III RN 122/02

Wyrok z dnia 3 października 2003 r.

III RN 122/02

Organ administracji publicznej wydający decyzję o pozwoleniu na

budowę ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu okoliczność, że w chwili

wydawania tego pozwolenia inwestor nie posiada obowiązującej decyzji o

warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, dotyczącej działki

budowlanej, na której ma być realizowana inwestycja, wymaganej art. 32 ust. 4

pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jednolity tekst: Dz.U. z

2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.).

Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2003 r.

sprawy ze skargi Hanny P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 22 lis-

topada 1999 r. [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji, na skutek rewizji nad-

zwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Naczelnego

Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 stycznia 2002 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi-

nistracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Dyrektor Urzędu Celnego w G. decyzją SAD z dnia 21 lutego 1996 r. dopuścił

do obrotu na polskim obszarze celnym banany z Ekwadoru importowane przez firmę

PPHU „L.” - należącą do Hanny K., która w wyniku zawarcia związku małżeńskiego

zmieniła następnie nazwisko i występuje nadal w postępowaniu jako Hanna P. - sto-

sując do wymiaru cła preferencyjną stawkę celną „0%” od wartości towaru, na pod-

stawie przedłożonego przez importera świadectwa pochodzenia towaru na formula-

rzu „A Nr 22481” z dnia 16 lutego 1996 r. Następnie, wobec powziętych przez Urząd

Celny w G. wątpliwości co do rzetelności i autentyczności załączonego do zgłoszenia

2

celnego formularza „A”, a w szczególności co do wiarygodności pieczęci odbitej na

tym formularzu, Dyrektor Urzędu Celnego w G. za pośrednictwem Głównego Urzędu

Ceł przesłał powyższy dokument do weryfikacji właściwym władzom ekwadorskim.

Pismem z dnia 9 sierpnia 1996 r. Biuro Regionalne Podsekretarza Stanu w Minister-

stwie Przemysłu Handlu Integracji i Rybołówstwa w Pasie Nadmorskim w Ekwadorze

poinformowało polskie organy celne, że świadectwo o nr 22481 nie zostało wysta-

wione przez to Biuro Regionalne, a złożona na nim pieczęć oraz podpis nie pokry-

wają się z używanymi przez to Biuro Regionalne. W tej sytuacji, Dyrektor Urzędu

Celnego w G. postanowieniem z dnia 8 listopada 1996 r., wydanym na podstawie art.

145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej uprzednio decy-

zją ostateczną z dnia 21 listopada 1996 r., a następnie decyzją z dnia 23 stycznia

1997 r. uchylił poprzednią decyzję w sprawie dopuszczenia do obrotu na polskim ob-

szarze celnym importowanych z Ekwadoru bananów w części dotyczącej zastoso-

wania preferencyjnej „0%” stawki celnej od sprowadzonego towaru i zastosował

stawkę celną w wysokości 20%. W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor Urzędu Celne-

go w G. stwierdził w szczególności, że strona nie udokumentowała jednego z trzech

koniecznych wymogów, jakie warunkują zastosowanie preferencyjnej stawki celnej, a

mianowicie wymagania dotyczącego udokumentowania pochodzenia towaru poprzez

prawidłowo sporządzony dokument stanowiący dowód pochodzenia towaru, czyli

świadectwo sporządzone na formularzu „A”. Prezes Głównego Urzędu Ceł w wyda-

nej w wyniku odwołania strony decyzji z dnia 23 kwietnia 1997 r. nie uwzględnił wyja-

śnień przedstawionych przez skarżącą, w których podnosiła ona, że z pisma podpi-

sanego przez Podsekretarza Handlu Zagranicznego Ekwadoru, jakie skierowane zo-

stało do Ministerstwa Spraw Zagranicznych tego kraju, wynika, że - wbrew wcze-

śniejszym informacjom - pieczątka, podpis oraz formularz świadectwa pochodzenia

towaru „Form A nr 22481” są autentyczne i w odpowiednim czasie zostały już zareje-

strowane w rejestrach urzędów celnych Polski. W tej sytuacji, w wyniku przedstawio-

nego przez stronę w jej piśmie z dnia 19 stycznia 1999 r. żądania wznowienia postę-

powania w niniejszej sprawie z uwagi na uzyskanie nowego dowodu w postaci świa-

dectwa pochodzenia „Form A nr 22481”, Prezes Głównego Urzędu Ceł postanowie-

niem z dnia 8 kwietnia 1999 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decy-

zją z dnia 23 kwietnia 1997 r., a następnie decyzją z dnia 20 kwietnia 1999 r. odmó-

wił uchylenia swej wcześniejszej decyzji, stwierdzając w uzasadnieniu tego rozstrzy-

gnięcia, że nowe świadectwo zostało złożone przez stronę dopiero po upływie jedne-

3

go roku od dnia dostawy towaru, a tym samym nie został spełniony jeden z warun-

ków określonych w umowie międzynarodowej i dotyczących złożenia takiego świa-

dectwa, co przesądziło o tym, że w danym wypadku brak było podstawy do zastoso-

wania preferencyjnej stawki celnej.

W wyniku rozpoznania skargi Hanny P. na powyższą decyzję Prezesa Urzędu

Celnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 1999 r., Naczelny Sąd Administracyjny w

Warszawie wyrokiem z dnia 2 stycznia 2002 r. [...] oddalił tę skargę. Naczelny Sąd

Administracyjny stanął na stanowisku, że w rozpoznawanej sprawie organy celne

dokonały prawidłowej interpretacji pkt 6 tzw. „Zasad określania pochodzenia towarów

z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego

systemu preferencji” stanowiących załącznik do „Porozumienia o ujednoliceniu zasad

określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania prefe-

rencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji” sporządzonego w Moskwie w

dniu 5 czerwca 1980 r. (Dz.U. z 1982 r. Nr 15, poz. 116 i poz. 117), bowiem - w opinii

Naczelnego Sądu Administracyjnego - punkt ten „jednoznacznie zobowiązuje impor-

tera do udokumentowania pochodzenia towaru świadectwem pochodzenia, które

powinno być przedstawione łącznie z innymi dokumentami towarzyszącymi towarowi,

wymaganymi przy kontroli celnej, nie później niż w ciągu roku od dnia dostawy towa-

ru”. Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła wydany retrospektywnie

przez właściwe władze Ekwadoru dokument w postaci świadectwa pochodzenia

„Form A nr 104622” z dnia 27 stycznia 1999 r., który dotyczył odprawy celnej towaru

dokonanej w dniu 21 lutego 1996 r., a więc po upływie trzech lat od daty dostawy to-

waru.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] wniósł rewizję

nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w War-

szawie z dnia 2 stycznia 2002 r. [...], w której zarzucił temu wyrokowi rażące naru-

szenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administra-

cyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) oraz pkt 6 „Zasad określania pochodzenia to-

warów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach

ogólnego systemu preferencji” stanowiących załącznik do „Porozumienia o ujednoli-

ceniu zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu

udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji”, a także art.

328 § 2 k.p.c. w związku z art. 59 ustawy o NSA oraz art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. w

związku z art. 59 ustawy o NSA. W konsekwencji, Prezes Naczelnego Sądu Admini-

4

stracyjnego, na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA, wniósł o uchylenie zaskarżo-

nego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w War-

szawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podnie-

siono w szczególności, że po pierwsze - „wbrew twierdzeniom Sądu, strona nie

przedłożyła dokumentu Form A dopiero po upływie 3 lat od dostawy towaru, a złożyła

go urzędowi celnemu łącznie z towarem. Sąd rozpoznając sprawę nie dostrzegł, po-

dobnie jak organ administracji celnej, że strona skarżąca - zarówno w obecnym, jak i

poprzednim postępowaniu - wykazuje, że złożone przez nią w 1996 r. świadectwo

pochodzenia towarów, tzw. Form A, jest autentyczne. Stanowisko Sądu jest błędne,

a w każdym razie przedwczesne. Sąd, podobnie, jak organ administracji celnej, nie

odniósł się do istoty skargi, a mianowicie do tego, czy Form A z 1996 r. było auten-

tyczne”, po drugie - „nawet gdyby uznać, że pismo to jest niewystarczające dla pol-

skich władz celnych, to należało wyjaśnić treść Form A z 1999 r. (...) oraz należało

dołączyć jego tłumaczenie na język polski. Brak wyjaśnienia tej kluczowej dla roz-

strzygnięcia sprawy kwestii - stanowi rażące naruszenie prawa (art. 7 i art. 80 k.p.a.),

narusza zasadę zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) i powoduje,

że zaskarżony wyrok nie może się ostać”, po trzecie - „nawet, gdyby przyjąć, że

strona skarżąca istotnie dostarczyła nowe świadectwo pochodzenia towaru po upły-

wie 3 lat od dostawy towaru, to wniosek Sądu, że wobec tego strona nie mogła sko-

rzystać z preferencyjnych stawek celnych jest błędny, ponieważ opiera się na wadli-

wej wykładni i tym samym niewłaściwym zastosowaniu postanowień pkt 6 Zasad do

Porozumienia moskiewskiego. Określony w tym przepisie roczny termin dostarczenia

świadectwa pochodzenia dotyczy sytuacji, gdy importer nie przedstawił tego doku-

mentu w wymaganym czasie. W tej sprawie importer spełnił przesłanki uzależniające

skorzystanie z preferencyjnych stawek celnych”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Punkt 6. „Zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w

celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji” stano-

wiących załącznik do „Porozumienia o ujednoliceniu zasad określania pochodzenia

towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach

ogólnego systemu preferencji” stanowi, że „w celu potwierdzenia, że towar pochodzi

z kraju rozwijającego się, względem którego stosowane są preferencje celne, produ-

5

cent lub eksporter przedstawia odpowiednią deklarację - świadectwo pochodzenia

towaru, zwaną dalej „świadectwem”, sporządzoną na formularzu “A”, przyjętym w

ramach ogólnego systemu preferencji. Świadectwo powinno być przedstawione łącz-

nie z innymi dokumentami towarzyszącymi towarowi, wymaganymi przy kontroli cel-

nej, nie później niż w ciągu roku od dnia dostawy towaru”. Oznacza to, że roczny

termin dla przedstawienia tzw. świadectwa pochodzenia towaru zgłaszanego do od-

prawy celnej, o którym mowa jest określony w punkcie 6. „Zasad określania pocho-

dzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w

ramach ogólnego systemu preferencji” stanowiących załącznik do „Porozumienia o

ujednoliceniu zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w

celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji”, należy

uznać za zachowany także w sytuacji, gdy w toku dalszego postępowania organy

celne zakwestionują autentyczność lub wiarygodność przedstawionego przez zgła-

szającego w dniu dokonania zgłoszenia towaru do odprawy celnej towaru świadec-

twa pochodzenia tego towaru na Formularzu „A”. Zakwestionowanie bowiem przez

organy celne autentyczności lub wiarygodności przedstawionego przez zgłaszają-

cego towar do odprawy celnej tzw. świadectwa pochodzenia towaru nie może mieć

wpływu na ocenę samego faktu przedstawienia przez zgłaszającego tego świadec-

twa pochodzenia.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że strona dokonując zgłoszenia

celnego towaru w 1996 r. przedłożyła równocześnie urzędowi celnemu świadectwo

pochodzenia tego towaru na wymaganym formularzu - tzw. Form „A” i na jego pod-

stawie zadeklarowała, że sprowadzony przez nią towar podlega 0% preferencyjnej

stawce celnej. Jednakże następnie, w wyniku postępowania wyjaśniającego, organy

celne zakwestionowały autentyczność i wiarygodność przedłożonego przez stronę

świadectwa pochodzenia i w konsekwencji wydały niekorzystną dla strony decyzję -

odstępując od zastosowania preferencyjnej 0% stawki celnej i przyjmując, że w roz-

poznawanej sprawie ma zastosowanie 20% stawki celnej z tytułu sprowadzonego

towaru. Dlatego strona podjęła działania mające na celu wykazanie, że przedłożone

przez nią pierwotnie świadectwo pochodzenia towaru na formularzu Form „A” było

autentyczne i wiarygodne, w rezultacie czego przedstawiła organom celnym tzw. re-

trospektywne świadectwo pochodzenia towaru – „Form A nr 104622” z dnia 27

stycznia 1999 r., które dotyczyło zgłoszonego przez nią w 1996 r. do odprawy celnej

towaru i miało potwierdzić autentyczność i wiarygodność pierwotnej wersji świadec-

6

twa tego towaru. W tej sytuacji trafny jest podniesiony w rewizji nadzwyczajnej za-

rzut, że wbrew stanowisku, jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w zaskarżonym

wyroku, w danym wypadku strona złożyła w urzędzie celnym świadectwo pochodze-

nia towaru już w dniu zgłoszenia towaru do odprawy celnej - w dniu 21 lutego 1996

r., a więc nie uchybiła ona terminowi do złożenia takiego świadectwa, o którym mowa

jest punkcie 6. „Zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w

celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji” stano-

wiących załącznik do „Porozumienia o ujednoliceniu zasad określania pochodzenia

towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach

ogólnego systemu preferencji”. Natomiast przedstawione następnie przez stronę or-

ganowi celnemu tzw. retrospektywne świadectwo pochodzenia towaru – „Form A nr

104622” z dnia 27 stycznia 1999 r. należało uznać za przedstawiony przez nią do-

wód w sprawie, w której zamierzała ona dowieść, iż zarzut nieautentyczności lub

niewiarygodności pierwotnie złożonego przez nią świadectwa pochodzenia towaru

zgłoszonego do odprawy celnej, był nieuzasadniony. W konsekwencji, trafny jest

również podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut rażącego naruszenia w rozpo-

znawanej sprawie nie tylko poprzez niewłaściwą interpretację i niewłaściwe zastoso-

wanie dyspozycji punktu 6. „Zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwi-

jających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu prefe-

rencji” stanowiących załącznik do “Porozumienia o ujednoliceniu zasad określania

pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji cel-

nych w ramach ogólnego systemu preferencji”, lecz także art. 7 i art. 8 oraz art. 80

k.p.a. wobec odmowy merytorycznego rozpoznania sprawy naprzód przez Prezesa

Głównego Urzędu Ceł, a następnie także przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz.

483) oraz art. 39313

§ 1 k.p.c. w związku z art.10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o

zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospo-

litej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępo-

wania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz.189 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

========================================