SNO 7/04

WYROK Z DNIA 11 MARCA 2004 R.

SNO 7/04

Przewodniczący: sędzia SN Feliks Tarnowski (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski, Stanisław Zabłocki.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny z udziałem Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Okręgowego sędziego Sądu Okręgowego oraz

protokolanta po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2004 r. sprawy sędziego Sądu

Rejonowego w związku z odwołaniami: obrońcy obwinionego i Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 12 grudnia 2003 r., sygn. akt (...)

I. z m i e n i ł zaskarżony w y r o k w ten sposób, że na podstawie art.

123 § 1 w związku z art. 129 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych obniżył

obwinionemu jego wynagrodzenie o 50 % na czas zawieszenia w wykonywaniu

czynności służbowych, zaś w pozostałym zakresie utrzymał tenże wyrok w

mocy;

II. kosztami dyscyplinarnego postępowania odwoławczego obciążył Skarb

Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, po rozpoznaniu sprawy sędziego

Sądu Rejonowego, obwinionego o to, że:

1. w okresie od kwietnia do lipca 2003 r. nie zastosował się do zarządzeń

wydanych przez Przewodniczącą Wydziału IX Grodzkiego sędziego

Sądu Rejonowego, a mianowicie do zarządzenia z dnia 7 kwietnia 2003

2

r. wydanego w sprawie IX Cupr 529/02/01, skutkiem czego powstała

przewlekłość postępowania w sprawie;

2. w dniach 10 i 14 lipca 2003 r. orzekając jednoosobowo na sesjach w

Wydziale IX Grodzkim Sądu Rejonowego był pod wpływem alkoholu,

które to zachowanie rażąco uchybiło godności urzędu;

3. w dniu 1 lipca 2003 r. wydając zarządzenia w sprawach o sygnaturach

akt: IX Nc 3329/02/01 i IX Nc 7457/02/01 dopuścił się oczywistej

obrazy prawa;

4. w okresie od grudnia 2002 r. do lipca 2003 r. w sprawach o sygnaturach

akt: IX Nc 6809/02/01 i IX Nc 7618/02/01, poprzez zaniechanie podjęcia

jakichkolwiek czynności merytorycznych, dopuścił do przewlekłości

postępowania,

to jest o przewinienia dyscyplinarne określone w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27

lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070

ze zm.), wyrokiem z dnia 12 grudnia 2003 r. sygn. akt (...)

I. uniewinnił sędziego Sądu Rejonowego od popełnienia przewinienia

dyscyplinarnego opisanego w pkt 1 wniosku;

II.uznał sędziego Sądu Rejonowego za winnego popełnienia przewinień

dyscyplinarnych opisanych w pkt 2, 3 i 4, wyczerpujących dyspozycję

art. 107 § 1 Prawa o u.s.p. i na podstawie art. 109 § 1 pkt 5 Prawa o

u.s.p. wymierzył mu karę dyscyplinarną złożenia sędziego z urzędu.

Od powyższego wyroku odwołania złożyli obrońca obwinionego w części

dotyczącej orzeczenia w pkt II i Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy

Sądzie Okręgowym na niekorzyść sędziego Sądu Rejonowego.

Obrońca obwinionego w złożonym odwołaniu (błędnie określanym

apelacją) zarzucił:

1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez

przyjęcie, że obwiniony sędzia popełnił przewinienia dyscyplinarne

opisane w pkt 2, 3 i 4 wniosku;

3

2) naruszenie przepisów postępowania przez dokonanie dowolnej oceny

dowodów, w szczególności opinii biegłego psychologa.

Podnosząc wskazane zarzuty obrońca wniósł o uchylenie wyroku w

zaskarżonej części i uniewinnienie sędziego Sądu Rejonowego od popełnienia

przypisanych mu czynów w pkt 2, 3 i 4 wniosku, ewentualnie o uchylenie tego

wyroku w pkt II i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego

rozpoznania.

Natomiast Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym

podniósł zarzut obrazy przepisu prawa materialnego, to jest art. 123 Prawa o

u.s.p. przez nie orzeczenie w zaskarżonym wyroku o wysokości obniżenia

wynagrodzenia sędziego na czas zawieszenia go w czynnościach służbowych.

Powołując się na ów zarzut wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez

orzeczenie o obniżeniu obwinionemu sędziemu Sądu Rejonowego

wynagrodzenia o 50 %.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

1. Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do odwołania obrońcy

obwinionego sędziego, na wstępie należy podkreślić, iż podniesiony przezeń

zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego

wyroku opiera się w istocie na negowaniu prawidłowości oceny dowodów

dokonanej przez Sąd pierwszej instancji i wyprowadzonych z niej wniosków.

Zdaniem skarżącego w sposób dowolny ocenione zostały zeznania świadków

dotyczące prowadzenia rozpraw przez obwinionego pod wpływem alkoholu,

zwłaszcza że zastrzeżenia owych świadków nie zostały poparte wynikami badań

przy użyciu alkomatu. Również dowolnie, z naruszeniem przepisów

procesowych, według obrońcy oceniona została opinia biegłego psychologa w

zakresie rozpoznania u obwinionego psychozy alkoholowej, co stanowiło

podstawę drugiego zarzutu.

4

Powyższe zarzuty nie zostały jednak poparte przez autora odwołania

konkretnymi faktami lub dowodami, ani rzeczową argumentacją, mogącymi

podważyć dokonaną przez Sąd meriti ocenę poszczególnych dowodów oraz

poczynione ustalenia faktyczne. Wywody zawarte w uzasadnieniu odwołania

obrońcy sprowadzają się w zasadzie do polemiki ze stanowiskiem Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w zakresie uznania sędziego Sądu

Rejonowego za winnego przewinień dyscyplinarnych, polegających na tym, że

w dniach 10 i 14 lipca 2003 r. orzekając jednoosobowo na sesjach Sądu

Rejonowego był pod wpływem alkoholu, a nadto że dopuścił się oczywistej

obrazy prawa w wydanych zarządzeniach w dwóch sprawach cywilnych oraz

nie podejmując jakichkolwiek czynności merytorycznych dopuścił do

przewlekłości postępowania w dwóch dalszych sprawach, będących w jego

referacie. Dlatego też podjęta w odwołaniu próba zdyskwalifikowania

zaskarżonego wyroku nie może być skuteczna i nie zasługuje na uwzględnienie,

bowiem wyniki kontroli instancyjnej tego wyroku upoważniają do stwierdzenia,

że ocena przeprowadzonych dowodów oraz poczynione ustalenia faktyczne nie

zawierają żadnych błędów ani luk, ani dowolności.

Niewątpliwie większą rangę od pozostałych przewinień miało przewinienie

dyscyplinarne sędziego Sądu Rejonowego, polegające na orzekaniu przezeń na

sesjach, gdy znajdował się pod wpływem alkoholu. Ustalenia w tej mierze Sąd

pierwszej instancji oparł przede wszystkim na zeznaniach świadków:

Przewodniczącej Wydziału Grodzkiego oraz Moniki P., Małgorzaty B. i Moniki

K. – pracowników sekretariatu tego Wydziału, wówczas stykających się

bezpośrednio z obwinionym sędzią w godzinach pracy. Z ich zeznań wynika

jednoznacznie, że obwiniony spożywał alkohol w czasie przerw w rozprawach i

w rezultacie pod koniec sesji w dniu 10 lipca 2003 r. mówił już bardzo

niewyraźnie, natomiast sesji w dniu 14 lipca 2003 r. w ogóle nie ukończył.

Wszyscy wskazani świadkowie wyczuwali od niego woń alkoholu, widzieli

charakterystyczne różnice w jego wyglądzie, sposobie mówienia i w

5

zachowaniu. Relacje tych świadków korespondują z zeznaniami Wiceprezesa

Sądu Rejonowego, która zwróciła uwagę na istotne różnice w zachowaniu

obwinionego przed rozpoczęciem sesji oraz po jej zakończeniu w dniu 10 lipca

2003 r. Podała również, że sędzia Sądu Rejonowego miał problemy związane z

nadużywaniem alkoholu już od pewnego czasu, dlatego podejmował próby

leczenia, a na żądanie Prezesa Sądu Rejonowego miał obowiązek zgłaszać się w

jej gabinecie (lub w gabinecie wiceprezesa) po zakończeniu pracy, ażeby

„wyzbyć się podejrzeń o spożywanie alkoholu w godzinach pracy”.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznając zeznania tych świadków za

wiarygodne, a jednocześnie poddając krytycznej ocenie wyjaśnienia

obwinionego zawarte w odpowiedzi na zarzuty w postępowaniu

dyscyplinarnym, nie przekroczył w żadnej mierze granic zakreślonych

dyspozycją art. 7 k.p.k. Swoje stanowisko w zakresie dokonanych ocen i ustaleń

faktycznych uzasadnił w sposób wszechstronny, rzeczowy i logiczny. Odniósł

się również do podnoszonego w odwołaniu obrońcy braku badań trzeźwości

obwinionego przy użyciu alkomatu, wyrażając trafny pogląd, że dopuszczalne

jest nawet ustalenie czy sprawca znajdował się w stanie nietrzeźwości wyłącznie

na podstawie zeznań świadków, relacjonujących swoje spostrzeżenia na temat

jego wyglądu, zachowania oraz innych okoliczności, gdy nie przeprowadzono

badań zawartości alkoholu we krwi sprawcy bądź przy użyciu alkomatu.

W niniejszej sprawie, co należy podkreślić ze szczególną mocą, chodzi

jedynie o ustalenie, że sędzia Sądu Rejonowego prowadził rozprawy będąc pod

wpływem alkoholu a nie w stanie nietrzeźwości w rozumieniu art. 115 § 16 k.k.

Zebrany materiał dowodowy w tym względzie w pełni potwierdził trafność

omawianego zarzutu, zaś poczynione ustalenia faktyczne nie zostały niczym

podważone przez skarżącego.

Powyższe stwierdzenie odnosi się również do zarzutu drugiego,

skierowanego pod adresem opinii biegłego psychologa. Otóż wszyscy biegli,

zarówno psycholog jak i lekarze psychiatrzy, zostali przesłuchani na rozprawie

6

w dniu 12 grudnia 2003 r., w której uczestniczyli również obwiniony sędzia i

jego obrońca. Nie mieli oni wówczas żadnych uwag ani zastrzeżeń pod adresem

opinii sądowo-psychiatrycznej i opinii psychologicznej, opracowanych na

podstawie obszernej dokumentacji medycznej, danych z akt sprawy oraz badań

obwinionego. Nie zgłosili też żadnych wniosków w trybie art. 201 k.p.k. w celu

ewentualnego wykazania, że którakolwiek z tych opinii jest niepełna lub

niejasna. Oczywiście stwierdzony przez biegłych u sędziego Sądu Rejonowego

zespół zależności alkoholowej nie może być kwestionowany chociażby w

świetle dokumentów dotyczących leczenia obwinionego w szpitalu

psychiatrycznym, w zakładzie leczenia uzależnień, w poradni odwykowej, a

także w świetle zeznań przesłuchanych świadków.

Nie można przeto podważyć ustaleń dokonanych w niniejszej sprawie

wyłącznie z tego powodu, że wcześniej w innej sprawie, Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Okręgowego, postanowieniem z dnia 14

kwietnia 2003 r. sygn. akt (...), odmówił wszczęcia postępowania

dyscyplinarnego o prowadzenie rozpraw w stanie nietrzeźwości przez sędziego

Sądu Rejonowego w dniu 11 lipca 2002 r.

Lakoniczne wywody skarżącego w tym zakresie, podobnie jak i w

odniesieniu do przewinień dyscyplinarnych sędziego Sądu Rejonowego w

związku z wydaniem wadliwych zarządzeń oraz z przewlekłością postępowania

w kilku sprawach cywilnych, nie zasługują na aprobatę. Przede wszystkim

stwierdzić trzeba, iż powoływanie się na decyzję wydaną w innej sprawie, na

podstawie innych dowodów, mających potwierdzić zasadność zarzutu

urzędowania przez obwinionego w stanie nietrzeźwości, jest zupełnie

nieuprawnione, skoro dotyczy różnej materii dowodowej w obu sprawach oraz

odmiennej w istocie oceny prawnej zachowania sędziego Sądu Rejonowego,

któremu w sprawie niniejszej zarzucono prowadzenie rozpraw pod wpływem

alkoholu, a nie w stanie nietrzeźwości. Co się zaś tyczy uchybień, jakich

dopuścił się obwiniony w sprawach wymienionych na wstępie, ich popełnienie

7

nie może być kwestionowane. Za słusznością zaskarżonego orzeczenia

przemawia w szczególności analiza akt owych spraw, sprawozdanie z wizytacji

IX Wydziału Grodzkiego Sądu Rejonowego, przeprowadzonej przez sędziego

wizytatora do spraw cywilnych sędziego Sądu Okręgowego oraz zeznania

świadków: Przewodniczącej Wydziału Grodzkiego i Kariny B.

Mając powyższe na uwadze oraz stwierdzając, że orzeczona wobec

obwinionego kara dyscyplinarna złożenia sędziego z urzędu jest współmierna do

stopnia jego zawinienia, wagi przewinień i stopnia ich społecznej szkodliwości,

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uznał, iż odwołanie obrońcy jest

bezzasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.

2. Natomiast zasadne w stopniu oczywistym jest odwołanie Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym, podnoszące obrazę

przepisu art. 123 § 1 Prawa o u.s.p. Stosownie bowiem do treści tego przepisu w

razie orzeczenia kary złożenia z urzędu, określonej w art. 109 § 1 pkt 5 Prawa o

u.s.p., wyrok wywołuje zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych, z

jednoczesnym obniżeniem do 50 % jego wynagrodzenia na czas trwania

zawieszenia. Innymi słowy – zawieszenie w czynnościach i obniżenie

wynagrodzenia stanowi z mocy prawa skutek wymierzenia kary dyscyplinarnej

złożenia sędziego z urzędu. Z uwagi jednak na odesłanie w art. 123 § 1 in fine

Prawa o u.s.p. do odpowiedniego stosowania dyspozycji art. 129 § 3 Prawa o

u.s.p., w której przewiduje się obniżenie wynagrodzenia w granicach od 25 %

do 50 %, rozstrzygnięcie to powinno być orzeczone w wyroku.

W stosunku do sędziego Sądu Rejonowego zaskarżony wyrok nie zawiera

orzeczenia o obniżeniu wynagrodzenia, pomimo wymierzonej mu kary

dyscyplinarnej złożenia z urzędu.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zmienił

zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawie art. 123 § 1 w związku z art.

129 § 3 Prawa o u.s.p. obniżył obwinionemu jego wynagrodzenie o 50 % na

8

czas zawieszenia w wykonywaniu czynności służbowych, zaś w pozostałym

zakresie utrzymał tenże wyrok w mocy.