SDI 55/04

WYROK Z DNIA 18 LISTOPADA 2004 R.

SDI 55/04

Przewodniczący: sędzia SN Jacek Sobczak (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Piotr Hofmański, Przemysław Kalinowski.

Sąd Najwyższy – Izba Karna z udziałem Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego oraz protokolanta w sprawie adwokata obwinionej z § 46 i §

22 ust. 1 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu po rozpoznaniu

na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. kasacji, wniesionej przez

pokrzywdzoną Małgorzatę M. od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego

Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 czerwca 2004 r., sygn. akt (...)

utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z

dnia 6 grudnia 2002 r., sygn. akt (...)

u c h y l i ł zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Wyższemu Sądowi

Dyscyplinarnemu Naczelnej Rady Adwokackiej do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 19 listopada

2002 r., sygn. akt (...) adwokat uznana została winną popełnienia dwóch

przewinień dyscyplinarnych opisanych w § 46 i § 22 ust. 1 Zbioru Zasad Etyki

Adwokackiej i Godności Zawodu i za to została skazana na łączną karę

pieniężną w kwocie 2.500 zł.

Powyższe orzeczenie na niekorzyść obwinionej zaskarżyła pokrzywdzona

Małgorzata M., zarzucając rażącą niewspółmierność wymierzonej obwinionej

kary w stosunku do stopnia zawinienia adwokata.

2

Wyższy Sąd Dyscyplinarny Naczelnej Rady Adwokackiej orzeczeniem z

dnia 1 marca 2003 r. sygn. akt (...) zmienił zaskarżone orzeczenie i wymierzył

obwinionej karę łączną zawieszenia w czynnościach zawodowych na okres 2 lat.

Od prawomocnego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego NRA

kasację wywiódł obrońca obwinionej, który wspomnianemu orzeczeniu zarzucił

rażące naruszenie prawa, a mianowicie art. 6 k.p.k. w zw. z § 22 pkt 5

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie

postępowania dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów i aplikantów

adwokackich (Dz. U. Nr 99, poz. 635 ze zm.) przez przeprowadzenie rozprawy

odwoławczej przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym NRA w Warszawie w

dniu 1 marca 2003 r. pod nieobecność adwokata, nie mogącej się stawić na

rozprawę z powodu usprawiedliwionych okoliczności (ciężka choroba), w toku

której odebrano dodatkowe zeznania od pokrzywdzonej, do których obwiniona

nie miała możliwości ustosunkowania się, przez co jej prawo do obrony zostało

ewidentnie naruszone, a także rażącą niewspółmierność kary dyscyplinarnej w

wymiarze dwóch lat zawieszenia w czynnościach zawodowych.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie

orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego i zmienionego nim orzeczenia

Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej oraz przekazanie sprawy adwokata do

ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu pierwszej instancji.

Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt SDI 10/04, Sąd Najwyższy

uchylił zaskarżone orzeczenie, na podstawie art.17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art.

88 ust. 4 Prawa o adwokaturze umorzył postępowanie dyscyplinarne o

przewinienie opisane w § 46 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności

Zawodu, a kosztami postępowania w sprawie w tym zakresie obciążył Naczelną

Radę Adwokacką, zaś sprawę przewinienia opisanego w § 22 ust. 1 Zbioru

Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu przekazał do ponownego

rozpoznania Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu Naczelnej Rady

Adwokackiej.

3

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, orzeczeniem z dnia 19

czerwca 2004 r., sygn. akt (...) Wyższy Sąd Dyscyplinarny NRA utrzymał w

mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 6 grudnia

2002 r., sygn. akt (...) w zakresie przewinienia z § 22 ust. 1 Zbioru Zasad Etyki

Adwokackiej i Godności Zawodu.

Od wspomnianego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego NRA

kasację wywiodła Małgorzata M., zarzucając rażące naruszenie prawa, tj. art.

457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. i w zw. z § 1 ust. 3 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania

dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów i aplikantów adwokackich (Dz. U.

Nr 99., poz. 635 ze zm.) poprzez całkowity brak odniesienia się przez Wyższy

Sąd Dyscyplinarny do zarzutów i wniosków odwołania Małgorzaty M. z dnia 23

grudnia 2002 r. wniesionego od orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby

Adwokackiej z dnia 6 grudnia 2002 r., oraz art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1

k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. i § 1 ust 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. poprzez brak oparcia zaskarżonego

orzeczenia na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej

oraz brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia niezbędnych jego

elementów w postaci wskazania, jakie fakty zostały uznane za udowodnione lub

nieudowodnione oraz na jakich w tej mierze oparto się dowodach i dlaczego.

Ponadto skarżąca zarzuciła obrazę art. 91b. Prawa o adwokaturze, wyrażającą

się w orzeczeniu rażąco niewspółmiernej kary. W konsekwencji skarżąca

wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja okazała się zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Sąd odwoławczy uzasadnia swe wyroki odmiennie niż sąd pierwszej

instancji, który kieruje się wskazaniami art. 424 § 1 i 2 k.p.k. Kwestia

4

uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego została w art. 457 § 3 k.p.k.

unormowana inaczej w rozumieniu art. 458 k.p.k., a zatem przepisu art. 424 nie

stosuje się w postępowaniu apelacyjnym (w pewnych jednak sytuacjach

uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego oprócz wymogów, o których mowa w

art. 457 § 2 k.p.k., powinno nosić również cechy uzasadnienia

pierwszoinstancyjnego). Różnica zachodząca między uzasadnieniami orzeczeń

sądów pierwszej i drugiej instancji jest konsekwencją różnic i istoty

postępowania przed tymi sądami. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprawę

„w granicach aktu oskarżenia”, musi swój wyrok uzasadnić w całości według

wskazań zawartych w art. 424 k.p.k., natomiast sąd odwoławczy, rozpoznając

sprawę w zasadzie w granicach apelacji, musi swój wyrok uzasadnić stosownie

do reguł określonych w art. 457 § 2 k.p.k., przez podanie, czym się kierował

wydając takie właśnie orzeczenie, w szczególności zaś motywując swój

stosunek do zarzutów i wniosków apelacji (por. końcowe partie obszernej tezy

wyroku SN z dnia 3 marca 1970 r., V KRN 437/69, OSNKW 1970, z. 4-5, poz.

47).

Wprost trzeba stwierdzić, że jakość uzasadnienia sporządzonego przez Sąd

odwoławczy w przedmiotowej sprawie, w żadnej mierze nie dawała możliwości

przekonującego odparcia zarzutu kasacji, iż został - i to w stopniu rażącym -

naruszony przepis art. 457 § 3 k.p.k. Przepis ten wszak przewiduje, iż sąd

odwoławczy w uzasadnieniu swojego orzeczenia powinien podać czym kierował

się, wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji sąd uznał za

zasadne albo niezasadne. Na gruncie identycznie brzmiącego przepisu art. 406 §

2 k.p.k. z 1969 r., jak i obecnie obowiązującego art. 457 § 3 k.p.k.., Sąd

Najwyższy wielokrotnie już precyzował standardy, jakim musi odpowiadać

uzasadnienie sądu odwoławczego, aby mogło być uznane za spełniające choćby

minimalne wymagania zawarte w tych przepisach. W szczególności Sąd

Najwyższy podkreślał, iż uzasadnienie to nie może być powierzchownym

ustosunkowaniem się do podnoszonych w apelacji zarzutów, nie może

5

ograniczać się do ogólnikowych deklaracji i cytowania dorobku judykatury

dotyczącego ogólnych reguł i zasad procesowych czy zasad sporządzania

uzasadnień. Uzasadnienie takie musi natomiast przedstawiać rzeczową

argumentację, udzielającą jasnej odpowiedzi, dlaczego konkretne zarzuty i

argumenty środka odwoławczego zostały ocenione jako bezzasadne, przy czym

musi zaprezentować tok swojego rozumowania w sposób nie pozostawiający

wątpliwości co do tego, że wszystkie istotne zagadnienia zostały rozważone i

ocenione (por. np.: OSNKW 1998/5/8; Prok. i Pr. 1995/5/18; Prok. i Pr.

1998/5/8; LEX nr 51457; LEX nr 54395; LEX nr 51080; LEX nr 53052; LEX nr

51096). Nie ulega wątpliwości, iż uzasadnienie Sądu odwoławczego nie

odpowiada powyżej opisanym regułom i de facto składa się tylko z tzw. części

historycznej. Merytoryczna cześć uzasadnienia jest tak lakoniczna, że poddanie

orzeczenia kontroli kasacyjnej z uwagi na popełnione uchybienia jest

praktycznie niemożliwe.

W związku z powyższym Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

orzeczenia.