II KK 410/04

WYROK Z DNIA 10 SIERPNIA 2005 R.

II KK 410/04

Ocena dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub zeznań świadka jest

wypadkową zarówno oceny treści wypowiedzi danej osoby, jak i oceny do-

tyczącej samej osoby, to zaś może być dokonane pod warunkiem poznania

przez każdego sędziego całej treści oświadczeń dowodowych określonej

osoby. Przy analizie okoliczności wpływających na ocenę oświadczeń do-

wodowych zwrócić należy uwagę na dwa aspekty oceny takich oświad-

czeń: ocenę wypowiedzi i ocenę podmiotu wypowiedzi, a inaczej mówiąc,

potrzebę uwzględnienia przy ocenie środka dowodowego także oceny źró-

dła dowodowego. Odrywanie od siebie tych dwóch aspektów oceny dowo-

dów może prowadzić do błędnych ustaleń faktycznych. Tylko w takiej koin-

cydencji może być realizowana zasada swobodnej oceny dowodów.

Przewodniczący: sędzia SN E. Gaberle.

Sędziowie SN: A. Deptuła (sprawozdawca), J. Dołhy.

Prokurator Prokuratury Krajowej: K. Parchimowicz.

Sąd Najwyższy w sprawie Eligiusza C., skazanego z art. 43 ust. 3 w

zw. z art. 46 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i innych, po roz-

poznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2005 r., kasacji,

wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w B.

z dnia 22 stycznia 2004 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego

w B. z dnia 14 października 2002 r.,

I. u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu

Rejonowego w B. w części dotyczącej skazania Eligiusza C. za czyny

2

określone w art. 43 ust. 3 w zw. z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 24

kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i z art. 263 § 2 k.k. oraz

kary łącznej, i w tym zakresie p r z e k a z a ł sprawę Sądowi Rejono-

wemu w B. do ponownego rozpoznania,

II. w pozostałej części kasację obrońcy o d d a l i ł jako oczywiście bezza-

sadną (...).

Z u z a s a d n i e n i a :

Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia 14 października 2002 r. uznał

Eligiusza C. za winnego tego, że:

1) w okresie od 1993 r. do 1997 r. w B. działając w krótkich odstę-

pach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osią-

gnięcia korzyści materialnej, wprowadził do obrotu i proponował do

sprzedaży znaczną ilość substancji psychotropowej, przy czym:

 w okresie 1993 – 1994 proponował do sprzedaży świadkowi,

którego dane personalne utajniono 0,5 kg amfetaminy za cenę

3000 USD za 1 kg,

 w 1997 r. proponował do sprzedaży Pawłowi K. 1 kg amfeta-

miny w cenie 3000 USD,

 w okresie od stycznia 1997 do maja 1997 sprzedał Pawłowi K.

co najmniej 80 gramów amfetaminy w cenie 30 – 35 zł za

gram, łącznej wartości nie mniejszej niż 2400 zł,

i za to na podstawie art. 43 ust. 1 w zw. z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 24

kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii skazał go na 2 lata i 6 mie-

sięcy pozbawienia wolności oraz 50 stawek dziennych grzywny;

2) w okresie od 1993 r. do 1997 r. w B., wspólnie i w porozumieniu z

innymi nieustalonymi osobami, bez wymaganego zezwolenia po-

3

siadał broń palną i amunicję, w tym co najmniej 8 pistoletów Wal-

ther o kalibrze 6,35 mm, a także co najmniej 20 szt. czeskiej amu-

nicji, które bezprawnie pozbywał,

i za to na podstawie art. 263 § 2 k.k. skazał go na rok i 6 miesięcy pozba-

wienia wolności. (...)

Jako karę łączną Sąd Rejonowy orzekł karę 4 lat i 6 miesięcy pozba-

wienia wolności.

Wyrok ten zaskarżył obrońca skazanego (...).

Sąd Okręgowy w B. uznał apelację za niezasadną i wyrokiem z dnia

22 stycznia 2004 r. zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Kasację wniósł obrońca skazanego stwierdzając w jej wstępie, że za-

skarża wyrok Sądu Okręgowego w całości – zarzucając mu rażące naru-

szenie prawa procesowego,

a)naruszenie art. 6 k.p.k. i art. 6 ust. 3 lit. d Konwencji o Ochro-

nie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności – naruszenia

prawa do obrony i prawa do rzetelnego procesu przez unie-

możliwienie obrońcy i oskarżonemu zapoznania się z pełnymi

protokołami zeznań świadków incognito;

b)naruszeniu art. 184 § 1 k.p.k. – utajnienie, wbrew uregulowa-

niu zawartemu w tymże artykule nie tylko danych osobowych

świadków incognito, lecz także całych fragmentów ich zeznań,

w ten sposób, że po utajnieniu niektóre zdania z ich zeznań

nie tworzą logicznej spójnej całości – przy czym wyrażenie

błędnego poglądu, że wykroczenie poza ramy dopuszczalnej

anonimizacji nie miało wpływu na treść wyroku Sądu pierwszej

instancji, bowiem sąd ten oparł się wyłącznie na tych fragmen-

tach zeznań, które zostały ujawnione na rozprawie;

c) art. 410 k.p.k. w zw. z art. 184 § 1 k.p.k. inkorporowanie do

własnego orzeczenia błędów proceduralnych dokonanych

4

przez Sąd pierwszej instancji, który wyrokował na podstawie

materiału dowodowego nie ujawnionego w toku rozprawy

głównej i nie znanego wszystkim członkom składu sędziow-

skiego – wyrażenie przez Sąd drugiej instancji nieuprawnione-

go założenia, że przewodniczący składu sędziowskiego w

czasie narady poinformował pozostałych członków składu o

treści utajnionych fragmentów zeznań świadków anonimo-

wych; (...)

W oparciu o tak sformułowane zarzuty obrońca domagał się „uchyle-

nia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy właściwemu

sądowi do ponownego rozpoznania.

W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Okręgowy w B. wniósł

o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Podobny wniosek złożył na

rozprawie kasacyjnej Prokurator Prokuratury Krajowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna, ale jedynie w części dotyczącej skazania Eli-

giusza C. za czyny polegające na wprowadzeniu do obrotu i proponowaniu

do sprzedaży substancji psychotropowej oraz na posiadaniu broni i amuni-

cji (dwa pierwsze zarzuty przypisane oskarżonemu). W pozostałym zakre-

sie skarga obrońcy jest bezzasadna i to w stopniu oczywistym (art. 535 § 2

k.p.k.).

Z powodów wręcz zasadniczych nie do odparcia jest podniesiony w

kasacji zarzut obrazy przepisów postępowania przez inkorporowanie do

własnego orzeczenia błędów proceduralnych Sądu pierwszej instancji, któ-

ry wyrokował na podstawie materiału dowodowego nie ujawnionego w toku

rozprawy głównej i nie znanego wszystkim członkom składu sędziowskie-

go, tj. zarzut wymieniony w pkt. c skargi kasacyjnej.

Żadną miarą nie może być akceptowana sytuacja w której treść ze-

znań złożonych przez świadków anonimowych nie jest znana całemu skła-

5

dowi sądu. A taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie w postępowaniu

przed Sądem Rejonowym w B. czego dowodzi pismo Przewodniczącego

Wydziału Karnego tegoż Sądu Rejonowego oraz oświadczenie sędziego

przewodniczącego przesłane Sądowi Najwyższemu. W stwierdzeniu Sądu

Okręgowego w B., że „można zasadnie założyć, iż sędzia przewodniczący

poinformował pozostałych członków składu w czasie narady o treści ujaw-

nionych fragmentów zeznań świadków anonimowych” można dostrzec je-

dynie nieuprawnioną inwencję tego Sądu a nie rzeczowy argument na

rzecz sanacji zaistniałej sytuacji procesowej, która z zasadniczych wręcz

powodów winna być oceniona jako rażące naruszenie zasad i reguł postę-

powania karnego z oczywistymi konsekwencjami w sferze kontroli odwo-

ławczej zaskarżonego orzeczenia.

Ocena dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub zeznań świadka jest

wypadkową zarówno oceny treści wypowiedzi danej osoby, jak i oceny do-

tyczącej samej osoby, to zaś może być dokonane pod warunkiem poznania

przez każdego sędziego całej treści oświadczeń dowodowych określonej

osoby. Przy analizie okoliczności wpływających na ocenę oświadczeń do-

wodowych zwrócić należy uwagę na dwa aspekty oceny takich oświad-

czeń: ocenę wypowiedzi i ocenę podmiotu wypowiedzi, a inaczej mówiąc

potrzebę uwzględnienia przy ocenie środka dowodowego, także oceny

źródła dowodowego. Odrywanie od siebie tych dwóch aspektów oceny do-

wodów może prowadzić do błędnych ustaleń faktycznych. Tylko w takiej

koincydencji może być realizowana zasada swobodnej oceny dowodów.

Nie inaczej kwestię tę opisano w piśmiennictwie procesowym, by

wymienić tu opracowania M. Cieślaka, Z. Dody: Przegląd orzecznictwa ...,

Pal. 1976, nr 12, s. 55; J. Nelken: glosa do wyroku Sądu Najwyższego z

dnia 24 listopada1975 r., II KR 254/75 (OSNKW 1976, z. 2, poz. 28), NP

1976, nr 7 – 8, s. 1211 i nast.

Skoro zatem sędziowie – ławnicy orzekający w tej sprawie w Sądzie

6

Rejonowym nie znali całej treści zeznań świadków utajnionych, to konklu-

zja jest tu oczywista. W sytuacji, gdy zeznania takiego świadka były jedy-

nym dowodem, na podstawie którego Sąd Rejonowy czynił ustalenia co do

pierwszego członu pierwszego zarzutu przypisanego oskarżonemu i gdy

zeznania takiego świadka były wyłącznym dowodem, w oparciu o który

tenże Sąd ustalił ilość posiadanych przez Eligiusza C. egzemplarzy broni

palnej to konkluzja ta wyraża się w konieczności uchylenia obu wyroków i

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierw-

szoinstancyjnym, ale uchylenia tych orzeczeń jedynie w tym zakresie, w

jakim owe niepoznane przez pełny skład sądu orzekającego źródło dowo-

dowe (świadek utajniony) stanowiło rzeczywistą podstawę ustaleń. Sąd Re-

jonowy w uzasadnieniu swego wyroku wymienia wprawdzie świadków utaj-

nionych przy ustaleniach dotyczących innych (nie wszystkich) zarzutów

przypisanych oskarżonemu, są to jednak raczej wzmianki a nie dowody,

które w istotny sposób kształtowały treść ustaleń faktycznych, te bowiem

miały swoje źródła w innych niż świadkowie utajnieni, dowodach, w tym

nierzadko w wyjaśnieniach oskarżonego.

Nie ma więc powodów do oceniania zaistniałej sytuacji w kategoriach

rażącej obrazy przepisów, mogącej mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.