SNO 26/03

WYROK Z DNIA 6 CZERWCA 2003 R.

SNO 26/03

Przewodniczący: sędzia SN Józef Szewczyk.

Sędziowie SN: Andrzej Wróbel (sprawozdawca), Kazimierz Zawada.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie z udziałem Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego oraz protokolanta po

rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2003 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w

związku z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść obwinionej od

wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 12 grudnia 2002 r.

sygn. akt (...)

z m i e n i ł zaskarżony wyrok tylko w ten sposób, że wymierzył obwinionemu

sędziemu Sądu Rejonowego karę nagany.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 12 grudnia 2002 r.

sygn. akt (...) uznał obwinioną – sędziego Sądu Rejonowego za winną tego, że:

I. nie wydała postanowień, mimo stosownych zapisów w protokołach

posiedzeń potwierdzających fakt ich odbycia i wydania na nich merytorycznych

decyzji w sprawach:

1. RK 1547/95 w dniu 20 września 2001 r.,

2. IV K 1159/97 w dniu 28 września 2001 r.,

3. IV K 1939/98 w dniu 28 września 2001 r.,

4. V K 56/99 w dniu 11 września 2001 r.,

5. Wo 81/00 w dniu 13 września 2001 r.,

2

6. Wo 82/00 w dniu 13 września 2001 r.

II. nie wydała decyzji procesowych w związku z uprzednio wyznaczonymi

posiedzeniami:

1. IV K 253/96 w dniu 21 września 2001 r.,

2. IV K 1976/99 w dniu 25 września 2001 r.,

3. III K 236/99 w dniu 25 września 2001 r.,

4. IV K 93/98 w dniu 19 września 2001 r.,

5. IV Kws 131/96 w dniu 19 września 2001 r.,

6. V K 1975/99 w dniu 19 września 2001 r.,

7. V K 1086/99 w dniu 11 września 2001 r.,

8. IV K 1796/97 w dniu 11 września 2001 r.,

9. IV K 1176/99 w dniu 11 września 2001 r.,

10. III K 1256/99 w dniu 25 września 2001 r.,

11. IV K 275/00 w dniu 14 września 2001 r.,

12. III K 134/98 w dniu 10 września 2001 r.,

III. wydała w tej samej dacie dwa różne orzeczenia dotyczące tej samej

kwestii w sprawach:

1. III K 799/00 w dniu 20 września 2001 r.:

- postanowienie o umorzeniu kosztów sądowych w wysokości 174 zł

40 gr.

- postanowienie o umorzeniu kosztów sądowych w wysokości 40 gr.

2. Wo 139/01 w dniu 27 września 2001 r.:

- postanowienie o nie uchyleniu prac społecznie użytecznych,

- postanowienie o uchyleniu postanowienia z dnia 11grudnia 2000 r.,

którego treścią była właśnie zamiana grzywny na prace społecznie

użyteczne,

IV. nie wydała postanowień o podjęcie uprzednio zawieszonych

postępowań wykonawczych, w których podjęła decyzję o umorzeniu grzywien i

kosztów postępowania w sprawach:

3

1. III K 436/98

2. IV K 492/95

V. nie dokonała należytej kontroli sporządzenia protokołów z posiedzeń, co

spowodowało ich niekompletność i tym samym brak możliwości ustalenia

rzeczywistego przebiegu posiedzenia w sprawach:

1. IV K 139/98 w dniu 20 września 2001 r.,

2. II K 399/00 w dniu 16 października 2001 r.,

3. Wo 1102/00 w dniu 27 września 2001 r.

VI. nie podejmowała czynności procesowych w sprawach:

1. IV K 1407/98 w okresie od dnia 19 kwietnia 2001 r. do dnia 27

września 2001 r. i od dnia 29 września 2001 r. do dnia 12 grudnia

2001 r.,

2. IV K 2067/99 w okresie od dnia 24 lutego 2001 r. do dnia 27 września

2001 r. i od 29 września 2001 r. do dnia 12 grudnia 2001 r.,

3. IV K 2078/99 w okresie od dnia 20 marca 2001 r. do dnia 27 września

2001 r. i od dnia 29 września 2001 r. do dnia 12 grudnia 2001 r.,

4. IV K 7/00 w okresie od dnia 22 lutego 2001 r. do dnia 27 września

2001 r. i od dnia 29 września 2001 r. do dnia 26 listopada 2001 r.,

5. IV K 1620/99 w okresie od dnia 24 lutego 2001 r. do dnia 27 września

2001 r. i od dnia 29 września 2001 r. do dnia 12 grudnia 2001 r.,

6. Ksc 54/00 w okresie od dnia 19 lutego 2001 r. do dnia 9 września

2001 r.,

7. Wog 148/01 w okresie od dnia 4 lutego 2000 r. do dnia 9 maja 2000

r., od dnia 27 maja 2000 r. do dnia 10 września 2000 r., od dnia 29

września 2000 r. do dnia 14 grudnia 2000 r. i od dnia 3 kwietnia 2001

r. do dnia 4 lipca 2000 r.,

8. Wog 149/014 w okresie od dnia 7 grudnia 1999 r. do dnia 7 czerwca

2000 r., od dnia 9 czerwca 2000 r. do dnia 10 września 2000 r., od

4

dnia 24 października 2000 r. do dnia 11 marca 2001 r. i od dnia 26

marca 2001 r. do dnia 24 maja 2001 r.,

9. III K 749/99 w okresie od dnia 20 marca 2001 r. do dnia 24 maja

2001 r. i od dnia 26 maja 2001 r. do dnia 27 września 2001 r.,

10. III K 1149/99 w okresie od dnia 20 marca 2001 r. do dnia 24 maja

2001 r. i od dnia 26 maja 2001 r. do dnia 27 września 2001 r.,

11. IV K 465/00 w okresie od dnia 20 października 2000 r. do dnia 30

listopada 2000 r. i od dnia 4 kwietnia 2001 r. do dnia 4 lipca 2001 r.,

12. Ks 272/00 w okresie od dnia 15 lutego 2001 r. do dnia 9 września

2001 r.,

13. IV K 235/97 w okresie od dnia 27 czerwca 2000 r. do dnia 9

października 2000 r., od dnia 20 listopada 2000 r. do dnia 27 lutego

2001 r. i od dnia 3 kwietnia 2001 r. do dnia 4 lipca 2001 r.,

14. Wog 140/01 (IV K 1963/98. Wpl 686/01) w okresie od dnia 27 lipca

1000 r. do dnia 11 października 2000 r., od dnia 13 października

2000 r. do dnia 28 lutego 2001 r., od dnia 27 kwietnia 2001 r. do dnia

4 lipca 2001 r. i od dnia 10 października 2001 r. do dnia 27 listopada

2001 r.,

15. Wog 179/01 w okresie od dnia 20 marca 2001 r. do dnia 30 lipca

2001 r. i od dnia 4 października 2001 r. do dnia 6 stycznia 2002 r.,

16. Wog 182/01 w okresie od dnia 4 sierpnia 2000 r. do dnia 30 lipca

2001 r.,

17. IV Ko2 132/00 w okresie od dnia 19 lutego 2001 r. do dnia 1 lipca

2001 r.,

18. IV Ko2 104/99 w okresie od dnia 21 lutego 2001 r. do dnia 1 lipca

2001 r.,

19. III K 1/00 w okresie od dnia 26 maja 2000 r. do dnia 30 lipca 2010 r.,

od dnia 1 sierpnia 2000 r. do dnia 28 września 2000 r. i od dnia 27

kwietnia 2001 r. do dnia 4 lipca 2001 r.,

5

20. Kws i CK 3/00 w okresie od dnia 5 lipca 2000 r. do dnia 3 września

2000 r., od dnia 15 listopada 2000 r. do dnia 1 stycznia 2001 r. i od

dnia 12 kwietnia 2001 r. do dnia 4 lipca 2001 r.,

21. IV K 474/00 w okresie od dnia 25 sierpnia 2000 r. do dnia 16

listopada 2000 r. i od dnia 6 kwietnia 2001 r. do dnia 4 lipca 2001 r.,

22. III K 864/99 w okresie od dnia 2 grudnia 1999 r. do dnia 2 marca

2000 r. i od dnia 13 kwietnia 2001 r. do dnia 4 lipca 2001 r.,

23. III K 1062/99 w okresie od dnia 12 maja 2000 r. do dnia 1 sierpnia

2000 r., od dnia 2 sierpnia 2000 r. do dnia 27 września 2000 r. i od

dnia 29 września 2000 r. do dnia 3 listopada 2000 r. i od dnia 13

kwietnia 2001 r. do dnia 4 lipca 2001 r.,

24. IV K 1222/00 w okresie od dnia 26 lutego 2001 r. do dnia 8 lipca

2001 r.,

25. III K 1511/99 w okresie od dnia 12 czerwca 2000 r. do dnia 7 stycznia

2001 r., od dnia 9 stycznia 2001 r. do dnia 12 marca 2001 r. i od dnia

12 kwietnia 2001 r. do dnia 4 lipca 2001 r.,

26. IV K 2005/97 w okresie od dnia 31 maja 1999 r. – 27 października

1999 r. od dnia 3 listopada 1999 r. do dnia 27 grudnia 1999 r., od dnia

14 stycznia 2000 r. do dnia 1 marca 2000 r., od dnia 8 maja 2000 r. do

dnia 28 września 2000 r. i od dnia 3 kwietnia 2001 r. do dnia 7 lipca

2001 r.,

27. Wog 144/01 w okresie od dnia 27 kwietnia 2001 r. do dnia 4 lipca

2001 r. i od dnia 27 września 2001 r. do dnia 30 listopada 2001 r.,

28. Wog 142/01 w okresie od dnia 29 sierpnia 2000 r. do dnia 14

października 2000 r., od dnia 16 października 2000 r. do dnia 8 lutego

2001 r. i od dnia 12 kwietnia 2001 r. do dnia 4 lipca 2001 r.,

29. Wog 145/014 w okresie od dnia 1maja 2001 r. do dnia 4 lipca 2001 r.,

30. IV K 816/98 w okresie od dnia 31 maja 1999 r. do dnia 20 września

1999 r., od dnia 15 stycznia 2000 r. do dnia 8 stycznia 2001 r., od dnia

6

2 kwietnia 2001 r. do dnia 2 lipca 2001 r. i od dnia 2 października

2001 r. do dnia 13 stycznia 2002 r.,

31. Wo 20/97 w okresie od dnia 31 maja 1999 r. do dnia 7 lipca 2000 r.,

od dnia 20 października 2000 r. do dnia 9 kwietnia 2001 r. i od dnia

10 października 2001 r. do dnia 6 grudnia 2001 r.

VII. wydała w dniu 27 września 2001 r. w sprawie Wol 49/01 orzeczenie

nie mające związku z wnioskiem skazanego, w oparciu o który wyznaczono

przedmiotowe posiedzenie, w ten sposób, że postanowieniem z dnia 27 września

2001 r. odniosła się do uchylenia postanowienia z dnia 29 listopada 2000 r. o

zamianie grzywny na pracę społecznie użyteczną, zamiast do wniosku

skazanego o odroczenie wykonania pracy społecznie użytecznej,

VIII. wydała w dniu 12 czerwca 2001 r. orzeczenie w sprawie IV K 710/95

nie mające oparcia w realiach sprawy i zasadach logiki, w ten sposób, że

postanowieniem z dnia 12 czerwca 2001 r. odwołała rozłożenie na raty grzywny

w wysokości 0 zł,

tj. o popełnienie przewinień dyscyplinarnych z art. 107 § l u.s.p. i na

podstawie art. 109 § 1 u.s.p. wymierzył jej karę upomnienia.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

Co do czynu I - w pismach z dnia 17 października 200: r. (k.2-4) i z dnia 7

listopada 2001 r. (k. 22; stanowiących odpowiednio załącznik nr 2 i 9 do

wniosku Rzecznika Prezes Sądu Rejonowego przedstawił zastawienie 6 spraw,

w których obwiniona nie wydała stosownych postanowień, pomimo zapisów w

protokołach posiedzeń potwierdzających fakt ich odbycia i wydania na nich

merytorycznych decyzji. Mimo znacznego upływu czasu od dnia posiedzenia

(wokandy z 20, 21 i 28 września 2001 r.) do dnia zażądana akt – 15

października 2001 r. akta te zawierały braki, które uniemożliwiały zapoznanie

się z treścią wydanego orzeczenia, jak i niezwłocznego wykonania tych

orzeczeń.

7

Co do czynów II-VII - w piśmie z dnia 7 listopada 200- r. (k.18-24)

stanowiącym załącznik nr 9 do wniosku Rzecznika uzupełnionym

sprawozdaniami Przewodniczącego wydziału wykonawczego – k. 25-33, 46-57,

Prezes Sądu Rejonowego przedstawił:

- w zakresie czynu II – zestawienie 12 spraw, w których obwiniona w

okresie od dnia 10 do dnia 25 września 2001 r. nie wydała decyzji procesowych

w związku z uprzednio wyznaczonymi posiedzeniami. Analiza tych

dokumentów wykazuje, iż pomimo wyznaczonych posiedzeń w tych sprawach,

brak było jakiejkolwiek decyzji merytorycznej, tj. brak postanowienia, bądź

zarządzenia o odwołaniu posiedzenia;

- w zakresie czynu III – zestawienie 2 spraw o sygnaturach wskazanych we

wniosku, w których obwiniona wydała sprzeczne ze sobą orzeczenia dotyczące

tej samej kwestii;

- w zakresie czynu IV – zestawienie 2 spraw o sygnaturach wskazanych we

wniosku, w których obwiniona nie wydała postanowień o podjęciu uprzednio

zawieszonych postępowań wykonawczych, w których pomimo tego podjęła

decyzję o umorzeniu grzywien i kosztów postępowania;

- w zakresie czynu V – zestawienie 3 spraw o sygnaturach wskazanych we

wniosku, w których obwiniona nie dokonała należytej kontroli protokołów z

posiedzeń, co spowodowało ich niekompletność, a tym samym brak możliwości

rzeczywistego przebiegu posiedzeń. Analiza tego zestawienia wskazuje, że z

treści ich nie wynika, kto się stawił na posiedzenie, nie zawiera niezbędnych

zarządzeń w związku z odroczeniem posiedzenia;

- w zakresie czynu VI – zestawienie 31 spraw o sygnaturach wskazanych

we wniosku, w których obwiniona nie podejmowała czynności procesowych, w

których okresy bezczynności wynosiły od 3 do kilkunastu miesięcy. Analiza

tego zestawienia wykazuje, iż obwiniona w okresach w nim wskazanych, w

poszczególnych sprawach nie interesowała się biegiem tych spraw, nie

wykonując żadnych czynności;

8

- w zakresie czynu VII – obwiniona wydała w sprawie postanowienie nie

odnoszące się w ogóle do wniosku skazanego w ten sposób, że postanowieniem

z dnia 27 września 2001 r. odniosła się do uchylenia postanowienia z dnia 29

listopada 2000 r. o zamianie grzywny na pracę społecznie użyteczną, zamiast do

wniosku skazanego o odroczeniu wykonania pracy społecznie użytecznej;

- w zakresie czynu VIII – w sprawie o sygnaturze wskazanej we wniosku

obwiniona wydała orzeczenie nie mające oparcia w realiach sprawy i logiki,

odwołując rozłożenie grzywny na raty w wysokości 0 zł – k. 37, 39.

W okresie od stycznia do września 2001 r., w którym zawiera się przede

wszystkim czasokres zarzutów stawianych obwinionej, w XI Wydziale

Wykonawczym Sądu Rejonowego, gdzie pracowała, oprócz niej i

przewodniczącej było zatrudnionych 2 sędziów. Pod względem merytorycznym

w pełnym wymiarze orzekała obwiniona i druga sędzia Sądu Rejonowego. W

powyżej wskazanym okresie druga obwiniona wyznaczyła łącznie 97 wokand z

ilością 3 230 spraw. W tym samym okresie druga sędzia Sądu Rejonowego

wyznaczyła 34 wokandy z 519 sprawami (dowód: wykaz wokand i spraw – k.

113-121, wyjaśnienia obwinionej – k. 110).

Sąd ustalił, że referat obwinionej był duży, dochodził do 5 000 spraw

różnego rodzaju. Obwiniona wielokrotnie kontaktowała się z Prezesem Sądu,

informując go, iż ma bardzo dużo spraw w referacie i nie radzi sobie.

Spowodowało to skierowanie do pracy w Wydziale w niepełnym wymiarze

godzin dodatkowego sędziego (dowód: zeznania św. L. M. – k. 129, św. D. J.-K.

– k. 167, pisma obwinionej – k. 137-155).

Na dzień rozpoczęcia pracy obwinionej w Wydziale – 3 maja 1999 r. ilość

spraw w jej referacie:

- z zakresu windykacji należności karnych wynosiła 2 137, z tego pozostało

na dzień 30 września 2001 r. – 225 spraw,

- z zakresu wykonywania kary ograniczenia wolności wynosiła 65 spraw, z

tego pozostało na dzień 30 września 2001 r. – 21 spraw,

9

- z zakresu prac społecznie użytecznych wynosiła 24 sprawy,

z tego pozostały na dzień 30 września 2001 r. – 4 sprawy, dowód: wykaz ilości

spraw i miesięcznego wpływu – k. 175-177.

Z końcem kwietnia 2002 r. obwiniona została przeniesiona do orzekania w

XVII Wydziale Grodzkim Sądu Rejonowego. Z pracy jej powierzonej

wywiązuje się bardzo dobrze, jej załatwialność kształtuje się w górnej granicy

tego, co załatwiają inni sędziowie i jest znacząco większa (dowód: zeznania św.

L. Ł. – k. 188).

Obwiniona sędzia Sądu Rejonowego przesłuchiwana przez Rzecznika

Dyscyplinarnego odmówiła składania wyjaśnień. Przed Sądem Dyscyplinarnym

przyznała się do popełniania zarzucanych jej czynów opisanych w pkt I-VII,

natomiast nie przyznała się do czynu opisanego w pkt VIII wniosku wyjaśniając,

iż zarządzenie na postanowienie z dnia 12 czerwca 2001 r. o odwołaniu

rozłożenia na raty nie zostało przez nią wydane, ani podpisane. Przyznała

natomiast, iż tymże postanowieniem odwołała rozłożenie na raty grzywny w

wysokości 0 zł, tłumacząc to oczywistą omyłką pisarską, wynikłą z programu

komputerowego (dowód: wyjaśnienia obwinionej – k. 108).

W następstwie tych wyjaśnień, przeprowadzenia dowodu z akt sprawy IV

K 710/95 Rzecznik Dyscyplinarny po zamknięciu dyscyplinarnego przewodu

sądowego w zakresie czynu zarzucanego w pkt VIII wniosku wniósł o

wyeliminowanie zwrotu „a następnie zarządzeniem zleciła egzekucję kwoty

5 000 zł” – k. 88 wobec uznania, iż stosowne zarządzanie wydała i podpisała

inna osoba.

Obwiniona na rozprawie wprawdzie oświadczyła, iż korzysta z prawa

odmowy składania wyjaśnień, to jednak wyjaśniła, iż w kwietniu 2002 r. kiedy

przeszła do Wydziału Grodzkiego, sędzia która przyszła na jej miejsce zgodnie z

podziałem czynności dostała połowę jej poprzedniego referatu. Zaniedbania jej

zarzucane wnioskiem rzecznika tłumaczyła dużą ilością spraw, nawarstwieniem

liczby posiedzeń – k. 109-110.

10

Sąd Apelacyjny ocenił pozytywnie wyjaśnienia obwinionej, uzupełnione

treścią jej pism uznając, że nie ma żadnych podstaw do zakwestionowania ich

prawdziwości. Wyjaśnienia te mają potwierdzenie w zeznaniach świadków L.

M., D. J.-K., L. Ł., jak i w stosownych sprawozdaniach i wykazach

zgromadzonych zarówno podczas postępowania wyjaśniającego, jak i

postępowania sądowego. Ponad wszelką wątpliwość, w szczególności

dokumentacja dotycząca obciążenia poszczególnych sędziów Wydziału

wykonawczego, ilość wyznaczanych wokand i spraw, musi prowadzić do

wniosku, iż obciążenie było nierówne i to na niekorzyść obwinionej.

Potwierdzeniem takiej oceny jest fakt uzupełnienia kadrowego wydziału, jak i

to, że sędzia zatrudniony na miejscu obwinionej, obecnie ma referat o połowę

mniejszy w porównaniu do tego, który ona miała.

Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd stwierdził, iż

w pełni wykazał on winę sędziego Sądu Rejonowego w zakresie postawionych

jej zarzutów. Przypisane sędziemu zarzuty jednoznacznie pozwalały na

zakwalifikowanie ich jako przewinień dyscyplinarnych, wyczerpujących

znamiona art. 107 § l u.s.p. Postępowanie wbrew obowiązkom sumiennego

wykonywania swoich obowiązków – art. 82 w zw. z art. 66 u.s.p. poprzez

naruszenie Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych, a w

szczególności:

- § 56 nakładającego na sędziego obowiązek sumiennego i sprawnego

wykonania każdej czynności sądowej zgodnie z obowiązującymi

przepisami,

- § 67 precyzującego obowiązki ciążące na przewodniczącym

posiedzenia, a w szczególności wydawania zarządzań w związku z

przygotowaniem posiedzenia i zarządzeń w toku postępowania, jak i

spowodowanie aby protokół został podpisany bezpośrednio po

zakończonym postępowaniu, a w wyjątkowych wypadkach – najpóźniej

– w ciągu 3 dni po jego zakończeniu,

11

- § 68 nakazującego sędziemu sprawdzenie, czy przydzielone mu sprawy

mają prawidłowy bieg w sytuacji, gdy przybiera taką skalę jak w

niniejszej sprawie, uznać należy za rażącą obrazę przepisów prawa i

uchybienie godności urzędu.

Zdaniem Sądu Dyscyplinarnego, te okoliczności obiektywne, na które

powoływała się obwiniona nie mogą w znacznym stopniu jej ekskulpować, a

jedynie powinny były mieć wpływ na ocenę stopnia zawinienia. Fakt ponad

przeciętnego obciążenia obwinionej w pracy jedynie w części może powodować

usprawiedliwienie stwierdzonych uchybień. Nie mógł jednak powodować

uznania, o co wnosił obrońca obwinionej, iż przewinienia jej zarzucane są

mniejszej wagi, chociażby z uwagi na ich rangę, skalę i charakter.

Oceniając całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd

Dyscyplinarny uznał, iż karą współmierną do popełnionego przewinienia

dyscyplinarnego i adekwatną do stopnia zawinienia sędziego Sądu Rejonowego,

jest kara upomnienia – art. 109 § l pkt l u.s.p.

Zdaniem Sądu Dyscyplinarnego przeciwko wymierzeniu surowszej kary

dyscyplinarnej przemawiało bardzo duże obciążenie obowiązkami

zawodowymi, szczere przyznanie się oraz bardzo dobra opinia wystawiona

obwinionej za okres pracy po kwietniu 2002 r.

Minister Sprawiedliwości w odwołaniu od powyższego wyroku

wniesionego na niekorzyść obwinionego sędziego Sądu Rejonowego na

podstawie art. 425 § 1 i art. 438 pkt 4 k.k. w związku z art. 128 u.s.p.

zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażącą niewspółmierność kary dyscyplinarnej

upomnienia, wymierzonej obwinionej w stosunku do zawinienia i szkodliwości

społecznej przewinienia dyscyplinarnego. Podnosząc powyższy zarzut wniósł o

zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie obwinionej na mocy art. 109 §

1 pkt 2 u.s.p. kary dyscyplinarnej nagany.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości Sąd Apelacyjny słusznie przyjął, że

obwiniona dopuściła się rażącej obrazy przepisów prawa i uchybiła godności

12

urzędu bowiem wykonując obowiązki sędziego naruszyła art. 82 w związku z

art. 66 u.s.p., a nadto przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

19 listopada 1987 r. – Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 218 ze zm.), a w szczególności:

- § 56 nakładający na sędziego obowiązek sumiennego i sprawnego

wykonywania każdej czynności sądowej,

- § 67 zobowiązujący przewodniczącego posiedzenia do wydawania

zarządzeń w związku z przygotowaniem posiedzenia i zarządzeń w toku

postępowania oraz spowodowania, aby protokół został podpisany

bezpośrednio po zakończonym postępowaniu, a w wyjątkowych

wypadkach – najpóźniej w ciągu 3 dni po jego zakończeniu,

- § 68 nakazujący sędziemu sprawdzenie, czy przydzielone mu sprawy

mają prawidłowy bieg.

Minister Sprawiedliwości jest zdania, że Sąd Apelacyjny prawidłowo

ustalił okoliczności faktyczne przyjęte za podstawę orzeczenia i uznał sędziego

za winnego popełnienia zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego. Przy

wyborze kary dyscyplinarnej Sąd Apelacyjny jednak przecenił jako okoliczność

łagodzącą fakt, iż sędzia Sądu Rejonowego odbyła w okresie objętym zarzutami

więcej sesji niż inni sędziowie zatrudnieni w XI Wydziale Wykonawczym Sądu

Rejonowego i że jej obciążenie pracą było większe od przeciętnego w tym

Wydziale. Sąd Dyscyplinarny nie uwzględnił jednak w sposób dostateczny

takich istotnych okoliczności obciążających obwinioną jak: duża skala

uchybień, ich poważny charakter oraz okresy bezczynności wynoszące od 3 do

kilkunastu miesięcy aż w 31 sprawach. W tym ostatnim wypadku obwiniona w

sposób rażący naruszyła także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przewlekle

prowadząc postępowanie karne wykonawcze. Nadto w kilku wypadkach wydała

ona orzeczenia rażąco naruszające przepisy prawa karnego i karnego

wykonawczego (zarzuty VII-VIII) dyskredytujące ją zawodowo. Według

Ministra Sprawiedliwości należy uwzględnić też fakt, iż dopuściła się ona ciągu

13

przewinień służbowych o różnym stopniu szkodliwości społecznej, w tym także

znacznej. Wymierzenie w tych warunkach najłagodniejszej z kar

dyscyplinarnych w realiach niniejszej sprawy pozwala uznać karę upomnienia

za rażąco łagodną.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Minister Sprawiedliwości na podstawie przepisów art. 425 § 1 i art. 438 pkt

4 kodeksu postępowania karnego w związku z art. 128 Prawa o ustroju sądów

powszechnych zarzucił rażącą niewspółmierność kary dyscyplinarnej

upomnienia wymierzonej obwinionemu sędziemu Sądu Rejonowego w stosunku

do zawinienia i szkodliwości społecznej przewinienia dyscyplinarnego. Zarzut

ten jest trafny.

Sąd Apelacyjny prawidłowo ustalił i ocenił okoliczności faktyczne przyjęte

za podstawę orzeczenia i uznał sędziego za winną popełnienia zarzucanego jej

przewinienia. Sąd stwierdził, że obwiniona dopuściła się rażącej obrazy

przepisów prawa i uchybiła godności urzędu bowiem wykonując obowiązki

sędziego naruszyła art. 82 w związku z art. 66 Prawa o ustroju sądów

powszechnych, a nadto przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 19 listopada 1987 r. – Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 218 ze zm.), a mianowicie: § 56

nakładającego na sędziego obowiązek sumiennego i sprawnego wykonywania

każdej czynności sądowej; § 67 zobowiązującego przewodniczącego

posiedzenia do wydawania zarządzeń w związku z przygotowaniem posiedzenia

i zarządzeń w toku postępowania oraz spowodowania, aby protokół został

podpisany bezpośrednio po zakończonym postępowaniu, a w wyjątkowych

wypadkach – najpóźniej w ciągu 3 dni po jego zakończeniu; § 68 nakazującego

sędziemu sprawdzenie, czy przydzielone mu sprawy mają prawidłowy bieg.

Trafny jest zarzut Ministra Sprawiedliwości, że kara upomnienia

wymierzona obwinionej jest karą rażąco niewspółmierną w stosunku do

14

charakteru przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia obwinionego

sędziego.

Przede wszystkim należy podkreślić, że Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku wyraźnie stwierdził, że fakt ponadprzeciętnego obciążenia

obwinionej obowiązkami służbowymi nie mógł powodować uznania, „iż

przewinienia jej zarzucane są mniejszej wagi, chociażby z uwagi na ich rangę,

skalę i charakter”. Tym samym uznał, że powyższa okoliczność łagodząca nie

wpływa na ocenę zarzucanego obwinionej przewinienia dyscyplinarnego jako

przewinienia o poważnym charakterze. Już chociażby z tego powodu kara

upomnienia jako kara wymierzana za przewinienia mniejszej wagi powinna być

uznana za nieadekwatną do charakteru tego przewinienia.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym niewspółmierność kary to

pojęcie ocenne, zaś rażąca niewspółmierność, o której mowa w art. 438 pkt 4

k.p.k., to dysproporcja znaczna, bijąca wręcz w oczy, a nie ewentualne drobne

różnice w ocenach sądu pierwszej i drugiej instancji, lecz różnice ocen o

zasadniczym charakterze. Rażąca niewspółmierność kary zachodzić może tylko

wówczas, gdyby na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć

zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, iż zachodziłaby

wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd pierwszej instancji a

karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji rewizyjnej w następstwie

prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych

w kodeksie karnym oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo Sądu

Najwyższego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 1973 r., III KR

254/73, OSNPG 1974, z. 3-4, poz. 51). Sąd Najwyższy jest zdania, że w

prawidłowo ustalonych okolicznościach sprawy kara upomnienia wymierzona

obwinionej jest niewspółmiernie łagodna w stopniu rażącym. Orzeczona kara

nie uwzględnia bowiem w stopniu dostatecznym takich okoliczności, jak duża

skala uchybień, ich poważny charakter oraz okresy bezczynności wynoszące od

3 do kilkunastu miesięcy aż w 31 sprawach. Nie ulega bowiem wątpliwości, że

15

niepodejmowanie przez obwinioną wymaganych prawem czynności przez

rażąco długi okres w tak wielu sprawach jest poważnym i oczywistym

naruszeniem prawa, które powoduje ewidentnie negatywne skutki dla stron

postępowania z powodu jego przewlekłości oraz wpływa na kształtowanie się

ujemnych ocen społecznych w stosunku do wymiaru sprawiedliwości

postrzeganego jako system. W związku z tym trafnie uchybienia popełnione

przez obwinioną zostały zakwalifikowane przez Sąd Apelacyjny jako

przewinienia służbowe polegające nie tylko na rażącej i oczywistej obrazie

przepisów prawa sądowego, lecz także na obrazie godności urzędu. Biorąc pod

rozwagę taką prawną kwalifikację zarzucanych obwinionej przewinień oraz

uwzględniając ustalone okoliczności sprawy, trzeba uznać, że należało

obwinionemu sędziemu wymierzyć karę nagany jako karę współmierną,

uwzględniającą znaczenie i ciężar gatunkowy tych przewinień. Trafnie wskazał

Minister Sprawiedliwości, że Sąd wymierzając karę upomnienia przecenił tę

okoliczność łagodzącą wymiar kary, iż obwiniona sędzia Sądu Rejonowego

odbyła w okresie objętym zarzutami więcej sesji niż inni sędziowie zatrudnieni

w XI Wydziale Wykonawczym Sądu Rejonowego i że jej obciążenie pracą było

większe od przeciętnego w tym Wydziale. Okoliczności te nie mogą bowiem w

wpływać na charakter i znaczenie popełnionych przez obwinioną przewinień, co

stwierdził Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ani też w

stopniu decydującym wpływać na wymiar kary dyscyplinarnej. Nie ulega

bowiem wątpliwości, że dolegliwość kary nagany nie przekracza we

wskazanych wyżej okolicznościach stopnia zawinienia obwinionej, które jest

znaczne.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.