokonał błędnych ustaleń uznając pisma macierzystych zakła-

dów pracy ustalające stanowiska i wynagrodzenie za dowód reaktywowania stosun-

ków pracy. W rzeczywistości pisma te zostały sporządzone w związku z informacją

Przewodniczącego Rady Miejskiej w G. o wygaśnięciu mandatu, a nie były odpo-

wiedzią na zgłoszenie przez pracowników woli powrotu do pracy. Naruszenie art. 328

§ 1 k.p.c. polega na braku wskazania w uzasadnieniu podstawy prawnej wyroku,

mimo że Sąd Apelacyjny dokonywał ustaleń faktycznych we własnym zakresie.

Przepis art. 378 k.p.c. został naruszony w ten sposób, że Sąd Apelacyjny nie usto-

sunkował się do zarzutu apelacyjnego dotyczącego naruszenia art. 12 i 48 ustawy o

4

świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macie-

rzyństwa.

Wojciech M. wskazał jako podstawy kasacji naruszenie przepisów postępo-

wania - art. 233 § 1 k.p.c. - i naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię

art. 74 Kodeksu pracy. Pierwszy zarzut odnosi się do sprzecznych z materiałem do-

wodowym ustaleń faktycznych, że skarżący zgłosił w terminie 7 dni od ustania ka-

dencji chęć powrotu do pracy. Ustalenia w tym przedmiocie są zdaniem skarżącego

całkowicie dowolne. Błędna wykładnia art. 74 k.p. polega na uznaniu, że stosunek

pracy z pracodawcą udzielającym urlopu bezpłatnego trwa nadal mimo braku ze

strony pracownika jednoznacznego oświadczenia woli o powrocie do pracy. W

związku z tymi zarzutami wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpozna-

nia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 48 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pie-

niężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa stanowi, że

prawo do zasiłków ustalają i zasiłki te wypłacają zakłady pracy, które nie zgłaszają

imiennie pracowników do ubezpieczenia społecznego swoim pracownikom w czasie

trwania ich zatrudnienia, a także po ustaniu zatrudnienia, jeżeli niezdolność do pracy

powstała przed ustaniem zatrudnienia. Z treści tego przepisu wynika, że zasiłek cho-

robowy w okresie trwania zatrudnienia wypłaca ten zakład pracy, w którym pracownik

jest w czasie choroby zatrudniony. Jeżeli w czasie niezdolności do pracy z powodu

choroby pracownik zmieni zakład pracy, dotychczasowy pracodawca wypłaca zasiłek

do czasu ustania stosunku pracy a nowy pracodawca od czasu nawiązania stosunku

pracy. Określony we wskazanym przepisie obowiązek wypłacania zasiłku chorobo-

wego po ustaniu zatrudnienia ma miejsce wówczas, gdy w okresie niezdolności do

pracy nastąpi ustanie zatrudnienia w ogóle i pracownik nie pozostaje w stosunku

pracy. Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia tego przepisu byłby uzasadniony

tylko wówczas, gdyby po ustaniu stosunku pracy w czasie niezdolności do pracy

burmistrz i jego zastępca nie pozostawali w stosunku pracy z pracodawcami, którzy

w związku z pełnieniem funkcji z wyboru udzielili im urlopu bezpłatnego. Zawarte w

zaskarżonym wyroku ustalenie, że stosunek pracy z dotychczasowymi pracodaw-

5

cami trwał po wygaśnięciu mandatów jest kwestionowane w kasacjach jako niezgod-

ne z faktami, a zaprezentowany na podstawie tego ustalenia pogląd prawny jest zda-

niem wnoszących kasacje wynikiem błędnej wykładni art. 74 Kodeksu pracy. Oba te

zarzuty podniesione w jednej i drugiej kasacji są nieuzasadnione.

Przepis art. 74 k.p. stanowi, że pracownik pozostający w związku z wyborem

na urlopie bezpłatnym ma prawo powrotu do pracy u pracodawcy, który zatrudniał go

w chwili wyboru na stanowisko równorzędne pod względem wynagrodzenia z po-

przednio zajmowanym, jeżeli zgłosił swój powrót w ciągu 7 dni od rozwiązania sto-

sunku pracy z wyboru. Niedotrzymanie tego warunku powoduje wygaśnięcie stosun-

ku pracy, chyba, że nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika. Zgodnie z tym

przepisem stosunek pracy pracownika pozostającego na urlopie bezpłatnym wygasa

dopiero wówczas gdy pracownik nie zgłosi powrotu do pracy w ciągu 7 dni. Takie

stanowisko zajął Sąd Najwyższy w niepublikowanym dotychczas wyroku z dnia 4

czerwca 2002 r., I PKN 352/01, stwierdzając, że stosunek pracy pracownika, który

nie zgłosił powrotu do pracy u pracodawcy gdzie był urlopowany do pełnienia funkcji

z wyboru, wygasa po upływie 7 dni od ustania zatrudnienia z wyboru. Do upływu

siedmiodniowego terminu stosunek pracy trwa nadal, a jeżeli niezgłoszenie się do

pracy nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika stosunek pracy wygasa

wówczas, gdy pracownik nie powróci do pracy po ustaniu przeszkody. Z faktów nie-

kwestionowanych przez wnoszących kasacje wynika, że obaj pracownicy nie zgłosili

wprawdzie powrotu do pracy w ciągu 7 dni jednak złożyli pracodawcom zaświad-

czenia o czasowej niezdolności do pracy i pobierali od tych pracodawców zasiłek

choroby. Złożenie przez pracownika pozostającego w związku z wyborem na urlopie

bezpłatnym zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy, trwającej po rozwią-

zaniu stosunku pracy z wyboru, nie powoduje wygaśnięcia stosunku pracy na pod-

stawie art. 74 k.p., nawet w przypadku, gdy pracownik w ciągu 7 dni nie zgłosił za-

miaru powrotu do pracy. Niedotrzymanie warunku powrotu do pracy w ciągu 7 dni nie

powoduje bowiem wygaśnięcia stosunku pracy jeżeli nastąpiło z przyczyn niezależ-

nych od pracownika, a taką przyczyną jest choroba pracownika. W takiej sytuacji

kontynuowanie stosunku pracy zawieszonego na czas urlopu bezpłatnego następuje

z mocy prawa, a jego rozwiązanie przed ustaniem przeszkody w powrocie do pracy

wymaga wypowiedzenia umowy przez pracownika albo pracodawcę lub porozumie-

nia obu stron stosunku pracy. Po wygaśnięciu mandatów nie nastąpiło rozwiązanie

stosunku pracy w tym trybie i obaj pracownicy od dnia 4 listopada 1998 r. pozosta-

6

wali w stosunku pracy z dotychczasowymi pracodawcami. Rozwiązanie umowy o

pracę za porozumieniem stron z Wojciechem M. nastąpiło dopiero w styczniu 1999

r., kiedy pracodawca zgodził się na jego propozycję zgłoszoną 28 grudnia 1998 r., a

Józef F. powrócił do pracy po odzyskaniu zdolności do pracy. Te ustalenia nie są w

kasacjach kwestionowane, a zarzuty naruszenia art. 233 § 1 i 382 k.p.c. sprowadzają

się do twierdzenia, że nie został wzięty pod uwagę fakt braku oświadczeń woli pra-

cowników o powrocie do pracy. Jak stwierdzono wyżej brak takich oświadczeń nie

spowodował wygaśnięcia dotychczasowych stosunków pracy, zatem nie można mó-

wić o błędzie w ustaleniach faktycznych.

Bezzasadne są również podniesione w kasacji Urzędu Miasta i Gminy w G.

pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Przepis art. 328 § 1 k.p.c.

został powołany w kasacji prawdopodobnie na skutek omyłki, gdyż reguluje on tryb i

termin zgłoszenia przez stronę żądania sporządzenia uzasadnienia wyroku. Wno-

szącemu kasację chodziło prawdopodobnie o przepis art. 328 § 2 k.p.c. określający

wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Jednakże nie wskazano w

kasacji w jaki sposób ewentualne uchybienie w tym zakresie mogło wpłynąć na wynik

sprawy, a tylko taki zarzut może stanowić podstawę kasacji z mocy art. 3931

pkt 2

k.p.c. Drugi z powołanych w kasacji przepisów - art. 378 § 1 k.p.c. - stanowi, że sąd

drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji. Wobec oddalenia apelacji

nie można uznać, że granice apelacji zostały w jakiś sposób przekroczone. Fakt, że

Sąd Apelacyjny nie ustosunkował się do wszystkich podniesionych w apelacji za-

rzutów, nie może być uznany za naruszenie tego przepisu. Niezależnie od tego, że

uzasadnienie zarzutów naruszenia prawa procesowego nie koresponduje z treścią

przepisów postępowania wskazanych w kasacji jako naruszone, nie można dopa-

trzyć się uchybień opisanych w tym uzasadnieniu. Sąd Apelacyjny powołał się bo-

wiem w końcowej części uzasadnienia na podstawę prawną zastosowaną przez Sąd

pierwszej instancji, stwierdzając brak zasadności zarzutów apelacji kwestionujących

pogląd prawny tego Sądu.

Podniesiony przez Urząd Miasta i Gminy w G. zarzut naruszenia przez Sąd

Apelacyjny przepisu art. 12 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia

społecznego w razie choroby i macierzyństwa jest całkowicie chybiony. Przepis ten

reguluje zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, a decyzja organu

rentowego zaskarżona odwołaniem przez Urząd Miasta i Gminy w G. dotyczy ustale-

nia płatników zasiłków chorobowych a nie ustalenia wysokości tych zasiłków. Wobec

7

ustalenia, że płatnikiem zasiłków nie jest Urząd Miasta i Gminy w G. lecz inne pod-

mioty, kwestia podstawy wymiaru zasiłków nie dotyczy praw i obowiązków wnoszą-

cego kasację. Natomiast kasacja Wojciecha M., który mógłby być zainteresowany w

ustaleniu wysokości zasiłku, nie zawiera zarzutu w tym przedmiocie.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 39312

k.p.c. oddalił

obie kasacje jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

========================================