SNO 55/04

WYROK Z DNIA 17 STYCZNIA 2005 R.

SNO 55/04

Dla dokonania oceny, czy opóźnienie w sporządzeniu uzasadnienia

było oczywiste i rażące konieczne jest ustalenie, i to w każdym wypadku

uznanym za przewinienie służbowe, co najmniej takich faktów, jak: kiedy

przedłożono sędziemu akta danej sprawy w celu sporządzenia

uzasadnienia, kiedy akta zostały przez sędziego zwrócone z uzasadnieniem,

w jakiej postaci sędzia sporządził uzasadnienie, czy kwalifikowało się ono

do doręczenia stronie bez potrzeby jego przepisywania (sporządzone

pismem ręcznym czy komputerowo), kiedy doręczono stronie orzeczenie z

uzasadnieniem, czy i kiedy w sprawie wniesiony został środek odwoławczy,

kiedy przedstawiono akta sądowi drugiej instancji w celu rozpoznania tego

środka, czy w terminie, w którym – zgodnie z regulacją zawartą w przepisie

ustawy – powinno być sporządzone uzasadnienie, sędzia korzystał ze

zwolnienia lekarskiego lub zachodziły inne, niezależne od sędziego

przeszkody uniemożliwiające mu przygotowanie uzasadnienia w terminie.

Przewodniczący: sędzia SN Jan Bogdan Rychlicki.

Sędziowie SN: Hubert Wrzeszcz, Barbara Myszka (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w sprawie sędziego Sądu

Rejonowego po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2005 r. odwołania

wniesionego przez obwinionego od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 10 marca 2004 r., sygn. akt (...)

1. uchylił zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym i w tym zakresie przekazał

sprawę Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnego do ponownego

rozpoznania;

2. uchylił zaskarżony wyrok w punkcie trzecim i w tym zakresie – na podstawie

art. 81 § 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. z 1994 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) postępowanie

dyscyplinarne umorzył.

U z a s a d n i e n i e

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2002 r. Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego wszczął postępowanie dyscyplinarne

przeciwko sędziemu Sądu Rejonowego o to, że:

1. w okresie od początku 2000 r. do dnia 15 marca 2002 r. dopuścił się

oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa, polegającej na sporządzaniu

uzasadnień wyroków z rażącym przekroczeniem siedmiodniowego terminu;

2. do dnia 25 lipca 2002 r. dopuścił się przewinienia służbowego poprzez

niewykonanie polecenia służbowego Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 16

lipca 2002 r., zobowiązującego go do opracowania planu usunięcia zaległości

w sprawach „K” i „W” w Zamiejscowym Wydziale Karnym i Wydziale

Grodzkim Sądu Rejonowego – Roki Sądowe w A.;

3. odmówił wykonania poleceń służbowych Prezesa Sądu Okręgowego z dnia

25 lipca 2002 r. i Prezesa Sądu Rejonowego w z dnia 24 lipca 2002 r.,

dotyczących wyznaczenia i rozpoznania spraw II K 2/01 i II K 523/01;

4. pełniąc funkcję Przewodniczącego Wydziału w dniu 25 marca 2002 r., bez

wiedzy i zgody Prezesa Sądu Rejonowego, w godzinach urzędowania opuścił

stanowisko służbowe i uczestniczył w kolizji drogowej w okolicach C., na

skutek czego doznał obrażeń ciała, które skutkowały długotrwałym

zwolnieniem lekarskim, co spowodowało zwiększenie zaległości w

kierowanym przez niego Wydziale,

to jest o przewinienia dyscyplinarne z art. 107 § 1 u.s.p., po czym w dniu 12

lutego 2003 r. złożył do Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego wniosek o

rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej.

Wyrokiem z dnia 22 maja 2003 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

uznał obwinionego sędziego Sądu Rejonowego za winnego zarzucanych mu

przewinień dyscyplinarnych opisanych w punktach 1, 2 i 3 z tym zastrzeżeniem,

że przewinienie dyscyplinarne opisane w punkcie 1 polegało na wielokrotnym

sporządzaniu uzasadnień z naruszeniem ustawowego terminu i za to na

podstawie art. 107 § 1 i art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p. wymierzył mu karę

dyscyplinarną nagany; natomiast uniewinnił obwinionego sędziego od zarzutu

popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w punkcie 4.

Po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego, Ministra Sprawiedliwości i obwinionego sędziego, Sąd

Najwyższy wyrokiem z dnia 12 listopada 2003 r. uchylił zaskarżony wyrok w

części uznającej obwinionego za winnego popełnienia zarzucanych mu

przewinień dyscyplinarnych, opisanych w punktach 1, 2 i 3 i w tym zakresie

przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

wyrokiem z dnia 10 marca 2004 r.:

1. uznał obwinionego sędziego Sądu Rejonowego za winnego popełnienia

przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p., polegającego na

dopuszczeniu się w okresie od dnia 11 marca 2001 r. do dnia 15 marca 2002

r. oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa przez sporządzenie

uzasadnień wyroków w sprawach o sygn. akt: II K 205/00, II K 15/01, II K

11/01, II K 46/01, II K 158/01, II K 37/01, II K 188/00, II K 78/01, II K

120/01, II K 61/01, II K 66/01, II K 153/00, II K 178/00, II K 201/00, II K

57/01, II K 35/01, II K 51/01, II K 54/01, II K 55/01, II K 56/01, II K 58/01,

II K 133/01, II K 110/01 i II K 43/01 z przekroczeniem siedmiodniowego

terminu, oraz za winnego przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p.,

polegającego na odmowie wykonania poleceń służbowych: Prezesa Sądu

Okręgowego z dnia 25 lipca 2002 r. i Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 24

lipca 2002 r., dotyczących wyznaczenia i rozpoznania spraw II K 2/01 i II K

523/01 i za to, na podstawie art. 109 § 1 u.s.p., wymierzył mu karę

dyscyplinarną upomnienia;

2. uniewinnił obwinionego sędziego od zarzutu popełnienia przewinienia

opisanego w punkcie 2;

3. orzekł, że obwiniony sędzia popełnił przewinienie dyscyplinarne z art. 107 §

1 u.s.p., polegające na dopuszczeniu się w okresie od dnia 30 marca 2000 r.

do dnia 10 marca 2001 r. oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa przez

sporządzenie uzasadnień wyroków w sprawach: II K 41/00, II K 99/99, II K

27/00, II K 241/99, II K 225/99, II K 63/00, II K 60/00, II K 60/99, II K

74/00, II K 65/00, II K 66/00, II Kws 13/00, II K 45/00, II K 79/00, II K

109/00, II K 124/00, II K 113/00, II K 3/00, II K 5/00, II K 9/00, II K 34/00,

II K 228/99, II K 31/00, II K 203/99, II K 101/00, II K 103/00, II K 100/00,

II K 152/00, II K 38/00, II K 170/01, II K 132/00, II K 94/00, II K 120/00, II

K 138/00, II K 157/00, II K 180/00, II K 4/00, II K 191/00, II K 189/00, II

Kws 4/00, II Kws 5/00, II Kws 10/01, II Kws 12/00, II Kws 25/00, II Kws

13/00, I C 11/00, II K 176/00 i II K 127/00 z przekroczeniem

siedmiodniowego terminu i na podstawie art. 108 § 2 u.s.p. umorzył

postępowanie w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej.

Istotne elementy stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyroku

przedstawiały się następująco.

Postanowieniem Prezydenta RP z dnia 16 lipca 1992 r. obwiniony sędzia

został powołany na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego. W wyniku

przeniesienia służbowego, z dniem 1 stycznia 1993 r. podjął pracę w Sądzie

Rejonowym w B., w którym powołany został na stanowisko przewodniczącego

Wydziału Karnego w zakresie spraw rozpoznawanych na Rokach Sądowych w

A. W okresie od dnia 1 czerwca 1996 r. do dnia 31 maja 2000 r. pełnił funkcję

wiceprezesa Sądu Rejonowego w B., a od dnia 1 czerwca 2000 r. funkcję

przewodniczącego Zamiejscowego Wydziału Grodzkiego Sądu Rejonowego w

B. Z dniem 31 grudnia 2002 r. został odwołany z tej funkcji i zwolniony z

wykonywania obowiązków przewodniczącego Wydziału Karnego w zakresie

spraw rozpoznawanych na stałych posiedzeniach w A.

Prezes Sądu Rejonowego, na podstawie art. 32 § 3 u.s.p. z 1985 r., pismem

z dnia 6 marca 2000 r. wytknęła obwinionemu sędziemu sporządzenie

uzasadnień wyroków w sprawach: II Kws 172/99, II K 124/99, II K 108/99, II K

192/99, II K 212/99 i II K 172/99 z naruszeniem terminu określonego w art. 423

§ 1 k.p.k., a pismem z dnia 12 kwietnia 2000 r. uchybienie w zakresie

sprawności postępowania w sprawie II K 218/99. Z kolei w dniu 12 listopada

2001 r., na podstawie art. 37 § 4 u.s.p. z 2001 r., stwierdziła na piśmie

uchybienie obwinionego w zakresie sprawności postępowania w sprawie II Ko

59/01.

Zarządzeniem z dnia 5 września 2001 r. Prezes Sądu Rejonowego poleciła

kierownikowi administracyjnemu zmianę kodów instalacji alarmowej w

budynku sądu w A., upoważniła do dostępu do kodu głównego i kodów

użytkownika personel sekretariatu oraz wprowadziła obowiązek prowadzenia

ewidencji osób przebywających w budynku sądu poza godzinami urzędowania.

W dniu 12 września 2001 r. zwróciła się natomiast na piśmie do sędziów B. K. i

M. K. o zwrot kluczy do budynku sądu. Dostęp do budynku był możliwy do

czasu obecności sprzątaczek, tj. do godz. 1930

, a po wyjściu sprzątaczek – po

uzgodnieniu z kierownikiem sekretariatu i wpisaniu się do ewidencji.

Obwiniony nie oddał kluczy i przy ich użyciu wchodził do budynku,

uprzedzając każdorazowo policję o mającym nastąpić wzbudzeniu alarmu

spowodowanym jego wejściem.

Od wielu lat w zespole sędziów orzekających w Sądzie Rejonowym

utrzymuje się konflikt; środowisko sędziowskie jest poróżnione.

W okresie od dnia 30 marca 2000 r. do dnia 15 marca 2002 r. obwiniony

przekroczył siedmiodniowy termin przewidziany w art. 423 § 1 k.p.k.,

sporządzając uzasadnienia w terminach:

1. od 7 dni do 14 dni – w sprawach: II K 7/00, II K 161/99, II K 81/00, II K

95/00, II K 85/00, II K 29/01, II K 59/01, II K 44/01, II K 90/01, II K 21/01,

II K 25/01, II K 107/01 (ogółem 12 spraw),

2. od 14 dni do 1 miesiąca – w sprawach: II K 41/00, II K 99/00, II K 27/00, II

K 241/99, II K 225/99, II K 63/00, II K 60/00, II K 60/99, II K 74/00, II K

65/00, II K 66/00, KK Kws 1 3/00, II K 45/00, II K 79/00, II K 109/00, II K

124/00, II K 113/00, II Kws 4/00, II Kws 5/00, II Kws 10/00, II Kws 12/00 i

II Kws 25/00, II Kws 13/00, II K 176/00, II K 205/00, II K 15/01, II K 11/01,

II K 46/01, II K 158/01, II K 37/01, II K 188/00, II K 78/01, II K 120/01, II

K 61/01, II K 66/01 i II K 43/01 (ogółem 36 spraw),

3. powyżej 1 miesiąca – w sprawach: II K 3/00, II K 5/00, II K 9/00, II K 34/00,

II K 228/99, II K 31/00, II K 203/99, II K 101/00, II K 103/00, II K 100/00,

II K 152/00, II K 38/00, II K 170/00, II K 132/00, II K 94/00, II K 120/00, II

K 138/00, II K 157/00, II K 180/00, II K 4/00, II K 191/00, II K 193/00, II K

153/00, II K 127/00, II K 178/00, II K 201/00, II K 57/01, II K 35/01, II K

51/01, II K 54/01, II K 55/01, II K 56/01, II K 58/01, II K 133/01 i II K

110/01 (ogółem 35 spraw),

4. powyżej 2 miesięcy – w sprawie I C 11/00 (1 sprawa, w której doręczono

akta sędziemu w dniu 22 października 2000 r., natomiast zwrot akt z

uzasadnieniem nastąpił w dniu 10 stycznia 2001 r.).

W okresie tym obwiniony sędzia korzystał z urlopów wypoczynkowych w

czasie:

- od 31 lipca 2000 r. do 1. września 2000 r.

- od 13 lutego 2001 r. do 9 marca 2001 r.

- od 12 kwietnia 2001 r. do 13 kwietnia 2001 r.

- od 16 lipca 2001 r. do 27 lipca 2001 r.

- od 31 stycznia 2002 r. do 1 lutego 2002 r.,

oraz ze zwolnień lekarskich w czasie:

- od 1 lutego 2000 r. do 4 lutego 20002 r.

- od 17 lutego 2000 r. do 18 lutego 2000 r.

- od 21 lutego 2000 r. do 25 lutego 2000 r.

- od 28 czerwca 2000 r. do 4 lipca 2000 r.

- od 19 lutego 2001 r. do 28 lutego 2001 r.

- od 21 marca 2001 r. do 28 marca 2001 r.

- od 1 maja 2001 r. do 11 maja 2001 r.

- od 11 maja 2001 r. do 13 czerwca 2001 r.

- od 14 czerwca 2001 r. do 13 lipca 2001 r.

- od 28 lutego 2002 r. do 8 marca 2002 r.

- od 9 marca 2002 r. do 15 marca 2002 r.

- od 26 marca 2002 r. do 9 kwietnia 2002 r.

- od 8 kwietnia 2002 r. do 12 kwietnia 2002 r.

Obwiniony załatwiał przeciętnie miesięcznie: w 2000 r. – 55,7 spraw, w

tym 22,9 „K”; w 2001 r. – 51 spraw, w tym 23,6 „K”; a w 2002 r. – 68,1 spraw,

w tym 12,4 „K”. W pierwszym kwartale 2000 r. wystąpiły zakłócenia w pracy

Sądu Rejonowego w B. – Roki Sądowe w A. spowodowane projektowaną

likwidacją roków sądowych oraz remontem budynku.

Pismem z dnia 16 lipca 2002 r. Prezes Sądu Okręgowego zobowiązał

obwinionego, pełniącego w tym czasie funkcję przewodniczącego

Zamiejscowego Wydziału Grodzkiego i wykonującego czynności

przewodniczącego wydziału w zakresie spraw karnych rozpoznawanych na

rokach sądowych w A., do przedłożenia w terminie do dnia 25 lipca 2002 r.

szczegółowej informacji o podjętych czynnościach w celu zapobieżenia

powstaniu zaległości w sprawach „K” i „W” oraz wyjaśnienia, czy opracował

plan usunięcia tych zaległości, a w wypadku negatywnym do opracowania

takiego planu, którego założeniem powinno być orzekanie przez sędziów co

najmniej na 12 posiedzeniach w miesiącu od godz. 830

do godz. 1530

oraz

podporządkowanie planów urlopowych wyznaczonemu celowi usunięcia

zaległości. W piśmie z dnia 23 lipca 2002 r. obwiniony – po przedstawieniu

obciążeń poszczególnych sędziów obowiązkami – poinformował Prezesa Sądu

Okręgowego, że bez zmian organizacyjnych, wykraczających poza jego

kompetencje nie da się usunąć zaległości.

Zgodnie z podziałem czynności sędziów Sądu Rejonowego w B.,

obowiązującym od dnia 1 stycznia 2001 r., do obowiązków obwinionego

należało między innymi wykonywanie czynności przewodniczącego wydziału

karnego i orzekanie w sprawach karnych, wpływających do wydziału karnego w

B., a rozpoznawanych na rokach sądowych w A., podlegających rejestracji w

repertorium „K” Sądu Rejonowego w B. z oznaczeniem końcowym sygnatur

„2” i „3”. Sprawa II K 2/01, która wpłynęła w dniu 2 stycznia 2001 r. oraz

sprawa II K 523/01, która wpłynęła w dniu 10 grudnia 2001 r., zgodnie z

podziałem czynności, należały do decernatu obwinionego. Według podziału

czynności ustalonego przez kolegium Sądu Okręgowego w dniu 4 grudnia 2001

r. i obowiązującego od dnia 1 stycznia 2002 r., a także kolejnego, ustalonego w

dniu 18 czerwca 2002 r., obwiniony sędzia nie orzekał w sprawach

podlegających rejestracji w repertorium „K”. W obu podziałach czynności

upoważniono Prezesa Sądu Rejonowego w B. do rozstrzygania wszelkich

wątpliwości związanych z podziałem czynności, w tym do wyznaczania sędziów

do rozpoznawania spraw w sytuacjach, które mogą wystąpić, a nie zostały

przewidziane w ustalonym podziale.

Powołując się na podział czynności obowiązujący od dnia 18 czerwca 2002

r., obwiniony przy piśmie z dnia 8 lipca 2002 r. zwrócił przewodniczącemu

Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w B. akta spraw II K 2/01 i II K 523/01.

Przewodniczący Wydziału, działając z upoważnienia Prezesa Sądu Rejonowego

w B., w piśmie z dnia 10 lipca 2002 r. polecił obwinionemu, by niezwłocznie

wyznaczył terminy w celu rozpoznania obu wymienionych spraw i podkreślił,

że w braku stosownej reakcji terminy te wyznaczy osobiście; równocześnie

zwrócił obwinionemu sędziemu akta obu spraw. W dniu 11 lipca 2002 r.

obwiniony przesłał zwrócone mu akta Prezesowi Sądu Rejonowego w B. W

dniu 18 lipca 2002 r. sędzia – przewodniczący wydziału w rozmowie

telefonicznej poinformował obwinionego, że wyznaczył dla niego terminy

rozpraw w sprawach II K 2/01 i II K 523/01 na 22 – 23 sierpnia oraz na 29

sierpnia 2002 r. W dniu 17 lipca 2002 r. akta spraw o których mowa zostały

przedstawione obwinionemu i równocześnie sekretarz sądowy B. F. otrzymała

polecenie rozpisania wyznaczonych w nich terminów. W dniu 19 lipca 2002 r.

B. F. poinformowała kierownika sekretariatu, że nie ma możliwości rozpisania

terminów, ponieważ akta spraw znajdują się u obwinionego. W dniu 23 lipca

2002 r. przewodniczący Wydziału Karnego po raz kolejny polecił obwinionemu

rozpoznanie spraw II K 2/01 i II K 523/01 i równocześnie zawiadomił o

zaistniałym stanie rzeczy Prezesa Sądu Okręgowego, natomiast obwiniony w

tym samym dniu po raz trzeci zwrócił akta obu spraw do Sądu Rejonowego w

B. W dniu 25 lipca 2002 r. Prezes Sądu Okręgowego w rozmowie telefonicznej

polecił obwinionemu niezwłoczne wyznaczenie terminu w omawianych

sprawach, lecz obwiniony sędzia odmówił wykonania tego polecenia. Na

posiedzeniu w dniu 30 lipca 2002 r. kolegium Sądu Okręgowego zdecydowało,

że akta spraw II K 2/01 i II K 523/01 zostaną zwrócone przewodniczącemu

wydziału celem wyznaczenia terminu posiedzenia, na którym sprawy te zostaną

rozpoznane przez obwinionego. Zgodnie z tą decyzją przewodniczący

wyznaczył termin rozprawy na dni 10 – 11 oraz 15 października 2002 r. i

zobowiązał sekretarza B. F., by zawiadomiła o tym terminie obwinionego. W

wyznaczonym terminie obwiniony przystąpił do rozpoznania omawianych

spraw, z których jedna została już zakończona.

Mając na uwadze przedstawione ustalenia faktyczne, Sąd pierwszej

instancji uznał, że w okresie od dnia 30 marca 2000 r. do dnia 15 marca 2002 r.

regułą w pracy obwinionego było sporządzanie uzasadnień orzeczeń po upływie

siedmiodniowego terminu, bowiem miało to miejsce aż w 84 sprawach. Nie

usprawiedliwia tego ani remont czy reorganizacja sądu, ani stopień obciążenia

obowiązkami służbowymi. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 12

listopada 2003 r. stwierdził zresztą, że nie można podzielać poglądu

obwinionego o większym obciążeniu go obowiązkami służbowymi niż innych

sędziów. Nagannej praktyki sporządzania przez obwinionego uzasadnień z

przekroczeniem terminu nie może usprawiedliwiać również brak dostępu do

budynku sądu po godzinach urzędowania, bowiem dostęp taki był możliwy,

wymagał jedynie uprzedniego zaanonsowania potrzeby wejścia, jego

zaewidencjonowania oraz uzgodnienia z osobami upoważnionymi do

znajomości kodów. „Przeterminowania” uzasadnień nie może usprawiedliwiać

również korzystanie przez obwinionego sędziego z urlopów. Oczywistość

naruszenia przepisu art. 423 § 1 k.p.k. czy art. 329 k.p.c. nie zależy od długości

przekroczenia terminu, naruszenie to stanowi jednak przewinienie dyscyplinarne

tylko wtedy, gdy może być uznane za rażące. Zebrany materiał, zdaniem Sądu

pierwszej instancji daje podstawę do przypisania obwinionemu przewinienia

dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p., polegającego na wielokrotnym

oczywistym i rażącym sporządzaniu w okresie od dnia 30 marca 2000 r. do dnia

15 marca 2002 r. uzasadnień orzeczeń z przekroczeniem siedmiodniowego

terminu określonego w art. 423 § 1 k.p.k. i art. 329 k.p.c. w 24 sprawach

wskazanych w wyroku, co do których nie zachodzi sytuacja przewidziana w art.

108 § 2 zdanie drugie u.s.p. z 2001 r., a także w 48 sprawach również

wskazanych w wyroku, co do których zachodzi sytuacja przewidziana w

powołanym przepisie, bowiem w sprawach tych obwiniony popełnił

przewinienie w okresie od dnia 30 marca 2000 r. do dnia 10 marca 2001 r.

Przekroczenia siedmiodniowego terminu z art. 423 § 1 k.p.k. w pozostałych

sprawach, w których uzasadnienia sporządzone zostały przed upływem 14 dni,

nie można natomiast – stwierdził Sąd pierwszej instancji – uznać za

przewinienie dyscyplinarne ze względu na nieznaczne opóźnienie.

Od popełnienia przewinienia opisanego w punkcie 2 wniosku Sąd

pierwszej instancji uniewinnił obwinionego sędziego, ponieważ uznał, iż nie

dopuścił się on przewinienia służbowego, stwierdzając, że nie jest w stanie

przedstawić racjonalnego planu usunięcia zaległości.

Co się zaś tyczy zarzutu opisanego w punkcie trzecim, Sąd pierwszej

instancji miał na uwadze, że podział czynności obowiązujący od dnia 1 stycznia

2002 r., a także podział ustalony w dniu 18 czerwca 2002 r., przyznawał

Prezesowi Sądu Rejonowego w B. uprawnienie do przydzielenia obwinionemu

spraw II K 2/01 i II K 523/01 do rozpoznania, także po zmianie podziału

czynności dokonanej z dniem 1 stycznia 2002 r., tym bardziej że sprawy te

pozostawały w decernacie obwinionego od 2001 r. i doszło w nich do

przewlekłości postępowania (w sprawie II K 2/01, która wpłynęła dnia 2

stycznia 2001 r., pierwszy termin rozprawy: 30 stycznia 2002 r., a w sprawie II

K 523/01, która wpłynęła dnia 10 grudnia 2001 r., pierwszy termin rozprawy:

27 – 28 marca 2002 r.). Decyzji Prezesa Sądu Rejonowego dotyczącej tej

kwestii nie można, zdaniem Sądu pierwszej instancji, uznać za szykanę, a

zawarta w uchwale o podziale czynności klauzula, upoważniająca prezesa sądu

rejonowego do rozstrzygania wątpliwości co do szczegółowego podziału

czynności, nie jest sprzeczna z przepisami art. 22 § 1 i 3 czy art. 31 u.s.p. z 2001

r. Zatem, odmawiając wykonania polecenia Prezesa Sądu Rejonowego w B.,

obwiniony uchybił godności urzędu sędziego, czym wyczerpał znamiona

przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p. z 2001 r.

Sąd pierwszej instancji uznał, że w odniesieniu do przewinienia

dyscyplinarnego opisanego w punkcie 3 wyroku postępowanie w zakresie

wymierzenia kary dyscyplinarnej podlega umorzeniu na podstawie art. 108 § 1

w związku z art. 204 § 5 u.s.p. z 2001 r. Przystępując do rozważań nad

wymiarem kary dyscyplinarnej za przewinienia opisane w punkcie 1 wyroku,

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że na korzyść obwinionego przemawiają takie

okoliczności, jak: dobra praca w 2000 r., w wyniku której zaległość na koniec

2000 r. wynosiła zaledwie 1,1 oraz brak zastępstw w czasie korzystania przez

obwinionego ze zwolnień lekarskich (zwolnienia te w okresie od 1 lutego 2000

r. do 12 kwietnia 2002 r. trwały ogółem 146 dni, w tym w czasie od 1 maja do

13 lipca 2001 r. – 76 dni), co powodowało spiętrzenie ilości spraw

wymagających podjęcia czynności przez obwinionego po powrocie ze

zwolnienia, a także sporządzanie przez obwinionego uzasadnień przy użyciu

komputera, dzięki czemu nie było potrzeby ich przepisywania na maszynie. Za

okoliczności obciążające obwinionego Sąd pierwszej instancji uznał: brak

zmiany postawy w pełnieniu obowiązków sędziowskich w okresie objętym

zarzutem mimo wytyków z dnia 12 kwietnia 2000 r. i z dnia 12 listopada 2001 r.

i stosunkowo małą ilość uzasadnień (wynoszącą tylko 6,6 miesięcznie) przy nie

nadmiernym obciążeniu obowiązkami. Określając wymiar kary dyscyplinarnej

Sąd pierwszej instancji uwzględnił subiektywne motywy działania obwinionego,

wyrażające się w poczuciu szykanowania go, a mające swe podstawy w

wieloletnim, obiektywnie istniejącym konflikcie w zespole sędziów Sądu

Rejonowego w B. Konkludując, Sąd pierwszej instancji uznał, że karą

odpowiednią do stopnia zawinienia obwinionego i rodzaju popełnionych przez

niego przewinień dyscyplinarnych będzie kara upomnienia i na podstawie art.

109 § 1 pkt 1 w związku z art. 204 § 5 u.s.p. z 2001 r. karę tę orzekł w wyroku.

Od tego wyroku – w części dotyczącej czynów opisanych w punktach 1 i 3

– złożył odwołanie obwiniony sędzia, zarzucając Sądowi pierwszej instancji:

1. błędne zastosowanie przepisu art. 107 § 1 u.s.p. do ustalonego stanu

faktycznego, co skutkowało uznaniem, że wielokrotne sporządzanie

uzasadnień z naruszeniem siedmiodniowego terminu z art. 423 § 1 k.p.k.

stanowi przewinienie dyscyplinarne w sytuacji, w której Sąd przyjął, iż te

same uzasadnienia traktowane z osobna przewinień takich nie stanowią;

2. obrazę art. 2 i art. 32 w związku z art. 7 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez

błędne zastosowanie art. 108 § 2 w związku z art. 204 § 5 u.s.p. w

odniesieniu do uzasadnień wymienionych w punkcie 3 wyroku, w sytuacji, w

której, zgodnie z art. 204 § 1 u.s.p., należało zastosować art. 81 u.s.p. z 1985

r. i umorzyć postępowanie dyscyplinarne;

3. obrazę art. 413 § 2 k.p.k. przez brak wskazania konkretnych uzasadnień

sporządzonych z naruszeniem terminu określonego w art. 423 § 1 k.p.k., co

doprowadziło do naruszenia prawa obwinionego do obrony, a także do

sprzeczności między treścią zaskarżonego wyroku a jego uzasadnieniem;

4. obrazę art. 442 § 3 k.p.k. przez niewykonanie polecenia Sądu Najwyższego

odnośnie do wskazania konkretnych uzasadnień, w których doszło do

oczywistego i rażącego przekroczenia terminu określonego w art. 423 § 1

k.p.k. i które w związku z tym stanowiły przewinienie dyscyplinarne;

5. obrazę art. 423 § 1 k.p.k. przez uznanie, że nie zwrócenie się do prezesa sądu

o przedłużenie terminu sporządzenia uzasadnienia – bez względu na

przyczyny – powoduje obowiązek sporządzenia uzasadnienia w terminie,

mimo że jedyną przesłanką wniosku o przedłużenie terminu jest zawiłość

sprawy;

6. obrazę art. 423 § 1 k.p.k. przez definiowanie zarzutu dotyczącego uzasadnień

przy uwzględnieniu siedmiodniowego terminu w sytuacji, w której powołany

przepis od dnia 1 lipca 2003 r. przewiduje termin czternastodniowy;

7. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego

wyroku przez ustalenie, że pozbawienie dostępu do budynku sądu po

godzinach pracy sprzątaczek nie miało wpływu na terminowość sporządzania

uzasadnień, oraz że obwiniony w okresie od sierpnia 2001 r. do listopada

2001 r. nie był nadmiernie obciążony obowiązkami służbowymi, a w

konsekwencji, że nie było to przyczyną opóźnień w sporządzaniu

uzasadnień;

8. obrazę prawa materialnego przez przyjęcie, że kompetencje prezesa sądu

okręgowego i prezesa sądu rejonowego określone w art. 22 § 1 i 3 u.s.p.

zezwalają na wydanie sędziemu sądu rejonowego polecenia rozpoznania

spraw karnych wbrew zasadom ustalonym przez kolegium sądu okręgowego

uchwałą wydaną na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 u.s.p. i wbrew art. 351 § 1

k.p.k.;

9. obrazę prawa materialnego przez przyjęcie, że przepisy prawa ustrojowego

zezwalają kolegium na przenoszenie swoich ustawowych kompetencji na

prezesów sądów, co znalazło wyraz w uznaniu, że praktyka taka oparta o

odpowiedni zapis w podziale czynności jest zgodna z ustawą, mimo że

kompetencje kolegium określone w art. 31 u.s.p. nie przewidują takiej

możliwości;

10.obrazę art. 351 § 1 k.p.k. przez bezpodstawne uznanie, że zachodziły

okoliczności zezwalające na przydzielenie obwinionemu przedmiotowych

spraw i pozbawienie sędziego X. Y. możliwości rozpoznania tych spraw,

mimo że miał je w swoim referacie;

11.obrazę art. 392 § 1 k.p.k. przez odmowę przesłuchania świadka W. M., który

zeznał, że wydał obwinionemu polecenie rozpoznania przedmiotowych

spraw, mimo, że z wyjaśnień obwinionego wynika, iż polecenia takiego nie

wydał;

12.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

polegający na bezpodstawnym ustaleniu, że polecenie rozpoznania

przedmiotowych spraw wydane przez świadka J. I. pochodziło od prezesa

Sądu Rejonowego w B., mimo, że z zeznań W. P. i J. I. okoliczność taka nie

wynikała, a Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny wyjaśnień

obwinionego w tej części;

13.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

polegający na uznaniu, że obwiniony odmówił wykonania polecenia

dotyczącego rozpoznania przedmiotowych spraw w sytuacji, w której

obwiniony sędzia obie sprawy rozpoznał i zakończył wyrokami.

W konkluzji obwiniony wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i

uniewinnienie go od zarzucanych mu czynów.

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego wnosił o

utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Z dniem 1 października 2001 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 lipca 2001

r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. –

dalej: „u.s.p. z 2001 r.”) i równocześnie utraciła moc ustawa z dnia 20 czerwca

1985 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn. tekst: Dz. U. z 1994 r. Nr

7, poz. 25 ze zm. – dalej: „u.s.p. z 1985 r.”). Zgodnie z art. 108 u.s.p. z 2001 r.,

po upływie trzech lat od chwili czynu nie można wszcząć postępowania

dyscyplinarnego (§ 1); w razie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przed

upływem terminu, o którym mowa w § 1, przedawnienie dyscyplinarne

następuje z upływem pięciu lat od chwili czynu. Jeżeli jednak przed upływem

terminu, o którym mowa w § 1, sprawa nie zostanie prawomocnie zakończona,

sąd dyscyplinarny orzeka o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego,

umarzając postępowanie w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej (§ 2); w

zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej za wykroczenie przedawnienie

dyscyplinarne następuje jednocześnie z przedawnieniem przewidzianym dla

wykroczeń (§ 3); jeżeli jednak przewinienie dyscyplinarne zawiera znamiona

przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne nie może nastąpić wcześniej niż

przedawnienie przewidziane w przepisach kodeksu karnego (§ 4).

Według art. 204 u.s.p. z 2001 r., w sprawach przewinień dyscyplinarnych

sędziów, popełnionych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy

tej ustawy z wyjątkiem art. 108, z zastrzeżeniem § 2-5 (§ 1); Sąd Dyscyplinarny

i Wyższy Sąd Dyscyplinarny powołane na podstawie przepisów

dotychczasowych działają do zakończenia postępowania w sprawach, o których

mowa w § 3 i 4 (§ 2); do spraw należących do właściwości sądów

dyscyplinarnych niezakończonych w pierwszej instancji do dnia wejścia w życie

ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe ( § 3); w sprawach, o których mowa

w § 2, w których zostały wniesione środki odwoławcze, orzeka w drugiej

instancji Wyższy Sąd Dyscyplinarny, według przepisów dotychczasowych (§ 4);

w razie uchylenia orzeczenia przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny i przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania, stosuje się przepisy ustawy (§ 5).

Przechodząc od przedstawienia unormowań do oceny prawidłowości

zastosowania art.108 § 2 u.s.p. z 2001 r., trzeba stwierdzić, że Sąd pierwszej

instancji błędnie uznał treść art. 204 § 5 u.s.p. z 2001 r. za argument

przemawiający za stosowaniem w niniejszej sprawie przepisu art. 108 § 2. Uszło

uwagi tego Sądu, iż w § 5 art. 204 chodzi o sprawy podlegające rozpoznaniu

przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny powołany na podstawie przepisów

dotychczasowych, w których doszło do uchylenia orzeczenia przez ten Sąd i

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W sprawach takich istotnie

miałby zastosowanie przepis art. 108 u.s.p. z 2001 r., w niniejszej sprawie

natomiast postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte w 2002 r., pod rządem

u.s.p. z 2001 r., sprawa nie podlegała już rozpoznaniu przez Sąd Dyscyplinarny i

Wyższy Sąd Dyscyplinarny, powołane na podstawie przepisów

dotychczasowych, lecz przez sądy dyscyplinarne przewidziane w art.110 § 1

u.s.p. z 2001 r., tzn. w pierwszej instancji – Sąd Apelacyjny i w drugiej instancji

– Sąd Najwyższy. Oznacza to, że przepis art. 204 § 5 u.s.p. z 2001 r. nie dotyczy

niniejszej sprawy, wobec czego art. 108 u.s.p. z 2001 r. nie ma w sprawie

zastosowania. Zatem do zarzucanego obwinionemu przewinienia opisanego w

punkcie 3 wyroku, popełnionego przed dniem 1 października 2001 r., ma

zastosowanie art. 81 u.s.p. z 1985 r., który stanowi, że po upływie trzech lat od

chwili czynu nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, a w razie

wszczęcia – ulega ono umorzeniu (§ 1); jeżeli jednak czyn zawiera znamiona

przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne nie może nastąpić wcześniej niż

przewidziane w przepisach kodeksu karnego (§ 2). Czyn opisany w punkcie 3

wyroku popełniony został w okresie od dnia 30 marca 2000 r. do dnia 10 marca

2001 r., od chwili jego popełnienia do chwili wydania zaskarżonego wyroku

upłynęły trzy lata, wobec czego postępowanie dyscyplinarne dotyczące tego

czynu ulegało – na podstawie art. 81 § 1 u.s.p. z 1985 r. – umorzeniu. Z

powyższych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w odnośnym

zakresie (w punkcie 3) uchylił zaskarżony wyrok i postępowanie dyscyplinarne

umorzył.

Skoro art. 108 § 2 u.s.p. z 2001 r. nie ma w sprawie zastosowania,

bezprzedmiotowe stało się rozważanie podniesionego w odwołaniu zarzutu

sprzeczności tego przepisu z art. 2 i 32 Konstytucji, a także sugerowanej

potrzeby zwrócenia się o rozstrzygnięcie tej kwestii do Trybunału

Konstytucyjnego.

Przystępując do rozważenia zarzutów dotyczących rozstrzygnięcia

zawartego w punkcie 1 zaskarżonego wyroku, trzeba zgodzić się z poglądem

obwinionego, że przewinieniem służbowym w rozumieniu art. 107 § 1 u.s.p. z

2001 r., za które sędzia odpowiada dyscyplinarnie, jest tylko taka obraza przez

sędziego przepisów prawa przy jego stosowaniu, której można przypisać

jednocześnie dwie cechy: musi być ona oczywista zarówno pod względem

przedmiotowym, jak i podmiotowym, oraz rażąca. Jak wskazał już na to Sąd

Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 listopada 2002 r., przekroczenie

określonego przez ustawę terminu do sporządzenia uzasadnienia orzeczenia

należy do kategorii przewinień służbowych, polegających na naruszeniu prawa

przy jego stosowaniu, jeżeli przekroczenie to jest oczywiste i rażące, natomiast

w braku choćby jednej z tych cech nie stanowi przewinienia, za które sędzia

odpowiada dyscyplinarnie. Oczywistość naruszenia nie zależy przy tym od

długości czasu przekroczenia terminu, a rażący charakter odnosi się do skutków

naruszenia prawa. Oznacza to, że uchybienie może być uznane za rażące tylko

wtedy, gdy powoduje znaczące, niekorzystne skutki z punktu widzenia

przebiegu postępowania i interesów stron.

Trzeba zgodzić się z zarzutem podniesionym w odwołaniu, że Sąd

pierwszej instancji – poza ogólnikowym powołaniem się na „naganną regułę w

pracy”, „uporczywość postępowania”, czy „lekceważenie w sposób nagminny

obowiązku zachowania sumienności w wykonywaniu zadań sędziego” – nie

przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentów świadczących o

tym, że przekroczenie przez obwinionego obowiązku sporządzenia w terminie

uzasadnienia orzeczenia w poszczególnych sprawach, których sygnatury akt

wskazane zostały w punkcie 1 zaskarżonego wyroku, narażało na szwank prawa

i istotne interesy osób biorących udział w postępowaniu albo powodowało

szkodę. Ustalenia Sądu pierwszej instancji przytoczone w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku nie pozwalały zresztą na niewadliwe dokonanie takiej

oceny.

Jak zwrócił już na to uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia

12 listopada 2003 r., Sąd pierwszej instancji powinien opisać konkretne sprawy,

w których nastąpiło opóźnienie w sporządzeniu uzasadnienia, stanowiące jego

zdaniem przewinienie służbowe. Wskazanie to – zgodnie z art. 442 § 3 k.p.k. w

związku z art. 128 u.s.p. z 2001 r. – było dla Sądu pierwszej instancji wiążące.

Sąd ten nie zastosował się jednak do powyższego wskazania, bowiem

ogólnikowego wymienienia sygnatur spraw, w których uzasadnienia

sporządzone zostały z przekroczeniem terminu, nie można uznać za poczynienie

ustaleń umożliwiających dokonanie niewadliwej oceny, czy w danym wypadku

opóźnienie w sporządzeniu uzasadnienia było oczywiste i rażące. Dla dokonania

takiej oceny konieczne jest ustalenie, i to w każdym wypadku uznanym za

przewinienie służbowe, co najmniej takich faktów, jak to, kiedy przedłożono

sędziemu akta danej sprawy w celu sporządzenia uzasadnienia, kiedy akta

zostały przez sędziego zwrócone z uzasadnieniem, w jakiej postaci sędzia

sporządził uzasadnienie, czy kwalifikowało się ono do doręczenia stronie bez

potrzeby jego przepisywania (sporządzone pismem ręcznym czy komputerowo),

kiedy doręczono stronie orzeczenie z uzasadnieniem, czy i kiedy w sprawie

wniesiony został środek odwoławczy, kiedy przedstawiono akta sądowi drugiej

instancji w celu rozpoznania tego środka, czy w terminie, w którym – zgodnie z

regulacją zawartą w przepisie ustawy – powinno być sporządzone uzasadnienie,

sędzia korzystał ze zwolnienia lekarskiego lub zachodziły inne niezależne od

sędziego przeszkody uniemożliwiające mu przygotowanie uzasadnienia w

terminie. Ustaleń takich nie może zastąpić ogólnikowe wskazanie w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku czasokresu korzystania przez obwinionego z

urlopów i zwolnień lekarskich, skoro nie zostało ono połączone ze wskazaniem

początkowych i końcowych dat biegu terminu do sporządzenia uzasadnienia w

poszczególnych sprawach, uznanych przez Sąd pierwszej instancji za

przewinienie służbowe. Wskazanie początkowych i końcowych dat biegu

wspomnianego terminu było istotne także z tego względu, że pozwalało ocenić,

czy obciążenie obwinionego obowiązkiem sporządzania uzasadnień było

rozłożone w czasie, czy też dochodziło do spiętrzenia tego obowiązku w kilku

sprawach równocześnie.

Brak powyższych ustaleń uniemożliwia odparcie podniesionego w

odwołaniu zarzutu naruszenia przepisów art. 107 § 1 u.s.p. z 2001 r. i art. 413 §

2 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p. z 2001 r., a także art. 81 § 1 u.s.p. z 1985 r.

w związku z art. 204 § 1 u.s.p. z 2001 r. Nie wiadomo przecież, w których

spośród 24 spraw wskazanych w punkcie 1 zaskarżonego wyroku, upłynął

trzyletni termin z art. 81 § 1 u.s.p. z 1985 r., powodujący konieczność

umorzenia postępowania dyscyplinarnego.

Spośród zarzutów dotyczących rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1

zaskarżonego wyroku nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut

wadliwego przyjęcia za podstawę określenia długości terminu do sporządzenia

uzasadnienia przepisu art. 457 § 1 k.p.k. w jego brzmieniu sprzed zmiany

dokonanej przez art. 1 pkt 187 ustawy z dnia 10 stycznia 2003 r. o zmianie

ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy – Przepisy wprowadzające

Kodeks postępowania karnego, ustawy o świadku koronnym oraz ustawy o

ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 17, poz. 155), która weszła w życie z

dniem 1 lipca 2003 r. Poczynając od dnia 1 lipca 2003 r. termin sporządzenia

uzasadnienia wynosi istotnie 14, a nie jak poprzednio 7 dni, jednakże

uzasadnienia, o które chodzi w niniejszej sprawie podlegały sporządzeniu przed

dniem 1 lipca 2003 r., kiedy to obowiązywał termin siedmiodniowy. Zarzut ten

jest zresztą o tyle nieistotny, że Sąd pierwszej instancji nie zakwalifikował do

kategorii przewinień służbowych tych wypadków przekroczenia terminu, w

których obwiniony sporządził uzasadnienie w terminie do 14 dni.

Za pozbawiony racji uznać trzeba również zarzut błędnych ustaleń

faktycznych, polegających na przyjęciu, że „pozbawienie” dostępu do budynku

sądu poza godzinami urzędowania i po godzinach pracy sprzątaczki nie miało

wpływu na terminowość sporządzania uzasadnień. Jak zwrócił już na to uwagę

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 listopada 2003 r., czas pracy

sędziego jest określony wymiarem jego zadań i nierzadko zdarza się, że

wielkość powierzonych sędziemu zadań uniemożliwia ich wykonanie w

godzinach urzędowania. Z tej przyczyny obowiązkiem kierownictwa sądu jest

ułatwienie sędziemu możliwości pracy również w dłuższym czasie niż czas

urzędowania, a zgłoszenie przez sędziego potrzeby korzystania z programu

komputerowego także po godzinach urzędowania jest „czymś naturalnym”.

Uznając zasadność domagania się przez obwinionego sędziego możliwości

dostępu do budynku sądu także po godzinach urzędowania, nie można podzielać

jego poglądu, jakoby trudności, na jakie napotykał w tym względzie, miały

wpływ na terminowość sporządzania uzasadnień w sprawach wskazanych w

punkcie 1 zaskarżonego wyroku. Obwiniony – jak wynika z ustaleń Sądu

pierwszej instancji – wchodził przecież do budynku sądu po godzinach

urzędowania także po zmianie kodów sygnalizacji alarmowej, wobec czego

zmiana kodów nie pozostawała w adekwatnym związku przyczynowym z

przekraczaniem terminu sporządzania uzasadnień.

Nie można również uznać zasadności podniesionego w odwołaniu zarzutu

naruszenia art. 423 § 1 k.p.k., według którego w sprawie zawiłej, w razie

niemożności sporządzenia uzasadnienia w terminie, prezes sądu może

przedłużyć ten termin na czas oznaczony. Nie ulega wątpliwości, że

przewidziana w powołanym przepisie instytucja przedłużenia terminu dotyczy –

jak z treści przepisu wynika – jedynie spraw „zawiłych”. Spostrzeżenie to w

niczym jednak nie zmienia oceny, że w sytuacji, w której nie doszło do

przedłużenia terminu przez prezesa sądu na podstawie art. 423 § 1 k.p.k. (bez

względu na to czy sprawa nie była zawiła i brakowało podstawy do wystąpienia

z wnioskiem o przedłużenie terminu, czy też sprawa była wprawdzie zawiła, ale

termin nie został przedłużony), w czasie objętym postawionym obwinionemu

zarzutem obowiązywał siedmiodniowy termin do sporządzenia uzasadnienia.

Jak była już o tym wyżej mowa, w niniejszej sprawie zachodzi jednak potrzeba

dokonania ustaleń, czy przekroczenie tego terminu może być w ogóle uznane za

rażące naruszenie prawa pociągające za sobą odpowiedzialność dyscyplinarną.

Godzi się w tym miejscu zauważyć, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku ustalenie dotyczące ogólnej liczby sporządzonych przez obwinionego

uzasadnień orzeczeń budzi także usprawiedliwione wątpliwości w kontekście

wyjaśnień złożonych przez obwinionego na rozprawie przed Sądem

Najwyższym ( zob. k. 956 zdanie: „Sędzia ... w okresie od stycznia do dnia 15

marca 2002 r. sporządził ogółem 129 uzasadnień” oraz wyjaśnienie

obwinionego, że jego zdaniem chodzi o okres od marca 2000 r. do 15 marca

2002 r.). Z powyższych względów konieczne stało się uchylenie zaskarżonego

wyroku w części uznającej obwinionego za winnego popełnienia przewinienia,

polegającego na sporządzaniu uzasadnień z przekroczeniem siedmiodniowego

terminu i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania ( art.

437 § 1 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p. z 2001 r.).

Przystępując do rozważenia zarzutów odnoszących się do ostatniego z

zarzucanych obwinionemu przewinień dyscyplinarnych, mającego polegać na

odmowie wykonania poleceń służbowych Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25

lipca 2002 r. i Prezesa Sadu Rejonowego w B. z dnia 24 lipca 2002 r. w

przedmiocie wyznaczenia i rozpoznania spraw II K 2/01 i II K 523/01, trzeba

stwierdzić, że nie wszystkie z nich zasługują na uwzględnienie. Obwiniony

sędzia nie ma racji, kwestionując uprawnienie prezesów sądów okręgowego i

rejonowego do wydania mu polecenia rozpoznania wymienionych spraw. W tej

kwestii wypowiedział się już Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 12

listopada 2003 r. stwierdzając, że zawarta w ustalonym przez Kolegium Sądu

Okręgowego podziale czynności klauzula, według której wszelkie wątpliwości

związane z podziałem czynności rozstrzyga Prezes Sądu Rejonowego, nie

pozostaje w sprzeczności z art. 22 § 1 i 3 ani art. 31 u.s.p. z 2001 r., ponieważ

nie jest ona równoznaczna z przeniesieniem przez kolegium sądu okręgowego

swoich ustawowo określonych kompetencji na prezesa sądu, wskazuje jedynie

na kompetencję prezesa sądu w zakresie „rozstrzygania wątpliwości” przy

wykonywaniu ustalonego przez kolegium podziału czynności. Skład orzekający

Sądu Najwyższego podziela to zapatrywanie, uznając, że wyznaczenie

obwinionego do rozpoznania spraw II K 2/01 i II K 523/01 nie wykraczało poza

zakres „rozstrzygnięcia wątpliwości”, wyłaniających się na tle ustalonego przez

kolegium podziału czynności. Obie sprawy w chwili ich wpływu do sądu,

zgodnie z obowiązującym podziałem czynności, przypadły obwinionemu, a w

późniejszym podziale czynności z dnia 4 grudnia 2001 r., obowiązującym od 1

stycznia 2002 r., nie ustalono, czy sędziowie powinni dokończyć postępowanie

w sprawach pozostających w ich decernatach. Mogły tym samym powstać

wątpliwości, czy obwiniony miał obowiązek zakończyć postępowanie w

sprawach II K 2/01 i II K 523/01. Skład orzekający Sądu Najwyższego podziela

też stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 listopada 2003 r.,

przyjmujące, że przydzielenie obwinionemu przedmiotowych spraw do

rozpoznania, w wyniku rozstrzygnięcia wątpliwości, jakie wyłoniły się przy

wykonywaniu ustalonego podziału czynności, nie narusza przepisu art. 351 § 1

k.p.k., skoro bezspornie w chwili wpływu tych spraw do sądu przypadły one do

rozpoznania obwinionemu.

Uszło jednak uwagi Sądu pierwszej instancji, że – zgodnie z wiążącymi

wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w uzasadnieniu wyroku z

dnia 12 listopada 2003 r. – rzeczą tego Sądu pierwszej instancji było

wyjaśnienie, dlaczego kilkakrotnie przesyłano obwinionemu akta spraw bez

wyznaczenia terminów, skoro sprawy te pochodziły z innego wydziału niż ten,

w którym orzekał obwiniony. Przewodniczący wydziału, z którego pochodziły

sprawy II K 2/01 i II K 523/01, powinien wyznaczyć terminy rozpraw, jak się

ostatecznie stało. Po wyznaczeniu terminów obwiniony przystąpił do

rozpoznania obu spraw. Okoliczność ta – jak stwierdził Sąd Najwyższy w

uzasadnieniu wyroku z dnia 12 listopada 2003 r. – nie jest bez znaczenia dla

oceny postępowania obwinionego. Sąd pierwszej instancji, kwalifikując

postępowanie obwinionego jako sprzeczne z istotą służby sędziowskiej i

uchybiające godności urzędu, nie rozważył, czy stanowi przewinienie

dyscyplinarne odmowa wyznaczenia terminu i rozpoznania sprawy przez

sędziego, będąca wynikiem odmiennej interpretacji przez niego przepisów

regulujących kwestię podziału czynności, w sytuacji, w której sędzia ten po

rozstrzygnięciu spornej kwestii interpretacyjnej przez kolegium sądu

okręgowego i wyznaczeniu mu terminu rozprawy w ostatecznym wyniku

sprawę tę rozpoznał. Wydaje się, że w takim wypadku nie chodzi o

lekceważenie polecenia służbowego przez sędziego, lecz o wymagające

wyjaśnienia wątpliwości sędziego co do legalności tego polecenia. Podnoszone

przez obwinionego zarzuty: naruszenia przepisu art. 392 § 1 k.p.k. przez

pominięcie dowodu z zeznań świadka W. M., oraz błędnego ustalenia, że

wydane przez świadka J. I. polecenie rozpoznania przedmiotowych spraw

pochodziło od Prezesa Sądu Rejonowego w B., mają znaczenie drugorzędne,

bowiem istota zagadnienia sprowadza się do rozważenia kwestii, czy odmowa

rozpoznania sprawy, wynikająca z wątpliwości sędziego co do legalności

wydanego w tym przedmiocie polecenia, w sytuacji, w której po rozstrzygnięciu

wspomnianych wątpliwości sędzia przystąpił do rozpoznania tej sprawy,

stanowi przewinienie, za które sędzia ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną.

Oceny takiej Sąd pierwszej instancji – z naruszeniem art. 442 § 3 k.p.k. w

związku z art. 128 u.s.p. z 2001 r. – nie dokonał w toku ponownego rozpoznania

sprawy.

W tym stanie rzeczy konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku

także w części uznającej obwinionego za winnego przewinienia

dyscyplinarnego, polegającego na odmowie wykonania polecenia służbowego i

przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania (art. 437 § 1

k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p. z 2001 r.).