III PK 100/04

Wyrok z dnia 17 marca 2005 r.

III PK 100/04

Nabycie przez pracownika mianowanego na podstawie zbiorowego poro-

zumienia prawa pracy opartego na ustawie (art. 9 § 2 k.p.) prawa do świadcze-

nia z tytułu rozwiązania stosunku pracy w okolicznościach, o których mowa w

art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach roz-

wiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu

pracy (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.), wyłącza jego

prawo do odprawy pieniężnej (art. 17 w związku z art. 8 tej ustawy).

Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka

(sprawozdawca), Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2005 r. sprawy

z powództwa Barbary K. przeciwko Narodowemu Bankowi Polskiemu - Oddziałowi

Okręgowemu w W. o odprawę, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgo-

wego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach z dnia 17 września 2004

r. [...]

o d d a l i ł kasację i zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 900 zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach wyrokiem

z dnia 17 września 2004 r. zmienił zaskarżony przez pozwany Narodowy Bank Polski

- Oddział Okręgowy w W. wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo-

łecznych w Siedlcach z dnia 16 kwietnia 2004 r., zasądzający na rzecz powódki Bar-

bary K. kwotę 11.400 zł tytułem odprawy pieniężnej wraz z ustawowymi odsetkami

od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia zapłaty, w ten sposób, że powództwo oddalił i zasą-

dził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2.700 tytułem zwrotu kosztów procesu za

obie instancje. W sprawie tej ustalono, że powódka w dniu 28 czerwca 1986 r. za-

2

warła umowę o pracę na czas nieokreślony z Narodowym Bankiem Polskim - Od-

działem Wojewódzkim w S. Następnie była zatrudniona na podstawie mianowania na

różnych stanowiskach pracy, a ostatnio od 1 stycznia 1999 r. na stanowisku główne-

go specjalisty w Oddziale Zamiejscowym NBP w S., który na skutek przekształceń

organizacyjnych stał się Oddziałem Okręgowym w W.

W dniu 3 lipca 2002 r. na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia

1989 r. pomiędzy Prezesem Narodowego Banku Polskiego a Krajowym Związkiem

Zawodowym Pracowników NBP i Międzyzakładową Krajową Komisją Koordynacyjną

Pracowników NBP „Solidarność” zostało zawarte porozumienie w sprawie zasad po-

stępowania wobec pracowników oddziałów okręgowych NBP wykonujących pracę w

oddziałach zamiejscowych oraz w Głównym Oddziale Walutowo-Dewizowym w tere-

nie, objętych zamiarem zwolnienia z pracy w związku z restrukturyzacją sieci tereno-

wej NBP, które w § 11 określało świadczenia przysługujące zwalnianym pracowni-

kom. Sytuacja pracowników zatrudnionych na podstawie umów o pracę była odmien-

nie uregulowana od sytuacji pracowników mianowanych. Pracownikom umownym

przysługiwały odprawy pieniężne z art. 8 ustawy oraz rekompensaty z funduszu spe-

cjalnego wypłacane na podstawie regulaminu wypłat rekompensat przysługujących

pracownikom NBP zwalnianym w związku z restrukturyzacją. Natomiast pracowni-

kom mianowanym przysługiwało wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy

wypłacane na podstawie § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24

października 1983 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników Narodowego Banku

Polskiego oraz rekompensaty z funduszu specjalnego. Po wypowiedzeniu umowy o

pracę w związku z likwidacją oddziałów zamiejscowych powódka otrzymała rekom-

pensatę z funduszu specjalnego w kwocie 21.072 zł oraz 6-miesięczne wynagrodze-

nie za czas pozostawania bez pracy w wysokości 47.368,02 zł. Następnie powódka

pismem z dnia 2 stycznia 2004 r. zwróciła się do pozwanego o wypłatę odprawy pie-

niężnej w kwocie 11.400 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 lutego 2003 r. tytułem

odprawy pieniężnej z art. 8 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 28

grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków

pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.

z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o zwolnieniach z pracy

lub ustawa z 28 grudnia 1989 r.).

Na gruncie takich ustaleń Sąd pierwszej instancji uznał roszczenie powódki za

uzasadnione, uznając, że wypłacone jej wynagrodzenie za czas pozostawania bez

3

pracy na podstawie § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 paź-

dziernika 1983 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników Narodowego Banku

Polskiego nie jest odpowiednikiem odprawy przewidzianej w art. 8 ustawy z 28 grud-

nia 1989 r. Wynagrodzenie to nie przysługuje z tytułu rozwiązania umowy o pracę,

lecz ze względu na pozostawanie bez pracy przez czas określony po ustaniu zatrud-

nienia. Pracownik, który podjąłby zatrudnienie bezpośrednio po rozwiązaniu stosun-

ku pracy, byłby pozbawiony tego wynagrodzenia, co oznacza, że ma ono inny cha-

rakter prawny aniżeli odprawa pieniężna z tytułu zwolnienia z pracy z przyczyn doty-

czących pracodawcy. Podobnie inny charakter prawny miały rekompensaty przyzna-

ne wszystkim zwalnianym pracownikom NBP z funduszu specjalnego niż odprawy

przysługujące na podstawie art. 8 ustawy z 28 grudnia 1989 r. Pracownicy umowni

otrzymali te rekompensaty obok odpraw pieniężnych wypłaconych im na podstawie

art. 8 ustawy. W takich okolicznościach sprawy Sąd Rejonowy uznał, że w przepi-

sach regulujących prawa i obowiązki mianowanych pracowników NBP brak jest

świadczeń z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy,

które mogłyby stanowić ekwiwalent odprawy pieniężnej w rozumieniu art. 17 ustawy,

co spowodowało zasądzenie odprawy w wysokości ustalonej na podstawie art. 8 ust.

2a tej ustawy.

Stanowiska tego nie podzielił Sąd Okręgowy, który uwzględnił apelację po-

zwanego, uznając, że rozbieżności dotyczą obowiązywania i interpretacji przepisów

regulujących prawa i obowiązki pracowników NBP objętych zwolnieniami z pracy w

latach 2002/2003 w związku z restrukturyzacją oddziałów terenowych NBP. Zgodnie

z art. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz.U. Nr 40,

poz. 938), prawa i obowiązki pracowników NBP określa Kodeks pracy i pragmatyka

służbowa określona odrębną ustawą. Jednocześnie art. 74 ust. 1 tej ustawy stanowił,

że do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w niniejszej ustawie

zachowują moc przepisy dotychczasowe, o ile nie są sprzeczne z przepisami ustawy.

Oznacza to, że do oceny praw i obowiązków pracowników NBP zachowało moc roz-

porządzenie Rady Ministrów z dnia 24 października 1983 r. w sprawie praw i obo-

wiązków pracowników Narodowego Banku Polskiego (Dz.U. Nr 64, poz. 290). Po-

nadto miało zastosowanie porozumienie z dnia 3 lipca 2002 r. zawarte na podstawie

art. 4 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r. w sprawie zasad postępowania wobec pra-

cowników NBP objętych zamiarem zwolnienia z pracy w związku z restrukturyzacją

sieci terenowej NBP, które w § 11 przewidywało dla zwalnianych z pracy pracowni-

4

ków mianowanych wypłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy oraz

rekompensat z funduszu specjalnego. Te regulacje płacowe Sąd Okręgowy uznał za

przepisy szczególne przewidujące dla mianowanych pracowników NBP świadczenia

wypłacane w związku z rozwiązaniem stosunków pracy z przyczyn dotyczących

pracodawcy. Oba wymienione akty prawne stanowią źródła prawa pracy w rozumie-

niu art. 9 k.p., gdyż miały one oparcie w ustawie o Narodowym Banku Polskim oraz

w ustawie z 28 grudnia 1989 r. Powódce nie przysługiwała zatem odprawa z art. 8

ustawy z 28 grudnia 1989 r., która przysługuje mianowanym pracownikom w razie

rozwiązania stosunku pracy tylko wówczas, gdy przepisy regulujące ich prawa i obo-

wiązki nie przewidują żadnych świadczeń z tego tytułu (art. 17 ustawy z 28 grudnia

1989 r.).

Sąd Okręgowy nie zaaprobował także stanowiska Sądu pierwszej instancji, że

odprawa pieniężna z art. 8 ustawy 28 grudnia 1989 r. jest świadczeniem przysługują-

cym „za zwolnienie z pracy”, argumentując, że świadczenie takie nie przysługuje w

szeregu sytuacji, w których zwalniany pracownik ma szanse uzyskiwania dochodów

z innych źródeł (art. 8 ust. 3 pkt 2), co prowadziło do wniosku, że odprawa ma „cha-

rakter zabezpieczający pracownika przed nagłą utratą źródeł dochodów”. Taki zbli-

żony rodzajowo charakter prawny spełniało w przypadku powódki wynagrodzenie

uzyskiwane na podstawie § 12 rozporządzenia z 24 października 1983 r. Ponadto

przyznanie powódce rekompensaty z funduszu specjalnego nastąpiło w związku z

rozwiązaniem stosunku pracy, co przesądza o niestosowaniu przepisów ustawy z 28

grudnia 1989 r. Takiej oceny nie podważa przyznanie zwalnianym pracownikom

umownym NBP zarówno rekompensat z funduszu specjalnego, jak i odpraw z art. 8

ustawy z 28 grudnia 1989 r., ponieważ dotyczy to „innej grupy pracowniczej”, a prze-

pis art. 9 k.p. ogranicza pracodawcę tylko w zakresie „niemożności przyjęcia mniej

korzystnych rozwiązań niż przewidują to przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i

aktów wykonawczych”. Doprowadziło to Sąd Okręgowy do przekonania, że powódka

otrzymała należne jej świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy.

W kasacji pełnomocnik powódki podniósł następujące zarzuty naruszenia

prawa materialnego: 1) niewłaściwego zastosowania art. 17 ustawy z 28 grudnia

1989 r. - przez przyjęcie, że wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy stano-

wiło świadczenie z tytułu rozwiązania stosunku pracy, 2) błędnej wykładni tegoż

przepisu jako regulującego prawa i obowiązki pracowników i stwierdzenie, że świad-

czenia wypłacone powódce miały oparcie w powszechnie obowiązujących przepi-

5

sach regulujących prawa i obowiązki pracowników NBP, 3) niewłaściwego zastoso-

wania art. 9 § 1 k.p. - przez utożsamienie specyficznych źródeł prawa pracy ze źró-

dłami prawa powszechnie obowiązującymi, 4) błędnej wykładni i niewłaściwego za-

stosowania art. 9 § 1 k.p. - wskutek przyjęcia, że akt prawny niższego rzędu może

określać uprawnienia pracownicze w sposób mniej korzystny niż akt rangi ustawo-

wej, co doprowadziło na naruszenia wewnętrznej zgodności systemu źródeł prawa

pracy, 5) niewłaściwego zastosowania art. 74 ust. 1 ustawy o NBP wskutek przyjęcia,

że zachowało moc obowiązującą rozporządzenie Rady Ministrów z 24 października

1983 r. i „błędną wykładnię tego przepisu”, 6) niewłaściwego zastosowania art. 92

Konstytucji RP polegającego na przyjęciu, że ustawa regulująca prawa i obowiązki

pracowników NBP jest aktem prawnym zawierającym przepisy wykonawcze, 7) nie-

właściwego zastosowania art. 11 ust. 1 ustawy o NBP wskutek przyjęcia, że akt

prawny niższej rangi niż ustawa może regulować prawa i obowiązki pracowników

Narodowego Banku Polskiego. Na takich podstawach skarżąca wniosła o zmianę

zaskarżonego orzeczenia i zasądzenie od pozwanego na jej rzecz odprawy w kwocie

11.400 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia zapłaty, a także

zasądzenia od pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. Alter-

natywnie skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania

sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosz-

tach postępowania. Za przyjęciem kasacji do rozpoznania przemawiały następujące

okoliczności: 1) to, że zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza art. 11 i 74 ustawy

o NBP wskutek przyjęcia, że po dniu 1 stycznia 1998 r. zachowało moc obowiązują-

cą rozporządzenie Rady Ministrów z 24 października 1983 r., które zachowywało taki

walor jedynie pod rządem obowiązywania ustawy z 31 stycznia 1989 r. o Narodowym

Banku Polskim, ale już nie obowiązuje pod rządem aktualnej ustawy z 29 sierpnia

1997 r. o NBP, 2) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące kwe-

stii, czy mianowanym pracownikom NBP zwolnionym w ramach zwolnień grupowych

przysługuje odprawa pieniężna z ustawy z 28 grudnia 1989 r. także w przypadku,

gdy zwolniony pracownik otrzymał rekompensatę z funduszu specjalnego oraz przy-

sługiwało mu wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy nie dłużej niż za okres

6 miesięcy, 3) zachodzi potrzeba wykładni art. 17 ustawy z 28 grudnia 1989 r., która

budzi poważne wątpliwości i wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądowym. We-

dług skarżącej rozporządzenie Rady Ministrów z 24 października 1983 r. w rzeczywi-

stości nie obowiązuje jako pragmatyka pracownicza od ponad 6 lat. Wypłacone po-

6

wódce świadczenia w postaci rekompensaty oraz wynagrodzenia za czas pozosta-

wania bez pracy są „w swojej istocie odmienne od odprawy pieniężnej”, co sprawia,

że nie były one świadczeniami, o których mowa w art. 17 ustawy z 28 grudnia 1989

r., z tytułu rozwiązania z pracownikami stosunków pracy w trybie zwolnień grupo-

wych. W szczególności wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy nie jest

świadczeniem z tytułu rozwiązania stosunku pracy. Również rekompensata została

wypłacona ze środków budżetu państwa jako świadczenie dodatkowe, o czym

świadczy to, że pracownikom umownym wypłacono ją niezależnie od odprawy pie-

niężnej należnej z mocy ustawy. Również porozumienia z 3 lipca 2002 r. nie sposób

uznać za akt prawny zawierający przepisy regulujące prawa i obowiązki mianowa-

nych pracowników NBP w rozumieniu w art. 17 ustawy z 28 grudnia 1989 r., którym

pozwany nie wypłacił odpraw pieniężnych.

Ponadto rozbieżna interpretacja art. 17 ustawy z 28 grudnia 1989 r. wynika z

opinii Państwowej Inspekcji Pracy, która raz odmawia mianowanym pracownikom

NBP prawa do odprawy pieniężnej, innym razem zajmuje stanowisko, że pracowni-

kom NBP odprawa ta przysługuje obok wynagrodzenia za czas pozostawania bez

pracy. Brakuje w tej mierze ujednolicającej wykładni tego przepisu dokonanej przez

Sąd Najwyższy wobec rozbieżnych interpretacji pojawiających się w orzecznictwie

sądów powszechnych. Zdaniem skarżącej wypłata przez pozwanego rekompensaty

oraz wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy „pozostaje bez wpływu na

obowiązek zapłaty na rzecz powódki odprawy pieniężnej przewidzianej w art. 8 w

związku z art. 17 ustawy z dnia 28.12.1989 r.”.

Pozwany wniósł o oddalenie kasacji i zasądzenie od powódki kosztów postę-

powania kasacyjnego według norm przepisanych, podnosząc, że w czasie rozwiązy-

wania z powódką stosunku pracy art. 17 ustawy z 28 grudnia 1989 r. wykluczał przy-

znanie jej odprawy z art. 8 tej ustawy, która przysługiwała pracownikom mianowanym

tylko wówczas, gdy przepisy regulujące ich prawa i obowiązki nie przewidywały żad-

nych świadczeń z tego tytułu. Tymczasem powódka otrzymała takie świadczenia za-

równo na podstawie dalej obowiązującej pragmatyki pracowniczej, jak i na podstawie

zbiorowego porozumienia prawa pracy. Oba te akty kwalifikują się w rozumieniu art.

9 k.p. jako źródła prawa pracy, które zawierają przepisy normujące prawa i obowiązki

stron stosunku pracy. Ponadto, wbrew twierdzeniom kasacji, rekompensaty z tytułu

zwolnienia z pracy nie były wypłacone ze środków budżetu państwa, ale ze środków

7

własnych Narodowego Banku Polskiego, który utworzył w tym celu fundusz spe-

cjalny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. W rozpoznawanej

sprawie nie było istotne to, czy w świetle art. 74 ust. 1 ustawy o NBP obowiązuje

nadal rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 października 1983 r. w sprawie praw

i obowiązków pracowników Narodowego Banku Polskiego (Dz.U. Nr 64, poz. 290,

powoływane dalej jako pragmatyka pracownicza) w sytuacji, gdy art. 11 ust. 1 tej

ustawy przewidywał wydanie pragmatyki służbowej określonej „odrębną ustawą” dla

uregulowania praw i obowiązków pracowników NBP. Wobec nieuchwalenia przez

ustawodawcę ustawowej pragmatyki służbowej określającej prawa i obowiązki pra-

cowników NBP dalsza praktyka regulowania ich statusu pracowniczego w oparciu o

korzystne dla nich przepisy formalnie nieobowiązującej pragmatyki pracowniczej nie

jest sprzeczna ani z ustawą o NBP, ani z przepisami prawa pracy zawartymi w ak-

tach rangi ustawowej, w tym z przepisami Kodeksu pracy. Gdyby podzielić nieuza-

sadniony pogląd skarżącej, że zaistniała luka legislacyjna wykluczała możliwość sto-

sowania do mianowanych pracowników NBP unormowań zawartych w formalnie nie-

obowiązującej pragmatyce pracowniczej, to ich sytuację określałyby wyłącznie prze-

pisy Kodeksu pracy (art. 11 ust. 1 ustawy o NBP w związku z art. 5 k.p.), co kompli-

kowałoby nabywanie pracowniczych uprawnień, których przepisy Kodeksu pracy nie

regulują lub normują w kodeksowo gwarantowanych standardach minimalnych. Dal-

sze dywagacje dotyczące legalności stosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 pragmatyki pra-

cowniczej, która przewidywała uprawnienie zwalnianego z pracy mianowanego pra-

cownika NBP do wynagrodzenia za okres nie dłuższy niż 6 miesięcy pomiędzy usta-

niem zatrudnienia w likwidowanej lub reorganizowanej jednostce NBP a podjęciem

zatrudnienia, nie były konieczne z kilku powodów. Po pierwsze, wskazane unormo-

wanie zostało inkorporowane do porozumienia z dnia 3 lipca 2002 r. zawartego po-

między Prezesem NBP oraz krajowymi strukturami związków zawodowych repre-

zentujących pracowników NBP, co oznaczało, że zwalnianym mianowanym pracow-

nikom tego Banku przysługiwało wynagrodzenie przez okres nie dłuższy niż 6 mie-

sięcy, między ustaniem zatrudnienia w NBP a podjęciem nowego zatrudnienia, już

nie z mocy art. 12 ust. 1 pkt 2 pragmatyki pracowniczej, ale na podstawie § 11 ust. 1

8

pkt 2 tego zbiorowego porozumienia prawa pracy. Po drugie, świadczenie to nie było

bezwarunkowe, bo przysługiwało wyłącznie za okres pozostawania bez pracy i pod

warunkiem comiesięcznego składania przez uprawnionych pracowników oświadczeń

o niepodjęciu nowego zatrudnienia, co sprawiało, że judykatura nie postrzegała go

jako świadczenia wyłączającego prawo pracowników mianowanych do odprawy pie-

niężnej z tytułu zwolnienia z pracy przysługującej na podstawie art. 8 ust. 1 i art. 17

ustawy o zwolnieniach z pracy. Wynagrodzenie to przysługuje bowiem ze względu

na pozostawanie bez pracy przez czas określony po ustaniu zatrudnienia, a nie bez-

pośrednio z tytułu rozwiązania stosunku pracy, co w szczególności sprawia, że pra-

cownik, który podjąłby zatrudnienie bezpośrednio po ustaniu stosunku pracy nie

nabyłby tego uprawnienia płacowego. W takim kontekście normatywnym judykatura

dopatrywała się jego odmiennego charakteru prawnego aniżeli odprawy pieniężnej z

tytułu zwolnienia z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy (por. uchwały Sądu

Najwyższego: z dnia 24 maja 1991 r., I PZP 1/91, OSNCP 1992 nr 1, poz. 2; z dnia 3

lipca 1991 r., I PZP 28/91, PiZS 1992 nr 2, s. 55; z dnia 24 lipca 1991 r., I PZP 29/91,

LEX nr 16500 i z dnia 5 września 1991 r., I PZP 39/91, PiZS 1992 nr 1, s. 57). Po

trzecie, w stanie prawnym obowiązującym przy rozstrzyganiu rozpoznawanej sprawy,

art. 17 ustawy o zwolnieniach z pracy miał zmodyfikowane brzmienie normatywne,

gdyż przewidywał, że pracownikom zatrudnionym na podstawie mianowania zwal-

nianym z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy przysługiwała odprawa przewi-

dziana w jej art. 8 tylko wówczas, gdy przepisy regulujące ich prawa i obowiązki nie

przewidywały żadnych świadczeń z tego tytułu. W tym kontekście w kasacji pojawił

się nieuzasadniony zarzut, że przepisy regulujące prawa i obowiązki pracowników

mają taki charakter tylko wówczas, gdy wywodzą się z aktów rangi ustawowej, a za-

tem ich źródłem nie mogą być przepisy nieobowiązującej pragmatyki pracowniczej

ani postanowienia zawarte w zakładowych źródłach prawa pracy, co rzekomo było

wynikiem błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 9 § 1 i 2 k.p. Twierdze-

nie takie nie wytrzymuje krytyki, gdyż zakładowe zbiorowe porozumienie prawa pracy

z dnia 3 lipca 2002 r. zostało zawarte na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o zwolnie-

niach z pracy, a zatem miało ustawowe oparcie i zarazem normatywny walor prawny,

gdyż jego postanowienia nie były mniej korzystne niż przepisy powszechnego prawa

pracy (art. 9 § 2 k.p.). Obowiązujące u pozwanego zakładowe zbiorowe porozumie-

nie prawa pracy z dnia 3 lipca 2002 r. nie było przeto ani aktem „niższego rzędu”, ani

nie określało uprawnień pracowniczych w sposób mniej korzystny niż akty rangi

9

ustawowej. Jego postanowienia, w tym § 11 ust. 2 i 3, przewidujących uprawnienie

zwalnianych z pracy mianowanych pracowników NBP do warunkowego 6-miesiecz-

nego wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy po ustaniu zatrudnienia, a

przede wszystkim prawo do rekompensaty z funduszu specjalnego pracodawcy,

która była wyższa niż odprawa przewidziana w art. 8 ust. 1 ustawy o zwolnieniach z

pracy i w sposób niewątpliwy kwalifikowała się jako świadczenie z tytułu rozwiązania

stosunku pracy z przyczyn dotyczących pozwanego pracodawcy w rozumieniu art.

17 tej ustawy - miały walor normatywny. W konsekwencji nabycie prawa do rekom-

pensaty z funduszu specjalnego pracodawcy, na podstawie powołanej normy zakła-

dowego zbiorowego porozumienia prawa pracy regulującego prawa zwalnianych

pracowników NBP, wykluczało żądanie powódki przyznania jej dodatkowo odprawy z

art. 8 ustawy o zwolnieniach z pracy. Było to zgodne z treścią art. 17 tej ustawy, który

co do zasady wyłączał stosowanie jej przepisów do pracowników zatrudnionych na

podstawie mianowania, którym przysługiwała odprawa z art. 8 wyłącznie wtedy, gdy

przepisy (normy) regulujące ich prawa i obowiązki nie przewidywały żadnych świad-

czeń z tego tytułu. Powyższe oznacza, że charakter prawny (walor) przepisów regu-

lujących pracownicze prawa i obowiązki w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia 28 grud-

nia 1989 r., wyłączającego prawo mianowanych pracowników do nabycia odprawy

pieniężnej z jej art. 8, miały także normatywne postanowienia opartych na ustawie

zbiorowych porozumień prawa pracy, które nie były mniej korzystne dla pracowników

niż przepisy prawa pracy rangi ustawowej (art. 9 § 2 k.p.). Uzyskana przez powódkę

rekompensata z tytułu jej zwolnienia z pracy przyznana z funduszu specjalnego po-

zwanego pracodawcy wyniosła 21.072 zł i była wyższa od dochodzonej odprawy pie-

niężnej z art. 8 ustawy o zwolnieniach z pracy, przeto powódka zrealizowała swoje

pracownicze uprawnienie z tytułu utraty zatrudnienia, bez względu na ewentualne

kontrowersje związane z zasadnością kwalifikowania, jako świadczenia z tytułu utraty

zatrudnienia, 6-miesięcznego warunkowego wynagrodzenia za czas pozostawania

bez pracy, które powódka także pobrała w związku ze zwolnieniem z pracy. Mnoże-

nie prawa do kilku odpraw pieniężnych z tytułu utraty zatrudnienia, które mają cha-

rakter wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy po ustaniu stosunku pracy,

wymagałoby wyraźnego przepisu (normy) prawa pracy (art. 80 zdanie drugie k.p.),

tymczasem postanowienia zbiorowego porozumienia prawa pracy z dnia 3 lipca 2002

r. nie zawierały normy prawa pracy, która kreowałaby uprawnienie zwalnianych z

10

pracy mianowanych pracowników do uzyskania dodatkowej odprawy z art. 8 ustawy

z 28 grudnia 1989 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyrokował jak w sentencji.

========================================