III RN 69/02

Wyrok z dnia 8 maja 2003 r.

III RN 69/02

Uprawniona do renty rodzinnej wdowa po strażaku Państwowej Straży

Pożarnej zachowuje prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Mi-

nistra Spraw Wewnętrznych i Administracji, ale nie przysługuje jej równoważ-

nik pieniężny za remont mieszkania (art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia

1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 147,

poz. 1230 ze zm.; § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Admini-

stracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad

przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pienięż-

nego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężne-

go za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu

(Dz.U. Nr 15, poz. 67).

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2003 r. sprawy ze

skargi Walerii P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożar-

nej w G. z dnia 12 sierpnia 1999 r. [...] w przedmiocie równoważnika za remont zaj-

mowanego lokalu, na skutek rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prezesa Na-

czelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-

Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2001 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Naczelnemu Sądowi Admi-

nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek

Zamiejscowy w Gdańsku uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej

Straży Pożarnej w G. z dnia 12 sierpnia 1999 r. nr 213/99 oraz decyzję Komendanta

2

Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w L. z dnia 23 czerwca 1999 r. [...] w

przedmiocie równoważnika za remont lokalu. Uchylonymi decyzjami odmówiono

przyznania Walerii P., wdowie po zmarłym emerytowanym strażaku równoważnika

pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji

organ pierwszej instancji w oparciu o art. 77 ust. 2 i art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 24

sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 88, poz. 400 ze zm.) oraz §

1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycz-

nia 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom

Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego

lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz

szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu (Dz.U. Nr 15, poz. 67) stwierdził, że rów-

noważnik za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego przysługuje tylko strażakom

lub emerytom Państwowej Straży Pożarnej, a nie wdowom i wdowcom pozostałym

po zmarłych funkcjonariuszach (emerytach). Prawidłowość tego rozumowania po-

twierdził organ administracyjny drugiej instancji, wskazując, że stanowisko to wynika

również z przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej

Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. Nr 53, poz. 241 ze zm.),

które w art. 29 ust. 2 przyznaje członkom rodzin między innymi po zmarłych emery-

tach i rencistach jedynie prawo do lokalu mieszkalnego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pogląd organów jest nieuzasadniony.

Stwierdził, że w pojęciu „prawa do lokalu”, które przysługuje strażakowi i członkom

jego rodziny, określonego w art. 77 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej mieści się

zarówno prawo do przydziału lokalu jak i inne uprawnienia wymienione w rozdziale 8

ustawy, np. równoważnik pieniężny za brak lokalu w miejscu pełnienia służby i rów-

noważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną od

powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając rażące naru-

szenie art. 77 ust. 1 w zw. z art. 74 ust.1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w

związku z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Poli-

cji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu , Państwowej

Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin w związku z art. 22 ust. 1 pkt 1

ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Wniósł o zmianę zaskarżonego wy-

roku i oddalenie skargi ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do po-

3

nownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że

uprawnienie do równoważnika pieniężnego określonego w art. 77 ustawy o Pań-

stwowej Straży Pożarnej przysługuje każdemu strażakowi zajmującemu lokal miesz-

kalny, z wyjątkiem przypadków określonych w § 2 rozporządzenia Ministra Spraw

Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie wysokości i

szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równo-

ważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika

pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i

zwrotu. Takiego uprawnienia osobom pobierającym rentę po strażaku nie daje ani

ustawa o Państwowej Straży Pożarnej, ani ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym

obejmująca strażaków i ich rodziny.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej strażakowi mia-

nowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w

której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków

rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. W rozdziale 8 tej

ustawy określono inne uprawnienia strażaka, które związane są czy to z użytkowa-

niem lokalu mieszkalnego, tj. równoważnik pieniężny za remont, czy to z brakiem

takiego lokalu, co stanowi przesłankę do ubiegania się o pomoc finansową na uzy-

skanie mieszkania. Konkretyzację zasady wyrażonej w art. 77 ustawy o Państwowej

Straży Pożarnej, zgodnie z którą strażakowi przysługuje równoważnik pieniężny za

remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, z uwzględnieniem liczby członków rodzin

oraz ich uprawnień wynikających z odrębnych przepisów, zawierają przepisy rozpo-

rządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w

sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej

Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu miesz-

kalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegóło-

wych zasad ich wypłaty i zwrotu. Według § 1 tego rozporządzenia równoważnik pie-

niężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego przyznaje się strażakowi, który

zajmuje lokal na podstawie jednego z tytułów prawnych określonych w tym przepisie.

Zarówno z ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, jak i wydanego na jej podstawie

rozporządzenia, wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowy równo-

4

ważnik może otrzymać tylko strażak pozostający w służbie. Zatem nie może on zo-

stać przyznany wdowie po zmarłym funkcjonariuszu. Natomiast członkom rodzin

uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci speł-

niali warunki do uzyskania emerytury i renty oraz po zmarłych emerytach i rencistach

przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiedniego

ministra (art. 29 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,

Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej

Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin). Oznacza to, że wdowa po

zmarłym strażaku uprawniona do renty rodzinnej, zachowuje prawo do lokalu miesz-

kalnego będącego w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jako

uprawnienie szczególne, expresiss verbis określone w przepisach, ale już nie posia-

da uprawnień do domagania się innych przywilejów przysługujących strażakom a

związanych z użytkowanym lokalem mieszkalnym, o których w stosunku do członków

rodzin strażaka milczą przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym. Ekwiwalent pieniężny

za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego ma charakter pewnego przywileju fi-

nansowego związanego z osobą strażaka i z zajmowanym przez niego lokalem, przy

czym dotyczy on również remontów w mieszkaniach, które nie pozostają w dyspozy-

cji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a użytkowane są na innej podstawie

prawnej niż decyzja administracyjna o jego przydziale. Ten szczególnego rodzaju

przywilej finansowy, niezależny od wysokości wynagrodzenia lub emerytury funkcjo-

nariusza, nie przysługuje już członkom rodziny zmarłego strażaka, a wykładnia roz-

szerzająca przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym strażaków i ich rodzin dokonana

w zaskarżonym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest nieuzasadniona.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna

była zasadna i na podstawie art. 39313

w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca

1996 roku o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze

zm.) orzekł jak w sentencji.

========================================