SDI 8/04

WYROK Z DNIA 1 KWIETNIA 2004 R.

SDI 8/04

Przewodniczący: sędzia SN Józef Dołhy (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Ewa Gaberle, Józef Szewczyk.

Sąd Najwyższy – Izba Karna z udziałem Rzecznika Dyscyplinarnego

Prokuratora Generalnego oraz protokolanta w sprawie prokuratora obwinionego

o przewinienie dyscyplinarne, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia

2004 r. kasacji, wniesionej przez obwinionego, od orzeczenia Odwoławczego

Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia 4

lipca 2002 r., sygn. akt (...) zmieniającego orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego dla

Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia 4 marca 2002 r., sygn. akt

(...)

u c h y l i ł zaskarżone o r z e c z e n i e i zmienione nim orzeczenie Sądu

Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym i uniewinnił

obwinionego prokuratora od popełnienia przypisanego mu przewinienia

dyscyplinarnego, kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążył Skarb

Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy Prokuraturze Generalnym RP

orzeczeniem z dnia 4 marca 2002 r. uznał obwinionego prokuratora Prokuratury

Rejonowej za winnego tego, że: w okresie od dnia 5 listopada 1999 r. do dnia 29

listopada 1999 r. prowadząc śledztwo Prokuratury Rejonowej o sygn. 1 DS

1512/99, dopuścił się przewinień służbowych, polegających na oczywistej i

rażącej obrazie przepisów prawa, a w szczególności § 59 ust. 2 pkt 3

2

Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek

organizacyjnych prokuratury, tj. przewinienia dyscyplinarnego z art. 66 ust. 1

ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 1994 r. Nr 19, poz.

70 z późn. zm.) i na podstawie art. 67 ust. 1 cyt. ustawy wymierzył mu karę

dyscyplinarną nagany.

Z ustaleń Sądu wynika, że uchybienia w prowadzeniu śledztwa polegały na

ograniczeniu zakresu postępowania dowodowego, w szczególności odstąpieniu

od: uzyskania opinii sądowo-psychiatrycznej dot. podejrzanego Michała C.,

opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej pozwalającej na ustalenie stopnia

obrażeń ciała doznanych przez pokrzywdzonego, poszukiwania dowodów

osobowych co do przebiegu zdarzenia, a w konsekwencji podjęciu

przedwczesnej decyzji o umorzeniu postępowania przygotowawczego na

zasadzie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.

Od tego orzeczenia odwołanie wniósł obwiniony, kwestionując zasadność

skazania. W wyniku rozpoznania odwołania obwinionego Odwoławczy Sąd

Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym RP

orzeczeniem z dnia 4 lipca 2002 r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób,

że uzupełnił opis czynu przez przyjęcie, iż zarzucone przewinienie służbowe

popełnione zostało w dniu 29 listopada 1999 r. i polegało na oczywistej oraz

rażącej obrazie przepisów prawa, a w szczególności art. 59 ust. 2 pkt 3

Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek

organizacyjnych prokuratury poprzez wydanie postanowienia o umorzeniu

śledztwa przy bezpodstawnym przyjęciu, że społeczna szkodliwość czynu z art.

280 § 2 k.k. zarzuconego Michałowi C. jest znikoma, zaś w pozostałym zakresie

zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy.

Kasację od orzeczenia Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego wniósł

obwiniony, zarzucając rażącą obrazę przepisów prawa, polegającą na

bezpodstawnym przyjęciu, że czyn obwinionego wyczerpuje znamiona

przewinienia służbowego, polegającego na oczywistej i rażącej obrazie

3

przepisów prawa, a w szczególności art. 59 ust. 2 pkt 3 Regulaminu

wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych

prokuratury, poprzez wydanie postanowienia o umorzeniu śledztwa przy

bezpodstawnym przyjęciu, że społeczna szkodliwość czynu z art. 280 § 2 k.k.

zarzucanego Michałowi C. jest znikoma, podczas gdy zdaniem autora kasacji,

pogląd ten uznać należy za nietrafny, albowiem przypisany obwinionemu czyn

nie zawiera znamion przewinienia służbowego, tj. przesłanek oczywistej i

rażącej obrazy przepisów prawa, a wydanie postanowienia o umorzeniu

śledztwa w sprawie przeciwko Michałowi C. wydane zostało zgodnie z

obowiązującymi przepisami prawa. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia Sądu dyscyplinarnego pierwszej

instancji i uniewinnienie.

W pisemnej odpowiedzi na kasację Rzecznik Dyscyplinarny Prokuratora

Generalnego wniósł o oddalenie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze

(Dz. U. z 1994 r. Nr 19, poz. 80 ze zm.) oczywista i rażąca obraza przepisów

prawa, której dopuścił się prokurator w trakcie wykonywania powierzonych mu

zadań, stanowi przewinienie dyscyplinarne. Obraza, o której jest mowa w cyt.

przepisie, określona została dwoma przymiotnikami, które wyznaczają

przedmiotowe znamiona tego przewinienia dyscyplinarnego. Mamy z nim do

czynienia wówczas, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywisty. Określenie

to odnieść należy do rodzaju, wagi i rozmiaru błędu popełnionego przy

stosowaniu lub wykładni prawa. Obraza jest oczywista, gdy popełniony błąd jest

łatwy do stwierdzenia, gdy bez głębszej analizy można zastosować właściwy

przepis, oraz gdy rozumienie przepisu prawa nie powinno budzić wątpliwości u

przeciętnej osoby o kwalifikacjach prawniczych. Określenie „rażąca” odnosi się

4

natomiast do skutków obrazy przepisów prawa. Dla uznania działania

prokuratora za delikt dyscyplinarny nie wystarcza bowiem dopuszczenie się

oczywistego błędu dla należycie wykształconego prawnika. Popełniony błąd

musi też narażać na szwank prawa i istotne interesy stron (innych osób

biorących udział w postępowaniu) albo powodować szkodę. Zagrożenie dla

dobra wymiaru sprawiedliwości może również wyznaczać cechę naruszenia

prawa określoną jako „rażąca obraza”. Dla uznania obrazy przepisów prawa za

przewinienie dyscyplinarne konieczne jest przypisanie jej dwu tych cech

łącznie. Od strony podmiotowej natomiast do przypisania prokuratorowi

popełnienia przewinienia dyscyplinarnego wystarczający jest każdy rodzaj winy,

także wina nieumyślna (por. wyrok SN z dnia 27 czerwca 2002 r., SNO 18/02,

OSN-SD z. I-II/2002 r.).

Nie ma oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa w sytuacji, gdy

orzeczenie wydane przez prokuratora jako organ prowadzący postępowanie

karne mieści się w granicach przyznanych mu uprawnień, a nie wchodzą w grę

przejawy oczywistej bezprawności i rażącego zawinienia przy podejmowaniu

przez niego decyzji.

W przedmiotowej sprawie podstawą uznania obwinionego za winnego

przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia mu kary dyscyplinarnej, było

wydanie postanowienia o umorzeniu śledztwa w oparciu o bezpodstawną – w

ocenie sądów dyscyplinarnych orzekających w sprawie – ocenę stopnia

społecznej szkodliwości czynu z art. 280 § 2 k.k. zarzucanego Michałowi C.

Wprawdzie istotnie treść argumentacji zawartej w uzasadnieniu

postanowienia o umorzeniu śledztwa razi ogólnikowością, nie mniej jednak z

okoliczności sprawy wynika, że głównym wyznacznikiem oceny przez

obwinionego stopnia społecznej szkodliwości czynu był rodzinny charakter

zdarzenia (sprawca – syn, ofiara – ojciec), jednoznaczne przebaczenie przez

pokrzywdzonego sprawcy, szczera skrucha i żal wyrażone przez podejrzanego,

gotowość poddania się leczeniu odwykowemu.

5

Nie budzi zatem wątpliwości, że u podłoża kwestionowanej decyzji leżały

przede wszystkim względy humanitarne, wzgląd na dobro rodziny. Tego rodzaju

kryteria nie są wyłączone z okoliczności przedmiotowych i podmiotowych,

stanowiących podstawy oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu, nawet

stanowiącego zbrodnię. W tych warunkach fakt, że Prokurator Generalny w

trybie art. 328 § 1 k.p.k. uchylił wydane przez obwinionego postanowienie o

umorzeniu śledztwa, nie może, niejako automatycznie, uzasadniać

odpowiedzialności dyscyplinarnej prokuratora, gdyż kompleksowa ocena

uwarunkowań decyzji procesowej nie daje podstaw do przyjęcia, że doszło do

„oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa”.

Z powyższych motywów Sąd Najwyższy, uwzględniając zarzuty i wnioski

kasacji obwinionego, uchylił zaskarżone orzeczenia i uniewinnił obwinionego

prokuratora od popełnienia przypisanego mu przewinienia dyscyplinarnego.