I CKN 104/01

Wyrok z dnia 19 marca 2003 r., I CKN 104/01

Za szkodę wyrządzoną przed dniem 1 stycznia 1999 r. przez

funkcjonariuszy administracji (zarządców) dróg publicznych odpowiada Skarb

Państwa, a nie obecni zarządcy (jednostki samorządu terytorialnego).

Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący)

Sędzia SN Maria Grzelka

Sędzia SN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ryszarda P. przeciwko Skarbowi

Państwa – Wojewodzie P. o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 19 marca 2003 r., kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Rzeszowie z dnia 26 października 2000 r.

oddalił kasację.

Uzasadnienie

Kasacja Skarbu Państwa – Wojewody P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Rzeszowie w zakresie pierwszej podstawy (art. 393-1

pkt 1 k.p.c.) wymienia

naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów art. 103 ust. 4 i 5 w związku z art. 65 i

80 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy

reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) przez ich

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu

odpowiedzialności Skarbu Państwa zamiast reprezentowanego przez właściwego

wojewodę za szkodę wyrządzoną przed dniem 1 stycznia 1999 r. czynem

niedozwolonym funkcjonariuszy zarządu dróg publicznych, stanowiącego wówczas

państwową jednostkę organizacyjną.

Według zapatrywania wnoszącego kasację odpowiedzialność za tę szkodę

ponosi w chwili orzekania jednostka samorządu terytorialnego (powiat).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do powołanych przepisów art. 103 ustawy z dnia 13 października

1998 r. zarząd drogi powiatowej lub wojewódzkiej, który przejął właściwe drogi, jest

następcą prawnym dotychczasowego zarządu drogi (§ 4), a następca prawny

dotychczasowego zarządu drogi publicznej wstępuje w jego prawa i obowiązki, w

szczególności wynikające z zawartych umów i porozumień oraz decyzji

administracyjnych (§ 5).

Wykładni przepisu art. 103 ust. 4 i 5 dotyczy wyrok Sądu Najwyższego z dnia

27 lutego 2001 r., V CKN 1490/00 (OSNC 2001, nr 7-8, poz. 119), stwierdzający, że

jest to przepis szczególny w stosunku do art. 80 ust. 1 tej ustawy. Konsekwencją

tego zapatrywania było przyjęcie odpowiedzialności powiatu za szkodę wyrządzoną

wskutek zaniedbania zarządcy drogi sprzed dniem 1 stycznia 1999 r., którym była

państwowa jednostka organizacyjna.

Stanowisko Sądu Najwyższego było zgodne z treścią przepisu i potwierdzało

praktykę sądów powszechnych polegającą na obciążaniu jednostek samorządu

terytorialnego po przejęciu przez nie zarządu dróg publicznych odpowiedzialnością

za zobowiązania powstałe w okresie gdy własność i zarząd dróg należały do

jednostek państwowych.

Praktyka ta wywołała wniosek rady jednego z powiatów o stwierdzenie o

stwierdzenie niezgodności art. 103 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. –

Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną z art. 2 i art. 7

Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 czerwca 2001 r., K 18/00 (OTK

2001, nr 5, poz. 118) stwierdził, że kwestionowany przepis rozumiany w ten sposób,

iż nie obejmuje on odpowiedzialności odszkodowawczej nowo utworzonych

jednostek samorządu terytorialnego za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym

przed utworzeniem tych jednostek, jest zgodny z art. 2 i art. 7 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadnienie wyroku przytacza argumenty wskazujące

na odmienne wnioski, odnośnie do podmiotu odpowiedzialnego za szkody

wywołane czynami niedozwolonymi powstałe przed reformą z 1998 r.

Przepisów konstytucji jako dyrektywy interpretacyjnej przepisów art. 103 ust. 5

nie brał pod rozwagę skład orzekający Sądu Najwyższego rozpoznający kasację w

granicach jej podstaw (art. 393-11

§ 1 k.p.c.) w sprawie zakończonej wyrokiem z

dnia 27 lutego 2001 r., V CKN 1490/00.

Podzielając przeto argumentację przytoczoną przez Trybunał Konstytucyjny

dokonujący dla odmiennych celów, tj. zgodności (przepisów) ustawy zwykłej z

konstytucją, wykładni art. 103 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. –

Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, Sąd

Najwyższy w składzie rozpoznającym kasację nie dopatruje się jej

usprawiedliwionej podstawy. Dlatego z mocy art. 393-12

k.p.c. orzekł, jak w

sentencji.