II UK 167/03

Wyrok z dnia 28 stycznia 2004 r.

II UK 167/03

Niemożność wykonywania pracy spowodowana innymi przyczynami niż

naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym niezdolność do

zarobkowania nie jest niezdolnością do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1

ustawy z dnia 15 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie-

czeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.).

Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Beata Gudowska, Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004 r.

sprawy z wniosku Juliana W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Od-

działowi w J. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek kasacji wnioskodawcy

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 6 lutego 2003 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 19 października 2001 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Od-

dział w J. odmówił przyznania wnioskodawcy Julianowi W. prawa do renty z tytułu

niezdolności do pracy wobec braku takiej niezdolności.

Odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 26

czerwca 2002 r. [...]. Na podstawie opinii biegłych lekarzy neurologa i psychiatry Sąd

ustalił, że zmiany chorobowe wnioskodawcy zarówno w zakresie zmian zwyrodnie-

niowych kręgosłupa, jak i reaktywnego stanu depresyjnego nie ograniczają jego zdol-

ności do pracy zgodnej z poziomem kwalifikacji. Wnioskodawca nie spełnia zatem

warunku niezdolności do pracy określonego w art. 57 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr

162, poz. 1118 ze zm.).

2

Po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy od tego wyroku Sąd Apelacyjny-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 lutego 2003 r. [...]

oddalił apelację. Sąd Apelacyjny uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu

pierwszej instancji oparte na szczegółowo uzasadnionych opiniach biegłych lekarzy.

Podnoszone w apelacji „subiektywne poczucie niezdolności do pracy wnioskodawcy

nie może być przeciwstawieniem do oceny dokonanej przez biegłych”. W toku postę-

powania apelacyjnego wnioskodawca przedstawił kolejne zaświadczenia oraz wynik

badania audiograficznego słuchu. Ten ostatni dokument został sporządzony 2 stycz-

nia 2003 r. Ewentualne pogorszenie stanu zdrowia od tej daty nie ma wpływu na

ustalenie uprawnień rentowych wnioskodawcy. Jego ostatnie zatrudnienie ustało bo-

wiem 22 listopada 2000 r. a okres 18 miesięcy, o którym mowa w art. 57 pkt 3

ustawy o emeryturach i rentach, upłynął 22 maja 2002 r.

Wyrok ten zaskarżył kasacją wnioskodawca i opierając ją na podstawie naru-

szenia prawa procesowego - art. 233 k.p.c. - wniósł o jego uchylenie i przekazanie

sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, ewentual-

nie o uchylenie także wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do po-

nownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie. W uzasadnieniu kasacji

podniósł, że Sąd Apelacyjny nie dokonał oceny wiarygodności i mocy dowodów na

podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowe-

go z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego pod kątem przesłanek

z art. 13 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Oparcie ustaleń na opiniach biegłych lekarzy Sąd Apelacyjny uzasadnił tym, że opi-

nie są obszerne i szeroko komentują wnioski końcowe. Nie odniósł jednak oceny

sporządzonych opinii do osoby wnioskodawcy i nie rozważył okoliczności o charakte-

rze socjalnym, dotyczących możliwości wykonywania dotychczasowej pracy lub

podjęcia innej pracy oraz celowości przekwalifikowania zawodowego. Wnioskodawca

ma 52 lata i od 25 lat pracuje jako pracownik budowlany. Wykonywany zawód wy-

maga pełnej sprawności umysłowej i fizycznej. Dla dopuszczenia do pracy na jakiej-

kolwiek budowie wymagane jest przejście szczegółowych badań lekarskich. Ze scho-

rzeniami, jakie rozpoznali biegli, wnioskodawca nie uzyska pracy na budowie. Po-

ziom jego wykształcenia i wiek nie pozwalają na przekwalifikowanie. Okoliczności te

wskazują, że Sąd przy ocenie opinii biegłych uchybił zasadom doświadczenia życio-

wego. Zasady te w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wskazują, że wnioskodaw-

ca nie jest zdolny do jakiejkolwiek pracy.

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Definicja niezdolności do pracy zawarta jest w art. 12 ust. 1 ustawy o emerytu-

rach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że niezdolną do

pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdol-

ność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje

odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Zawarte w zaskarżonym wyro-

ku ustalenia o braku niezdolności wnioskodawcy do pracy zostały dokonane na pod-

stawie opinii biegłych stwierdzających, że zmiany chorobowe wnioskodawcy nie są

nasilone do tego stopnia, aby czyniły go niezdolnym do wykonywania zatrudnienia

zgodnego z kwalifikacjami. Z opinii tej wynika, że wnioskodawca jest zdolny do pracy

w swoim zawodzie bez konieczności przekwalifikowania. Podniesiony w kasacji za-

rzut błędnych ustaleń faktycznych nie dotyczy, ani dokonanego przez biegłych rozpo-

znania nasilenia zmian chorobowych, ani oceny tych zmian. Zarzut sprowadza się do

tego, że opierając ustalenia na opinii biegłych Sąd pominął okoliczności, o których

mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że przy ocenie

stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowań co do odzyskania zdolności

do pracy uwzględnia się możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia

innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj

i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i

predyspozycje psychofizyczne. Okoliczności, o których mowa w tym przepisie doty-

czą osoby, co do której stwierdzono niezdolność do wykonywania dotychczasowego

zatrudnienia lub ewentualną celowość przekwalifikowania, nie dotyczą natomiast

osoby, która została uznana za zdolną do wykonywania dotychczasowego zatrud-

nienia. Wynika to ze wstępnego sformułowania tego przepisu - oceny stopnia i trwa-

łości niezdolności do pracy oraz rokowań co do odzyskania zdolności do pracy. Oko-

liczności dotyczące osoby ubiegającej się o świadczenia mają wpływ na zakres przy-

znania prawa do renty - renty z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do

pracy, renty stałej lub okresowej albo też renty szkoleniowej. Uwzględnia się je w

stosunku do osoby, u której naruszenie sprawności organizmu powoduje niezdolność

do pracy. Niemożność wykonywania pracy spowodowana innymi przyczynami niż

naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym niezdolność do zarobko-

wania nie jest niezdolnością do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1. Dlatego nie można

4

było brać pod uwagę trudności w uzyskaniu pracy przez wnioskodawcę ze względu

na jego wiek i stan zdrowia, związanych z sytuacją na rynku pracy.

Niezdolność do pracy uzależniona jest od stopnia naruszenia sprawności or-

ganizmu, co może być stwierdzone tylko przez specjalistów lekarzy. Opinia biegłych

może być kwestionowana przez wskazanie jej wad lub pominięcie istotnych okolicz-

ności, nie można natomiast jej negować powołując się na zasady doświadczenia ży-

ciowego. Zarzut błędnej oceny tej opinii z naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. okazał się

więc nieuzasadniony.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 39312

k.p.c. oddalił

kasację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

========================================