III CZP 8/04

Uchwała z dnia 31 marca 2004 r., III CZP 8/04

Sędzia SN Marian Kocon (przewodniczący)

Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (sprawozdawca)

Sędzia SN Iwona Koper

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Witolda B. przeciwko "N.H.", sp. z o.o. w

W. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 31

marca 2004 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka,

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie

postanowieniem z dnia 27 listopada 2003 r.:

"Czy od zażalenia, wniesionego w trybie art. 795 § 1 k.p.c. pobiera się opłatę w

postaci wpisu stosunkowego obliczonego na podstawie § 9 ust. 3 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie

określania wysokości wpisów, w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154 poz. 753 ze

zm.) od całej wartości roszczenia podstawowego czy też obliczana według tych

samych reguł od opłaty pobieranej w trybie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 15 listopada 1996 r. w sprawie wysokości opłat

kancelaryjnych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 139 poz. 650 ze zm.) przy

uwzględnieniu ograniczenia wynikającego z treści § 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r.?"

podjął uchwałę:

Zażalenie na odmowę wydania ponownego tytułu wykonawczego nie

podlega opłacie sądowej.

Uzasadnienie

Nakazem zapłaty z dnia 5 września 2002 r., wydanym w postępowaniu

upominawczym, Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie zasądził od

"N.H.", spółki z o.o. w W. na rzecz powoda Witolda B. kwotę 3904 zł. Nakaz ten

uprawomocnił się.

Pismem z dnia 27 listopada 2002 r. powód wniósł o nadanie nakazowi klauzuli

wykonalności, a we wniosku z dnia 5 marca 2003 r. domagał się wydania mu

drugiego tytułu wykonawczego, wskazując na zamiar wystąpienia z wnioskiem o

ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości strony pozwanej.

Zarządzeniem przewodniczącego wniosek ten został zwrócony wobec

nieuzupełnienia go w wyznaczonym terminie. Od zażalenia na zarządzenie zwrotu

wniosku zażądano wpisu w wysokości 65,50 zł, wyliczonego na podstawie § 9 ust.

3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w

sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154, poz.

753 ze zm.).

W zażaleniu na zarządzenie o opłacie sądowej od zażalenia o zwrocie wniosku

powód zarzucił, że zażalenie to jest wolne od opłaty ze względu na uregulowanie

zawarte w art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm. – dalej:

"u.k.s.c."), a gdyby było inaczej, opłata powinna wynosić kwotę 15 zł.

Rozpoznając zażalenie Sąd Okręgowy powziął wątpliwość prawną, którą wyraził

w przedstawionym na wstępie pytaniu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W myśl art. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.), opłatami sądowymi są wpis i

opłata kancelaryjna. Taki podział wynika z założenia, że wpis (stosunkowy, stały, o

określonej dolnej i górnej granicy) pozostaje w ścisłej zależności od rodzaju sprawy

lub wartości jej przedmiotu, a opłacie kancelaryjnej podlega czynność oznaczona w

ustawie.

Uiszczenie wpisu z reguły daje początek postępowaniu zmierzającemu do

wyjaśnienia sprawy i jej rozstrzygnięcia, albo wszczyna postępowanie odwoławcze,

w przeciwieństwie do opłaty kancelaryjnej, której uiszczenie pozwala

zainteresowanemu uzyskać dostęp do konkretnego efektu już przeprowadzonych w

sprawie czynności.

Obowiązek uiszczenia wpisu lub opłaty kancelaryjnej obejmuje tylko te wnoszone

do sądu pisma, które – zgodnie z art. 15 u.k.s.c. – należą do kategorii

„podlegających opłacie”. Katalog spraw, w których wnoszone pisma podlegają

wpisowi ujęty został w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia

1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr

154, poz. 753 ze zm.). Rozporządzenie to, w odniesieniu do postępowania

wywołanego wnioskiem o ponowne wydanie tytułu wykonawczego, przewiduje wpis

stały (§ 49 pkt 1), w razie zaś wystąpienia z wnioskiem o nadanie klauzuli

wykonalności tytułowi egzekucyjnemu innemu niż orzeczenie sądu, ugoda sądowa

albo nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym lub upominawczym – dziesiątą

część wpisu stosunkowego (§ 54 ust. 1 pkt 1). Powołane rozporządzenie nie

przewiduje natomiast wpisu od wniosku o nadanie klauzuli wykonalności sądowemu

tytułowi egzekucyjnemu. Dzieje się tak dlatego, że samo tylko nadanie klauzuli

wykonalności, stosownie do art. 38 ust. 1 u.k.s.c., podlega w takim przypadku

opłacie kancelaryjnej, a jej wysokość określa wydane z upoważnienia ustawowego

(art. 40 u.k.s.c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 listopada 1996

r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 139,

poz. 650 ze zm.).

Nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności jest czynnością

jednorazową. Ponowne wydanie tytułu wykonawczego nie pozostaje zatem w

związku z nadaniem klauzuli wykonalności, a tym samym brak podstaw do

pobierania kolejnej opłaty kancelaryjnej za nadanie klauzuli wykonalności, co nie

oznacza, że takiej opłacie nie podlegają inne czynności, o których mowa w art. 38

ust. 1 u.k.s.c.

Brak podstawy do żądania uiszczenia opłaty od wniosku o wydanie stronie

dalszego tytułu wykonawczego sprawia, że nie podlegają opłacie także zażalenia

na wydane w tym zakresie zarządzenia przewodniczącego. Z brzmienia art. 23

u.k.s.c. należy wyprowadzić wniosek, że skoro wolne od opłaty są zażalenia

kwestionujące wysokość opłaty, to tym bardziej dotyczy to sytuacji, w której

kwestionowana jest sama zasada żądania opłaty.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).