III CZP 96/04

Uchwała z dnia 2 marca 2005 r., III CZP 96/04

Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący)

Sędzia SN Marian Kocon

Sędzia SN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie postępowania upadłościowego z możliwością

zawarcia układu P.B.P. i O. "R.", S.A. w R. na skutek zażalenia "E.-B.", sp. z o.o. w

Z. na postanowienie sędziego komisarza w przedmiocie odrzucenia zażalenia

wierzyciela "E.-B.", sp. z o.o. w Z. na postanowienie z dnia 25 sierpnia 2004 r. przy

udziale nadzorcy sądowego – Bożeny N. po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na

posiedzeniu jawnym w dniu 2 marca 2005 r., przy udziale prokuratora Prokuratury

Krajowej Iwony Kaszczyszyn, zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd

Rejonowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 22 listopada 2004 r.:

"Czy na postanowienie sędziego-komisarza o odrzuceniu zażalenia

przysługuje zażalenie?"

podjął uchwałę:

Na postanowienie sędziego-komisarza o odrzuceniu zażalenia na

postanowienie, którego przedmiotem jest odmowa zwolnienia od kosztów

sądowych, przysługuje zażalenie.

Uzasadnienie

Wierzyciel – na podstawie art. 257 § 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. –

Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 – dalej: "Pr.u.n.") – złożył

ponownie sprzeciw na odmowę uznania wierzytelności wraz z wnioskiem o

zwolnienie od kosztów sądowych. Sędzia-komisarz postanowieniem z dnia 3

sierpnia 2004 r. nie uwzględnił tego wniosku. Wierzyciel wniósł zażalenie, które

sędzia-komisarz postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2004 r. odrzucił i zarządził

zwrot ponownie wniesionego sprzeciwu.

Sąd upadłościowy, rozpoznając zażalenie wierzyciela na postanowienie o

odrzuceniu jego zażalenia na odmowę zwolnienia od kosztów sądowych,

przedstawił przytoczone na wstępie zagadnienie prawne (art. 390 § 1 k.p.c. w

związku z art. 222 ust. 1 i art. 229 Pr.u.n.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego sprowadza się do

odpowiedzi na pytanie, czy o dopuszczalności zażalenia na postanowienie

sędziego-komisarza o odrzuceniu zażalenia na postanowienie, którego

przedmiotem jest odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, rozstrzyga art. 222

ust. 1 Pr.u.n., czy – na podstawie odesłania wynikającego z art. 229 Pr.u.n. – art.

394 § 1 pkt 11 k.p.c.

Przepis art. 229 Pr.u.n. reguluje stosunek procesowego prawa

upadłościowego do kodeksu postępowania cywilnego i odnosi się do tego etapu

postępowania upadłościowego, który – według powszechnie uznawanej terminologii

– określany jest mianem właściwego postępowania upadłościowego. Wspomnianą

relację w fazie postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości reguluje –

identycznie – art. 35 Pr.u.n. Przytoczone przepisy są odpowiednikami art. 68

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. –

Prawo upadłościowe (jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm. – dalej:

"Pr.upadł."), który odnosił się jednak do obu etapów postępowania upadłościowego.

Z art. 229 Pr.u.n. wynika, że przepisy procesowe prawa upadłościowego nie

normują wszystkich kwestii samodzielnie i wyczerpująco, przytoczony przepis

stanowi bowiem, że do postępowania upadłościowego – w sprawach

nieuregulowanych Prawem upadłościowym i naprawczym – stosuje się

odpowiednio przepisy księgi pierwszej części pierwszej kodeksu postępowania

cywilnego, z wyjątkiem przepisów o zawieszeniu i wznowieniu postępowania. Do

właściwego postępowania upadłościowego – gdy dane zagadnienie nie jest w nim

w ogóle uregulowane albo jest unormowane fragmentarycznie – znajdują więc

odpowiednie zastosowanie przepisy o procesie. (...)

Wykładnia art. 222 ust. 1 Pr.u.n., należącego do przepisów procesowych

prawa upadłościowego, dokonana w powiązaniu z art. 229 Pr.u.n. prowadzi do

wniosku, że ma on zastosowanie do tych postanowień sędziego-komisarza, których

przedmiotem są zagadnienia uregulowane przepisami postępowania

upadłościowego. Nie odnosi się ona natomiast do postanowień rozstrzygających

kwestie unormowane w przepisach kodeksu postępowania cywilnego, które

znajdują – na podstawie art. 229 Pr.u.n. – odpowiednie zastosowanie do

postępowania upadłościowego.

Do tych postanowień sędziego-komisarza należy zaliczyć postanowienie o

odrzuceniu zażalenia na odmowę zwolnienia od kosztów sądowych, kwestii

stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia tego postanowienia nie regulują bowiem

przepisy postępowania upadłościowego, normują ją natomiast przepisy kodeksu

postępowania cywilnego (art. 394 § 1 pkt 11). Uzasadniona jest zatem teza, że na

postanowienie sędziego-komisarza o odrzuceniu zażalenia na postanowienie,

którego przedmiotem jest odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, przysługuje

zażalenie (art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. w związku z art. 229 Pr.u.n.).

Za takim kierunkiem wykładni przemawia uchwała z dnia 5 lutego 2004 r., III

CZP 111/03 (OSNC 2005, nr 4, poz. 62), w której Sąd Najwyższy przyjął – na

podstawie art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. w związku z art. 35 Pr.u.n. – że na zarządzenie

przewodniczącego, którego przedmiotem jest zwrot wniosku o ogłoszenia

upadłości, przysługuje zażalenie. Argumentu wspierającego wspomniany kierunek

interpretacji dostarcza także wykładnia historyczna. Sąd Najwyższy w

postanowieniu z dnia 19 listopada 1993 r., II CRN 132/93 ("Radca Prawny" 1994, nr

3, s. 57) przyjął, że – zgodnie z art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. w związku z art. 68

Pr.upadł. – na postanowienie sądu o odrzuceniu zażalenia w postępowaniu

upadłościowym przysługuje zażalenie.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale (art. 390

k.p.c.).