III UK 67/04

Wyrok z dnia 12 sierpnia 2004 r.

III UK 67/04

Na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektó-

rych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz.

1287 ze zm.) niedopuszczalne jest umorzenie należności z tytułu składek na

ubezpieczenie społeczne przedsiębiorcy, który w dniu złożenia wniosku defini-

tywnie zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, w związku z którą

powstały te należności.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski,

Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2004 r.

sprawy z wniosku Wiesława N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Od-

działowi w R. o restrukturyzację składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, na

skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 5

listopada 2003 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 31 grudnia 2002 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział

w R. umorzył z dniem 31 grudnia 2002 r. postępowanie restrukturyzacyjne wobec

Wiesława N. na podstawie art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restruk-

turyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr

155, poz. 1287). W uzasadnieniu decyzji podano, iż wnioskodawca nie jest przed-

siębiorcą w rozumieniu art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo

działalności gospodarczej i wobec tego brak jest podstaw do objęcia go programem

restrukturyzacyjnym.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyrokiem

z dnia 24 kwietnia 2003 r. [...] oddalił odwołanie wnioskodawcy. Sąd pierwszej in-

2

stancji ustalił, iż Wiesław N. prowadził działalność gospodarczą na podstawie wpisu

do ewidencji działalności gospodarczej, polegająca na prowadzeniu usług ochrony

osób i mienia w oparciu o koncesję. Od marca 1997 r. wnioskodawca jest wspólni-

kiem spółki z o.o. „Firma Ochroniarska N.-K.” w D. Zaległości z tytułu ubezpieczenia

społecznego dotyczą działalności jednoosobowego podmiotu gospodarczego, za-

kończonej definitywnie w 2001 r. Skoro Wiesław N. w dniu złożenia wniosku o re-

strukturyzację (12 listopada 2002 r.) nie był przedsiębiorcą, ponieważ nie prowadził

działalności gospodarczej zatem - w ocenie tego Sądu - brak jest podstaw do

uwzględnienia odwołania. Wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia

2003 r. zaskarżył apelacją Wiesław N.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyro-

kiem z 5 listopada 2003 r. [...] oddalił apelację. Zdaniem Sądu, przedsiębiorcą speł-

niającym warunki do objęcia restrukturyzacją, może być jedynie przedsiębiorca dzia-

łający oraz ten, który czasowo zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej,

bowiem czasowe zaprzestanie działalności nie oznacza definitywnej likwidacji tej

działalności. Ponieważ Wiesław N. - składając wniosek - nie prowadził już działalno-

ści, której dotyczyły należności na rzecz organu rentowego, a więc nie był przedsię-

biorcą w rozumieniu unormowań zawartych w wyżej powołanej ustawie, tym samym

nie jest uprawniony do objęcia go programem restrukturyzacyjnym w myśl tej ustawy.

Od powyższego wyroku Wiesław N. złożył kasację, w której zarzucił: narusze-

nie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 7 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od

przedsiębiorców oraz błędną wykładnię art. 12 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 tej

ustawy. Zdaniem skarżącego, mylne zrozumienie treści art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30

sierpnia 2002 r. powoduje ograniczenie kręgu zobowiązanych objętych tą ustawą, a

tym samym pozbawia szeroki krąg zobowiązanych do zapłaty należności publiczno-

prawnych, możliwości skorzystania z dobrodziejstwa restrukturyzacji swoich zobo-

wiązań. Prawidłowe zastosowanie tych przepisów wymaga oceny, kogo ustawa o

restrukturyzacji dotyczy, a mianowicie, czy wszystkich zobowiązanych, jak stanowi

druga część art. 2 pkt 1, czy tylko przedsiębiorców w rozumieniu pierwszej części art.

2 pkt 1, tj. osób, które w dniu złożenia wniosku o restrukturyzację były przedsiębior-

cami w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodar-

czej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). Istnieją zatem podstawy do przyjęcia że w tej

sprawie występuje istotne - w rozumieniu art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c. - zagadnienie

3

prawne, wyjaśnienie którego przez Sąd Najwyższy jest niezbędne dla zapewnienia

jednolitości orzecznictwa sądów niższych instancji i prawidłowej realizacji przepisów

Konstytucji (art. 8).

Powołując się na wskazane w kasacji przesłanki uzasadniające przyjęcie ka-

sacji do rozpoznania, wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w

całości oraz o uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszo-

wie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego jej rozpoznania.

Sąd Najwyższy, zważył co następuje:

Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw. W rozpoznawanej sprawie

sporny jest zakres znaczeniowy pojęcia „przedsiębiorca” zdefiniowanego w art. 2 pkt

1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsię-

biorców. Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy rozu-

mie się przez to „przedsiębiorcę określonego w art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 listo-

pada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.)

mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

będącego podatnikiem, płatnikiem, następcą prawnym lub osobą trzecią odpowia-

dającą za zaległości podatkowe albo innego zobowiązanego do uiszczenia należno-

ści, o których mowa w art. 6”. Z wykładni językowej tego przepisu wynika jedno-

znacznie, że przedsiębiorcą w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 1 ustawy o restruktury-

zacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, jest nie tylko

przedsiębiorca określony w art. 2 ust. 2 i 3 Prawa działalności gospodarczej, speł-

niający ponadto pozostałe przesłanki wymienione w art. 2 pkt 1 tej pierwszej ustawy,

lecz także „inny zobowiązany do uiszczenia należności, o których mowa w art. 6

ustawy.”

Z wykładni systemowej i funkcjonalnej wynika ponadto, że przedsiębiorcą w

rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji nie jest „inny zobowiązany do uisz-

czenia należności publicznoprawnych, który w dniu złożenia wniosku o restrukturyza-

cję nie wykonuje już działalności gospodarczej w związku z którą powstały należno-

ści podlegające restrukturyzacji (art. 6 ustawy)”. Uzasadnione jest to ze względu na

cele restrukturyzacji należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, jakimi są

poprawa sytuacji finansowej przedsiębiorcy, stworzenie perspektyw jego rozwoju

oraz tworzenie nowych miejsc pracy, a nadto treścią przepisu art. 3 ust. 1 ustawy,

4

który stanowi, że ustawy nie stosuje się do przedsiębiorców znajdujących się w sta-

nie likwidacji lub upadłości. Najogólniej rzecz biorąc, umorzenie należności publicz-

noprawnych nie jest autonomicznym celem restrukturyzacji, lecz jest jedynie środ-

kiem do osiągnięcia normatywnie założonego, głównego jej celu, a mianowicie przy-

wrócenia działającemu na rynku przedsiębiorcy zdolności konkurowania na tym

rynku. W związku z tym umarzanie w tym trybie należności publicznoprawnych

przedsiębiorcy, który w dniu złożenia wniosku definitywnie zaprzestał wykonywania

działalności gospodarczej, w związku z którą powstały te należności, sprzeciwia się

przepisom ustawy o restrukturyzacji.

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================