SDI 39/04

WYROK Z DNIA 1 WRZEŚNIA 2004 R.

SDI 39/04

Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Kozielewicz.

Sędziowie SN: Halina Gordon-Krakowska, Wiesław Błuś

(sprawozdawca).

Sąd Najwyższy – Izba Karna z udziałem Zastępcy Głównego Rzecznika

Dyscyplinarnego oraz protokolanta w sprawie radcy prawnego wobec którego

umorzono postępowanie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2004 r.

kasacji, wniesionej przez pokrzywdzonego od orzeczenia Wyższego Sądu

Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych z dnia 25 lipca 2003 r.,

sygn. akt (...) zmieniającego orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego

Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2002 r., sygn. akt (...)

1. u c h y l i ł zaskarżone o r z e c z e n i e Wyższego Sądu Dyscyplinarnego

Krajowej Izby Radców Prawnych i zmienione nim orzeczenie Okręgowego

Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych oraz na podstawie

art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. dotychczasowe postępowanie w sprawie umorzył,

2. sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu Okręgowej Izby

Radców Prawnych w celu rozpoznania odwołania pokrzywdzonego od

postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców

Prawnych z dnia 24 kwietnia 2001 r.

U z a s a d n i e n i e

W dniu 19 lutego 2001 r. do Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby

Radców Prawnych wpłynęła skarga Wiesława N. na działanie radcy prawnego.

2

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2001 r. Rzecznik Dyscyplinarny

odmówił wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, uznając że radca prawny

swoim postępowaniem nie naruszył przepisów art.64 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy z

dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze

zm.).

Orzeczenie to zaskarżył pokrzywdzony i podnosząc wadliwość

procedowania organu pierwszej instancji wniósł o „przeprowadzenie

prawidłowego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego, a ewentualnie potem

dyscyplinarnego”.

Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych

rozpoznając odwołanie przeprowadził dowody z przesłuchania radcy prawnego,

pokrzywdzonego, świadka oraz dopuścił dowody z dokumentów. Sąd ten w dniu

22 listopada 2002 r. wydał orzeczenie, w którym „po rozpoznaniu w dniach 24

października 2001 r., 21 listopada 2001 r. i 22 listopada 2002 r. sprawy z

wniosku Wiesława N. przeciwko radcy prawnemu o naruszenie zasad etyki

zawodowej” wymierzył radcy prawnemu karę dyscyplinarną w postaci

upomnienia.

Odwołanie od tego orzeczenia wniósł radca prawny i podnosząc, że nie

dopuścił się czynu za jaki został ukarany wniósł o uchylenie orzeczenia sądu

pierwszej instancji i oddalenie skargi.

Wyższy Sąd Dyscyplinarny orzeczeniem z dnia 25 lipca 2003 r. umorzył

postępowanie w sprawie uznając, że brak jest jakichkolwiek podstaw do

odpowiedzialności dyscyplinarnej radcy prawnego.

Kasację od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego wniósł

pokrzywdzony i dowodząc, że radca prawny naruszył przepisy o wykonywaniu

zawodu radcy prawnego, wniósł o uznanie zaskarżonego orzeczenia za

„nieprawidłowe” i jednocześnie „zatwierdzenie” orzeczenia sądu pierwszej

instancji.

3

Sąd Najwyższy po wysłuchaniu Zastępcy Głównego Rzecznika

Dyscyplinarnego wnoszącego o oddalenie kasacji, zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 626

cyt. ustawy o radcach prawnych do rozpoznania

kasacji od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio

przepisy kodeksu postępowania karnego o kasacji, z wyłączeniem art. 526 § 2

oraz art. 530 § 2 i 3 . Oznacza to między innymi, że Sąd Najwyższy rozpoznając

kasację stosuje odpowiednio również art. 536 k.p.k. Kierując się treścią

powołanego przepisu sąd kasacyjny jest obowiązany zbadać, czy nie zachodzą

wypadki określone w art. 435, art. 439 i art. 455 k.p.k., nawet wówczas gdy

żadna ze stron postępowania kasacyjnego o to nie wnosi. Z analizy akt

rozpoznawanej sprawy wynika w sposób oczywisty, że mamy do czynienia z

uchybieniem wymienionym w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., bowiem zarówno

orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców

Prawnych jak i orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego zostały wydane

pomimo braku wniosku uprawnionego rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie

postępowania dyscyplinarnego. Obowiązek istnienia wniosku uprawnionego

podmiotu o wszczęcie postępowania wyjaśniającego wynika wprost z treści art.

681

cyt. ustawy o radcach prawnych, który stanowi, że postępowanie

dyscyplinarne wszczyna się odpowiednio na wniosek Rzecznika

dyscyplinarnego lub Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego. Zasada ta wynika

również z treści § 27 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 kwietnia

1984 r. w sprawie zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do

radców prawnych i aplikantów radcowskich (Dz. U. Nr 27, poz. 138 ze zm.).

Tak więc, aby sąd korporacyjny radców prawnych wszczął postępowanie

wyjaśniające w sprawie przewinienia dyscyplinarnego członka korporacji

niezbędna jest skarga uprawnionego oskarżyciela, którym jest tylko i wyłącznie

Rzecznik dyscyplinarny lub Główny Rzecznik Dyscyplinarny.

W tej sytuacji Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców

Prawnych rozpoznając odwołanie pokrzywdzonego od postanowienia Rzecznika

4

dyscyplinarnego odmawiającego wszczęcia postępowania wyjaśniającego, nie

był uprawniony do wszczęcia tego postępowania, a co za tym idzie nie miał

również prawa , na tym etapie postępowania, do orzekania o winie, bądź jej

braku i ewentualnego orzeczenia kar dyscyplinarnych. Niedopuszczalne jest

bowiem wszczęcie z urzędu przez sąd dyscyplinarny postępowania

dyscyplinarnego w stosunku do radcy prawnego w wyniku rozpoznania

odwołania od postanowienia Rzecznika dyscyplinarnego o odmowie wszczęcia

tego postępowania (por. postanowienie SN z dnia 7 maja 2002 r., III SZ 13/01,

OSNP 2003/15/369). Obowiązkiem tego sądu było rozpoznanie zażalenia

pokrzywdzonego i ewentualne utrzymanie w mocy, zmiana bądź uchylenie

zaskarżonego orzeczenia. Reasumując należy stwierdzić, że Sąd pierwszej

instancji orzekając w sprawie bez skargi uprawnionego podmiotu dopuścił się

uchybienia, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9

k.p.k., zaś Wyższy Sąd Dyscyplinarny nie dostrzegając tego uchybienia i

wypowiadając się co do winy radcy prawnego powielił błędy Okręgowego Sądu

Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych.

W tej sytuacji, zgodnie z treścią art.17 § 1 pkt 9 k.p.k., mającego

odpowiednie zastosowanie w postępowaniu w sprawach o przewinienia

dyscyplinarne radców prawnych (por. § 1 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości), należało uchylić orzeczenia sądów obu instancji i

postępowanie dyscyplinarne umorzyć. Zważywszy jednak na fakt, że odwołanie

pokrzywdzonego nie zostało dotychczas w sposób zgodny z przepisami prawa

rozpoznane, Sąd Najwyższy przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi

Dyscyplinarnemu Okręgowej Izby Radców Prawnych w celu rozpoznania

wymienionego środka zaskarżenia.

Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.