I PK 199/04

Wyrok z dnia 16 marca 2005 r.

I PK 199/04

Do pracowników podlegającym przepisom ustawy z dnia 3 marca 2000 r.

o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz.U. Nr

26, poz. 306 ze zm.) nie ma zastosowania ustawa z dnia 12 grudnia 1997 r. o

dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budże-

towej (Dz.U. Nr 160, poz. 1080 ze zm.).

Przewodniczący SSN Herbert Szurgacz, Sędziowie: SN Roman Kuczyński

(sprawozdawca), SA Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 r. sprawy

z powództwa Jadwigi J. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w K. o

dodatkowe wynagrodzenie roczne, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okrę-

gowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie z dnia 1 czerwca 2004

r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Jadwiga J. - główny księgowy Gospodarstwa Pomocniczego Za-

kładu Produkcyjnego przy Zakładzie Karnym w K. - wniosła o zasądzenie od Skarbu

Państwa - Zakładu Karnego w K. kwoty 14.409,22 zł z tytułu niewypłacenia dodatko-

wego wynagrodzenia rocznego przysługującego pracownikom jednostek sfery bu-

dżetowej za lata 2000,2001,2002,2003, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12

grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników sfery bu-

dżetowej (Dz.U. Nr 160, poz. 1080 ze zm.).

Wyrokiem z dnia 26 marca 2004 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Bartoszycach

zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 10.554,13 zł brutto z ustawowymi

odsetkami. W ocenie Sądu Rejonowego ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o wynagro-

dzeniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz.U. Nr 26, poz. 306 ze

2

zm.) nie pozbawiła prawa do dodatkowego wynagrodzenia osób kierujących gospo-

darstwami pomocniczymi, prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego zostało

przyznane pracownikom gospodarstw pomocniczych jednostek sfery budżetowej

prowadzących gospodarkę finansową na zasadach określonych w ustawie z dnia 26

listopada 1998 r. (Dz.U. Nr 155, poz. 1014) na podstawie zmiany wprowadzonej do

ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym, obowiązu-

jącej od dnia 1 stycznia 1999 r. (art. 185 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finan-

sach publicznych, Dz.U. Nr 98, poz. 1014).

Sąd Okręgowy w wyniku apelacji pozwanego nie podzielił takiej oceny przepi-

sów prawa materialnego dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, uznając, że

ustawa o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi, jako

obejmująca swoją regulacją węższy krąg podmiotów zatrudnionych w jednostkach

sfery budżetowej, ma charakter szczególny w stosunku do ustawy o dodatkowym

wynagrodzeniu rocznym dla pracowników sfery budżetowej i wyłącza stosowanie

tych przepisów wobec pracowników kierujących gospodarstwami pomocniczymi.

Kasacja powódki zarzuciła wyrokowi Sądu drugiej instancji naruszenie prawa

materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 7 ustawy z dnia 3 marca 2000 r.

o wynagrodzeniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi oraz art. 6

ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pra-

cowników sfery budżetowej, co doprowadziło do przyjęcia, że pracownikom określo-

nym w art. 2 ust 4 wyżej wymienionej ustawy z dnia 3 marca 2000 r. nie przysługuje

dodatkowe wynagrodzenie roczne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W przedmiotowej sprawie sporną kwestią jest wykładnia przepisów prawa od-

nośnie do stosowania przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym

wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej w stosunku do

kategorii pracowników określonych w art. 2 ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wyna-

gradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi. Rozstrzygając istnieją-

cy spór co do stosowania wyżej wymienionych aktów normatywnych, wskazać należy

w pierwszej kolejności, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 3 marca 2000 r. oso-

bom zajmującym określone w niej stanowiska kierownicze w sferze publicznej przy-

sługuje wyłącznie wynagrodzenie miesięczne. Wyjątki od tej zasady ustala sama

3

ustawa wskazując w art. 5 ust. 2 i 3, że niektórym kategoriom osób mogą być także

przyznane świadczenia dodatkowe lub nagroda roczna, a innym tylko nagroda

roczna. Zatem przepis ten ma charakter ściśle bezwzględnie obowiązujący i poza

przewidzianymi w nim wyjątkami, dopuszcza przyznanie pracownikowi jedynie wyna-

grodzenia miesięcznego (por. wyrok SN z dnia 2 września 2003 r., I PK 290/02,

OSNP 2004 nr 7, poz. 299). Osoby wymienione w art. 2 pkt 1-4 wyżej wymienionej

ustawy, w tym główny księgowy jednostek sfery budżetowej, nabywają prawo do

świadczenia dodatkowego i nagrody rocznej z mocy przepisu art. 5 ust. 2 i 3 ustawy.

Z brzmienia tego przepisu także wynika jednoznacznie, że świadczenia dodatkowe

mają charakter świadczenia fakultatywnego. W dodatku art. 11 ustawy enumeratyw-

nie wymienia katalog świadczeń dodatkowych i z jego treści nie wynika, by zaliczyć

do tych świadczeń można było nagrodę roczną. Nagroda roczna w tej ustawie zo-

stała uregulowana odrębnie w art. 5 ust. 3 i jej otrzymanie przez pracowników wy-

mienionych w art. 2 pkt 1-4 i 10 ustawy uzależnione zostało od spełnienia dodatko-

wych przesłanek w postaci osiągniętych wyników finansowych lub stopnia realizacji

innych zadań (art. 10 ustawy). Biorąc powyższe pod uwagę nie można podzielić sta-

nowiska Sądu pierwszej instancji, że nagroda roczna należy do katalogu świadczeń

dodatkowych wymienionych art. 11 wyżej wymienionej ustawy. Postawiona teza, że

ustawa powyższa w art. 11 określa świadczenia z tytułu zatrudnienia, między innymi

nagrodę roczną ustanowioną odrębnymi przepisami (ustawą z dnia 12 grudnia 1997

r.) jest nieuzasadniona, bowiem ustawa z dnia 3 marca 2000 r. w sposób komplek-

sowy i zupełny ustanawia warunki wynagradzania osób zajmujących określone w niej

stanowiska kierownicze w sferze publicznej. Ustawa ta w art. 7 stanowi, że osobom

wymienionym w jej art. 2 nie przysługuje prowizja od zysku, nagroda z zakładowego

funduszu nagród oraz roszczenie z tytułu udziału w zysku lub nadwyżce bilansowej.

Konfrontując treść wyżej wymienionego przepisu z art. 6 ustawy z dnia 12 grudnia

1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery

budżetowej, stanowiącym, że ilekroć w przepisach prawa jest mowa o „nagrodzie z

zakładowego funduszu nagród" dla pracowników wymienionych w art. 1 ust. 2, ozna-

cza to „dodatkowe wynagrodzenie roczne dla pracowników jednostek sfery budżeto-

wej", uznać należy osoby objęte działaniem ustawy z dnia 3 marca 2000 r. za wyłą-

czone z prawa do dodatkowego wynagrodzenia w postaci nagrody rocznej wypłaca-

nej z zakładowego funduszu nagród, o której jest mowa w art. 5 i 6 ustawy z dnia 12

grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek

4

sfery budżetowej. Przepis art. 5 wyżej wymienionej ustawy stanowi bowiem, że wy-

nagrodzenie roczne jest wypłacane z wyodrębnionych na ten cel środków na wyna-

grodzenie, które w świetle art. 6 ustawy pochodzą z zakładowego funduszu nagród.

Przy powyższych uwarunkowaniach przepis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 3

marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi

pozostaje normą szczególną w stosunku do przepisów ustawy z dnia 12 grudnia

1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery bu-

dżetowej, a zatem jako lex specialis, dotyczący szczególnego ustawowego upraw-

nienia do nagrody rocznej przysługującej głównemu księgowemu przedsiębiorstwa

państwowego, wyklucza stosowanie przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r.,

które w odniesieniu do tej kategorii zatrudnionych mają ogólną naturę prawną (lex

generalis). Wszystko to wskazuje na działanie także innej reguły kolizyjnej - lex po-

sterior derogat legi priori.

Z powyższego wynika, iż ustawa o wynagradzaniu osób kierujących niektórym

i podmiotami prawnymi, jako obejmująca swoją regulacją węższy krąg podmiotów

zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej, wyłącza możliwość przyznania po-

wódce dodatkowego wynagrodzenia rocznego na podstawie ustawy z dnia 12 grud-

nia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery

budżetowej. W powyższym kontekście chybione jest także stanowisko Sądu pierw-

szej instancji powołujące się na to, że „uprawnienie powódki do dodatkowego wyna-

grodzenia rocznego jest elementem treści stosunku pracy, a treść tego stosunku

pracy, co podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 15 czerwca 1993 r., I PRN 63/93

(OSP 1994 nr 5, poz. 95) to nie tylko umowa o pracę ale również między innymi po-

wszechnie obowiązujące przepisy ustawodawstwa pracy czyli Kodeksu pracy i in-

nych ustaw, w tym ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu

rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej”, przy czym wyrok ten dotyczył

całkowicie odmiennego stanu faktycznego i prawnego.

Jednocześnie zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Sądu drugiej instancji, że

dla oceny prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego nie ma żadnego znacze-

nia treść opinii Departamentu Legislacyjno-Prawnego Ministerstwa Sprawiedliwości z

dnia 22 grudnia 2003 r., ani okoliczność, że nagrody takie zostały wypłacone pra-

cownikom zatrudnionym na identycznych stanowiskach pracy w innych gospodar-

stwach pomocniczych.

5

Reasumując, stwierdzić należy, iż powódce nie przysługuje dodatkowe wyna-

grodzenie roczne na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wy-

nagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, stąd Sąd Naj-

wyższy, stosownie do art. 39312

k.p.c., orzekł jak w sentencji.

========================================