III CZP 22/05

Uchwała z dnia 28 kwietnia 2005 r., III CZP 22/05

Sędzia SN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

Sędzia SN Irena Gromska-Szuster

Sędzia SN Barbara Myszka (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie egzekucyjnej wierzyciela Eugeniusza B. przeciwko

dłużnikom Karine K., Arturowi B. i Marcjanowi B. po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej

na posiedzeniu jawnym w dniu 28 kwietnia 2005 r., przy udziale prokuratora

Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniewskiego, zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Tarnowie postanowieniem z dnia 3 lutego

2005 r.:

"1. Czy przyznane stronie przez sąd w postępowaniu rozpoznawczym

zwolnienie od kosztów sądowych rozciąga się przez art. 771 k.p.c. na postępowanie

egzekucyjne również w takim zakresie, że strona ta, będąca na etapie egzekucji

dłużnikiem, wolna jest od opłaty egzekucyjnej należnej komornikowi sądowemu i

przez to nie jest możliwe jej ściągnięcie od tej osoby?

a w razie odpowiedzi negatywnej:

2. Czy dłużnikowi przysługuje w toku postępowania egzekucyjnego

uprawnienie do żądania zwolnienia go od opłaty egzekucyjnej należnej

komornikowi, a jeśli tak, to w jakim trybie i przez kogo jest rozpoznawane?"

podjął uchwałę:

Zwolnienie od kosztów egzekucji przyznane dłużnikowi w toku

postępowania egzekucyjnego – podobnie jak zwolnienie od kosztów

sądowych udzielone w postępowaniu rozpoznawczym – pozostaje bez

wpływu na możliwość ściągnięcia od dłużnika opłaty egzekucyjnej należnej

komornikowi za dokonaną egzekucję.

Uzasadnienie

Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Brzesku, na wniosek

Eugeniusza B., w październiku 2002 r. wszczął przeciwko Karine K. oraz jej

małoletnim synom Arturowi B. i Marcjanowi B. egzekucję świadczeń pieniężnych na

podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 29

czerwca 2001 r., zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. W sprawie zakończonej

tym wyrokiem Karine K. oraz jej małoletni synowie, postanowieniem Sądu

Okręgowego z dnia 25 maja 2001 r., zostali zwolnieni od kosztów sądowych.

Komornik, zgodnie z wnioskiem wierzyciela, skierował egzekucję do nieruchomości

stanowiącej współwłasność dłużników.

W toku postępowania egzekucyjnego dłużnicy, powołując się na swoją trudną

sytuację materialną, wystąpili do Sądu Rejonowego w Brzesku z wnioskiem o

zwolnienie od kosztów egzekucji. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2004 r. Sąd

Rejonowy umorzył postępowanie wywołane tym wnioskiem, stwierdzając, że,

zgodnie z art. 771 k.p.c., zwolnienie od kosztów sądowych przyznane

postanowieniem Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 25 maja 2001 r. rozciąga się

także na postępowanie egzekucyjne, wobec czego wydanie postanowienia o

zwolnieniu dłużników od kosztów egzekucji należy uznać za zbędne.

Przy rozpoznawaniu zażalenia dłużników Sąd Okręgowy w Tarnowie powziął

poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym zagadnieniu prawnym,

przytoczonym na wstępie uchwały.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Spośród wątpliwości, które nasunęły się Sądowi Okręgowemu w związku z

wykładnią art. 771 k.p.c., w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymaga kwestia,

czy w świetle powołanego przepisu zwolnienie od kosztów sądowych, przyznane

stronie przez sąd w postępowaniu rozpoznawczym lub z którego strona korzysta z

mocy ustawy, rozciąga się tylko na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez

sąd, czy także na postępowanie prowadzone przez komornika.

Problem ten był już podejmowany w orzecznictwie zarówno w czasie

obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 1991 r.

w sprawie taksy za czynności komorników (Dz.U. Nr 62, poz. 264 ze zm.), jak i po

wejściu w życie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i

egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm. – dalej: „u.k.s.egz.”) i po kolejnych

zmianach zawartych w niej regulacji dotyczących kosztów egzekucji. W uchwale z

dnia 2 grudnia 1994 r., III CZP 153/94 (OSNCP 1995, nr 3, poz. 51) Sąd Najwyższy

stanął na stanowisku, że zwolnienie pracownika dochodzącego roszczeń z zakresu

prawa pracy od obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz tymczasowe

ponoszenie przez Skarb Państwa w toku postępowania rozpoznawczego wydatków

(art. 463 § 1 i 2 k.p.c.) rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne; dotyczy to

również sytuacji, w której wierzyciel odstąpił od egzekucji w związku z

zaspokojeniem dochodzonej wierzytelności poza postępowaniem egzekucyjnym.

Uchwała zapadła w sprawie, w której spór dotyczył kosztów postępowania

egzekucyjnego prowadzonego przez komornika. Podobnie w uchwale z dnia 26

września 2000 r., III CZP 25/00 (OSNC 2001, nr 3, poz. 35) Sąd Najwyższy przyjął,

że tymczasowe ponoszenie wydatków przez Skarb Państwa, przewidziane w art.

463 § 2 k.p.c., dotyczy postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez

komornika, także po wejściu w życie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o

komornikach sądowych i egzekucji. W obydwu wymienionych uchwałach Sąd

Najwyższy uznał zatem, że art. 771 k.p.c. dotyczy także postępowania

egzekucyjnego prowadzonego przez komornika.

Odmienne stanowisko wyrażone zostało natomiast w uchwale z dnia 4

czerwca 2001 r., III CZP 23/01 (OSNC 2002, nr 1, poz. 2), w której Sąd Najwyższy

wyjaśnił, że prokurator – w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na jego

polecenie – jest zobowiązany do uiszczenia stosunkowej opłaty egzekucyjnej

przewidzianej w art. 45 ust. 1 i 3 oraz zaliczki, o której mowa w art. 40 u.k.s.egz. W

uchwale z dnia 18 października 2001 r., III CZP 50/01 (OSNC 2002, nr 5, poz. 59)

przyjął z kolei, że Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa obowiązana jest do

uiszczenia opłaty egzekucyjnej przewidzianej w art. 45 ust. 1 u.k.s.egz. Podstawą

tego poglądu było stwierdzenie, że ustawa o komornikach sądowych i egzekucji nie

zawiera odpowiednika art. 28 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm. –

dalej: „u.k.s.c.”), wobec czego nie ma w niej odesłania do przepisów kodeksu

postępowania cywilnego. Tym samym zawarte w tej ustawie unormowania

dotyczące zwolnienia od obowiązku uiszczania opłat egzekucyjnych są

unormowaniami szczególnymi także w stosunku do przepisów kodeksu

postępowania cywilnego. W konsekwencji Sąd Najwyższy uznał, że zwolnienie od

kosztów sądowych przyznane stronie w postępowaniu rozpoznawczym nie

przesądza o zwolnieniu od obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych

określonych w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji, ustawa ta bowiem

zawiera regulacje szczególne, które nie pozwalają na stosowanie wprost wszystkich

zasad instytucji zwolnienia od kosztów sądowych zawartych w kodeksie

postępowania cywilnego. Stanowisko to Sąd Najwyższy podtrzymał w uchwale z

dnia 25 lipca 2002 r., III CZP 45/02 (OSNC 2003, nr 4, poz. 47), w której przyjął, że

przepis art. 45 ust. 7 u.k.s.egz. zobowiązuje sąd do przekazania komornikowi

części opłaty stosunkowej, o której mowa w art. 45 ust. 5 tej ustawy, łącznie z

poleceniem egzekucyjnym. W uzasadnieniu uchwały podkreślił, że uregulowanie

kwestii opłat egzekucyjnych w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji w

sposób odmienny niż w kodeksie postępowania cywilnego i ustawie o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych wyraźnie wskazuje na to, iż ustawa ta zawiera

normy szczególne i autonomiczne.

W nauce prawa natomiast zdecydowanie przeważa pogląd, że przewidziane w

art. 771 k.p.c. rozciągnięcie zwolnienia od kosztów sądowych, przysługującego

stronie w postępowaniu rozpoznawczym, dotyczy postępowania egzekucyjnego

prowadzonego zarówno przez sąd, jak i przez komornika.

Dokonując wykładni art. 771 k.p.c., trzeba mieć na względzie, że w

postępowaniu rozpoznawczym wyróżnia się kategorię kosztów sądowych będących

składnikiem kosztów procesu (art. 98 i nast. k.p.c.), w postępowaniu egzekucyjnym

natomiast – kategorię kosztów egzekucji będących składnikiem kosztów

postępowania egzekucyjnego. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot

wydatków (art. 2 u.k.s.c.), natomiast koszty egzekucji mogą być kosztami egzekucji

sądowej lub kosztami egzekucji komorniczej, zależnie od tego, do którego z

organów należy egzekucja (art. 758 k.p.c.). Koszty egzekucji komorniczej zostały

uregulowane w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji; obejmują one zwrot

wydatków poniesionych przez komornika (art. 39 i nast. u.k.s.egz.) oraz opłaty

egzekucyjne (art. 43 i nast. u.k.s.egz.). W sprawach o egzekucję świadczeń

pieniężnych komornik pobiera opłaty stosunkowe, zależne od wartości

egzekwowanego roszczenia, a w sprawach o egzekucję świadczeń niepieniężnych i

w innych przypadkach określonych w ustawie – opłaty stałe. Wypada dodać, że

przepisy ustawy regulujące opłaty egzekucyjne były kilkakrotnie nowelizowane (zob.

ustawy z dnia 19 lipca 2001 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego,

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach

sądowych i egzekucji, Dz.U. Nr 98, poz. 1069, z dnia 18 września 2001 r. o zmianie

ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie niektórych innych

ustaw, Dz.U. Nr 130, poz. 1452, i z dnia 24 września 2004 r. o zmianie ustawy o

komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

cywilnego, Dz.U. Nr 236, poz. 2356). W wyniku dokonanych zmian przyjęto

rozwiązanie, zgodnie z którym wierzyciel egzekwujący świadczenie pieniężne

zasadniczo nie uiszcza przy wszczęciu egzekucji ułamkowej części opłaty

stosunkowej; wyjątki dotyczą jedynie wszczęcia postępowania o dokonanie

zabezpieczenia (art. 45 ust. 3 i 4 u.k.s.egz.) oraz wniosku prokuratora lub sądu o

zabezpieczenie na mieniu oskarżonego wykonania wydanego w postępowaniu

karnym orzeczenia skazującego na grzywnę, przepadek lub nakładającego

obowiązek naprawienia szkody (art. 45 ust. 5 u.k.s.egz.). Za dokonaną egzekucję

świadczeń pieniężnych komornik – jak wynika z art. 45 ust. 2 u.k.s.egz. – pobiera

opłatę stosunkową od dłużnika. Opłatę tę komornik ściąga od dłużnika, obliczając ją

proporcjonalnie do wyegzekwowanych kwot (art. 59 ust. 1 u.k.s.egz.). Wszczęcie

egzekucji i postępowania o zabezpieczenie świadczeń niepieniężnych uzależnione

jest natomiast od uiszczenia przez wierzyciela opłaty stałej (art. 49a u.k.s.egz.).

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji nie reguluje problematyki

zwolnienia od kosztów egzekucji, zawiera jedynie wzmianki nawiązujące do

zwolnienia od kosztów sądowych. Przykładem takiej wzmianki jest art. 40 zdanie

ostatnie u.k.s.egz., według którego sąd rejonowy, przy którym działa komornik,

przekazuje komornikowi sumy niezbędne na pokrycie wydatków w sprawach innych

osób zwolnionych od kosztów sądowych. Wobec braku w ustawie o komornikach

sądowych i egzekucji ogólnych regulacji określających zasady i zakres zwolnienia

od kosztów egzekucji prowadzonej przez komornika, nie można generalnie

wyłączyć możliwości stosowania w tej egzekucji art. 771 k.p.c. Jeśli się uwzględni

literalne brzmienie tego przepisu, który rozciąga zwolnienie od kosztów sądowych

na postępowanie egzekucyjne bez względu na rodzaj organu prowadzącego to

postępowanie, za uzasadnione uznać należy stanowisko, że odnosi się on także do

egzekucji komorniczej. Nie stanowi przy tym argumentu na rzecz odmiennego

poglądu okoliczność, że w art. 771 k.p.c. ustawodawca posłużył się pojęciem

„kosztów sądowych” i zwolnienie od tych kosztów rozciągnął na postępowanie

egzekucyjne. W postępowaniu egzekucyjnym występuje pojęcie „kosztów

egzekucji”, które są odpowiednikiem pojęcia kosztów sądowych, wobec czego

zawarte w art. 771 k.p.c. rozciągnięcie zwolnienia od kosztów sądowych należy

rozumieć w ten sposób, że strona korzystająca ze zwolnienia od kosztów sądowych

w postępowaniu rozpoznawczym korzysta w postępowaniu egzekucyjnym ze

zwolnienia od kosztów egzekucji. Przyjmując, że art. 771 k.p.c. dotyczy także

postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika, nie można jednak

nie dostrzegać, że ustawa o komornikach sądowych i egzekucji zawiera regulacje

szczegółowe, które modyfikują funkcjonowanie w postępowaniu egzekucyjnym

instytucji zwolnienia od kosztów. Przykładowo, według art. 40 zdanie drugie

u.k.s.egz., prokurator – choć korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów

sądowych (art. 111 § 1 pkt 4 k.p.c.) – musi uiścić zaliczkę na pokrycie wydatków,

jeżeli wniósł o dokonanie czynności. Podobnie uregulowana została w art. 45 ust. 3

i 4 u.k.s.egz. kwestia pobierania opłat egzekucyjnych w postępowaniu

zabezpieczającym. Regulacje te – jak trafnie podniesiono w doktrynie – stanowią

leges speciales w stosunku do normy ogólnej wynikającej z art. 771 k.p.c., co nie

oznacza jednak, że wyłączają stosowanie tego przepisu w postępowaniu

egzekucyjnym prowadzonym przez komornika. Wspomniane regulacje jedynie

modyfikują reguły dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych ustanowione w

przepisach kodeksu postępowania cywilnego (zob. np. art. 112 § 1 k.p.c.).

W świetle powyższych rozważań za uzasadnioną uznać należy tezę, że

zwolnienie od kosztów sądowych, które przysługiwało stronie w postępowaniu

rozpoznawczym, rozciąga się na postępowanie egzekucyjne bez względu na to, czy

organem egzekucyjnym jest sąd, czy komornik, z zastrzeżeniem jedynie

szczególnych uregulowań ustawy o komornikach sądowych i egzekucji,

modyfikujących reguły funkcjonowania instytucji zwolnienia od kosztów w ramach

egzekucji komorniczej.

Kolejna wątpliwość Sądu Okręgowego, pozostająca w związku z

rozpoznaniem złożonego środka odwoławczego, dotyczy skutków przyznanego

stronie zwolnienia od kosztów sądowych, które, zgodnie z art. 771 k.p.c., rozciąga

się na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika. Ze względu na to,

że zagadnienie prawne przedstawione zostało przez Sąd Okręgowy przy

rozpoznawaniu zażalenia dłużników, oceny tych skutków dokonać należy w

odniesieniu do osoby dłużnika. Chodzi o rozstrzygniecie kwestii, czy w sytuacji, w

której dłużnik na podstawie art. 771 k.p.c. korzysta w postępowaniu egzekucyjnym

ze zwolnienia od kosztów egzekucji, nie można ściągnąć od niego opłaty

egzekucyjnej należnej komornikowi w sprawach o egzekucję świadczeń

pieniężnych.

Podejmując ten problem trzeba przypomnieć istotę instytucji procesowej, jaką

jest zwolnienie od kosztów sądowych. Instytucja ta – jak wynika z art. 113 § 1 k.p.c.

– stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację

materialną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania

koniecznego i dla siebie i rodziny; ma ona na celu umożliwienie osobom, które nie

są w stanie ponieść kosztów sądowych, dochodzenie ich praw w cywilnym

postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 112 § 1 k.p.c., strona, która została w

całości zwolniona od kosztów sądowych, nie wnosi opłat sądowych i nie ponosi

wydatków, które wykłada za nią Skarb Państwa. Oznacza to, że zwolnienie od

kosztów sądowych dotyczy tych kosztów, które strona powinna ponieść, gdyby nie

korzystała ze zwolnienia. Strona korzystająca ze zwolnienia od kosztów sądowych

nie ma zatem obowiązku uiszczenia opłaty sądowej, jeżeli wnosi do sądu pismo

podlegające opłacie (art. 5 ust. 1 u.k.s.c.), nie ma też obowiązku złożenia zaliczki

na pokrycie wydatków, jeżeli wnosi o podjęcie czynności połączonej z wydatkami

(art. 41 ust. 1 u.k.s.c.). Zwolnienie od kosztów sądowych odnosi się przy tym do

takich kosztów, które powstają na skutek czynności podejmowanych przez stronę

(np. wniesienie pisma podlegającego opłacie czy wniosek o podjęcie czynności

połączonej z wydatkami), nie odnosi się natomiast do kosztów, których strona nie

ma obowiązku uiścić, czy do kosztów, które ma obowiązek uiścić strona przeciwna.

W konsekwencji, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 121 k.p.c., zwolnienie od

kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi.

Trzeba więc odróżnić kwestię ponoszenia kosztów sądowych w toku postępowania i

ewentualnego zwolnienia strony od tych kosztów od kwestii odpowiedzialności

strony za koszty procesu. W zakresie odpowiedzialności za koszty procesu

obowiązują zasady wyrażone w art. 98 i nast. k.p.c.

Odnosząc tak rozumianą instytucję zwolnienia od kosztów sądowych do

postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika, trzeba oddzielnie

rozważyć znaczenie przysługującego stronie – na podstawie art. 771 k.p.c. –

zwolnienia od kosztów egzekucji w odniesieniu do wydatków i oddzielnie w

odniesieniu do opłat egzekucyjnych. Jeżeli chodzi o wydatki, to nie ulega

wątpliwości, że komornik nie może wezwać dłużnika zwolnionego od kosztów

sądowych o uiszczenie zaliczki, w razie złożenia przez niego wniosku o dokonanie

czynności połączonej z wydatkami. W takim wypadku powinien, zgodnie z art. 40

zdanie trzecie u.k.s.ezg., uzyskać sumy niezbędne na pokrycie wydatków z sądu

rejonowego, chyba że zachodzi wyjątek wskazany w art. 40 zdanie drugie u.k.s.ezg.

Co się zaś tyczy opłat egzekucyjnych, to przysługujące dłużnikowi zwolnienie

od kosztów egzekucji pozostaje bez znaczenia z punktu widzenia opłat stałych,

opłaty te bowiem uiszcza wierzyciel, po czym podlegają ściągnięciu od dłużnika w

ramach jego odpowiedzialności za koszty postępowania egzekucyjnego (art. 770

k.p.c.). W sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych, w których komornik

pobiera opłaty stosunkowe, zasadą jest natomiast, że wierzyciel składając wniosek

o wszczęcie egzekucji nie uiszcza należnej opłaty stosunkowej ani jej ułamkowej

części. Za dokonaną egzekucję świadczeń pieniężnych komornik pobiera opłatę

stosunkową, którą ściąga od dłużnika. Przysługujące dłużnikowi – na podstawie art.

771 k.p.c. – zwolnienie od kosztów musi przy tym pozostać bez znaczenia z punktu

widzenia możliwości ściągnięcia omawianej opłaty. Zwolnienie dłużnika od kosztów

egzekucji nie może prowadzić do takiego stanu, że nie można ściągnąć od niego

należnej opłaty stosunkowej, której obowiązku uiszczenia nie miał wierzyciel (art. 45

ust. 1 u.k.s.egz.). Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie, że opłata stosunkowa

należna od egzekucji świadczeń pieniężnych nie jest – co do zasady – wnoszona

przez wierzyciela, a jedynie ściągana wprost od dłużnika, prowadzi do uproszczenia

procedury rozliczenia kosztów egzekucji komorniczej. Zamiast obowiązku

wniesienia opłaty stosunkowej przez wierzyciela, a następnie ściągnięcia jej od

dłużnika celem zwrotu wierzycielowi na podstawie art. 770 zdanie pierwsze k.p.c.,

ustawodawca przyjął rozwiązanie, w którym dochodzi do ściągnięcia opłaty od

dłużnika na rzecz komornika. Rozwiązanie takie było dopuszczalne, ponieważ w

postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje wyrażona w art. 770 k.p.c. zasada

odpowiedzialności dłużnika za koszty postępowania egzekucyjnego.

Z tych względów za uzasadnioną uznać należy tezę, że przyznane w

postępowaniu rozpoznawczym zwolnienie od kosztów sądowych, które, zgodnie z

art. 771 k.p.c., rozciąga się na postępowanie egzekucyjne, pozostaje bez wpływu

na możliwość ściągnięcia od dłużnika należnej komornikowi opłaty stosunkowej.

Ostatnia wątpliwość Sądu Okręgowego, zawarta w pytaniu, czy dłużnikowi

przysługuje w toku postępowania egzekucyjnego uprawnienie do żądania

zwolnienia od opłaty egzekucyjnej należnej komornikowi, a jeśli tak, w jakim trybie i

przez kogo jest rozpoznawane, tylko częściowo pozostaje w związku z

rozpoznaniem przez ten Sąd wniesionego środka odwoławczego. Chodzi jedynie o

problem, czy dłużnik może uzyskać zwolnienie od kosztów dopiero na etapie

postępowania egzekucyjnego, a w razie odpowiedzi twierdzącej, jakie wywiera ono

skutki z punktu widzenia możliwości ściągnięcia opłaty egzekucyjnej należnej

komornikowi za dokonaną egzekucję. W sprawie, w której wyłoniło się rozważane

zagadnienie prawne, dłużnicy złożyli bowiem wniosek o zwolnienie od kosztów

egzekucji i tego wniosku dotyczy rozstrzygniecie Sądu pierwszej instancji.

Kwestia możliwości wystąpienia przez stronę postępowania egzekucyjnego z

wnioskiem o zwolnienie od kosztów egzekucji nie powinna budzić wątpliwości (art.

113 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.), przyjmuje się bowiem powszechnie, że każda ze

stron postępowania egzekucyjnego może uzyskać takie zwolnienie. Przyznane

dłużnikowi w postępowaniu egzekucyjnym zwolnienie od kosztów egzekucji nie

mogłoby – rzecz jasna – sięgać dalej niż zwolnienie od kosztów sądowych

przyznane w postępowaniu rozpoznawczym, które z mocy art. 771 k.p.c. rozciąga

się na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika. Nie mogłoby to

być przy tym zwolnienie od opłat egzekucyjnych, ponieważ dłużnik w postępowaniu

egzekucyjnym tych opłat nie uiszcza, lecz jest jedynie osobą, na której spoczywa

ich finansowy ciężar. Warto dodać, że w art. 49 ust. 1 u.k.s.egz., dotyczącym opłaty

pobieranej w wypadku umorzenia postępowania, jest mowa o wezwaniu dłużnika do

uiszczenia „należności z tytułu opłat”, nie zaś do uiszczenia opłaty.

Konkludując należy dojść do wniosku, że zwolnienie od kosztów egzekucji

przyznane dłużnikowi w toku postępowania egzekucyjnego również pozostaje bez

wpływu na możliwość ściągnięcia od dłużnika opłaty stosunkowej należnej

komornikowi za dokonaną egzekucję.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1 w związku

z art. 397 § 2 k.p.c. rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne, jak w uchwale.