SDI 15/04

WYROK Z DNIA 5 MAJA 2004 R.

SDI 15/04

Przewodniczący: sędzia SN Józef Dołhy (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Lidia Misiurkiewicz, Józef Szewczyk.

Sąd Najwyższy – Izba Karna z udziałem Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej oraz protokolanta w sprawie

adwokata obwinionego z § 31 Kodeksu etyki adwokackiej po rozpoznaniu na

rozprawie w dniu 5 maja 2004 r. kasacji, wniesionej przez obwinionego, od

orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej z

dnia 26 kwietnia 2003 r., sygn. akt (...) utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu

Dyscyplinarnego przy Okręgowej Radzie Adwokackiej z dnia 8 stycznia 2003

r., sygn. akt (...)

u c h y l i ł zaskarżone o r z e c z e n i e i utrzymane nim w mocy orzeczenie

Sądu Dyscyplinarnego, oraz na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 88

ust. 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze umorzył

postępowanie dyscyplinarne wobec adwokata;

kosztami postępowania w sprawie obciążył Naczelną Radę Adwokacką.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowej Radzie Adwokackiej orzeczeniem z

dnia 8 stycznia 2003 r. uznał adwokata za winnego tego, że w dniu 20 maja

1998 r. w A. uczestniczył w czynnościach z udziałem swojej klientki Anny L. i

jej przeciwnika procesowego Sławomira L. z pominięciem adwokata –

pełnomocnika Sławomira L., tj. przewinienia dyscyplinarnego określonego w §

2

31 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu, i za to wymierzył

obwinionemu karę nagany.

Po rozpoznaniu odwołania obwinionego Wyższy Sąd Dyscyplinarny

Naczelnej Rady Adwokackiej orzeczeniem z dnia 26 kwietnia 2003 r.

zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy.

Od powyższego orzeczenia kasację wniósł obwiniony, zarzucając:

1. „Naruszenie § 35 w zw. z § 22 pkt 5 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania

dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów i aplikantów w zw. z art.

91e ustawy – Prawo o adwokaturze w zw. z art. 518 k.p.k. w zw. z art.

458 k.p.k. w zw. z art. 117 § 2 k.p.k., przez niesłuszne uznanie, że

poważne uchybienie procesowe Sądu pierwszej instancji, polegające

na rozpoznaniu sprawy na rozprawie w dniu 8 stycznia 2000 r., mimo

usprawiedliwionej nieobecności na tejże obwinionego, nie miało

wpływu na wynik rozprawy, które to stanowisko jest błędne w świetle

art. 95d ustawy – Prawo o adwokaturze w zw. z art. 89 pkt 2 cyt.

ustawy oraz w zw. z naruszeniem § 24 pkt 2 wymienionego wyżej

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w związku z dokonaniem na

tej rozprawie zmiany zarzutu oraz brakiem przesłuchania trzech

świadków zawnioskowanych przez Rzecznika Dyscyplinarnego.

2. Naruszenie art. 95d ustawy – Prawo o adwokaturze przez

usankcjonowanie przez Sąd drugiej instancji braku rozpoznania

sprawy przez Sąd pierwszej instancji w aspekcie tegoż przepisu

prawnego w zw. z art.89 pkt cyt. ustawy przez nieprzesłuchanie w

sprawie żadnego ze świadków zawnioskowanych w akcie oskarżenia

oraz nieujawnienie w sprawie żadnych dowodów.

3. Naruszenie § 31 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu

uchwalonego przez NRA w dniu 26 września 1993 r. przez przyjęcie

popełnienia przez obwinionego tak zakwalifikowanego przestępstwa

3

dyscyplinarnego obwinionego przez uczestnictwo w czynnościach

między Anetą i Sławomirem L. bez udziału pełnomocnika

procesowego tego ostatniego, gdy tymczasem dla bytu tego deliktu

niezbędnym jest porozumiewanie się, a bezspornym jest, że obwiniony

adwokat tylko spisywał treść ugody zawartej uprzednio przez strony

bez jego udziału.”

W konkluzji skarżący wniósł o „uchylenie zaskarżonego orzeczenia i

umorzenie postępowania w sprawie”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna.

Istotnie, w postępowaniu przed Sądem dyscyplinarnym pierwszej instancji,

doszło do rażącego i mającego wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa

procesowego, polegającego na rozpoznaniu sprawy bez udziału obwinionego, w

następstwie błędnego przyjęcia przez sąd, że nieobecność obwinionego na

rozprawie była nieusprawiedliwiona, co naruszyło jego prawo do obrony.

Treść przepisu § 22 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do

adwokatów i aplikantów adwokackich (Dz. U. Nr 99, poz. 635 ze zm.)

jednoznacznie wskazuje, że jedynie w przypadku nieusprawiedliwionej

nieobecności obwinionego, gdy Sąd dyscyplinarny jego obecności nie uzna za

konieczną, można przeprowadzić rozprawę pod nieobecność obwinionego.

W rozprawie w dniu 8 stycznia 2003 r. obwiniony nie wziął udziału,

bowiem z powodu wyjątkowo trudnych warunków atmosferycznych nie mógł

dojechać z A. do B. O powyższym obwiniony powiadomił faksem Sąd

dyscyplinarny, wnioskując o odroczenie rozprawy. Uznanie w tych

okolicznościach jego niestawiennictwa na rozprawie za nieusprawiedliwione,

pozostaje w rażącej sprzeczności z unormowaniem cyt. § 22 pkt 5

rozporządzenia wykonawczego, jak też treścią przepisu art. 117 § 2 k.p.k.

4

To oczywiste uchybienie w zakresie procedowania zaakceptował Sąd

odwoławczy, uznając, iż nie miało ono wpływu na treść orzeczenia. Stanowisko

Sądu odwoławczego jest oczywiście wadliwe. Rozpoznanie sprawy i wydanie w

opisanych okolicznościach orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji narusza

rażąco prawo obwinionego do obrony poprzez uniemożliwienie mu udziału w

rozprawie i realne skorzystanie z prawa do inicjatywy dowodowej. Orzeczenie

dotknięte określonymi uchybieniami nie może się ostać, ponieważ wskazane

wyżej uchybienie bez wątpienia stanowi rażące naruszenie prawa procesowego,

mogące mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Zachodzi więc

konieczność uchylenia zarówno orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego,

jak i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Sądu dyscyplinarnego pierwszej

instancji, a zważywszy, iż od popełnienia przewinienia dyscyplinarnego (20

maja 1998 r.) upłynął już, przewidziany w art. 88 ust. 4 ustawy z dnia 26 maja

1982 r. – Prawo o adwokaturze, pięcioletni okres karalności przewinienia

dyscyplinarnego, umorzenia postępowania dyscyplinarnego wobec adwokata.

Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.