SNO 33/03

WYROK Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R.

SNO 33/03

W postępowaniu dyscyplinarnym dopuszczalne jest stosowanie

instytucji dobrowolnego poddania się odpowiedzialności (art. 387 k.p.k. w

zw. z art. 128 u.s.p.).

Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Maciak.

Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Hubert

Wrzeszcz.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie z udziałem Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego oraz protokolanta po

rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2003 r. sprawy sędziego w stanie spoczynku w

związku z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego

– Sądu Dyscyplinarnego z dnia 8 kwietnia 2003 r., sygn. akt (...)

1) u t r z y m a ł w mocy zaskarżony wyrok,

2) kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2003 r., sygn. akt (...) Sąd Dyscyplinarny –

Sąd Apelacyjny sędziego w stanie spoczynku uznał za winną popełnienia

przewinień służbowych i uchybień godności urzędu sędziego polegających na

tym, że:

2

I.

1) w okresie od sierpnia 2000 r. do października 2001 r., jako sędzia Sądu

Rejonowego, przekroczyła termin sporządzenia uzasadnień w 11 sprawach,

2) w okresie od maja 2000 r. do 18 września 2001 r. w 66 sprawach

doprowadziła do przewlekłości postępowania poprzez nieterminowe wydanie

zarządzeń bądź też ich brak,

3) spowodowała zaginięcie akt spraw o sygn. I C 699/00, Nc 1816/99, Nc

1806/99, Nc 1807/00, Nc 1017/99,

4) przetrzymywała u siebie akta sprawy I C 482/00 w okresie od dnia 17

stycznia 2001 r. do 20 czerwca 2001 r.;

II. w dniu 20 września 2002 r. podjęła czynności służbowe znajdując się

w stanie wskazującym na użycie alkoholu,

tj. przewinień z art. 107 § 1 w zw. z art. 104 § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) i

wymierzył jej karę zawieszenia waloryzacji uposażenia na okres trzech lat.

Sąd Apelacyjny– Sąd Dyscyplinarny stwierdził, że obwiniona przyznała się

do popełnienia wyżej wymienionych przewinień i złożyła wniosek o wydanie

wyroku skazującego oraz wymierzenie kary dyscyplinarnej w postaci

zawieszenia waloryzacji uposażenia na okres trzech lat do czego na podstawie

art. 387 § 2 k.p.k. z zw. z art. 128 Prawa o ustroju sądów powszechnych

przychylił się Sąd. Sąd Dyscyplinarny uznał przy tym, że wymierzona kara jest

odpowiednia w stosunku do stopnia szkodliwości społecznej przewinienia oraz

stopnia zawinienia sprawcy i uwzględnia stan zdrowia obwinionej, który

stanowił podstawę do przeniesienia sędziego w stan spoczynku.

Od wyroku Sądu Dyscyplinarnego odwołanie na niekorzyść obwinionej

wniósł Minister Sprawiedliwości. Zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonej

kary oraz obrazę przepisów postępowania, które miało wpływ na treść

orzeczenia przez błędne zastosowanie art. 387 k.p.k. Wniósł o zmianę wyroku

przez zaostrzenie orzeczonej kary i wymierzenie na podstawie art. 104 § 3 pkt 4

3

Prawa o u.s.p. kary pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do

uposażenia. Zdaniem skarżącego wymierzona kara nosi cechy rażącej

niewspółmierności w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k., gdyż Sąd Dyscyplinarny

nie wziął pod uwagę uprzednich przewinień obwinionej, co powinno mieć

znaczenie przy wymiarze kary jako element istotny dla oceny dotychczasowego

życia i pracy obwinionej. Minister Sprawiedliwości wskazał na wyrok Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 11 października 2001 r., sygn. akt (...), którym sędzia w

stanie spoczynku uznana została za winną tego, że przekroczyła ustawowe

terminy do sporządzania uzasadnień w 37 sprawach w okresie od grudnia 1998

r. do dnia 14 lipca 2000 r. oraz dopuściła się przewlekłości i nieterminowości w

wydawaniu zarządzeń mających na celu przygotowanie posiedzeń oraz

wyznaczenie ich terminów w 21 sprawach i za to wymierzył jej karę nagany.

Skarżący wskazał, że stopień społecznej szkodliwości czynów obwinionej jest

znaczny, a wymierzona kara nie spełnia celów postępowania dyscyplinarnego.

Ponadto zdaniem Ministra przepis art. 387 k.p.k. nie powinien znaleźć

odpowiedniego zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym. Przepis ten

statuuje wyjątek od ogólnych zasad postępowania karnego i co za tym idzie

niedopuszczalna jest jego rozszerzająca interpretacja, w tym na użytek innego

postępowania inkorporującego niektóre przepisy postępowania karnego.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Rozważając zarzut dalej idący, a mianowicie obrazy przepisów

postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, należy wskazać, że Sąd

dyscyplinarny proceduje na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

– Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), a w

sprawach nieuregulowanych, zgodnie z art. 128 – stosuje przepisy kodeksu

postępowania karnego. Przepisy dyscyplinarne Prawa o ustroju sądów

powszechnych nie stanowią o wyłączeniu stosowania poszczególnych instytucji

kodeksu postępowania karnego, nakazują jedynie stosować przepisy kodeksu w

sposób odpowiedni, tzn. z uwzględnieniem odmienności stosunków jakie

4

powstają na tle postępowania dyscyplinarnego. Przepis art. 387 k.p.k.

przewiduje tzw. instytucję dobrowolnego poddania się oskarżonego

odpowiedzialności karnej przy kumulatywnym spełnieniu określonych

przesłanek. Zastosowanie tej instytucji jest wyłączone przy przestępstwach o

największym ciężarze gatunkowym. Przepis art. 387 § 1 k.p.k. zawiera opis

zakresu zastosowania tej instytucji odnoszący się do pojęć właściwych dla

kodeksu karnego, nie oznacza to bynajmniej, że przedmiotowa instytucja nie

może mieć odpowiedniego zastosowania do zdarzeń, stanowiących przewinienia

na gruncie innych ustaw. W szczególności przy odpowiednim zastosowaniu

kodeksu postępowania karnego do postępowania dyscyplinarnego należy

stwierdzić, że instytucję dobrowolnego poddania się karze można stosować do

czynów, które wprawdzie swym opisem nie odpowiadają hipotezie normy art.

387 § 1 k.p.k., jednak mieszczą się w zaczerpniętym z języka prawniczego

pojęciu spraw o mniejszym ciężarze gatunkowym. Jak wskazano wyżej

odesłanie zawarte w Prawie o ustroju sądów powszechnych do stosowania

kodeksu postępowania karnego ma charakter generalny, nie ogranicza się

jedynie do ogólnych zasad postępowania karnego, wprawdzie nie można

stosować instytucji, które byłyby sprzeczne z istotą postępowania

dyscyplinarnego, jednak instytucja dobrowolnego poddania się karze do nich nie

należy.

Sąd Najwyższy uznał również za niezasadny zarzut rażącej

niewspółmierności kary. Zgodnie z art. 104 Prawa o u.s.p. za uchybienia

godności urzędu sędziego w okresie pełnienia służby sędzia w stanie spoczynku

odpowiada dyscyplinarnie, sąd może orzec kary: upomnienia, nagany,

zawieszenia waloryzacji uposażenia na okres od jednego roku do trzech lat,

pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia.

Minister Sprawiedliwości podniósł, że obwiniona wydłużyła przebieg

postępowania, przekraczając termin sporządzania uzasadnień w oznaczonych

sprawach, jednak ocena ta wskazuje jedynie, że ów czyn stanowi przewinienie

5

służbowe, nie wystarcza do sformułowania oceny o znacznej społecznej

szkodliwości tego. W odwołaniu wskazano, iż Sąd Dyscyplinarny pierwszej

instancji nie rozważył uprzednich przewinień dyscyplinarnych obwinionej,

przez co nie zostały rozważone wszystkie okoliczności podmiotowe

sankcjonowanego czynu. Zasady wymiaru kary dyscyplinarnej nie zostały

określone w Prawie o ustroju sądów powszechnych, tych reguł nie zawiera

również kodeks postępowania karnego, który znajduje odpowiednie

zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym. Dlatego też należy przyjąć, że

ustawodawca nie ograniczył Sądu dyscyplinarnego w podejmowaniu decyzji co

do wymiaru kary. Sąd dyscyplinarny powinien kierować się swym uznaniem

wyrobionym na podstawie wyczerpująco rozważonych okoliczności sprawy.

Zatem rozważenie uprzednich karalności nie jest obligatoryjne w postępowaniu

dyscyplinarnym, a jego brak nie dowodzi, iż wymierzona kara jest nieadekwatna

do czynu.

Należy podkreślić, że przewinienia jakie popełniła obwiniona nie noszą

cechy uchybień o najcięższym charakterze, dlatego nie jest zasadny wniosek o

wymierzenie kary najbardziej dolegliwej, a mianowicie pozbawienia prawa do

stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia. Kara wymierzona obwinionej

cechuje się dużym stopniem surowości, a Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do

uznania jej za rażąco niewspółmierną, co stanowiło by przesłankę do zmiany

orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na

podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 104 § 3 i art. 128 Prawa o ustroju

sądów powszechnych orzekł jak w sentencji wyroku.