SNO 81/03

UCHWAŁA Z DNIA 26 PAŹDZIERNIKA 2004 R.

SNO 81/03

Przewodniczący: sędzia SN Halina Gordon-Krakowska.

Sędziowie SN: Lidia Misiurkiewicz, Zbigniew Kwaśniewski

(sprawozdawca).

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie na posiedzeniu z

udziałem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta w sprawie

zawieszenia w czynnościach służbowych i obniżenia wysokości wynagrodzenia

sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 26 października 2004 r. w

związku z zażaleniami – obwinionego i jego obrońcy od uchwały Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 30 września 2003 r. sygn. akt (...)

w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych i obniżenia wysokości

wynagrodzenia

uchwalił: u t r z y m a ć w m o c y zaskarżoną u c h w a ł ę.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, uchwałą z dnia 30 września 2003 r.

podjętą na podstawie art. 129 § 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), zawiesił w

czynnościach służbowych sędziego Sądu Rejonowego oraz obniżył wysokość

wynagrodzenia wymienionego sędziego o 50 %.

W uzasadnieniu tej uchwały ustalono, że wobec wymienionego sędziego

zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne, w którym postawione zarzuty

obejmują przewinienia służbowe polegające na niepodejmowaniu decyzji oraz

na bezczynności prowadzącej do nieuzasadnionej przewlekłości postępowania w

2

55 sprawach, ogłoszeniu orzeczenia mimo jego niesporządzenia w sprawach

wskazanych we wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz

sfałszowaniu treści orzeczenia przez dopisanie po jego ogłoszeniu punktów,

których nie zawierało ogłoszone orzeczenie.

W ocenie Sądu Dyscyplinarnego, zarówno waga zarzutów stawianych

sędziemu Sądu Rejonowego, jak i jego postawa prezentowana w toku

postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego, przemawiają za zawieszeniem

sędziego w czynnościach służbowych, bowiem obwiniony nie zechciał

ustosunkować się do wyników lustracji spraw z jego referatu, ani nie podjął

działań zmierzających do usunięcia stwierdzonych w jego pracy naruszeń

prawa, a nadto ujawniono w toku postępowania dalsze sprawy z jego referatu, w

których nie podjęto czynności z rażącym naruszeniem przepisów regulujących

czynności sądów w sprawach m.in. z zakresu międzynarodowego postępowania

cywilnego w stosunkach międzynarodowych.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał, że w tych okolicznościach

zawieszenie sędziego Sądu Rejonowego w czynnościach służbowych leży w

interesie wymiaru sprawiedliwości, a zważywszy na obowiązek wynikający z

normy art. 129 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych obniżył o 50 %

wysokość jego wynagrodzenia na czas trwania zawieszenia, uznając zakres

obniżenia wynagrodzenia za stosowny do wagi i charakteru zarzucanych

przewinień służbowych.

Zażalenia na powyższą uchwałę wnieśli obrońca obwinionego oraz sam

obwiniony.

W zażaleniu obrońcy, zaskarżającym uchwałę w całości, zarzucono

podjęcie uchwały z obrazą art. 131 § 1 u.s.p. przez niewysłuchanie obwinionego

w sytuacji, gdy było to możliwe, zaś uchybienie to mogło mieć wpływ na treść

uchwały. Obrońca obwinionego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej

uchwały i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania Sądowi

Dyscyplinarnemu. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 131 § 1 u.s.p.

3

podkreślono, że choć obwiniony nie stawił się na rozprawę w dniu 30 września

2003 r. z powodu choroby, stwierdzonej zaświadczeniem lekarskim nie

spełniającym wymogu art. 117 § 2a k.p.k., to obwiniony nie uchylał się od

stawiennictwa przed Sądem, o czym świadczy jego udział w poprzedniej

rozprawie. Żalący się wywodzi, że treść wyjaśnień obwinionego mogła mieć

wpływ na decyzję Sądu co najmniej w zakresie wysokości obniżenia

wynagrodzenia, bowiem Sąd musiałby rozważyć sytuację materialną, rodzinną i

zdrowotną obwinionego.

Sędzia Sądu Rejonowego zaskarżył uchwałę w całości, zarzucając jej w za-

żaleniu obrazę art. 128 u.s.p. w zw. z art. 17 § 1 k.p.k., art. 4 k.p.k. i art. 6 k.p.k.

poprzez brak ustalenia, czy i na ile leczenie psychiatryczne miało wpływ na

zarzucany mu czyn, poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających

na jego korzyść oraz poprzez uniemożliwienie mu realizacji prawa do obrony.

Żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały.

W uzasadnieniu zażalenia obwiniony sędzia Sądu Rejonowego zarzuca

brak podjęcia czynności zmierzających do ustalenia na ile występujące u niego

schorzenie miało wpływ na ciężar, a nawet na popełnienie zarzucanego mu

czynu. Żalący się wywodzi, że nie był wysłuchany w postępowaniu

wyjaśniającym, choć się o to zwracał, a na poprzedniej rozprawie przerwano mu

wyjaśnienia, a nadto Sąd nie poinformował go o fakcie wyznaczenia obrońcy z

urzędu. Skarżący zarzuca, że podjęto uchwałę pod jego nieobecność,

uniemożliwiając mu zadanie pytań świadkom, o których wezwanie wnosił, a

nadto nie poinformowano go o wynikach lustracji oraz pominięto

przemawiającą na jego korzyść okoliczność sytuacji kadrowej w Wydziale, w

którym pełnił obowiązki.

Zdaniem żalącego się, maksymalne obniżenie jego uposażenia prowadzi do

pozostawienia mu środków jedynie na leki oraz na dobrowolnie płacone

alimenty na dziecko, bez pozostawienia środków na utrzymanie.

4

Rozpoznając zażalenia Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co

następuje:

Zażalenia okazały się bezzasadne i jako takie nie mogły być uwzględnione.

Chybiony okazał się zawarty w zażaleniu obrońcy obwinionego zarzut

naruszenia art.131 § 1 u.s.p., uzasadniony naruszeniem przez Sąd obowiązku

wy-słuchania obwinionego sędziego. Z protokółu rozprawy przed Sądem

Apelacyjnym – Sądem Dyscyplinarnym (k. 40v – k. 41v) jednoznacznie wynika

fakt wysłuchania przez Sąd obwinionego sędziego, natomiast przepis art. 131 §

1 u.s.p. nie zawiera wymogu, aby wykonanie tego obowiązku musiało nastąpić

wyłącznie na rozprawie, bezpośrednio po przeprowadzeniu której wydano

zaskarżoną uchwałę. Wobec bezzasadności zarzutu naruszenia art.131 § 1 u.s.p.

zażalenie obrońcy obwinionego nie zasługiwało więc na uwzględnienie.

Również zażalenie obwinionego sędziego pozbawione było

usprawiedliwionych podstaw. Zarzut pozbawienia obwinionego prawa do

obrony, wskutek uznania jego nieobecności na rozprawie w dniu 30 września

2003 r. za nieusprawiedliwioną i pozbawienia go w ten sposób możliwości

zadawania pytań świadkom, nie okazał się trafny. Zgodnie z art.115 § 3 u.s.p.

nieusprawiedliwione niestawiennictwo obwinionego lub jego obrońcy nie

wstrzymuje rozpoznania sprawy. A contrario z przepisu tego wynika, że sprawa

nie może być rozpoznana pod nieobecność m.in. obwinionego tylko wówczas,

jeżeli należycie usprawiedliwi on swoje niestawiennictwo. Tymczasem

obwiniony sędzia przesłał Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu

kserokopię zaświadczenia lekarskiego (k. 74 akt) potwierdzającego niezdolność

do pracy od dnia 27 września do dnia 3 października 2003 r., a więc w okresie

obejmującym termin rozprawy przed Sądem Dyscyplinarnym w dniu 30

września 2003 r. Sąd Apelacyjny zasadnie uznał niestawiennictwo obwinionego

za nieusprawiedliwione, bowiem z kserokopii przedłożonego zaświadczenia

lekarskiego oraz z treści notatki służbowej (k. 75 akt) wynika, że nie spełnia ono

wymogów wynikających z przepisów § 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6

5

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r., w sprawie

warunków i trybu usprawiedliwiania niestawiennictwa świadków i innych

uczestników postępowania karnego z powodu choroby oraz sposobu

wyznaczania lekarzy uprawnionych do wystawiania zaświadczeń

potwierdzających niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie

organu prowadzącego postępowanie (Dz. U. 2003 r., Nr 110, poz. 1049).

W tej sytuacji, rozpoznając sprawę w dniu 30 września 2003 r. pod nie-

obecność obwinionego, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie naruszył

prawa procesowego, zasadnie uznając na podstawie art. 115 § 3 u.s.p., że

niestawiennictwo obwinionego jest nieusprawiedliwione, bowiem przedłożone

zaświadczenie nie spełnia przesłanek wynikających z przepisów powołanego

rozporządzenia, a to z powodu wystawienia go przez lekarza nie spełniającego

wymogów określonych w przepisie § 2 ust.1 pkt 1 tegoż rozporządzenia.

Zaskarżona uchwała w części poświęconej zawieszeniu obwinionego

sędziego w czynnościach służbowych wydana została w ramach uprawnienia

Sądu wynikającego z art. 129 § 1 u.s.p. Okolicznością bezsporną jest bowiem

fakt wszczęcia przeciwko sędziemu postępowania dyscyplinarnego, a Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyczerpująco uzasadnił skorzystanie ze swego

ustawowego uprawnienia przez wskazanie na wagę zarzutów stawianych

obwinionemu sędziemu i jego postawę w postępowaniu wyjaśniającym i

dyscyplinarnym, a nadto przez uznanie, że zawieszenie obwinionego w

czynnościach służbowych leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

Zażalenie obwinionego sędziego nie podważa skutecznie również

orzeczenia zawartego w pkt 2 zaskarżonej uchwały, a mianowicie obniżenia

wynagrodzenia obwinionego o 50 %. Z mocy art. 129 § 3 u.s.p. Sąd

Dyscyplinarny zawieszając obwinionego sędziego w czynnościach służbowych

zobowiązany był do obniżenia jego wynagrodzenia na czas trwania tego

zawieszenia. Natomiast zakres obniżenia wysokości wynagrodzenia zależy od

uznania Sądu Dyscyplinarnego, który powinien uwzględnić przede wszystkim

6

stopień szkodliwości zarzucanych czynów i zawinienia sprawcy. Sąd

Apelacyjny uznał, że obniżenie wynagrodzenia o 50 % jest stosowne do wagi i

charakteru zarzuconych przewinień służbowych, a tej oceny nie podważa się w

zażaleniu obwinionego sędziego.

Natomiast podnoszone w zażaleniu obwinionego sędziego okoliczności

dotyczące stanu jego zdrowia wymagają niewątpliwie szczegółowego zbadania i

wyjaśnienia, ale już w merytorycznym postępowaniu dyscyplinarnym, z

uwzględnieniem m.in. potrzeby rozpoznania przez Sąd wniosku dowodowego

obrońcy obwinionego z dnia 17 listopada 2003 r. (k.151 akt), zmierzającego

właśnie w kierunku wyjaśnienia tych okoliczności.

W tym stanie rzeczy, wobec nie potwierdzenia się zarzutów podniesionych

w zażaleniach, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchwalił jak wyżej.