SNO 70/03

WYROK Z DNIA 12 LISTOPADA 2003 R.

SNO 70/03

W postępowaniu dyscyplinarnym stosownie do dyspozycji art. 434 § 2

k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. środek odwoławczy wniesiony na niekorzyść

może spowodować orzeczenie także na korzyść obwinionego.

Przewodniczący: sędzia SN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Stanisław Dąbrowski, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie na rozprawie z

udziałem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Apelacyjnego

oraz protokolanta po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2003 r. sprawy sędziego

Sądu Rejonowego w związku z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości od

wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 7 lutego 2003 r.,

sygn. akt (...)

1) u c h y l i ł zaskarżony w y r o k i na podstawie art. 81 § 1 d. u.s.p. w zw.

z art. 204 § 1 u.s.p. u m o r z y ł p o s t ę p o w a n i e w sprawie;

2) na podstawie art. 133 u.s.p. kosztami postępowania dyscyplinarnego

obciążył Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 7 lutego 2003 r.

w sprawie sygn. akt (...) uznał obwinionego sędziego Sądu Rejonowego za

winnego tego, że: w okresie od marca do października 2000 r. uchybił w sposób

rażący określonemu w art. 423 § 1 k.p.k. terminowi do sporządzania pisemnych

uzasadnień wyroków dokonując tej czynności z opóźnieniem od 14 do 111 dni

2

w następujących sprawach: II K 212/00/S, II K 1463/98/S, II K 493/99/S, II K

243/00/S, II K 1545/99/S, II K 326/00/S, II K 77/00/S, II K 191/99/S, II K

436/00/S, II K 260/00/S, II K 253/00/S, II K 1110/98/S, II K 643/00/S, II K

1561/00/S, II K 1426/98/S, II K 440/00/S, II K 1026/99/S, II K 232/00/S, II K

119/00/S, II K 1031/00/S, II K 395/00/S, II K 818/00S oraz II Kws 554/98/S,

tj. przewinienia z art. 80 § 1 d. u.s.p. i za to na podstawie art. 82 § 1 d. u.s.p.

w zw. z art. 204 u.s.p. wymierzył mu karę upomnienia.

Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone przez Ministra Sprawiedliwości,

który wniósł odwołanie na niekorzyść obwinionego zarzucając rażącą

niewspółmierność kary dyscyplinarnej upomnienia wymierzonej sędziemu Sądu

Rejonowego w stosunku do zawinienia i szkodliwości społecznej przewinienia.

Zdaniem skarżącego karą współmierną w niniejszym przypadku byłaby kara

dyscyplinarna nagany i o jej wymierzenie wnosił w konkluzji odwołania.

Jednocześnie, w odwołaniu zamieszczono wniosek o uzupełnienie materiału

dowodowego poprzez zaliczenie do niego prawomocnego wyroku Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 6 września 2002 r. w sprawie

sygn. akt (...), utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 21 stycznia 2003 r., sygn. akt SNO 57/02. Dowód ten

miał służyć wykazaniu, że obwiniony sędzia nie był osobą niekaraną

dyscyplinarnie, a odmienne ustalenie Sądu pierwszej instancji jest w tym

zakresie błędne, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie kary.

Obecny na rozprawie odwoławczej Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego

Sądu Okręgowego nie popierał odwołania Ministra Sprawiedliwości wskazując,

że przeciwko jego uwzględnieniu przemawia zakaz reformationis in peius.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Odwołanie Ministra Sprawiedliwości wniesione na niekorzyść sędziego

Sądu Rejonowego okazało się niezasadne, zaś zawarty w nim wniosek o zmianę

3

wyroku Sądu pierwszej instancji i wymierzenie obwinionemu surowszej kary

dyscyplinarnej – nie zasługiwał na uwzględnienie.

Podstawowym argumentem skarżącego było pominięcie przez Sąd

orzekający w pierwszej instancji, faktu prawomocnego ukarania sędziego Sądu

Rejonowego karą upomnienia w wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 6 września 2002 r. w sprawie sygn. akt (...),

utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z

dnia 21 stycznia 2003 r. sygn. akt SNO 57/02. Zauważyć jednak trzeba, że

skazanie, na które powołuje się skarżący, dotyczyło postępowania obwinionego

w okresie od dnia 8 listopada 2000 r. do dnia 2 kwietnia 2001 r., a więc okresu

późniejszego niż ten, który jest wskazany w czynie przypisanym w niniejszej

sprawie.

Zatem, nawet gdyby powyższa kwestia mogła być przedmiotem rozważań

Sądu odwoławczego w niniejszej sprawie, to i tak trudno byłoby zgodzić się

z twierdzeniem, że skazanie za czyn późniejszy, powinno w sposób zasadniczy

determinować orzeczenie o karze wymierzonej za czyn wcześniejszy.

Zagadnienie to wystarczy jedynie zasygnalizować, gdyż i tak dla

rozstrzygnięcia niniejszej sprawy decydujące znaczenie miały zagadnienia

formalno-procesowe.

W pierwszej kolejności wypada odnieść się do kierunku zaskarżenia

określonego w środku odwoławczym. Przypomnieć trzeba, że skarżone obecnie

orzeczenie nie jest pierwszym rozstrzygnięciem, które zapadło w tej sprawie.

Poprzedni wyrok, dotyczący zarzutu będącego przedmiotem niniejszego

postępowania, zapadł przed Sądem Dyscyplinarnym w dniu 27 listopada 2001 r.

sygn. akt (...). Uznano wtedy obwinionego sędziego za winnego przewinienia

z art. 80 § 1 d. u.s.p. i wymierzono karę upomnienia. Orzeczenie to zostało

zaskarżone jedynie przez obwinionego, a w wyniku uwzględnienia wniesionego

przez niego odwołania – Wyższy Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 29

października 2002 r. sygn. akt (...) uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i

4

sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu –

Sądowi Apelacyjnemu.

W takim układzie procesowym, stosownie do dyspozycji art. 443 k.p.k.,

w dalszym postępowaniu wolno wydać orzeczenie surowsze niż uchylone tylko

wtedy, gdy orzeczenie to było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego, albo gdy

zachodzą okoliczności określone w art. 434 § 3 k.p.k. Skoro zatem poprzedni

wyrok w tej sprawie nie był zaskarżony na niekorzyść obwinionego, a sprawę

przekazano do ponownego rozpoznania na skutek środka odwoławczego

wniesionego wyłącznie na korzyść sędziego Sądu Rejonowego, to obecnie – w

wyniku działania zakazu reformationis in peius – nie jest dopuszczalne wydanie

orzeczenia surowszego niż uchylone. Słusznie więc Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego podniósł, że w obecnym postępowaniu, będącym ponownym

rozpoznaniem sprawy, nie istniała prawna możliwość orzeczenia kary nagany

wnioskowanej przez Ministra Sprawiedliwości.

Natomiast kształt ostatecznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie

wynikał z konieczności uwzględnienia oddziaływania ujemnej przesłanki

procesowej w postaci przedawnienia karalności przewinienia służbowego.

Zachowanie przypisane obwinionemu sędziemu zaskarżonym wyrokiem

obejmowało okres od marca do października 2000 r. Oznacza to, że w

momencie orzekania przez Sąd odwoławczy od zakończenia okresu objętego

zarzutem minęły 3 lata. Upłynął zatem okres przedawnienia wskazany w

przepisie art. 81 § 1 Prawa o u.s.p. z 1985 r. dla przewinień dyscyplinarnych, co

obligowało do uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji i umorzenia

postępowania. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. nie

wszczyna się postępowania a wszczęte umarza, gdy nastąpiło przedawnienie

karalności.

Okoliczność powyższa podlega uwzględnieniu z urzędu niezależnie od

granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.),

5

konsekwencją jest uchylenie zaskarżonego orzeczenia, a następnie umorzenie

postępowania.

Zakres tego umorzenia określają przepisy art. 81 d. u.s.p. w zw. z art. 204

§ 1 u.s.p. Wprawdzie bowiem stosownie do dyspozycji art. 204 § 5 u.s.p.

przepisy nowej ustawy stosuje się również w sprawach przewinień

dyscyplinarnych sędziów popełnionych przed jej wejściem w życie w

przypadkach, gdy orzeczenia w nich zapadłe zostały uchylone, a sprawy

przekazano do ponownego rozpoznania, ale jak wynika z art. 204 § 1 u.s.p.

stosowanie to następuje z wyłączeniem art. 108 u.s.p. Ten ostatni przepis

określa szczególny tryb postępowania w odniesieniu do spraw, w których od

popełnienia przewinienia dyscyplinarnego upłynął okres dłuższy niż 3 lata, ale

krótszy niż 5 lat. Jednak z mocy wyraźnego wyłączenia zamieszczonego w art.

204 § 1 u.s.p. do przewinień dyscyplinarnych popełnionych przed dniem 1

października 2001 r. zawsze stosuje się poprzednio obowiązujące zasady

dotyczące przedawnienia określone w art. 81 d. u.s.p. (por. także T. Ereciński,

J. Gudowski, J. Iwulski – Komentarz do Prawa o ustroju sądów powszechnych i

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. WP Warszawa 2002, s. 496).

Skoro zatem obwinionemu sędziemu przypisano zachowanie obejmujące

okres od marca do października 2000 r., a więc pod rządami d. u.s.p., to mają do

niego zastosowanie zasady przedawnienia przewidziane w art. 81 d. u.s.p., a nie

zasady określone w art. 108 obecnego u.s.p.

W takiej sytuacji należało uchylić zaskarżony wyrok i postępowanie

umorzyć albowiem stosownie do dyspozycji art. 434 § 2 k.p.k. środek

odwoławczy wniesiony na niekorzyść może spowodować orzeczenie także na

korzyść obwinionego.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł

jak w wyroku.