I PK 418/03

Wyrok z dnia 4 marca 2004 r.

I PK 418/03

1. Stosunek pracy dyrektora przedsiębiorstwa wygasa z dniem wykreśle-

nia przedsiębiorstwa z rejestru (art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o

gospodarce komunalnej, Dz.U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm.), również w razie

korzystania przez dyrektora z urlopu bezpłatnego, udzielonego w związku z wy-

konywaniem mandatu posła.

2. Przepis art. 31 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu

posła i senatora (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2199 ze zm.) prze-

widuje bezwarunkowe uprawnienie posła do ponownego zatrudnienia u byłego

pracodawcy, u którego otrzymał urlop bezpłatny, mimo ustania urlopu bezpłat-

nego przed upływem kadencji z powodu wygaśnięcia stosunku pracy.

Przewodniczący SSN Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn, Herbert

Szurgacz (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2004 r. sprawy

z powództwa Mariana J. przeciwko L. Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej Spółce z

o.o. w L. o ustalenie istnienia stosunku pracy, wynagrodzenie albo odprawę, na sku-

tek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo-

łecznych w Lublinie z dnia 16 maja 2003 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Są-

dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie do ponownego rozpoznania i

orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2003 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Lublinie w sprawie z powództwa Mariana J. przeciwko L. Przedsię-

biorstwu Energetyki Cieplnej w L. Spółce z o.o. (w skrócie: LPEC), o ustalenie, wy-

nagrodzenie lub odprawę zasądził od pozwanego na rzecz powoda tytułem odprawy

2

kwotę 24.822,15 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 2 września 1998 r. oraz

oddalił powództwo w pozostałej części.

Ustalenia, na których zostało oparte orzeczenie,były następujące. Powód Ma-

rian J. uchwałą Zarządu Miasta L. [...] z dnia 27 lipca 1992 r. został powołany z

dniem 3 sierpnia 1992 r. na stanowisko dyrektora L. Przedsiębiorstwa Energetyki

Cieplnej w L. na czas nieokreślony. W 1997 r. powód został wybrany posłem na

Sejm RP III kadencji, obejmującej lata 1997 - 2001. W odpowiedzi na podanie powo-

da z dnia 7 sierpnia 1998 r. prezydent miasta L. w piśmie z dnia 11 sierpnia 1998 r.

udzielił mu urlopu bezpłatnego na czas sprawowania mandatu poselskiego (przy

czym początek terminu urlopu został określony na dzień 17 sierpnia 1998 r.) zobo-

wiązując go jednocześnie do przekazania wszystkich spraw i dokumentacji pracow-

nikowi.

Ze względu na zamiar przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego LPEC

w jednoosobową spółkę Gminy L. prezydent miasta L. zwrócił się do powoda w pi-

śmie z dnia 29 czerwca 1998 r. o zadeklarowanie, czy zamierza zrezygnować z

mandatu poselskiego w razie powołania na stanowisko prezesa spółki LPEC z uwagi

na zakaz łączenia tego stanowiska z mandatem poselskim. W odpowiedzi powód pi-

smem z dnia 30 czerwca 1998 r. nie wyraził woli zrezygnowania z mandatu posel-

skiego w celu powołania go na stanowisko prezesa LPEC, zgadzając się z twierdze-

niami o zakazie łączenia funkcji i wyrażając zamiar sprawowania mandatu poselskie-

go do końca kadencji. W dniu 1 września 1998 r. przedsiębiorstwo komunalne

LPEC w L. zostało wykreślone z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Jego na-

stępcą prawnym zostało L. Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka z o.o. z sie-

dzibą w L., jako jednoosobowa spółka gminy L.

Świadectwo pracy zostało sporządzone w dniu 24 września 2001 r. i prze-

słane powodowi. Wskazano w nim przepis art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia

1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych jako podstawę

prawną wygaśnięcia stosunku pracy. W związku z zakończeniem kadencji Sejmu,

powód w piśmie z dnia 23 października 2001 r. skierowanym do Prezydenta Miasta

L., wyraził gotowość podjęcia pracy na dotychczasowym lub równorzędnym stanowi-

sku twierdząc, że zakończył się okres, na który został mu udzielony urlop bezpłatny,

tj. czas sprawowania mandatu poselskiego. Pozwany odmówił żądaniu.

W ocenie Sądu Rejonowego powództwo jest zasadne w zakresie odprawy, w

pozostałej zaś części nie zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności faktyczne są w

3

sprawie bezsporne i zgodnie potwierdzone przez strony. Rozstrzygnięcie sprowadza

się do oceny, czy ochrona stosunku pracy posła na mocy ustawy z 9 maja 1996 r. o

wykonywaniu mandatu posła i senatora (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz.

2199 ze zm.) oraz podnoszony fakt pozostawania na urlopie bezpłatnym, wykluczają

wygaśnięcie stosunku pracy w myśl art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o

gospodarce komunalnej (Dz.U. Nr 9, poz. 43 ze zm.). Do pozwanego jako przedsię-

biorstwa komunalnego, a następnie jednoosobowej spółki gminy L., mają zastoso-

wanie przepisy powołanej ustawy. W myśl art. 19 ust. 3 ustawy o gospodarce komu-

nalnej stosunek pracy dyrektora przedsiębiorstwa oraz pracowników zatrudnionych

na podstawie powołania, wygasa z mocy prawa z dniem wykreślenia przedsiębior-

stwa komunalnego z rejestru przedsiębiorstw państwowych. W świetle ustalonego

stanu faktycznego powód był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Komunalnym LPEC w

L. na podstawie powołania na stanowisku dyrektora. Wykreślenie przedsiębiorstwa

komunalnego z rejestru przedsiębiorstw państwowych nastąpiło w dniu 1 września

1998 r. Stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy o gospodarce komunalnej pierwszy za-

rząd spółki jest powoływany przez zarząd gminy, z tym że do pełnienia funkcji preze-

sa pierwszego zarządu spółki zarząd gminy powołuje z dniem 1 lipca 1997 r. dyrek-

tora przekształconego przedsiębiorstwa komunalnego, chyba że nie wyrazi on zgody

na pełnienie tej funkcji. Z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że

powód nie wyraził woli zrezygnowania z mandatu posła, co jednocześnie należało

rozumieć jako brak zgody na objęcie stanowiska prezesa pierwszego zarządu spółki.

Stosownie do art. 34 ust. 2 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora posło-

wie nie mogą być członkami władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych ani

pełnomocnikami handlowymi przedsiębiorców z udziałem państwowych lub komu-

nalnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby. Wy-

bór lub powołanie posła do tych władz jest z mocy prawa nieważny. Powód nie mógł

więc zostać skutecznie powołany na stanowisko prezesa pierwszego zarządu spółki,

gdyż wybór ten byłby z mocy prawa nieważny skoro powód sprawował mandat po-

selski.

W ocenie Sądu Rejonowego podnoszona przez powoda szczególna ochrona

stosunku pracy posła określona w art. 31 ust. 2 ustawy o wykonywaniu mandatu po-

sła i senatora ma zastosowanie do ustania stosunku pracy na podstawie rozwiązania

przez pracodawcę i wymaga wówczas zgody Prezydium Sejmu. Zakres zastosowa-

nia powołanego przepisu obejmuje zatem tylko ustanie stosunku pracy w następ-

4

stwie dokonania zmierzających do takiego skutku jednostronnych czynności praw-

nych pracodawcy i nie rozciąga się na ustanie stosunku pracy przez jego wygaśnię-

cie. W rozpoznawanej sprawie ustanie stosunku pracy powoda nastąpiło na podsta-

wie jego wygaśnięcia z mocy prawa, a nie na podstawie rozwiązania. Dlatego powo-

łany przepis nie ma zastosowania do rozstrzyganej sytuacji. Wygaśnięcie stosunku

pracy z mocy prawa zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy o gospodarce komunalnej jest

zdarzeniem prawnym, które zachodzi bez względu na wolę stron stosunku pracy

oraz niezależnie od szczególnej ochrony pracownika przed rozwiązaniem stosunku

pracy przewidzianej w ustawie o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Ustawa ta

nie przewiduje wyłączenia możliwości wygaśnięcia stosunku pracy posła, któremu

udzielono urlopu na czas sprawowania mandatu. Okoliczność, że świadectwo pracy

powoda nie zostało sporządzone i doręczone mu niezwłocznie po ustaniu stosunku

pracy nie ma wpływu na wygaśnięcie stosunku pracy. Skoro stosunek pracy powoda

wygasł z mocy prawa w dacie wykreślenia Przedsiębiorstwa Komunalnego LPEC w

L. z rejestru przedsiębiorstw, przeto roszczenia o dopuszczenie do pracy, przywró-

cenie do pracy i zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy podle-

gają oddaleniu.

Odnośnie do zgłoszonego alternatywnie żądania zasądzenia odprawy na pod-

stawie art. 19 ust. 4 ustawy o gospodarce komunalnej należy stwierdzić, że według

tego przepisu pracownikom, o których mowa w ust. 3 , przysługuje odprawa w wyso-

kości trzymiesięcznego wynagrodzenia, liczonego jak ekwiwalent pieniężny za urlop

wypoczynkowy. Roszczenie to zasługuje na uwzględnienie, a z uwagi na datę spo-

rządzenia i doręczenia świadectwa pracy, poinformowania o dacie wygaśnięcia sto-

sunku pracy, nie można uznać zarzutu pozwanego o przedawnieniu roszczenia. W

myśl art. 291 § 1 k.p. roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upły-

wem 3 lat od dnia, w którym roszczenie to stało się wymagalne. Datą wymagalności

był 1 września 1998 r. Trzyletni termin przedawnienia upłynął z dniem 1 września

2001 r. Powód złożył pozew w tej części w dniu 10 maja 2002 r., a zatem po upływie

okresu przedawnienia. Sąd Rejonowy nie uwzględnił zarzutu przedawnienia, gdyż w

okolicznościach sprawy byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego

(art. 8 k.p.).

Apelacje od tego wyroku złożyły obie strony. Powód zaskarżył wyrok w całości

zarzucając błędne ustalenie, że w piśmie z dnia 30 czerwca 1998 r. nie wyraził woli

zrezygnowania z mandatu posła oraz że łączący strony stosunek pracy wygasł z

5

mocy prawa, pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego, że powód otrzymał od po-

zwanego urlop bezpłatny w związku z pełnieniem mandatu posła, naruszenie art. 19

ust. 3 i 17 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej .

Apelacja pozwanego zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa

materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 291

§ 1 k.p., 292 k.p. i art. 8 k.p. - przez bezpodstawne przyjęcie, iż skorzystanie przez

pozwanego z zarzutu przedawnienia roszczenia powoda o wypłatę odprawy w oko-

licznościach sprawy stanowiło czynienie ze swego prawa użytku sprzecznego z za-

sadą współżycia społecznego.

Wyrokiem z dnia 16 maja 2003 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Lublinie oddalił apelację. W kluczowej kwestii, czy stosunek pracy

powoda, będącego posłem do Sejmu RP III Kadencji, obejmującej lata 1997 - 2001,

wygasł z dniem 1 września 1998 r. Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne i

ich ocenę prawną dokonane przez Sąd Rejonowy. Sąd drugiej instancji podkreślił, że

istotne znaczenie w sprawie ma przepis art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996

r. o gospodarce komunalnej, stanowiący, iż stosunek pracy dyrektora przedsiębior-

stwa oraz pracowników zatrudnionych na podstawie powołania wygasa z mocy

prawa z dniem wykreślenia przedsiębiorstwa komunalnego z rejestru przedsiębiorstw

państwowych. Wykreślenie L. Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w L. z rejestru

przedsiębiorstw nastąpiło z dniem 1 września 1998 r. i z tym dniem wygasł stosunek

pracy. Przepisy ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i sena-

tora nie zawierają szczególnej regulacji wyłączającej stosowanie powyższego prze-

pisu wobec osób sprawujących mandat posła albo senatora, również fakt korzystania

przez pracownika - objętego dyspozycją art. 19 ust. 3 ustawy o gospodarce komu-

nalnej - z urlopu bezpłatnego nie miał żadnego wpływu na zaistnienie skutku praw-

nego w postaci wygaśnięcia stosunku pracy. Przyjęcie odmiennej interpretacji - pre-

zentowanej przez powoda - prowadziłoby do sytuacji, w której osoba korzystająca z

urlopu bezpłatnego, a zajmująca stanowisko dyrektora przedsiębiorstwa komunalne-

go uchylałaby się spod działania powołanego wyżej przepisu art. 19 ust. 3 ustawy o

gospodarce komunalnej, co nie było intencją ustawodawcy. Nie można przy tym tra-

cić z pola widzenia okoliczności, iż wprowadzenie w życie ustawy o gospodarce ko-

munalnej wymagało podjęcia określonych działań, a w szczególności powołania

władz nowo powstającej spółki - przedsiębiorstwa komunalnego, w której zagwaran-

towano pierwszeństwo do objęcia funkcji prezesa osobie dotychczas piastującej sta-

6

nowisko dyrektora. Wymaga także podkreślenia, iż w okresie 17-31 sierpnia 1998 r.

nie był powoływany nowy dyrektor LPEC, zaś swoje obowiązki powód przekazał

Dominikowi P., powołanemu uchwałą zarządu Miasta L. [...] z dnia 11 lipca 1998 r. w

skład zarządu Spółki L. Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka z o.o., na sta-

nowisko prezesa. W tej szczególnej sytuacji, zważywszy nadto, iż w piśmie z dnia 30

czerwca 1998 r. [...] skierowanym do wiceprezydenta Miasta L. powód nie wyraził

woli rezygnacji z mandatu posła „w przypadku powołania na Prezesa Spółki LPEC” i

podzielając jednocześnie stanowisko co do zakazu łączenia mandatu posła z udzia-

łem we władzach spółki komunalnych osób prawnych, próba wyboru przez powoda

niejako trzeciego rozwiązania (skorzystania z urlopu bezpłatnego - w świetle wyraź-

nej i jednoznacznej regulacji przepisu art. 19 ust. 3) ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r.

- nie mogła odnieść spodziewanego przezeń rezultatu w postaci kontynuacji stosun-

ku pracy przez cały okres sprawowania mandatu posła. Skutek w postaci wygaśnię-

cia stosunku pracy powoda, nastąpił z mocy prawa z dniem wykreślenia przedsię-

biorstwa komunalnego z rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Apelacja pozwanego wskazująca na określone mankamenty w stanowisku

Sądu Rejonowego nie mogła być uwzględniona, gdyż wyrok tego Sądu odpowiada

prawu. Zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunal-

nej dyrektorowi przedsiębiorstwa, którego stosunek pracy wygasł z mocy prawa z

dniem wykreślenia przedsiębiorstwa z rejestru przedsiębiorstw państwowych, przy-

sługuje między innymi odprawa w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia, liczne-

go jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. Z niewadliwych ustaleń fak-

tycznych Sądu pierwszej instancji wynika, że stosunek pracy powoda wygasł z dniem

1 września 1998 r., zaś żądanie odprawy zgłosił on w piśmie procesowym z dnia 10

maja 2002 r. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji nie uwzględniając

podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia, nie dopuścił się

naruszenia wskazanych w apelacji przepisów art. 291 § 1 k.p., art. 292 k.p. i art. 8

k.p.

Przede wszystkim nie może pozostawać poza granicami rozważań treść pi-

sma prezydenta Miasta L. z dnia 11 sierpnia 1998 r. udzielającego powodowi urlopu

bezpłatnego na okres sprawowania mandatu posła. Trzecia kadencja Sejmu RP

upływała 18 października 2001 r. Pracodawca w żaden sposób - do dnia doręczenia

świadectwa pracy (28 września 2001 r.) - nie poinformował powoda zarówno o wyga-

śnięciu jego stosunku pracy, jak i o skróceniu - w związku z tym wygaśnięcia - okresu

7

udzielonego urlopu bezpłatnego. Powód mógł zatem pozostawać w błędnym przeko-

naniu, że po dniu 1 września 1998 r. w dalszym ciągu korzysta z urlopu bezpłatnego.

Nie ma zatem istotnego znaczenia wyraźnie akcentowany przez pozwanego fakt, iż

powód jako poseł, a wcześniej jako dyrektor przedsiębiorstwa, powinien był znać

przepisy prawa pracy, w tym dotyczące jego statusu pracowniczego. Stan faktyczny

sprawy jest szczególny, co również po stronie pozwanego powodowało trudności w

określeniu aktualnego statusu pracowniczego powoda i w konsekwencji uzasadniało

skierowanie do Zakładu Prawa Pracy UMCS w L. prośby „o wydanie opinii prawnej”.

Trudność ta sprawiła, że świadectwo pracy, w którym stwierdzono, iż łączący strony

stosunek pracy wygasł z dniem 1 września 1998 r., wystawiono dopiero w dacie 24

września 2001 r., a więc po upływie ponad trzech lat. Podnoszenie w takich okolicz-

nościach zarzutu przedawnienia należało zatem oceniać w kategoriach nadużycia

prawa (art. 8 k.p.).

Kasacja powoda od powyższego wyroku została oparta na zarzucie narusze-

nia przepisów postępowania, mianowicie art. art. 385 i 328 oraz 382, 233 § 1, 316 §

1 k.p.c., przez oddalenie apelacji bez prawidłowego jej rozpoznania i pozostawienia

bez oceny zarzutów apelacji oraz niezakwestionowanie nieprawidłowych ustaleń i

oceny materiału dowodowego dokonanych przez Sąd pierwszej instancji, a także za-

rzucie naruszenia prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie

art. 19 ust. 3 i art. 17 ust. 2 ustawy o gospodarce komunalnej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd drugiej instancji nie odniósł się do zarzutu apela-

cji, że Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie ustalił, iż powód nie wyraził woli zrezy-

gnowania z mandatu posła, co - zdaniem Sądu - należało rozumieć jako brak zgody

na objęcie stanowiska pierwszego prezesa zarządu spółki. Dotyczy to również za-

rzutu, że Sąd pierwszej instancji nie mógł zaliczyć do ustaleń faktycznych oceny

prawnej, iż łączący strony stosunek pracy wygasł. Należy w związku z tym uznać, że

albo apelacja nie została rozpoznana w tym zakresie, albo Sąd nie przedstawił mo-

tywów rozstrzygnięcia, wskutek czego zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kon-

troli kasacyjnej. Jeżeli strony ustaliły, że powód skorzysta z urlopu bezpłatnego, to

tym samym uznały, że powód przestaje być dyrektorem, który ma prawo bycia pierw-

szym prezesem tworzonej spółki. Nie znaczyło to jednak, że powód złożył oświad-

czenie o rezygnacji „z bycia pierwszym prezesem spółki”. Pismo z dnia 30 czerwca

1998 r. nie mogło stanowić podstawy do przyjęcia takiego ustalenia .

8

W zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego kasacja stwierdza, że

powód po otrzymaniu urlopu bezpłatnego w związku z wyborem na posła Sejmu RP

przekazał swoje obowiązki wyznaczonej osobie, jego prawa i obowiązki pracownicze

uległy zawieszeniu na okres urlopu, co oznacza, że z tym momentem przestał być

dyrektorem przedsiębiorstwa. Nie można więc stosować do niego przepisów ustawy

o gospodarce komunalnej, które odnoszą się do dyrektora przedsiębiorstwa, miano-

wicie art. 19 ust. 3 tej ustawy. Stosunek pracy powoda nie wygasł, przysługuje mu z

mocy art. 31 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora prawo powrotu

do pracy w pozwanym zakładzie pracy. Skarżący powołał się na uchwałę Sądu Naj-

wyższego z dnia 23 lutego 1984 r. (III PZP 1/84, OSNCP 1988 nr 9, poz. 154), we-

dług której upływ trzymiesięcznego pobytu w areszcie przypadający na czas trwania

urlopu bezpłatnego udzielonego pracownikowi w związku z pełnieniem funkcji w

związkach zawodowych nie powoduje wygaśnięcia z mocy art. 66 § 1 k.p. umowy o

pracę w zakładzie pracy, który udzielił powyższego urlopu. Zdaniem skarżącego sta-

nowi ona argument na rzecz stanowiska, że stosunek pracy powoda, któremu

udzielono urlopu bezpłatnego, nie wygasł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpoznawana sprawa ma złożony charakter wynikający z nakładania się

dwu regulacji prawnych, z których każdej przyświecają inne w pewnym stopniu cele

w zakresie ochrony trwałości stosunków pracy objętych nimi osób. Pierwsza, to re-

gulacja prawna zawarta w ustawie z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunal-

nej, druga - to ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i sena-

tora.

W myśl art. 19 ust. 3 ustawy o gospodarce komunalnej (w skrócie: ustawa o

g.k.) stosunek pracy dyrektora przedsiębiorstwa oraz pracowników zatrudnionych na

podstawie powołania wygasa, z mocy prawa, z dniem wykreślenia przedsiębiorstwa

komunalnego z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Nie ma racji kasacja, że w

przypadku powoda nie doszło do ustania stosunku pracy z tej przyczyny, iż powód w

dniu przekształcenia przedsiębiorstwa w przedsiębiorstwo komunalne korzystał z

urlopu bezpłatnego, udzielonego powodowi jako posłowi, na jego wniosek, na pod-

stawie art. 29 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (w skrócie:

ustawa o s. i p.), co skutkowało utratą przez niego statusu dyrektora przedsiębior-

9

stwa komunalnego. Urlop bezpłatny skutkuje jedynie zawieszeniem na okres tego

urlopu praw i obowiązków pracowniczych oraz praw i obowiązków pracodawcy. Sto-

sunek pracy powoda trwał jednak w dalszym ciągu i powód nie utracił statusu dyrek-

tora przedsiębiorstwa komunalnego, zatrudnionego na podstawie powołania. Prze-

kształcenie L. Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w L. w spółkę z ograniczoną

odpowiedzialnością spowodowało z dniem wykreślenia tego przedsiębiorstwa z reje-

stru przedsiębiorstw państwowych, tj. z dniem 1 września 1998 r., wygaśnięcie sto-

sunku pracy powoda. Powołany przepis art. 19 ust. 3 ustawy o g.k. ma charakter re-

gulacji ściśle bezwzględnie obowiązującej, która nie przewiduje żadnych wyjątków.

Wyjątku od tej zasady nie przewiduje również ustawa o s. i p., która mogłaby w tym

zakresie zostać uznana za regulację szczególną. Odnośnie do działania przepisów

prawa o wygaśnięciu stosunku pracy z mocy prawa warto wskazać na orzeczenie

Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1997 r. (I PKN 6/97, OSNAPiUS 1997 nr 19,

poz. 376), że upływ trzymiesięcznego okresu nieobecności w pracy z powodu tym-

czasowego aresztowania skutkuje wygaśnięciem stosunku pracy z powołania (art. 66

§ 1 w związku z art. 69 k. p.). Natomiast powołanej w kasacji uchwały Sądu Najwyż-

szego z dnia 23 lutego 1984 r. (III PZP 1/84, OSNCP 1984 nr 9, poz. 154) - według

której upływ trzymiesięcznego pobytu w tymczasowym areszcie przypadający na

czas trwania urlopu bezpłatnego udzielonego pracownikowi w związku z pełnieniem

funkcji w związkach zawodowych nie powoduje wygaśnięcia z mocy art. 66 § 1 k. p.

umowy o pracę w zakładzie, który udzielił powyższego urlopu - nie można odnieść do

sytuacji powoda, ponieważ art. 66 k. p. dotyczy wygaśnięcia stosunku pracy z powo-

du dłuższej nieobecności w pracy. W sumie Sądy obu instancji trafnie przyjęły, iż

stosunek pracy powoda wygasł z mocy prawa na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy o

g.k.

Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o g.k. pierwszy zarząd spółki jest powoływany

przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), z tym że do pełnienia funkcji prezesa

pierwszego zarządu spółki zostaje powołany dyrektor przekształconego przedsię-

biorstwa komunalnego, chyba że nie wyrazi on zgody na pełnienie tej funkcji. Sądy

obu instancji trafnie przyjęły, iż powód nie wyraził woli pełnienia funkcji dyrektora

przekształconego przedsiębiorstwa. Pismo powoda z dnia 30 czerwca 1998 r. nie

daje żadnych podstaw do przyjęcia, że zawiera ono tak ważne oświadczenie woli,

obejmujące rezygnację z mandatu posła z powodu zamiaru objęcia stanowiska dy-

rektora przekształconego przedsiębiorstwa komunalnego. W świetle art. 34 ust. 2

10

ustawy o s. i p. posłowie i senatorowie nie mogą być członkami władz zarządzają-

cych lub kontrolnych i rewizyjnych ani pełnomocnikami handlowymi przedsiębiorców

z udziałem państwowych lub komunalnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w

których uczestniczą takie osoby. Wybór lub powołanie posła lub senatora do tych

władz jest z mocy prawa nieważny.

Sądy obu instancji nie uwzględniły jednak przy rozpoznawaniu sprawy regula-

cji zawartej w art. 31 ustawy o s. i p., według której pracodawca, u którego poseł lub

senator otrzymał urlop bezpłatny, jest obowiązany zatrudnić go po zakończeniu

urlopu bezpłatnego lub - w razie jego gotowości do pracy - po wygaśnięciu mandatu,

na tym samym lub równorzędnym pod względem płacowym stanowisku pracy, z wy-

nagrodzeniem, jakie otrzymywałby poseł lub senator, gdyby nie skorzystał z urlopu

bezpłatnego. Wymieniony przepis, trafnie powołany w kasacji, przewiduje bezwarun-

kowe uprawnienie byłego posła (senatora) do ponownego zatrudnienia u pracodaw-

cy, u którego otrzymał urlop bezpłatny . Uprawnienia tego nie niweczy wcześniejsze

niż okres sprawowania mandatu ustanie urlopu bezpłatnego związane z wygaśnię-

ciem stosunku pracy. Wymienioną regulację należy ocenić jako element ochrony

trwałości zatrudnienia posła w celu zapewnienia mu warunków do właściwego wy-

pełniania obowiązków poselskich.

W rozpoznawanej sprawie powód wykazał gotowość do pracy, co rodzi obo-

wiązek zatrudnienia go w LPEC Spółce z o.o. Obowiązek zatrudnienia powoda w

LPEC Spółce z o.o. nie oznacza zatrudnienia go na stanowisku prezesa zarządu

Spółki ponieważ stanowisko to obsadzane jest w szczególnym trybie, określonym w

przepisach Kodeksu spółek handlowych. Przepis art. 31 ust. 1 ustawy o s. i p. prze-

widuje alternatywnie zatrudnienie na tym samym lub równorzędnym pod względem

płacowym stanowisku pracy, z wynagrodzeniem, jakie otrzymałby powód, gdyby nie

skorzystał z urlopu bezpłatnego.

Z przytoczonych motywów, w oparciu o art. 39313

k.p.c. orzeczono jak w sen-

tencji wyroku.

========================================