I PK 118/03

Wyrok z dnia 9 grudnia 2003 r.

I PK 118/03

Rozwiązanie za wypowiedzeniem na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z

dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownika-

mi stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (jednolity tekst:

Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.) stosunku pracy z członkiem rady nad-

zorczej spółdzielni wymaga zgody tej rady (art. 45 § 6 ustawy z dnia 16 wrze-

śnia 1982 r. - Prawo spółdzielcze, jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz.

1848 ze zm.).

Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Krystyna Bednarczyk, Herbert Szurgacz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2003 r. sprawy

z powództwa Heleny N. przeciwko Spółdzielni Transportu Wiejskiego w W. o przy-

wrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 12 listopada 2002 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu-Są-

dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie do ponownego rozpoznania i roz-

strzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Chełmie wyrokiem z 15 maja 2002 r. [...] oddalił

powództwo Heleny N. przeciwko Spółdzielni Transportu Wiejskiego w W. o uznanie

za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódka była zatrudniona w pozwanej Spółdzielni od

2 września 1976 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. W ostatnim

okresie zatrudnienia była członkiem Rady Nadzorczej pozwanej oraz od 1997 r.

członkiem związku zawodowego działającego u pracodawcy. W dniu 11 lutego 2002

r. strona pozwana zawiadomiła zakładową organizację związkową reprezentującą

2

powódkę o tym, że działając w trybie art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn

dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4,

poz. 19 ze zm., powoływanej w dalszym ciągu jako ustawa o zwolnieniach grupo-

wych), zamierza wypowiedzieć powódce umowę o pracę z przyczyn dotyczących

zakładu pracy. Związek zawodowy nie odpowiedział na pismo pozwanej zawiada-

miające o zamiarze zwolnienia powódki. Sąd Rejonowy przyjął, że związek zawodo-

wy znał trudną sytuację ekonomiczną pozwanej, jednak nie godził się na zwolnienia

grupowe. Z ustaleń Sądu wynika, że przed zwolnieniem powódki pozwana zatrud-

niała szesnastu pracowników, spośród których sześciu było członkami Rady Nadzor-

czej. W dniu 27 lutego 2002 r. pozwana wypowiedziała powódce umowę o pracę,

wskazując jako przyczynę trudną sytuację ekonomiczną oraz zmniejszenie zatrud-

nienia. Stosunek pracy powódki ustał 31 maja 2002 r. Do decyzji o likwidacji etatu

powódki doprowadził największy spadek zapotrzebowania na pracę na stanowisku,

które zajmowała. Według ustaleń Sądu, nikt z pracowników pozwanej zajmujących

stanowiska, na których mogłaby ewentualnie pracować powódka, nie znajduje się w

wyraźnie lepszej sytuacji materialnej czy rodzinnej.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, Sąd Rejonowy uznał żądanie

powódki za bezzasadne. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył kwestii naruszenia

przez pozwaną przepisu art. 45 § 6 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spół-

dzielcze (jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 ze zm.) ze względu na brak

konsultacji z radą nadzorczą wypowiedzenia powódce umowy o pracę. Zgodnie z art.

45 § 6 Prawa spółdzielczego, członkowi rady spółdzielni można wypowiedzieć

umowę o pracę albo warunki pracy lub płacy tylko w przypadkach, w których Kodeks

pracy dopuszcza dokonanie takiej czynności w stosunku do członka zakładowego

organu związkowego. Jednakże szczególna ochrona stosunku pracy członków rad

nadzorczych spółdzielni ustanowiona w Prawie spółdzielczym podlega ogranicze-

niom wynikającym z przepisów prawa pracy, w tym przepisów ustawy o zwolnieniach

grupowych. Sąd Rejonowy stwierdził, że wypowiedzenie członkowi rady nadzorczej

spółdzielni umowy o pracę lub jej rozwiązanie bez wypowiedzenia wymaga przepro-

wadzenia konsultacji z radą nadzorczą, gdyż - przy odpowiednim stosowaniu art. 32

ustawy o związkach zawodowych - to ten organ jest właściwy w takich sytuacjach do

wyrażenia opinii lub zgody na rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem będącym

członkiem rady. Inaczej natomiast, w ocenie Sądu Rejonowego, kształtuje się obo-

3

wiązek konsultacji rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę wynikający z art. 10

ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych. Zgodnie bowiem z tym przepisem, rozwią-

zanie stosunku pracy w drodze wypowiedzenia z pracownikami, których stosunek

pracy podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem z

mocy przepisów Kodeksu pracy lub przepisów szczególnych, może nastąpić pod wa-

runkiem niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową organizację związkową w terminie

14 dni od otrzymania zawiadomienia o zamierzonym wypowiedzeniu. W razie nie-

zgłoszenia sprzeciwu w tym terminie przez organizację związkową, pracodawca po-

dejmuje decyzję w sprawie rozwiązania stosunku pracy. Zgodnie z art. 5 ust. 1

ustawy o zwolnieniach grupowych, przy rozwiązywaniu z pracownikami stosunków

pracy w drodze wypowiedzenia z przyczyn przewidzianych w art. 1 ust. 1 nie stosuje

się trybu postępowania określonego w art. 38 k.p. oraz przepisu art. 41 k.p., z za-

strzeżeniem wyjątków przewidzianych w ust. 2-4, a także przepisów szczególnych

dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosun-

ku pracy, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 6 tej ustawy. W ocenie

Sądu Rejonowego, oznacza to, że art. 5 ust. 1 uchyla wszystkie przepisy prawa

pracy ustanawiające szczególną ochronę trwałości stosunku pracy, poza wypadkami

wymienionymi w art. 6 ustawy.

Sąd Rejonowy uznał, że uprawnienie do wniesienia sprzeciwu w razie zawia-

domienia o zamiarze rozwiązania stosunku pracy w trybie art. 10 ustawy o zwolnie-

niach grupowych z pracownikiem podlegającym szczególnej ochronie przed wypo-

wiedzeniem należy jedynie do zakładowej organizacji związkowej. Pozwany praco-

dawca zawiadomił o zamiarze rozwiązania umowy o pracę z powódką zakładową

organizację związkową, która nie wniosła sprzeciwu, co oznacza, że nie naruszył

przepisu art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego, ani też innych przepisów prawa pracy re-

gulujących tryb wypowiadania umów o pracę. Ponadto, zdaniem Sądu, przeprowa-

dzone postępowanie dowodowe wykazało, że wskazana w wypowiedzeniu przyczy-

na rozwiązania umowy o pracę była prawdziwa.

Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z 12 listopada 2002 r. [...] oddalił apelację

powódki od powyższego wyroku. W apelacji powódka zarzuciła naruszenie art. 45 §

1 k.p. w związku z art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych i art. 45 § 6

ustawy Prawo spółdzielcze.

Oddalając apelację powódki, Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne

Sądu Rejonowego. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji wyprowa-

4

dził prawidłowe wnioski, uznając, iż wypowiedzenie powódce umowy o pracę z przy-

czyn wskazanych w oświadczeniu pracodawcy było uzasadnione trudną sytuacją

ekonomiczną pozwanej Spółdzielni. Ponadto, Sąd Okręgowy uznał, że Sąd pierwszej

instancji prawidłowo ocenił, iż sytuacja materialna i rodzinna pracowników zajmują-

cych stanowiska, na których mogłaby ewentualnie pracować powódka, nie jest wy-

raźnie lepsza od sytuacji powódki, zatem wybór powódki do zwolnienia nie nasuwał

wątpliwości. Sąd drugiej instancji podzielił motywy rozstrzygnięcia Sądu Rejono-

wego, który uznał, że wypowiadając powódce umowę o pracę, strona pozwana nie

naruszyła żadnych przepisów o wypowiadaniu umów o pracę. Przepis art. 10 ust. 3

ustawy o zwolnieniach grupowych - mówiący o pracownikach, których stosunek

pracy podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem z

mocy przepisów Kodeksu pracy lub przepisów szczególnych - dotyczy innych pra-

cowników niż wymienieni w art. 5 i 6, a także art. 10a tej ustawy - dotyczy między

innymi członków rad nadzorczych spółdzielni. Zdaniem Sądu Okręgowego, bez

względu na to jak została ukształtowana ochrona danej grupy pracowników, możli-

wość wypowiedzenia umowy o pracę w razie zwolnień indywidualnych uzależniona

jest zawsze od niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową organizację związkową i

nie narusza to art. 45 § 6 ustawy Prawo spółdzielcze. Ustawa o zwolnieniach grupo-

wych ma natomiast, w ocenie Sądu, status ustawy szczególnej i skoro ustawodawca

w art. 10 ust. 3 tej ustawy, przewidując tryb zgłaszania sprzeciwu przez związki za-

wodowe wskazuje, iż tryb ten dotyczy pracowników, których stosunek pracy podlega

szczególnej ochronie, to nie ma żadnych podstaw do stosowania wykładni rozsze-

rzającej i twierdzenia, że w przypadku członka rady nadzorczej spółdzielni ewentual-

ny sprzeciw winna wnieść rada nadzorcza. Gdyby bowiem ustawodawca chciał tryb

zgłaszania sprzeciwu określonego w art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych

ukształtować inaczej, na przykład przekazać to uprawnienie innym organom niż

związki zawodowe, zapewne uczyniłby to wyraźnie, podobnie jak wyłączył stosowa-

nie art. 10 w stosunku do posłów, senatorów i radnych (art. 10a ustawy o zwolnie-

niach grupowych). Skoro zaś ustawodawca w art. 10 ust. 3 tej ustawy mówi o pra-

cownikach podlegających szczególnej ochronie, to należy przyjąć, mając na wzglę-

dzie szczególny charakter tej ustawy, iż w przypadku tych wszystkich pracowników

organem właściwym do wniesienia sprzeciwu są związki zawodowe, niezależnie od

tego, przed jakim organem przeprowadza się konsultację w przypadku „zwykłych”

wypowiedzeń umowy o pracę.

5

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł pełnomocnik powódki, domaga-

jąc się zmiany zaskarżonego wyroku i przywrócenia powódki do pracy oraz zasądze-

nia na rzecz powódki wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, ewentualnie

uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości, pełnomocnik powódki oparł kasację

na zarzutach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaści-

we zastosowanie: a) art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 28 grud-

nia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków

pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy i z art. 45 § 6 ustawy z dnia 16 września

1982 r. Prawo spółdzielcze przez jego niezastosowanie, pomimo naruszenia przez

pracodawcę przepisów o wypowiadaniu umów o pracę; b) art. 10 ust. 3 ustawy o

zwolnieniach grupowych w związku z art. 45 § 6 ustawy Prawo spółdzielcze przez

błędną wykładnię, polegającą na nieuznaniu rady nadzorczej spółdzielni za podmiot,

do którego pracodawca winien skierować zawiadomienie o zamiarze rozwiązania

stosunku pracy w drodze wypowiedzenia z pracownikiem będącym członkiem rady

nadzorczej spółdzielni; c) art. 47 zdanie 2 k.p. przez jego niezastosowanie i przyję-

cie, że powódce nie przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy; 2)

naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 98 § 1 i 2 k.p.c. przez niezasądzenie na

rzecz powódki kosztów procesu za obie instancje.

Pełnomocnik powódki podniósł, iż w sprawie istnieje potrzeba wykładni prze-

pisów budzących poważne wątpliwości, a mianowicie art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnie-

niach grupowych w związku z art. 45 § 6 ustawy Prawo spółdzielcze w zakresie

wskazania podmiotu, do którego pracodawca jest zobowiązany złożyć zawiadomie-

nie o zamiarze rozwiązania stosunku pracy w drodze wypowiedzenia z pracowni-

kiem, którego stosunek pracy podlega szczególnej ochronie z uwagi na jego człon-

kostwo w radzie nadzorczej spółdzielni.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy wymaga przede wszystkim wykładni i

ustalenia wzajemnych relacji dwóch przepisów - art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach

grupowych oraz art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego. Pierwszy z nich stanowi, że roz-

wiązanie stosunku pracy w drodze wypowiedzenia z pracownikami, których stosunek

pracy podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem z

6

mocy przepisów Kodeksu pracy lub przepisów szczególnych, może nastąpić pod wa-

runkiem niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową organizację związkową w terminie

14 dni od otrzymania zawiadomienia o zamierzonym wypowiedzeniu; w razie nie-

zgłoszenia sprzeciwu w tym terminie przez organizację związkową, kierownik zakła-

du pracy podejmuje decyzję w sprawie rozwiązania stosunku pracy. Drugi z kolei

przewiduje, że członkowi rady spółdzielni można wypowiedzieć umowę o pracę albo

warunki pracy lub płacy tylko w wypadkach, w których Kodeks pracy dopuszcza do-

konanie takiej czynności w stosunku do członka zakładowego organu związku zawo-

dowego.

Kontrowersja dotyczy tego, jak należy rozumieć przewidziane w art. 45 § 6

Prawa spółdzielczego wymaganie możliwości wypowiedzenia umowy o pracę człon-

kowi rady spółdzielni „tylko w wypadkach, w których Kodeks pracy dopuszcza doko-

nanie takiej czynności w stosunku do członka zakładowego organu związku zawo-

dowego”, w sytuacji, w której Kodeks pracy nie reguluje bezpośrednio kwestii prze-

słanek dopuszczalności wypowiedzenia umowy o pracę szczególnie chronionemu

działaczowi związkowemu - członkowi organu zakładowej organizacji związkowej

oraz w kontekście wymagania „niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową organiza-

cję związkową” w razie zwolnień z przyczyn dotyczących pracodawcy pracowników

szczególnie chronionych przed rozwiązaniem stosunku pracy, o czym stanowi art. 10

ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych.

Konstrukcja ochrony trwałości stosunku pracy członków rady nadzorczej spół-

dzielni opiera się na normach Prawa spółdzielczego oraz normach powszechnego

prawa pracy. Podstawę normatywną tej ochrony stanowi art. 45 § 6 Prawa spół-

dzielczego. Dosłowne rozumienie art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego utraciło znacze-

nie. Wykładnia językowa tego przepisu jest nie do przyjęcia ze względu na to, że od

chwili wejścia w życie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jed-

nolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) Kodeks pracy nie reguluje już w

zasadzie ochrony trwałości stosunku pracy członków organów zakładowych organi-

zacji związkowych. Z tej przyczyny przepis ten wymaga wykładni funkcjonalnej - po-

winien być interpretowany z uwzględnieniem ratio legis regulacji dotyczącej ochrony

trwałości stosunku pracy członków rady nadzorczej, w powiązaniu z art. 32 ustawy o

związkach zawodowych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1993 r., I

PZP 13/93, OSNCP 1993 nr 12, poz. 216). Norma zawarta w tym przepisie powinna

być odczytana w ten sposób, że odesłanie w niej do norm regulujących możliwość

7

wypowiadania stosunku pracy członkom zakładowych organizacji związkowych

oznacza przede wszystkim zrównanie zakresu tej ochrony - a zatem, skoro członkowi

organu zakładowej organizacji związkowej pracodawca może wypowiedzieć stosu-

nek pracy tylko po wyrażeniu na to zgody przez zarząd zakładowej organizacji

związkową, to w przypadku członka rady nadzorczej spółdzielni odpowiednie stoso-

wanie art. 32 ustawy o związkach zawodowych w związku z art. 45 § 6 Prawa spół-

dzielczego oznacza konieczność uzyskania przez pracodawcę zgody rady spółdziel-

ni. W orzecznictwie Sądu Najwyższego znalazł już wyraz pogląd, zgodnie z którym z

art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego w związku z art. 32 ustawy o związkach zawodo-

wych wynika, że to do zadań rady nadzorczej spółdzielni - a nie do zarządu zakłado-

wej organizacji związkowej - należy wypowiadanie się w przedmiocie zgody na wy-

powiedzenie umowy o pracę albo warunków pracy lub płacy członkom tejże rady

(por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 1994 r., I PZP 29/94, OSNAPiUS

1994 nr 7, poz. 109, z glosą A. Nowaka Przegląd Sądowy 1996 nr 1, s. 133).

Tożsamość konstrukcji prawnej ochrony przed wypowiedzeniem umowy o

pracę oraz wypowiedzeniem warunków pracy i płacy członka rady nadzorczej spół-

dzielni i członka organu zakładowej organizacji związkowej oznacza, że taki sam

prawny środek ochrony przed wypowiedzeniem działa zarówno wobec członka rady

nadzorczej spółdzielni, jak i członka organu zakładowej organizacji związkowej, przy

czym działanie tego środka ochronnego polega na tym, że na wypowiedzenie umowy

o pracę lub zmianę warunków pracy i płacy konieczne jest uzyskanie zgody właści-

wego organu. Wobec członka organu zakładowej organizacji związkowej zgody

udziela zarząd tej organizacji, wobec członka rady nadzorczej spółdzielni - ta rada.

Pogląd, według którego zarząd zakładowej organizacji związkowej byłby

uprawniony do wyrażania zgody na dokonanie wypowiedzenia w stosunku do

członka rady nadzorczej spółdzielni stanowiłby konsekwencję zastosowania art. 32

ustawy o związkach zawodowych wprost do członków rady nadzorczej spółdzielni, a

ponadto, oznaczałby ograniczenie uprawnienia organów samorządowych spółdzielni

w zakresie kształtowania składu rady nadzorczej spółdzielni. Byłby zatem nie do

przyjęcia nie tylko wówczas, gdy w spółdzielni będącej pracodawcą nie działałyby

żadne związki zawodowe (wówczas stosowanie art. 32 ustawy o związkach zawo-

dowych wprost oznaczałoby brak możliwości uzyskania zgody zarządu zakładowej

organizacji związkowej na wypowiedzenie umowy o pracę członkowi rady spółdzielni,

a zatem brak ochrony przed zwolnieniem), ale także wówczas, gdyby w spółdzielni

8

działała zakładowa organizacja związkowa (wówczas stosowanie art. 32 ustawy o

związkach zawodowych wprost oznaczałoby ograniczenie samorządności spół-

dzielni).

Przepis art. 32 ustawy o związkach zawodowych powinien być zatem odpo-

wiednio stosowany do ochrony trwałości stosunku pracy członków rady nadzorczej

spółdzielni przy dokonywaniu wypowiedzenia umowy o pracę w oparciu o przepisy

Kodeksu pracy. Podobnie przepis ten powinien być odpowiednio zastosowany rów-

nież w innych sytuacjach (nie tylko w razie „zwykłego” wypowiedzenia umowy o

pracę lub wypowiedzenia zmieniającego), w których należy uwzględnić szczególną

ochronę trwałości stosunku pracy, w tym ochronę przed wypowiedzeniem, wobec

pewnych kategorii pracowników. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji przewidzianej w art.

10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych. Nie ma uzasadnionych argumentów

przemawiających za przyjęciem, że szczególna ochrona stosunku pracy członków

rad nadzorczych spółdzielni ustanowiona w Prawie spółdzielczym podlega ograni-

czeniom wynikającym z przepisów powszechnego prawa pracy, w tym przepisów

ustawy o zwolnieniach grupowych, w tym znaczeniu, że inaczej wówczas kształtuje

się obowiązek konsultacji rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę wynikający z

art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych, albowiem uprawnienie do wniesienia

sprzeciwu w razie zawiadomienia o zamiarze rozwiązania stosunku pracy w trybie

art. 10 ustawy o zwolnieniach grupowych z pracownikiem podlegającym szczególnej

ochronie przed wypowiedzeniem należy zawsze i jedynie do zakładowej organizacji

związkowej. Zajmując takie stanowisko Sąd Okręgowy przyjął, że ustawa o zwolnie-

niach grupowych ma status ustawy szczególnej i skoro ustawodawca w art. 10 ust. 3

tej ustawy, przewidując tryb zgłaszania sprzeciwu przez związki zawodowe wskazał,

iż tryb ten dotyczy wszystkich pracowników, których stosunek pracy podlega szcze-

gólnej ochronie, to nie ma żadnych podstaw do stosowania wykładni rozszerzającej i

twierdzenia, że w przypadku członka rady nadzorczej spółdzielni ewentualny sprze-

ciw winna wnieść rada nadzorcza.

Pogląd Sądu Okręgowego, który legł u podstaw zaskarżonego kasacją wy-

roku, zakłada zatem, że ustawa o zwolnieniach grupowych jest regulacją szczególną,

dotyczy bowiem szczególnej sytuacji uzasadniającej zwolnienie pracownika - także

tego szczególnie chronionego przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku

pracy - w związku z czym wyłącza stosowanie przepisów regulujących kwestie „zwy-

kłego” wypowiedzenia.

9

Tymczasem należy przyjąć odmienny punkt widzenia. Ustawa o zwolnieniach

grupowych mieści się w zakresie powszechnego prawa pracy, dotyczy bowiem róż-

nych grup pracowników oraz stosunków pracy powstałych na różnej podstawie, za-

równo podlegających regulacji wyłącznie Kodeksu pracy, jak i innych ustaw szcze-

gólnych. Na tym tle to ustawa Prawo spółdzielcze i przewidziana w niej ochrona sto-

sunku pracy członka rady nadzorczej spółdzielni ma status regulacji szczególnej w

stosunku do powszechnego prawa pracy, a zatem to jej należy dać pierwszeństwo

przy ocenie, do jakiego organu należy wyrażenie zgody (lub niezgłoszenie sprze-

ciwu) w razie zamiaru pracodawcy rozwiązania stosunku pracy w drodze wypowie-

dzenia z członkiem rady nadzorczej spółdzielni na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o

zwolnieniach grupowych. Wykładnia funkcjonalna art. 10 ust. 3 tej ustawy w związku

z art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego prowadzi do wniosku, że organem tym nie powin-

na być zakładowa organizacja związkowa, lecz rada spółdzielni.

Ze względu na pełnienie przez radę nadzorczą spółdzielni funkcji nadzorczo-

kontrolnych w stosunku do zarządu spółdzielni, przepisy Prawa spółdzielczego stwa-

rzają członkom rad nadzorczych prawne gwarancje umożliwiające prawidłowe wyko-

nywanie powierzonych im obowiązków w organie spółdzielni. Gwarancje te obejmują

również środki prawne stabilizujące zatrudnienie. Ze względu na szczególny stosu-

nek łączący członka rady nadzorczej spółdzielni (organu nadzorczo-kontrolnego) z

zarządem spółdzielni (organem zarządzającym) również stosunek pracy członka

rady spółdzielni w tejże spółdzielni ma szczególny charakter i powinien podlegać

ochronie w razie rozwiązywania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy

według standardów wynikających z przepisów chroniących członków organów zakła-

dowych organizacji związkowych.

Dlatego należy przyjąć, że skoro do pracownika będącego członkiem zarządu

zakładowej organizacji związkowej nie stosuje się art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnie-

niach grupowych i zgodnie z art. 6 ust. w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy, możliwe

jest dokonanie mu wyłącznie wypowiedzenia zmieniającego, a jedynie w przypadku

wyrażenia przez zarząd zakładowej organizacji związkowej zgody na wypowiedzenie

definitywne ochrona taka nie przysługuje (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1

grudnia 1998 r., I PKN 473/98, OSNAPiUS 2000 nr 2, poz. 56), to taki sam poziom

ochrony powinien być zapewniony pracownikowi będącemu członkiem rady nadzor-

czej spółdzielni (co wynika z funkcjonalnej wykładni art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego

w związku z art. 32 ustawy o związkach zawodowych). Oznacza to, że definitywne

10

rozwiązanie w drodze wypowiedzenia stosunku pracy z członkiem rady nadzorczej

spółdzielni wymaga zgody rady nadzorczej spółdzielni. W przedstawionej funkcjonal-

nej wykładni wchodzących w grę przepisów - art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego, art.

32 ustawy o związkach zawodowych i art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupo-

wych - należy zatem poszukiwać standardu ochrony członka rady nadzorczej spół-

dzielni przed wypowiedzeniem umowy o pracę.

Należy w związku z tym przyjąć, że rada nadzorcza spółdzielni jest organem

wykonującym uprawnienia w zakresie ochrony trwałości zatrudnienia wobec człon-

ków rady w taki sam sposób i na takiej samej zasadzie jak zarząd zakładowej organi-

zacji związkowej wobec działaczy związkowych. Jest ona zatem właściwym organem

spółdzielni uprawnionym do wyrażania zgody na dokonywanie wypowiedzenia

umowy o pracę członkowi rady nadzorczej, także w okolicznościach przewidzianych

w art. 10 ustawy o zwolnieniach grupowych.

Uznając z powyższych względów kasację za uzasadnioną, Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39313

k.p.c.

========================================