I UK 177/04

Wyrok z dnia 11 lutego 2005 r.

I UK 177/04

Przy ocenie niezdolności do pracy określonej w art. 12 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) nie można pomijać stop-

nia niepełnosprawności ubezpieczonego ustalonego na podstawie art. 3, art. 4 i

art. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej

oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.).

Przewodniczący SSN Józef Iwulski, Sędziowie: SN Andrzej Wasilewski (spra-

wozdawca), SA Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2005 r. sprawy

z wniosku Jadwigi K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w

B.-B. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek kasacji wnioskodawczyni od

wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 4 listopada 2003 r. [...]

o d d a l i ł kasację i nie obciążył wnioskodawczyni kosztami postępowania

kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej wyrokiem z dnia 22 lipca 2002 r. [...] oddalił

odwołanie wnioskodawczyni - Jadwigi K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecz-

nych-Oddziału w B.-B. z dnia 4 grudnia 2001 r. odmawiającej jej prawa do renty z

tytułu niezdolności do pracy na dalszy okres. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd

Okręgowy stwierdził, że: po pierwsze - decyzją z dnia 30 września 1996 r. Zakład

Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B.-B. przyznał wnioskodawczyni prawo do

renty inwalidzkiej, zaliczając ją do III grupy inwalidów od dnia 1 maja 1996 r.; jednak-

że następnie, na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 23 listopada 2001 r., który stwierdził, że wnioskodawczyni jest

zdolna do pracy w zawodzie pakowaczki oraz sprzedawcy-kucharza, Zakład Ubez-

2

pieczeń Społecznych-Oddział w B.-B. decyzją z dnia 4 grudnia 2001 r. odmówił

wnioskodawczyni prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy; po drugie - uzupeł-

niając materiał dowodowy w rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy dopuścił dowód

z opinii biegłych lekarzy sądowych z zakresu neurologii oraz chirurgii naczyniowej,

którzy orzekli, że wnioskodawczyni nie utraciła zdolności do pracy, czemu też Sąd

Okręgowy w całości dał wiarę, ponieważ opinie te zostały opracowane na podstawie

bezpośredniego badania ubezpieczonej oraz dotyczącej jej dostępnej dokumentacji

medycznej: biegły z zakresu neurologii stwierdził w szczególności, że ubezpieczona

nie utraciła zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji; nato-

miast biegły z zakresu chirurgii stwierdził również, że początkowe zmiany miażdży-

cowe wymagają leczenia farmakologicznego, zaprzestania palenia papierosów, ale

nie czynią badanej niezdolną do pracy - wręcz przeciwnie, powinna ona dużo cho-

dzić; po trzecie - ponieważ zgodnie z art. 107 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz.

1118 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o emeryturach i rentach z FUS)

prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy oraz wysokość tych

świadczeń ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania lekarskiego, przeprowadzonego

na wniosek lub z urzędu, ustalono zmianę stopnia niezdolności do pracy, brak tej nie-

zdolności lub jej ponowne powstanie, a u wnioskodawczyni nie została stwierdzona

ani trwała, ani też okresowa niezdolność do pracy (art. 12 w związku z art. 13 ust. 2 i

ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), przeto brak było podstaw dla przyzna-

nia jej renty z tytułu niezdolności do pracy.

Następnie, Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 4 listopada 2003 r.

[...] oddalił apelację wnioskodawczyni od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w

Bielsku-Białej z dnia 22 lipca 2002 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny w

Katowicach w pełni podzielił ustalenia i oceny dokonane w wyniku postępowania do-

wodowego w rozpoznawanej sprawie przez Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej, a po-

nadto stwierdził, że: „Nie stanowi dowodu przeciwnego w sprawie orzeczenie z dnia

17 lipca 2003 r. Powiatowego Zespołu d.s. Orzekania o Niepełnosprawności w Cie-

szynie o zaliczeniu ubezpieczonej do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Istotnie,

jednym z kryteriów naruszenia sprawności organizmu, pozwalającym na stwierdzenie

lekkiego stopnia niepełnosprawności, jest ograniczenie w wykonywaniu pracy zarob-

kowej, obniżające wydajność pracy na danym stanowisku (§ 31 rozporządzenia Mini-

stra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzeka-

3

nia o niepełnosprawności - Dz.U. Nr 139, poz. 1328), jednakże nie jest to jedno-

znaczne z występowaniem, spowodowanym naruszeniem sprawności organizmu,

znacznego ograniczenia zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwali-

fikacji, co stanowi o częściowej niezdolności do pracy. Należy mieć na uwadze fakt,

że kontrola Sądów obu instancji dotyczy prawidłowości decyzji organu rentowego z

dnia 4 grudnia 2001 r. Jeżeli w stanie zdrowia ubezpieczonej doszłoby do istotnego

pogorszenia po wydaniu rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji, dokumentując to sto-

sownym zaświadczeniem o stanie zdrowia wydanym przez lekarza prowadzącego

dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego, ubezpieczona w każdej chwili

mogła i może ponowić wniosek o rentę.”

W kasacji od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 4

listopada 2003 r. pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił: po pierwsze - rażące naru-

szenie art. 57 w związku z art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z

§ 31 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca

2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności - powoływanego nadal jako: roz-

porządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności) „poprzez przyjęcie, że u

powódki nie występuje niezdolność do pracy w rozumieniu art. 12 ustawy o FUS oraz

nie przysługuje jej renta z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 57 ustawy o

FUS w sytuacji, gdy wobec powódki orzeczono lekki stopień niepełnosprawności,

którego jedynym kryterium występowania jest istotne obniżenie zdolności do wyko-

nywania pracy”; po drugie - naruszenie art. 236 k.p.c. „poprzez niedopuszczenie

przez Sąd dowodów wnioskowanych przez powódkę odnośnie uwzględnienia przez

biegłych w sporządzanych przez nich opiniach również innych wskazywanych przez

nią dolegliwości, które w znacznym stopniu wpływają na możliwość podejmowania

przez nią pracy” oraz art. 233 k.p.c. „poprzez nie rozważenie przez Sąd Apelacyjny w

sposób wszechstronny materiału dowodowego w sprawie.” Równocześnie, pełno-

mocnik wnioskodawczyni wskazał, że okolicznościami uzasadniającymi przyjęcie

kasacji do rozpoznania są: po pierwsze - istotne zagadnienie prawne, jakim jest

wzajemna relacja do siebie art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i § 31 roz-

porządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności oraz odpowiedź na pytanie:

czy kryteria naruszonej sprawności organizmu powodujące istotne obniżenie zdolno-

ści do wykonywania pracy z § 31 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełno-

sprawności wyczerpują pojęcie częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej z

art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i w związku z tym mogą mieć znacze-

4

nie decydujące przy orzekaniu o częściowej utracie zdolności do pracy przez organ

rentowy; a po drugie - „oczywiste naruszenie prawa przez powyższe orzeczenie

poprzez oparcie się przy ocenie dowodów na opiniach biegłych, które wskazują roz-

bieżne rozstrzygnięcia odnośnie stanu zdrowia i zdolności do pracy powódki, oraz

przez nie wydanie przez Sąd odpowiedniego postanowienia o uzupełnieniu opinii

biegłych o badania tych dolegliwości, na jakie uskarża się powódka i w oparciu o

które domaga się stwierdzenia wobec niej niezdolności do pracy, a jakich przepro-

wadzenie było przez nią wnioskowane”, a także oczywiste naruszenie art. 233 k.p.c.

„poprzez nie uwzględnienie w orzekaniu w sposób wszechstronny zgromadzonego

materiału dowodowego.” W konsekwencji, w kasacji sformułowany został wniosek o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Ka-

towicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasa-

cyjnego.

W odpowiedzi na kasację, pełnomocnik organu rentowego wniósł o jej oddale-

nie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, podnosząc równocześnie, że:

„znaczna utrata zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji nie

jest - wbrew twierdzeniom kasacyjnym - równoważna z lekkim stopniem niepełno-

sprawności, co wynika także z ustalonej linii orzeczniczej w tym przedmiocie (np. II

UKN 134/00, w: OSNAPiUS 2002 nr 15, poz. 369; III AUa 1405/99, OSA 2001 nr 4,

poz. 17). (...) Ubezpieczona jakby oczekiwała żeby wszelkie badania dokonywane

były z urzędu, tak jakby nie tyczyły się jej reguły dowodowe, że własne twierdzenia

należy udowodnić (...). Potwierdza to w dużej mierze wyrok SN z 3.10.1997 r., sygn.

II UKN 288/97, publikowany: OSNAPiUS 1998 nr 15, poz. 459 odnośnie zbędności

odrębnego badania każdej głoszonej dolegliwości.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do wymagań określonych w art. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i

rentach z FUS, „niezdolność do pracy” jest jednym z trzech warunków koniecznych,

od spełnienia których uzależnione jest prawo ubezpieczonego do renty. „Niezdolną

do pracy” w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest

osoba, która „całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z po-

wodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy

po przekwalifikowaniu”, przy czym: (a) „całkowicie niezdolną do pracy jest osoba,

5

która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy” (art. 12 ust. 2 tej

ustawy), natomiast (b) „częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym

stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji”

(art. 12 ust. 3 tej ustawy). Oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz innych wy-

maganych w tym zakresie ustaleń „dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych” (art. 14 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z

FUS) i orzeczenie to stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w

sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, do któ-

rych prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności

do samodzielnej egzystencji (art. 14 ust. 3 tej ustawy).

Natomiast, przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodo-

wej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776

ze zm. - w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2002 r., powoływanej nadal

jako: ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełno-

sprawnych) dotyczą „osób niepełnosprawnych”, czyli tych osób: „których niepełno-

sprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy

orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub

2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepi-

sów lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia” (art. 1

tej ustawy). W art. 3 ust. 1 w związku z art. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i spo-

łecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ustalone zostały „trzy stopnie nie-

pełnosprawności”, które stosuje się do realizacji celów określonych tą ustawą, a mia-

nowicie: „niepełnosprawność w stopniu znacznym”, „niepełnosprawność w stopniu

umiarkowanym” oraz „niepełnosprawność w stopniu lekkim”, przy czym wydawane

przez powołane w tym celu „zespoły orzekające o niepełnosprawności” (art. 6 ust. 1

tej ustawy) orzeczenia ustalające stopień niepełnosprawności stanowią podstawę do

korzystania zarówno z uprawnień określonych przepisami tej ustawy, jak i podstawę

do przyznania ulg lub uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym na

podstawie odrębnych przepisów (art. 3 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i spo-

łecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Równocześnie, w art. 5 ustawy

o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

ustawodawca przesądził o tym, że orzeczenia przez lekarza orzecznika Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych traktowane są, jak następuje: 1) orzeczenie o „całkowitej

niezdolności do pracy” (ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o emeryturach i

6

rentach z FUS) i o „niezdolności do samodzielnej egzystencji” (ustalone na podsta-

wie art. 13 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) traktowane jest na równi z

„orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności” (art. 4 ust. 1 ustawy o reha-

bilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych); 2) orze-

czenie o „całkowitej niezdolności do pracy” (ustalone na podstawie art. 12 ust. 2

ustawy o emeryturach i rentach z FUS) traktowane jest na równi z „orzeczeniem o

umiarkowanym stopniu niepełnosprawności”(art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawo-

dowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych); 3) orzeczenie o „czę-

ściowej niezdolności do pracy” (ustalone na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o eme-

ryturach i rentach z FUS) oraz o „celowości przekwalifikowania” (ustalone na pod-

stawie art. 119 ust. 2 i ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) traktowane jest

na równi z „orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności” (art. 4 ust. 3 ustawy o

rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

W świetle obowiązującego stanu prawnego brak więc podstaw do negowania

różnic, a tym bardziej także do utożsamiania pojęć prawnych „niezdolności do pracy”

(art. 12 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) oraz „niepełnosprawności” (art.

1 i art. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepeł-

nosprawnych), skoro każde z tych pojęć posiada odmienną definicję legalną, orzeka-

nie w sprawie ustalenia stopnia „niezdolności do pracy” oraz w sprawie ustalenia

stopnia „niepełnosprawności” należą do innych organów i stanowić mają konieczną

przesłankę prawną dla ustalenia prawa do korzystania z różnego rodzaju świadczeń

lub uprawnień (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2003 r., II UK

386/02 - OSNP 2004 nr 12, poz. 213 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycz-

nia 2004 r., II UK 222/03 - OSNP 2004 nr 19, poz. 340). Natomiast z uwagi na to, że

definicja prawna pojęcia „niepełnosprawności” w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabili-

tacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ujęta została

szerzej aniżeli definicja prawna pojęcia „niezdolności do pracy” w rozumieniu art. 12

ustawy o emeryturach i rentach z FUS, stwierdzić należy, iż w konsekwencji każda

osoba, która uzyskała orzeczenie „o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy”

na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest uznawana rów-

nocześnie za „osobę niepełnosprawną” w rozumieniu art. 1 pkt 2 ustawy o rehabilita-

cji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Co więcej, w

określonych prawem sytuacjach, orzeczenie o „całkowitej niezdolności do pracy” (na

podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) stanowi ustawową

7

przesłankę prawną orzeczenia albo o „znacznym stopniu niepełnosprawności” (art. 5

pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełno-

sprawnych) albo o „umiarkowanym stopniu niepełnosprawności” (art. 5 pkt 2 ustawy

o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), a

z kolei orzeczenie o „częściowej niezdolności do pracy” (na podstawie art. 12 ust. 3

ustawy o emeryturach i rentach z FUS) stanowi ustawową przesłankę prawną orze-

czenia o „lekkim stopniu niepełnosprawności” (art. 5 pkt 3 ustawy o rehabilitacji za-

wodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

W konsekwencji, w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęty został pogląd

prawny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dni 28 stycznia 2004 r., II UK 222/03 -

OSNP 2004 nr 19, poz. 340), zgodnie z którym przy ocenie „niezdolności do pracy”

na podstawie art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie można pomijać wy-

danego przez właściwy „zespół orzekający o niepełnosprawności” orzeczenia stwier-

dzającego u określonej osoby bądź „znaczny stopień niepełnosprawności”, co ozna-

cza, że danym wypadku chodzi o „osobę z naruszoną sprawnością organizmu, nie-

zdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wyma-

gającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy in-

nych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji” (art. 4 ust. 1

ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnospraw-

nych), bądź też „umiarkowany stopień niepełnosprawności”, co oznacza, że w danym

wypadku chodzi o „osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy

albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czaso-

wej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych” (art. 4

ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełno-

sprawnych). Prowadzi to do wniosku, że przy ocenie „niezdolności do pracy” ubez-

pieczonego, dokonywanej na podstawie art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z

FUS, nie można pomijać dotyczącego tej osoby orzeczenia ustalającego jej „stopień

niepełnosprawności”, wydanego na podstawie art. 3 i art. 4 oraz art. 6 ustawy o re-

habilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Zakład Ubezpieczeń Spo-

łecznych-Oddział w B.-B. decyzję z dnia 4 grudnia 2001 r., odmawiającą wniosko-

dawczyni prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, wydał na podstawie orze-

czenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 listopada

2001 r. stwierdzającego, że wnioskodawczyni jest zdolna do pracy - wówczas wnio-

8

skodawczyni nie dysponowała jeszcze orzeczeniem ustalającym jej „stopień niepeł-

nosprawności”. Następnie, Sąd Okręgowy w Bielsku Białej wyrokiem z dnia 22 lipca

2002 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni od powyższej decyzji organu rentowego,

bowiem w wyniku uzupełnienia materiału dowodowego i dopuszczenia przez ten Sąd

dowodu z dwóch opinii biegłych lekarzy sądowych (z zakresu neurologii oraz z za-

kresu chirurgii naczyniowej), okazało się, iż obaj biegli lekarze sądowi zgodnie orze-

kli, że wnioskodawczyni „nie utraciła zdolności do pracy zgodnej z poziomem jej

kwalifikacji”. Dopiero po wniesieniu apelacji od powyższego wyroku Sądu Okręgowe-

go w Bielsku-Białej z dnia 22 lipca 2002 r., w czasie toczącego się postępowania

sądowego przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, wnioskodawczyni przedstawiła

temu Sądowi wydane przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełno-

sprawności w C. „orzeczenie o stopniu niepełnosprawności” z dnia 17 lipca 2003 r.

[...], w którym ustalony został w jej przypadku „lekki stopień niepełnosprawności”, z

równoczesnym wyjaśnieniem, że ten „stopień niepełnosprawności datuje się od

08.05.2003 r.” oraz ze wskazaniem dotyczącym „odpowiedniego zatrudnienia: praca

lekka, siedząca”. W tej sytuacji, Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 lis-

topada 2003 r. oddalającego apelację wnioskodawczyni, trafnie stwierdził, że: „kon-

trola Sądów obu instancji dotyczy prawidłowości decyzji organu rentowego z dnia 4

grudnia 2001 r. Jeżeli w stanie zdrowia ubezpieczonej doszłoby do istotnego pogor-

szenia po wydaniu rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji, dokumentując to stosownym

zaświadczeniem o stanie zdrowia wydanym przez lekarza prowadzącego dla celów

świadczeń z ubezpieczenia społecznego, ubezpieczona w każdej chwili mogła i

może ponowić wniosek o rentę.” Tym samym oznacza to, że w rozpoznawanej spra-

wie nieuzasadniony okazał się podniesiony w kasacji zarzut naruszenia art. 57 w

związku z art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z § 31 rozporzą-

dzenia z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu

niepełnosprawności (Dz. Nr 139, poz. 1328).

Nieuzasadnione okazały się również podniesione w kasacji zarzuty dotyczące

naruszenia przepisów prawa procesowego, a mianowicie:

Po pierwsze - zarzut naruszenia art. 236 k.p.c. wobec „niedopuszczenia przez

Sąd dowodów wnioskowanych przez powódkę odnośnie uwzględnienia przez bie-

głych w sporządzanych przez nich opiniach również innych wskazanych przez nią

dolegliwości” (w uzasadnieniu kasacji pełnomocnik wnioskodawczyni stwierdził w tym

kontekście, że: „Biegli nie dokonali wszystkich wnioskowanych przez powódkę ba-

9

dań, które miały unaocznić jej faktyczny stan zdrowia.”), które w jej mniemaniu „w

znacznym stopniu wpływają na możliwość podejmowania przez nią pracy”. Tymcza-

sem, zważywszy na to, że: (1) Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej, zgodnie z dyspozycją

art. 278 § 1 k.p.c. postanowieniem z dnia 7 stycznia 2002 r. dopuścił dowód z opinii

biegłych lekarzy sądowych z zakresu neurologii i z zakresu chirurgii naczyniowej,

celem ustalenia, czy odwołująca się z ogólnego stanu zdrowia: po pierwsze - „w

znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwa-

lifikacji (i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu) ?”; po dru-

gie - „jeśli utrata ta jest trwała, to kiedy powstała?”; po trzecie - „jeśli utrata ta jest

okresowa, to kiedy powstała i do kiedy będzie istniała?”; po czwarte - „czy nastąpiła

poprawa/istotne pogorszenie stanu zdrowia odwołującej od dnia ostatniego badania

z dnia 6.10.1998 r. (...), a jeśli tak, to na czym zmiana ta polega?; (2) obie przedsta-

wione w niniejsze sprawie opinie biegłych lekarzy sądowych w ocenie Sądów I i II

instancji opracowane zostały (a) przez biegłych sądowych o wieloletnim doświadcze-

niu w orzekaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i o wysokich kwali-

fikacjach zawodowych, (b) na podstawie bezpośredniego badania ubezpieczonej i

dostępnej dokumentacji medycznej jej uprzedniego leczenia; a przy tym (c) opinie te

zostały sporządzone fachowo, przy uwzględnieniu posiadanych przez ubezpieczoną

kwalifikacji i zawierają one jednoznaczne konkluzje i wnioski - zarzut naruszenia w

rozpoznawanej sprawie art. 236 k.p.c. okazał się całkowicie chybiony.

Po drugie - zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. wobec „nie rozważenia przez Sąd

Apelacyjny w sposób wszechstronny materiału zebranego w sprawie”, bowiem „w

opiniach biegłych, na jakich oparł Sąd swoje rozstrzygnięcie, występują rozbieżności,

które czynią je niewiarygodnymi. Mianowicie w opinii z dnia 26.02.2002 r., biegły

stwierdził, iż powódka z przyczyn neurologicznych utraciła zdolność do pracy zgod-

nie z poziomem kwalifikacji. Ponadto biegły uznał, że nie nastąpiła istotna poprawa

stanu zdrowia ubezpieczonej od badania w dniu 06.10.1998 r. Skoro w oparciu o po-

przedni stan zdrowia powódka uznana została za niezdolną do pracy, to nielogicz-

nym jest stwierdzenia, że aktualnie powódka do pracy jest zdolna pomimo, że stan

jej zdrowia nie uległ poprawie. Natomiast w opinii z 09.04.2002 r. stwierdzone zosta-

ło, że powódka winna dużo chodzić i że nie występuje u niej niezdolność do pracy.

Te dwie opinie przeczą sobie wzajemnie i te rozbieżności winny być przez Sąd

wzięte pod uwagę. Nie wzięcie ich pod uwagę stanowi rażące przekroczenie swo-

bodnej oceny dowodów, która nakazuje oceniać dowody na podstawie wszechstron-

10

nego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego.” Także i ten zarzut

okazał się całkowicie nieuzasadniony. W kwestionowanej w kasacji opinii biegłego

stosowny fragment tej opinii przytoczony został w sposób nierzetelny, bowiem w tej

opinii z dnia 9 kwietnia 2002 r. biegły lekarz sądowy z zakresu chirurgii na stronie

drugiej opinii napisał, co następuje: „początkowe zmiany miażdżycowe wymagają

leczenia farmakologicznego, zaprzestania palenia papierosów, ale nie czynią badaną

niezdolną do pracy, wręcz przeciwnie, powinna ona dużo chodzić. W badaniu z

6.10.98 rozpoznawano jej miażdżycę tętnic kończyn dolnych, ale nie wykonywano

wówczas badania Dopplerowskiego więc trudno ocenić, czy nastąpiła poprawa.” (k. 8

akt sądowych). Z kolei, biegły lekarz sądowy neurolog w swojej opinii z dnia 26 lute-

go 2002 r. również wyraźnie stwierdził, że: „z przyczyn wyłącznie neurologicznych

odwołująca się w znacznym stopniu nie utraciła zdolności do pracy zgodnej z pozio-

mem jej posiadanych kwalifikacji.”, czemu nie przeczy następne i zarazem ostatnie

zdanie tej opinii, stwierdzające iż: „nie nastąpiła istotna poprawa/istotne pogorszenie

stanu zdrowia odwołującej od dnia ostatniego badania z dnia 06.10.1998 r.” [...]. Z

powyższego wynika, iż zarzut kasacji, że „w opiniach biegłych na jakich oparł się Sąd

występują istotne różnice co do kwestii zdolności powódki do pracy i co do jej aktual-

nego stanu zdrowia. Sąd natomiast pominął te rozbieżności (...)”, jest niezasadny,

bowiem dowody z opinii biegłych okazały się wiarygodne i logiczne, a zawarte w ich

treści wnioski są jednoznaczne i zarazem wzajemnie zgodne. Wprawdzie lekarz

orzecznik ZUS w orzeczeniu z dnia 5 października 1998 r. stwierdził rzeczywiście, że

„ubezpieczona jest okresowo do października 2001 r. częściowo niezdolna do pracy”

[...], ale należy mieć na uwadze to, że powołanie przez Sąd biegłych w rozpoznawa-

nej sprawie miało na celu właśnie ponowną ocenę zarówno stanu zdrowia wniosko-

dawczyni, jak i zasadności uprzedniego orzeczenia dotyczącego stwierdzenia jej

„częściowej niezdolności do pracy”, czego opinie te nie potwierdziły - oznacza to, że

w tym zakresie została skorygowana uprzednia ocena medyczna dotycząca oceny

skutków stanu zdrowia wnioskodawczyni z punktu widzenia ustalenia jej „zdolności

do pracy”.

Tym samym, oczywiście bezzasadny okazał się także sformułowany w kasacji

zarzut „oczywistego naruszenia prawa przez powyższe orzeczenie”.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312

k.p.c.

orzekł jak w sentencji, nie obciążając wnioskodawczyni kosztami postępowania ka-

sacyjnego (art. 102 w związku z art. 391 oraz art. 39319

k.p.c.).

11

========================================