III PO 60/04

Wyrok z dnia 16 września 2004 r.

III PO 60/04

Rozpoznając odwołanie od decyzji Prokuratora Generalnego o odmowie

wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu

65 roku życia, Sąd Najwyższy dokonuje oceny legalności i zasadności tej decy-

zji.

Przewodniczący SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Herbert Szurgacz,

Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2004 r.

sprawy z odwołania Jacka T. od decyzji Prokuratora Generalnego z dnia 7 maja

2004 r. [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowi-

ska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia,

o d d a l i ł odwołanie.

U z a s a d n i e n i e

Jacek T. pismem z dnia 22 marca 2004 r. wniósł o wyrażenie zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia. W uzasadnieniu

wniosku podniósł, że dalsze pozostawanie na stanowisku prokuratora pozwoli na

wykorzystanie jego wieloletniego i wszechstronnego doświadczenia zdobytego przy

wykonywaniu różnych zajęć prawniczych.

Kolegium Prokuratury Apelacyjnej w G. na posiedzeniu w dniu 20 kwietnia

2004 r. zaopiniowało wniosek jednogłośnie negatywnie, po wysłuchaniu opinii na-

czelnika wydziału postępowania sądowego, bezpośredniego przełożonego zaintere-

sowanego. Z opinii tej wynika, że prokurator Jacek T. w organach prokuratury podjął

pracę z dniem 1 grudnia 2001 r. Z uwagi na jego chorobę (w 2002 r. przebywał na

zwolnieniu lekarskim 310 dni, w 2003 r. - przez 82 dni, a w roku 2004 przez 6 dni)

faktycznie przypadające na niego obowiązki służbowe wykonywały inne osoby.

2

Wniosek Jacka T. nie uzyskał także poparcia prokuratora apelacyjnego w G.,

z uwagi na to, iż „ nie zachodzą szczególne okoliczności, które uniemożliwiłyby po-

wierzenie obowiązków prokuratora Jacka T. innemu prokuratorowi a ponadto nie wy-

różnia się on szczególnymi umiejętnościami, które przemawiałyby za przedłużeniem

okresu zatrudnienia.”

Prokurator Generalny decyzją z dnia 7 maja 2004 r. [...] nie wyraził zgod na

dalsze zajmowanie przez prokuratora Jacka T. stanowiska prokuratora po dniu 25

września 2004 r. po ukończeniu 65 roku życia; jako podstawę prawną decyzji wska-

zał przepis art. 69 § 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów po-

wszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w związku z art. 62a ust. 1 ustawy z

dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 21, poz.

206)

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w aktualnym stanie prawnym proku-

rator przechodzi w stan spoczynku z chwilą ukończenia 65 roku życia, chyba że Pro-

kurator Generalny, na wniosek zainteresowanego prokuratora, wyrazi zgodę na dal-

sze zajmowanie przez niego stanowiska, nie dłużej niż do ukończenia 70 roku życia.

Jest to zasada ustawowa, a ewentualne wyrażenie zgody przez Prokuratora Gene-

ralnego na zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 lat ma charakter

fakultatywny i jest uzależnione od całokształtu okoliczności, a więc zarówno przesła-

nek obiektywnych, jak i subiektywnych dotyczących konkretnego prokuratora.

W ocenie Prokuratora Generalnego, w niniejszej sprawie nie są spełnione

przesłanki subiektywne, bowiem aktualnie dobry stan zdrowia prokuratora Jacka T.,

w sytuacji gdy od początku swojej pracy w prokuraturze przebywał przez okres 398

dni na zwolnieniu lekarskim, nie może wykluczać dalszej absencji z uwagi na wiek

prokuratora i przebytą chorobę. Argument, że dalsze zatrudnienie pozwoli wykorzy-

stać wieloletnie i wszechstronne doświadczenie posiadane przez prokuratora, w

świetle przytoczonych wyżej okoliczności dotyczących absencji chorobowej, nie

może być - zdaniem Prokuratora Generalnego - uznany za wystarczający i przeko-

nywający za dalszym zatrudnieniem Jacka T. na stanowisku prokuratora, po ukoń-

czeniu przez niego 65 roku życia. Nie są też spełnione przesłanki obiektywne „z

uwagi na zajęte w tym przedmiocie stanowisko prokuratora apelacyjnego w G.”.

W odwołaniu od tej decyzji Jacek T. wniósł o jej uchylenie i przekazanie

sprawy Prokuratorowi Generalnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu

podniósł, że zasadniczą przesłanką zaskarżonej decyzji jest to, iż „nie można wyklu-

3

czyć dalszej absencji z uwagi na wiek prokuratora i przebytą chorobę.” Zgadzając się

z tym, że stan zdrowia ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wska-

zał na to, iż w aktach sprawy jest zaświadczenie lekarskie o jego zdolności do pracy,

a zatem stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji jest całkowicie gołosłowne i

dowolne.

W uzupełnieniu odwołania wskazał, że zaskarżonej decyzji zarzuca narusze-

nie prawa materialnego, a to przepisu art. 69 § 1 Prawa o ustroju sądów powszech-

nych w związku z art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze, oraz przepisów postępowa-

nia, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to § 20 ust. 1 i 3 rozporządzenia Pre-

zydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 grudnia 2001 r. w sprawie szczegóło-

wego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz postępowania przed Radą

(Dz.U. Nr 152, poz. 1725) w związku z art. 69 § 1 Prawa o ustroju sądów powszech-

nych w związku z art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zaskarżona odwołaniem decyzja nie ma charakteru decyzji administracyjnej w

rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale jest decyzją

dotyczącą stosunku czynnej służby prokuratora. W szczególności przepisy ustawy o

prokuraturze nie zawierają odesłania w sprawach w niej nieuregulowanych do prze-

pisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale do ściśle wskazanych przepi-

sów Prawa o ustroju sądów powszechnych (art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze), a

w dalszej kolejności do przepisów ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach

urzędów państwowych, a w sprawach nieuregulowanych także w przepisach tej

ustawy, do przepisów Kodeksu pracy (art. 118 ustawy o prokuraturze).

Zgodnie z art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze w związku z art. 69 § 1 Prawa

o ustroju sądów powszechnych, prokurator przechodzi w stan spoczynku z dniem

ukończenia 65 roku życia, chyba że Prokurator Generalny na wniosek zainteresowa-

nego prokuratora, po zasięgnięciu opinii właściwych prokuratorów przełożonych, wy-

razi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska, nie dłużej niż do ukończenia przez

prokuratora 70 roku życia. Odwołanie od decyzji Prokuratora Generalnego wnosi się

za pośrednictwem tego organu do Sądu Najwyższego w terminie miesiąca od jej do-

ręczenia prokuratorowi. W postępowaniu przed Sądem Najwyższym stosuje się od-

powiednio przepisy o kasacji, tak jak w analogicznych sprawach dotyczących rozpo-

4

znawania odwołań sędziów od decyzji Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie

niewyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 27 marca 2002 r., III KRS 2/02, OSNAPiUS 2002 nr 21, poz.

535).

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela

pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2003 r., III

AO 25/02 (OSNAPiUS 2004 nr 13 poz. 236), że wykładnia uregulowań zawartych w

art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze w związku z art. 69 § 1 Prawa o ustroju sądów

powszechnych wskazuje, iż jako regułę należy traktować przejście prokuratora w

stan spoczynku z dniem ukończenia przez niego 65 roku życia. Możliwość dalszego

pełnienia stanowiska prokuratora w czynnej służbie prokuratorskiej jest uzależniona

od wyrażenia zgody przez Prokuratora Generalnego, który kieruje się w tym wzglę-

dzie opiniami właściwych prokuratorów przełożonych, ale uwzględnia także własne

rozeznanie obiektywnych potrzeb służby prokuratorskiej. W judykaturze podkreśla

się, że możliwość dalszego pozostawania na stanowisku prokuratora powinna być

traktowana jako wyjątek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami mającymi opar-

cie w interesie służby lub leżącymi po stronie prokuratora (por. wyrok Sądu Najwyż-

szego z dnia 11 grudnia 2002 r., III AO 16/02, dotychczas niepublikowany). Wywa-

żenie tych okoliczności zostało pozostawione w gestii Prokuratora Generalnego, do

którego należy ostateczne wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska pro-

kuratorskiego. Stanowisko takie jest uzasadnione tym, że prokurator wnioskujący o

uzyskanie zgody nie ma roszczenia o przedłużenie stosunku czynnej służby proku-

ratorskiej, ale w odwołaniu od negatywnej decyzji może podważać legalność lub za-

sadność motywów, które doprowadziły do jej podjęcia.

Sąd Najwyższy rozpoznając odwołanie od decyzji Prokuratora Generalnego o

odmowie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukoń-

czeniu 65 roku życia dokonuje pełnej oceny prawidłowości tej decyzji, a zatem za-

równo jej legalności jak i celowości (słuszności). Konieczne jest to dla zapewnienia

prokuratorowi prawa do sądu określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd Naj-

wyższy dokonuje wszakże tej oceny w granicach odwołania, a zatem w granicach

zarzutów odwołania i ich uzasadnienia. Tymczasem w uzasadnieniu podstaw odwo-

łania zarzuca się jedynie to, że stanowisko Prokuratora Generalnego odnośnie do

stanu zdrowia skarżącego jest pozbawione podstaw dowodowych, a kwestia ta ma

podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Stanowisko to nie jest trafne,

5

bowiem jedną z przesłanek odmownej decyzji Prokuratora Generalnego nie było

ustalenie, że aktualny stan zdrowia prokuratora Jacka T. uniemożliwia dalsze jego

zatrudnienie na stanowisku prokuratora. Przeciwnie, w uzasadnieniu decyzji stwier-

dza się wyraźnie, że „aktualnie dobry stan zdrowia prokuratora Jacka T., w sytuacji

gdy od początku swojej pracy w prokuraturze przebywał przez okres 398 dni na

zwolnieniu lekarskim, nie może wykluczać dalszej absencji z uwagi na wiek proku-

ratora i przebytą chorobę.” W sytuacji zatem, gdy Prokurator Generalny nie kwestio-

nuje „aktualnie dobrego stanu zdrowia” skarżącego i stan ten nie ma znaczenia dla

rozstrzygnięcia sprawy, powyższy zarzut nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================