SNO 48/05

WYROK Z DNIA 13 PAŹDZIERNIKA 2005 R.

SNO 48/05

Przewodniczący: sędzia SN Jadwiga Żywolewska-Ławniczak.

Sędziowie SN: Iwona Koper, Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na rozprawie z udziałem Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym oraz protokolanta po

rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego

w związku z odwołaniem obwinionej od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 27 czerwca 2005 r. sygn. akt (...)

u t r z y m a ł w m o c y zaskarżony w y r o k ; kosztami postępowania

odwoławczego obciążył Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 27 czerwca 2005 r.,

sygn. akt (...), uznał obwinionego sędziego Sądu Rejonowego winną popełnienia

przewinień służbowych polegających na niepodejmowaniu czynności, bądź

podejmowaniu czynności z opóźnieniem, bądź z rażącą obrazą przepisów

postępowania oraz braku orzeczeń i zarządzeń w chwili kontroli akt spraw,

przeprowadzonej na przełomie listopada i grudnia 2003 r. W oznaczonych

poniżej sygnaturami sprawach stwierdzono:

1) II K 2944/02, bezczynność w okresie od dnia 21 listopada 2002 r. do dnia 1

lipca 2003 r., brak wyroku nakazowego, mimo, iż z protokołu posiedzenia z

dnia 12 sierpnia 2003 r., wynika, iż takie orzeczenie wydano, brak

odnotowania w terminarzu posiedzeń, brak zarządzeń,

2) II K 86/03, bezczynność w okresie od dnia 2 stycznia 2003 r. do dnia 1 lipca

2003 r., brak wyroku nakazowego, mimo, iż z protokołu posiedzenia z dnia

14 sierpnia 2003 r. wynika, iż takie orzeczenie wydano, brak odnotowania w

terminarzu posiedzeń, kwalifikacja uniemożliwiająca wydanie wyroku

nakazowego,

3) II K 332/03, bezczynność w okresie od dnia 29 stycznia 2003 r. do dnia 1

lipca 2003 r., brak wyroku nakazowego, mimo, iż z protokołu posiedzenia z

dnia 14 sierpnia 2003 r. wynika, że takie orzeczenie wydano,

4) II K 448/03, bezczynność w okresie od dnia 3 marca 2003 r. do dnia 1 lipca

2003 r., brak wyroku nakazowego, mimo, iż z protokołu posiedzenia z dnia

14 sierpnia 2003 r. wynika, że takie orzeczenie wydano,

5) II K 2593/02, bezczynność w okresie od dnia 14 października 2002 r. do dnia

2 lipca 2003 r., wyrok nakazowy wydany na posiedzeniu w dniu 7 sierpnia

2

2003 r. nie został podpisany, nie zawierał wskazania czynów przypisanych,

brak zarządzeń,

6) II K 631/03, bezczynność w okresie od dnia 3 marca 2003 r. do dnia 2 lipca

2003 r., przekazanie z opóźnieniem protokołu z posiedzenia z dnia 30

września 2003 r., zarządzenie wykonano w dniu 11 grudnia 2003 r.,

7) II K 2897/02, bezczynność w okresie od dnia 18 listopada 2002 r. do dnia 1

lipca 2003 r., protokół z rozprawy głównej z dnia 15 września 2003 r.

przekazany został do sekretariatu w dniu 27 listopada 2003 r. celem

wykonania zarządzeń,

8) II K 2772/02, bezczynność w okresie od dnia 4 listopada 2002 r. do dnia 1

lipca 2003 r.,

9) II K 588/02, brak zarządzeń prawidłowo organizujących rozprawy, protokół

z posiedzenia z dnia 3 listopada 2003 r., akta z protokołem z dnia 3 marca

2003 r. zwrócono do sekretariatu w dniu 27 listopada 2003 r., co

uniemożliwiło wykonanie zarządzeń na termin 1 grudnia 2003 r.,

10) II K 1971/02, brak zarządzeń umożliwiających przeprowadzenie

rozprawy w dniu 1 września 2003 r., przekazanie do sekretariatu w dniu 27

listopada 2003 r. protokołu z rozprawy głównej z dnia 3 listopada 2003 r.

uniemożliwiło wykonanie zarządzeń na wyznaczony termin 1 grudnia 2003

r.,

11) II K 1114/02, przekazanie do sekretariatu w dniu 27 listopada 2003 r.

protokołu z rozprawy głównej z dnia 3 listopada 2003 r. uniemożliwiło

wykonanie zarządzeń na wyznaczony termin 1 grudnia 2003 r., w dniu 11

grudnia 2003 r. stwierdzono brak protokołu rozprawy z dnia 1 grudnia 2003

r.,

12) II K 587/03, sprawa wyłączona ze spawy II K 1114/02 – bezczynność w

okresie od 29 listopada 2002 r. do 22 stycznia 2004 r.,

13) II K 720/03, sprawa zarejestrowana 24 kwietnia 2003 r., w dniu 3 lipca

2003 r. wyznaczono termin posiedzenia na 21 sierpnia 2003 r., zarządzenia z

tego posiedzenia nie zostały wykonane, podobnie z posiedzenia z dnia 3

października 2003 r., akta zostały zwrócone do sekretariatu w dniu 7

października 2004 r. na skutek interwencji Prezesa Sądu Rejonowego,

14) II KO 327/02, postanowienie z dnia 12 listopada 2002 r., sędzia zwróciła

akta do sekretariatu w grudniu 2003 r.,

15) II K 1470/00, bezczynność od dnia 28 lutego 2002 r. do dnia 28 stycznia

2004 r., sprawa wyłączona ze sprawy II K 839/00 w dniu 3 lipca 2000 r.,

16) II K 1940/00, w dniu 19 grudnia 2001 r. dopuszczono dowód z opinii

biegłego księgowego – nie podjęto żadnych czynności w celu uzyskania

opinii, nie zakreślono terminu sporządzenia opinii – bezczynność w okresie

od dnia 28 lutego 2002 r. do 13 maja 2003 r.,

17) XI W 194/04, zarzucono wykroczenie popełnione dnia 10 lutego 2003 r. i

dnia 10 marca 2003 r. sędzia wydała wyrok nakazowy w dniu 8 czerwca

3

2004 r. bez uprzedniego wszczęcia postępowania, a zatem po ustaniu

karalności wykroczenia, wyrok nie zawiera podstawy prawnej skazania,

18) XI W 192/04, wyrok wydano w dniu 8 czerwca 2004 r., przy czym

postępowanie w sprawie przedawniło się w lutym, marcu i kwietniu 2004 r.

wobec braku wszczęcia postępowania, wyrok nie zawiera postawy prawnej

skazania,

19) w sprawach: XI W 492/04, XI W 496/04, XI W 399/04, XI W 398/04, XI

W 396/04, XI W 394/04, XI W 392/04, XI W 390/04 postępowania zostały

wszczęte w dniu 21 czerwca 2004 r. przez Przewodniczącą Wydziału XI

Grodzkiego, w sprawach tych sędzia Sądu Rejonowego wydała wyroki z datą

18 czerwca 2004 r.

Za popełnienie zarzucanych przewinień służbowych z art. 107 § 1 ustawy z

dnia 27 lipa 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.

1070 ze zm.) zwanej dalej „u.s.p.” , Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, na

mocy art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p., wymierzył obwinionej karę dyscyplinarną

nagany, a kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Sąd Dyscyplinarny uznał w uzasadnieniu wyroku, że popełnienie

zarzucanych przewinień służbowych, jak również oczywistość i rażący

charakter obrazy przepisów prawa na skutek zaniedbań obwinionej,

wynikających z braku właściwej organizacji pracy w ogóle, braku umiejętności

godzenia pracy w różnych wydziałach, czy wreszcie braku samodyscypliny w

zakresie terminowości podejmowania czynności, nie budziło wątpliwości. Za

niepotwierdzoną uznał Sąd podnoszoną przez obwinioną okoliczność

nadmiernego obciążenia pracą, przyjmując zarazem, że jej problemy osobiste i

rodzinne nie mogły usprawiedliwiać ilości i zakresu dokonanych przewinień

służbowych. Twierdzenia obwinionej o wadliwej pracy sekretariatu sąd nie

uznał za okoliczność usprawiedliwiającą, ponieważ uchybienia obwinionej

dotyczyły jej czynności we wszystkich wydziałach, w których orzekała, a nie

sposób uznać, by w każdym wydziale sekretariat pracował nienależycie.

Biorąc pod uwagę zakres popełnionych przez obwinioną przewinień

służbowych, oraz prawie trzyletni okres, w którym się ich dopuściła, Sąd

Dyscyplinarny uznał, że adekwatną karą dyscyplinarną dla tego rodzaju i

zakresu przewinień jest kara nagany, a nie kara upomnienia, o której

wymierzenie wnioskowała obwiniona.

W ocenie Sądu, za wymierzeniem kary nagany, a nie kary surowszej,

przemawiała postawa obwinionej, przejawiająca się w przyznaniu do

popełnienia zarzucanych przewinień i deklarowanej woli ich wyeliminowania w

przyszłości, a także zeznania świadków, z których wynikało, że postawa

obwinionej ulegała istotnej zmianie, bo aktualnie nie popełnia przewinień

podobnych do zarzucanych wnioskiem. Nadto Sąd uznał, że przeniesienie

służbowe obwinionej do Sądu Rejonowego w X. w istocie zawiera element kary

i stanowi niewątpliwą dolegliwość dla obwinionej.

4

Od tego wyroku odwołanie, błędnie nazwane „apelacją”, złożyła

obwiniona, zaskarżając wyrok w części orzeczenia o karze i zarzucając

nadmierną surowość kary wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku przez

orzeczenie kary upomnienia.

W uzasadnieniu odwołania obwiniona, nie negując popełnienia przewinień

skutkujących oczywistą obrazą przepisów prawa, twierdzi że trudno

zaaprobować wywód co do niezbyt dużego obciążenia jej sprawami, w

kontekście zeznań innego sędziego. Nadto zarzuca pominięcie w uzasadnieniu

wyroku omówienia fragmentu zeznań świadka, iż nieprawidłowości w

wyznaczaniu terminów posiedzeń w Wydziale Grodzkim spowodowane były

chęcią zakończenia także spraw należących do referatu tego świadka w czasie

jego pobytu w szpitalu. Odwołująca się twierdzi, że nie było fizycznej

możliwości wyznaczenia dalszych terminów rozpraw w Wydziale Grodzkim, a

okoliczność ta została przez Sąd Dyscyplinarny zupełnie pominięta jako

uzasadnienie zarzutu niewłaściwej organizacji pracy. W ocenie skarżącej, mimo

pracy w dwóch wydziałach, jakość jej pracy ulegała poprawie po zakończeniu

problemów osobistych, a przeniesienie do Sądu Rejonowego w X. nie jest

dolegliwością dla osoby mieszkającej w Trójmieście i nie ma żadnego

odniesienia do elementu kary.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Odwołanie obwinionego sędziego nie zasługiwało na uwzględnienie.

Wszystkie okoliczności, na które powołuje się skarżąca w odwołaniu, a

mianowicie nadmierne przeciążenie pracą oraz późniejsza poprawa jakości

pracy po zakończeniu problemów osobistych, zostały wzięte pod uwagę przez

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny i należycie ocenione przy wymierzaniu

kary. Stwierdzony przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny brak

potwierdzenia w materiale dowodowym nadmiernego obciążenia obwinionej

pracą nie pozostaje – wbrew stanowisku prezentowanemu w odwołaniu – w

sprzeczności z zeznaniami sędziego – przewodniczącego Wydziału

Wykonawczego. Z zeznań tego świadka (k. 23 akt) wynika bowiem tylko w

jakich Wydziałach i w jakich Sądach pracowała równolegle obwiniona oraz w

czym przejawiała się jej trudna sytuacja rodzinna. Świadek ten nie wypowiadał

się natomiast w kwestii skali czy stopnia obciążenia obwinionej pracą.

Okoliczność ta nie znalazła również potwierdzenia w zeznaniach sędziego -

świadka, która co prawda zeznała, że w czasie przebywania jej na zwolnieniu

lekarskim obwiniona przejmowała także sprawy z referatu świadka, ale zarazem

podkreśliła, że referat obwinionej był o połowę mniejszy niż sędziów liniowych,

a obwiniona nieprawidłowo organizowała sobie czas pracy. Również sam

charakter uchybień określonych np. w pkt 13 i 14 postawionych obwinionej

zarzutów, a mianowicie zwrot akt do sekretariatu po upływie kilku miesięcy od

daty posiedzenia, nie może przekonywająco uzasadniać, jako przyczyny takich

rażących uchybień, przeciążenia obwinionej pracą.

5

Wobec powyższego Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uznał, że

orzeczona wobec obwinionej kara upomnienia nie jest karą rażąco surową.

Przewidziane w art. 109 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju

sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) kary dyscyplinarne są

zróżnicowane, poczynając od kary upomnienia i kończąc na karze złożenia

sędziego z urzędu. Regulujący odpowiedzialność dyscyplinarną sędziów przepis

art. 107 § 1 powołanej ustawy określa w sposób ogólny przewinienia

dyscyplinarne wymieniając jedynie przykładowe ich postacie. Kary

dyscyplinarne wymienione w art. 109 § 1 u.s.p. dotyczą wszystkich takich

przewinień bez sprecyzowania, za które z nich wymierza się karę łagodniejszą, a

za które surowszą. Orzeczenie odpowiedniej kary pozostawione jest ocenie Sądu

Dyscyplinarnego, który powinien zachować proporcje między ciężarem

gatunkowym przewinienia a rodzajem kary. Wymiar kary powinien być

uzależniony przede wszystkim od ciężaru gatunkowego przewinienia

dyscyplinarnego. Natomiast ewentualne okoliczności obciążające i łagodzące

powinny być uwzględnione w dalszej kolejności (v. uzasadnienie wyroku SN z

dnia 16 września 2004 r., sygn. SNO 31/04). Będące przedmiotem osądu w

niniejszej sprawie czyny obwinionej kwalifikuje się do cięższych przewinień

dyscyplinarnych, zatem kara dyscyplinarna musi być odpowiednio surowa,

zważywszy, że dla wymiaru kary istotne znaczenia ma strona przedmiotowa, to

jest sam czyn i jego charakter. Fakt, że orzeczona kara oceniana jest przez

obwinioną jako dolegliwa nie uzasadnia jej obniżenia, gdyż jednym z celów

kary jest jej dolegliwość dla dopuszczającego się przewinienia.

Wymiar kary dyscyplinarnej nie może abstrahować od szczególnego

nasilenia szkodliwości społecznej czynów obwinionej, która to szkodliwość

wyraża się w kształtowaniu negatywnej oceny społeczeństwa w odniesieniu do

funkcjonowania organów wymiaru sprawiedliwości. Natomiast okoliczności

łagodzące, a mianowicie postawa prezentowana w postępowaniu przez

obwinioną oraz fakt znaczącej poprawy jakości jej pracy, mające niewątpliwie

znaczenie dla oceny stopnia surowości wymierzonej kary, zostały należycie

rozważone przez Sąd Apelacyjny i odegrały znaczącą rolę przy ferowaniu

orzeczonej kary nagany. Uwzględniając dużą liczbę spraw, których dotyczyły

zachowania przypisane obwinionej, nie sposób jest przyjąć, aby orzeczona w

stosunku do niej kara nagany nosiła cechy rażącej niewspółmierności. Zważyć

bowiem należy, że wyeksponowana przez Sąd pierwszej instancji pozytywna

postawa obwinionej prezentowana w postępowaniu dyscyplinarnym oraz

obecnie w pracy zawodowej dowodzi tylko tego, że obwiniona dostrzegła rangę

zarzutów oraz powagę sytuacji, w której się znalazła.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny utrzymał w

mocy zaskarżony wyrok działając na podstawie art. 437 i art. 456 k.p.k. w

związku z art. 128 Prawa o ustroju sądów powszechnych.