II UK 143/03

Wyrok z dnia 28 października 2003 r.

II UK 143/03

Przewodniczący SSN Roman Kuczyński, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka,

Herbert Szurgacz (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2003 r.

sprawy z wniosku Leszka D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Od-

działowi w S. o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, na skutek kasacji

wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 4 grudnia 2002 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-

kiem z dnia 20 lipca 2002 r. oddalił odwołanie Leszka D. od decyzji ZUS Oddział w S.

z dnia 4 czerwca 2002 r. odmawiającej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Sąd ustalił, że ubezpieczony występował z wnioskiem o prawo do renty w 1999 r. i w

2000 roku. Po przeprowadzeniu badań przez biegłych neurologa, internisty i pulmo-

nologa - ubezpieczony został uznany za zdolnego do pracy i wyrokiem z dnia 28

maja 2001 r. Sąd Okręgowy odwołanie oddalił.

Po złożeniu kolejnego wniosku o rentę w dniu 5 kwietnia 2002 r. organ rento-

wy ustalił częściową niezdolność Leszka D. do pracy, jednakże datę powstania tej

niezdolności określił na dzień 1 kwietnia 2002 r.

Zdaniem Sądu, częściowa niezdolność do pracy nie powstała w ciągu 18 mie-

sięcy od ustania okresu składkowego. Ubezpieczony w okresie od 13 sierpnia 2001

r. do 18 września 2001 r. pobierał dodatek szkoleniowy wypłacany przez Powiatowy

Urząd Pracy w S. z Funduszu Pracy z tytułu kursu zorganizowanego przez Ośrodek

Szkoleń Gospodarczych i Informatycznych przy Agencji Rozwoju Lokalnego w S.

Okres pobierania tego dodatku szkoleniowego nie stanowi okresu składkowego w

rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

2

FUS. Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają bowiem

tylko osoby, pobierające zasiłek dla bezrobotnych oraz absolwenci pobierający sty-

pendium w okresie odbywania szkolenia lub stażu (art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia

13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz.

337 ze zm.). Natomiast określenie statusu osoby bezrobotnej następuje w oparciu o

przepisy artykułu 2 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i

przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.),

który jako zasiłek określa zasiłek dla bezrobotnych, a jako stypendium określa kwotę

wypłaconą z Funduszu Pracy bezrobotnemu zarejestrowanemu w urzędzie pracy po

raz pierwszy jako absolwent (pkt 21b). Stosownie do art. 30 ust. 1 tej ustawy tylko

okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz stypendiów, wlicza się do okresu

pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych oraz okre-

sów składkowych w rozumieniu przepisu o z.e.p. Natomiast dodatek szkoleniowy,

który ubezpieczony pobierał na podstawie art. 16 ustawy, jest odrębną kategorią

świadczenia, inną niż zasiłek dla bezrobotnych względnie, stypendium. Ustawodaw-

ca w całym systemie prawa ubezpieczeń społecznych nie uwzględnił dodatku szko-

leniowego jako świadczenia, którego pobieranie podlegałoby obowiązkowi opłacania

składek na ubezpieczenie społeczne i stanowiłoby tym samym okres składkowy w

zakresie uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych. W konsekwencji należy

stwierdzić, że okres pobierania przez ubezpieczonego dodatku szkoleniowego nie

stanowi okresu składkowego w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grud-

nia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, a ubezpieczony nie spełnia warunku

określonego w art. 57 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż jego nie-

zdolność do pracy nie powstała w ciągu 18-tu miesięcy od ustania okresu składko-

wego i mimo istnienia niezdolności do pracy nie przysługuje mu prawo do renty.

Apelację od wyroku wniósł ubezpieczony twierdząc, że pobieranie zasiłku

szkoleniowego z Funduszu Pracy jest okresem, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 6

ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 4 grudnia 2002 r. oddalił ape-

lację.

Zdaniem Sądu „dodatek szkoleniowy” jako świadczenie wypłacane z Fundu-

szu Pracy, pełni tę samą rolę co „zasiłek szkoleniowy” wypłacany na podstawie art.

15 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu. Dodatek szko-

leniowy i zasiłek szkoleniowy przysługiwały i przysługują bezrobotnym w okresie od-

3

bywania szkolenia, na które zostali skierowani przez starostę. Okres pobierania

zasiłku szkoleniowego, wolą ustawodawcy, z mocy art. 24 ust. 1, podlegał wliczeniu

do okresów zatrudnienia w rozumieniu przepisów o z.e.p. (art. 24 ustawy z 17 paź-

dziernika 1991 r., Dz.U. nr 106, poz. 457). Natomiast ustawą o zatrudnieniu i prze-

ciwdziałaniu bezrobociu z dnia 14 grudnia 1994 r. ustawodawca wyłączył w sposób

stanowczy dodatek szkoleniowy z przywileju doliczania do okresów składkowych, o

których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i ren-

tach z FUS. Sąd nie może dociec przyczyn zmiany nazwy z „zasiłek” na „dodatek”

przy zachowaniu tych samych funkcji i sposobu finansowania, niemniej jednak należy

przyjąć, że chodziło o wyeliminowanie osób pobierających dodatek szkoleniowy z

możliwości doliczenia tego okresu do okresu składkowego.

Kasacja ubezpieczonego została oparta na zarzucie naruszenia prawa mate-

rialnego - art. 6 ust. 2 oraz 57 pkt 2 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 16 ust. 1 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 14

grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz.U. z

2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz przepisów postępowania - art. 233 § 1 k.p.c. Zda-

niem skarżącego pojęcie „dodatku szkoleniowego” jest tożsame z pojęciem „zasiłku

szkoleniowego” ponieważ dodatki te spełniają tę samą funkcję, są jednakowo finan-

sowane ze środków Funduszu Pracy, a ponadto - zdaniem kasacji - skoro ustawa o

emeryturach i rentach z FUS posługuje się w powołanych przepisach wyłącznie po-

jęciem „zasiłku szkoleniowego”, a równolegle obowiązująca ustawa o zatrudnieniu i

przeciwdziałaniu bezrobociu posługuje się wyłącznie pojęciem „dodatku szkolenio-

wego”, nie możnaby znaleźć innego sensownego uzasadnienia dla posługiwania się

przez ustawodawcę pojęciem zasiłku szkoleniowego, które w istocie należałoby

uznać za pojęcie puste.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 30 ust. 1

ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okresy

pobierania zasiłku oraz stypendiów, przyznanych na podstawie art. 37a i 37b, wlicza

się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowni-

czych oraz okresów składkowych w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z

FUS. Wykładnia językowa powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że spośród

4

okresów korzystania ze świadczeń przewidzianych powołaną ustawą jedynie okres

pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz okres pobierania stypendium stanowią

okresy składkowe w rozumieniu przepisów emerytalno-rentowych. Oznacza to, że są

one również okresami, w których, zgodnie z art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z

FUS, musi powstać niezdolność do pracy (albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy

od ustania tych okresów) jako przesłanka prawa do renty z tytułu niezdolności do

pracy.

Stanowisko skarżącego nie jest trafne. Nie zauważył on, że przewidziane

ustawą o emeryturach i rentach z FUS zaliczenie okresów pobierania zasiłków

szkoleniowych do okresów składkowych dotyczy jedynie okresów pobierania tych

zasiłków przed dniem 15 listopada 1991 r. (art. 6 ust. 2 zdanie 1 powołanej ustawy).

Wliczanie okresów pobierania zasiłku szkoleniowego po tej dacie przewidywała na-

stępnie ustawa z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu (art. 24).

Natomiast ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezro-

bociu, w brzmieniu obowiązującym w czasie, kiedy ubezpieczonemu wypłacono do-

datek szkoleniowy, nie przewidywała w ogóle tego rodzaju świadczenia, przewidy-

wała natomiast świadczenie w postaci dodatku szkoleniowego (art. 16).

Uzupełniająco można wskazać, że nie jest też trafny pogląd skarżącego o toż-

samości funkcji zasiłku szkoleniowego i dodatku szkoleniowego. Zasiłek szkoleniowy

przysługiwał za okresy wykazujące cechy zatrudnienia, mianowicie okresy przyucze-

nia do zawodu lub przekwalifikowania i ta okoliczność uzasadniała potraktowanie go

przez ustawodawcę (art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu, art.

15 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu) na równi z

okresem składkowym. Natomiast dodatek szkoleniowy przewidziany art. 16 ust. 1

ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oznacza kwotę wypłaconą bez-

robotnemu w okresie szkolenia obejmującego przyuczenie do zawodu, przekwalifi-

kowanie lub podwyższenie kwalifikacji zawodowych. W konsekwencji zasadniczo

różna jest wysokość wymienionych świadczeń: zasiłek szkoleniowy stanowił 80%

wynagrodzenia (względnie 100%), wysokość dodatku szkoleniowego to 20% zasiłku

dla bezrobotnych.

Z przytoczonych motywów, na podstawie art. 39312

k.p.c. orzeczono jak w

sentencji wyroku.

========================================