III KK 248/04

WYROK Z DNIA 11 MAJA 2005 R.

III KK 248/04

Doręczenie stronie tylko fragmentu uzasadnienia wyroku sądu odwo-

ławczego rozpoczynające bieg terminu do wniesienia kasacji, w sytuacji

gdy przyczyny niesporządzenia uzasadnienia w całości leżą po stronie są-

du, nie może wywoływać skutków dla strony niekorzystnych, a brak w do-

ręczonym stronie fragmencie uzasadnienia ustosunkowania się do zarzu-

tów zawartych w środku odwoławczym jest rażącym naruszeniem przepisu

art. 457 § 3 k.p.k., nawet jeśli w terminie późniejszym brakujący fragment

uzasadnienia zostanie sporządzony i stronie tej doręczony.

Przewodniczący: sędzia SN J. Żywolewska-Ławniczak.

Sędziowie SN: E. Gaberle, A. Tomczyk (sprawozdawca).

Prokurator Prokuratury Krajowej: K. Parchimowicz.

Sąd Najwyższy w sprawie Patryka K., skazanego z art. 280 § 1 k.k. w

zw. z art. 283 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 11

maja 2005 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Są-

du Okręgowego w B. z dnia 19 lutego 2004 r., utrzymującego w mocy wy-

rok Sądu Rejonowego z dnia 1 sierpnia 2003 r.,

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i p r z e k a z a ł sprawę Sądowi Okręgo-

wemu w B. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

U Z A S A D N I E N I E

Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 19 lutego 2004 r., wydanym „...

po rozpoznaniu sprawy Patryka K., Piotra P., Jacka K. i Artura P. (...) na

2

skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych oraz osobiste

apelacje oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 1 sierpnia

2003 r. ...” utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelacje za oczy-

wiście bezzasadne.

Wyrok ten zaskarżył kasacją obrońca skazanego Patryka K., który „...

zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego, a konkretnie przepisu

art. 457 § 3 k.p.k. przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyro-

ku czym kierował się sąd wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski

apelacji obrońcy oskarżonego Patryka K. oraz osobistej apelacji Patryka K.

uznał za niezasadne”, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przeka-

zanie sprawy Sądowi Okręgowemu w B. do ponownego rozpoznania. W

uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że od wyroku Sądu Rejonowego

w B. z dnia 1 sierpnia 2003 r. wniesiono pięć apelacji, natomiast lektura

uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 19 lutego 2004 r.

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w B., prowadzi do wnio-

sku, że Sąd Okręgowy rozpoznawał jedynie apelację obrońcy oskarżonego

Piotra P., uzasadnienie bowiem odnosi się jedynie do zarzutów i wniosków

tej jednej apelacji, ani słowem nie wspominając o pozostałych apelacjach,

w tym apelacji obrońcy oskarżonego Patryka K. i samego Patryka K. To

zaś uniemożliwiło autorowi kasacji postawienie innych – poza podniesio-

nym – zarzutów.

W odpowiedzi na kasację Prokurator Prokuratury Okręgowej w B.

wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej, wywodząc, że sąd

odwoławczy analizował ustalenia faktyczne i oceny zawarte w zaskarżo-

nym wyroku oraz zarzuty apelacyjne oskarżonego Patryka K. i jego obroń-

cy, zaś swoje stanowisko uzasadnił zgodnie z wymogami art. 457 § 3 k.p.k.

Kasacja natomiast jest wynikiem pewnego nieporozumienia. Stanowisko to

podtrzymał Prokurator Prokuratury Krajowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

3

Kasacja jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Sprawa, w której

skarżone orzeczenie zapadło, jest zupełnie wyjątkowa, nietypowa, wręcz

kuriozalna. Dla pełnego wykazania zasadności kasacji w tak nietypowej

sprawie konieczne jest więc drobiazgowe prześledzenie sposobu postępo-

wania sądu i jego pracowników po wydaniu zaskarżonego wyroku.

Otóż, utrzymując w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w B.

Sąd Okręgowy w B. wskazał, że uczynił to. uznając apelacje za oczywiście

bezzasadne, zaś w części wstępnej określił, iż rozstrzygnął tak, po rozpo-

znaniu sprawy czterech oskarżonych na skutek apelacji wniesionych przez

obrońców trzech oskarżonych oraz przez dwóch oskarżonych. W protokole

rozprawy apelacyjnej odnotowano, że „... uzasadnienie na piśmie zostanie

sporządzone na wniosek zgodnie z treścią art. 457 § 2 k.p.k. ...”.

Wnioski o sporządzenie uzasadnienia oraz doręczenie wyroku wraz z

uzasadnieniem złożyli: skazany Piotr P., obrońca skazanego Jacka K.,

obrońca skazanego Patryka K. oraz skazany Patryk K. Mimo to uzasadnie-

nie wyroku zostało sporządzone jedynie co do skazanego Piotra P. Nato-

miast z odręcznej adnotacji uczynionej na kserokopii wniosku obrońcy ska-

zanego Jacka K. opatrzonej datą „28.07.04”, wynika, że wniosek ten został

omyłkowo załączony do innych akt i przedstawiony sędziemu sprawozdaw-

cy około połowy czerwca 2004 r., i dlatego zostało sporządzone oddzielne

uzasadnienie (zwane w korespondencji sądowej uzupełniającym – dopisek

SN). W tym miejscu cofnąć się należy do etapu, w którym sporządzono

uzasadnienie wyroku w odniesieniu do skazanego Piotra P. Otóż odpis wy-

roku wraz z tym uzasadnieniem został doręczony m.in. Patrykowi K. w dniu

13 kwietnia 2004 r. W dniu 28 maja 2004 r. do Sądu Okręgowego w B.

wpłynął kolejny wniosek Patryka K. o wyznaczenie obrońcy z urzędu, ce-

lem sporządzenia i wniesienia kasacji. We wniosku Patryk K. precyzuje, że

wyznaczenie obrońcy powinno nastąpić po sporządzeniu uzasadnienia wy-

roku (podkr. SN). Na wniosku tym znajduje się odręczna adnotacja, że wy-

4

rok z uzasadnieniem uzupełniającym wysłano w dniu 30 lipca 2004 r. Za-

nim to jednak nastąpiło, zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2004 r. wyznaczo-

no skazanemu Patrykowi K. obrońcę z urzędu, któremu w dniu 8 czerwca

2004 r. doręczono odpis zarządzenia oraz odpis wyroku z 19 lutego 2004 r.

wraz z uzasadnieniem (oczywiście tym dotyczącym jedynie skazanego Pio-

tra P. – dopisek SN). W zaistniałej sytuacji obrońca skazanego Patryka K.

sporządził i wniósł kasację, którą przyjęto zarządzeniem z dnia 17 sierpnia

2004 r. i po uzyskaniu odpowiedzi Prokuratora Okręgowego w B. przed-

stawiono Sądowi Najwyższemu. Należy też odnotować ponownie, że już po

wpłynięciu kasacji, acz przed jej przyjęciem, sporządzono i doręczono ska-

zanemu Patrykowi K., jego obrońcy oraz obrońcy skazanego Jacka K. tzw.

uzasadnienie uzupełniające, przy czym zarządzeniem z dnia 7 września

2004 r., po stwierdzeniu, że w dniu 3 września 2004 r. upłynął termin do

wniesienia kasacji w sprawie Jacka K., zakreślono sprawę w wykazie WKK

jako zakończoną.

Analiza przytoczonego przebiegu postępowania w Sądzie Okręgo-

wym w B. po wydaniu wyroku z 19 lutego 2004 r. wskazuje na szereg nie-

prawidłowości o charakterze przede wszystkim administracyjnym, które

jednak, gdyby je traktować jako błahe (wszak doszło w końcu do sporzą-

dzenia uzasadnienia wyroku w części dotyczącej Patryka K.) i nieistotne,

prowadziłyby do konsekwencji procesowych niekorzystnych dla skazanego,

pozbawiając go prawa do kasacji. Przecież w dacie doręczenia obrońcy

skazanego zaskarżonego wyroku wraz z niekompletnym uzasadnieniem

rozpoczął bieg termin do wniesienia kasacji. I w tym terminie, w oparciu o

taki tylko dokument w postaci niekompletnego uzasadnienia mógł on bu-

dować zarzuty i stawiać wnioski. Jako, że z doręczonego obrońcy uzasad-

nienia nie można było powziąć informacji dlaczego Sąd Okręgowy w B.

uznał zarzuty i wnioski apelacji Patryka K. i jego obrońcy za oczywiście

bezzasadne, przeto słusznie postawił on zarzut rażącego naruszenia prze-

5

pisu art. 457 § 3 k.p.k. Niczego w tym względzie nie zmienia fakt sporzą-

dzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej m. in. Pa-

tryka K., tym bardziej że nie zostało ono nawet doręczone w terminie okre-

ślonym w art. 524 § 1 k.p.k., co hipotetycznie mogłoby dać asumpt do roz-

ważań nad problemem przywracania (wydłużania) terminu do wniesienia

kasacji. Jako, że w rozpoznawanej sprawie nie otworzyła się nawet hipote-

tyczna możliwość tego rodzaju rozważań, przeto należy powrócić do oceny

kasacji w stanie sprawy w jakim rozpoczął się bieg terminu do jej wniesie-

nia. Tu zaś oczywiste jest, że doręczenie stronie tylko fragmentu uzasad-

nienia wyroku sądu odwoławczego rozpoczynające bieg terminu do wnie-

sienia kasacji, w sytuacji gdy przyczyny niesporządzenia uzasadnienia w

całości leżą po stronie sądu, nie może wywoływać skutków dla strony nie-

korzystnych, a brak w doręczonym stronie fragmencie uzasadnienia usto-

sunkowania się do zarzutów zawartych w środku odwoławczym jest rażą-

cym naruszeniem przepisu art. 457 § 3 k.p.k., nawet jeśli w terminie póź-

niejszym brakujący fragment uzasadnienia zostanie sporządzony i stronie

tej doręczony. Uchybienie to uniemożliwia zapoznanie się przez stronę z

rozumowaniem, jakie przywiodło sąd odwoławczy do określonej treści roz-

strzygnięcia, i nie pozwala – co wyraźnie podkreśla autor kasacji – na po-

stawienie jakichkolwiek innych zarzutów. Nie można też skutków takiego

uchybienia zrzucać na karb nieporozumienia, co sugeruje autor odpowiedzi

na kasację, bowiem wówczas negatywne konsekwencje procesowe wyni-

kające z owego nieporozumienia – jak zresztą wynika to z treści odpowie-

dzi – zostałyby przeniesione na skazanego.

W zaistniałej sytuacji, nie znajdując innych możliwości rozwikłania

występującego w niniejszej sprawie problemu, Sąd Najwyższy uznał, że w

stosunku do Patryka K. postępowanie odwoławcze powinno być powtórzo-

ne w sposób wolny od wad i dlatego zaskarżony wyrok uchylił.

6

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w B. powinien rozwa-

żyć wszystkie wnioski i zarzuty apelacji oskarżonego oraz apelacji jego

obrońcy, zaś wyniki rozważań zawrzeć w uzasadnieniu uwzględniającym

zasady wynikające z przepisu art. 457 § 3 w zw. z art. 433 k.p.k.

Z przytoczonych powodów należało orzec jak na wstępie.