II PK 122/05

Wyrok z dnia 11 stycznia 2006 r.

II PK 122/05

Ocena pracodawcy, że strażnik miejski nie ma nienagannej opinii (art. 24

pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych, Dz.U. Nr 123, poz.

779 ze zm.) nie oznacza zawinionej utraty uprawnień koniecznych do wykony-

wania pracy na zajmowanym stanowisku (art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22

marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r.

Nr 142, poz. 1593 ze zm.), uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy bez wy-

powiedzenia.

Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk, Sędziowie SN: Beata Gudowska,

Roman Kuczyński (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 r.

sprawy z powództwa Jana P. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w B. o przywrócenie

do pracy i zapłatę, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 1 lutego 2005 r. [...]

1. o d d a l i ł kasację,

2. zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 120 zł (sto dwadzie-

ścia) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

U z a s a d n i e n i e

Pismem z dnia 12 lutego 2004 r. powód został zwolniony z obowiązku świad-

czenia pracy w Komendzie Straży Miejskiej w B. z zachowaniem prawa do dotych-

czasowego wynagrodzenia. Komendant Wojewódzki Policji w S. nie wniósł zastrze-

żeń co do odwołania Jana P. ze stanowiska Komendanta Straży Miejskiej w B. Rada

Powiatu w B., po rozpatrzeniu wniosku burmistrza Miasta B., wyraziła zgodę na roz-

wiązanie z radnym Janem P. stosunku pracy z Urzędem Miasta B. Pismem z dnia 4

czerwca 2004 r. rozwiązano z powodem stosunek pracy bez wypowiedzenia z powo-

du zawinionej utraty uprawnień koniecznych do wykonywania zadań strażnika, w tym

2

w szczególności zajmowania stanowiska komendanta Straży Miejskiej, polegających

na braku nienagannej opinii wymaganej od strażnika na skutek toczącego się prze-

ciwko niemu postępowania karnego o przestępstwa z art. 263 § 2 k.k. i art. 53 ust. 4 i

5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (jednolity tekst: Dz.U. z

2002 r. Nr 42, poz. 372 ze zm.) oraz podjęcia dodatkowych zajęć zarobkowych przez

powoda w roku 2003 bez zezwolenia burmistrza.

W wyniku powyższego powód domagał się od pozwanej Gminy Miejskiej w B.

przywrócenia do pracy na dotychczas zajmowane stanowisko komendanta Straży

Miejskiej w B. oraz zasądzenia na jego rzecz wynagrodzenia za czas pozostawania

bez pracy w wysokości 12.800 zł brutto oraz po 3.200 zł brutto od dnia 1 październi-

ka 2004 r. do chwili dopuszczenia powoda do pracy, wraz z ustawowymi odsetkami

od dnia wymagalności do dnia zapłaty.

Sąd Rejonowy w wyroku z dnia 9 listopada 2004 r. uwzględnił powództwo w

części dotyczącej żądania uznania rozwiązania umowy o pracę z powodem za nie-

zgodne z prawem. Niemniej jednak Sąd ten doszedł do wniosku, że przywrócenie

powoda do pracy byłoby niecelowe z uwagi na istniejący w zakładzie pracy poważny

konflikt między nim a jego przełożonym (burmistrzem). W związku z powyższym Sąd

Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 10.236,75 zł wraz z od-

setkami ustawowymi od dnia 5 czerwca 2004 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowa-

nia i oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach zastępstwa proce-

sowego.

Sąd Okręgowy uwzględnił apelację powoda, uznając zasadność przywrócenia

powoda do pracy na poprzednich warunkach. Sąd drugiej instancji, ustalił że stosu-

nek pracy powoda podlegał ze względu na fakt pełnienia przez niego funkcji radnego

szczególnej ochronie. Natomiast wywody Sądu pierwszej instancji dotyczące naru-

szenia przepisów w zakresie rozwiązania stosunku pracy z powodem, Sąd Okręgowy

podzielił w całości i przyjął je za własne. Mając powyższe okoliczności na uwadze

Sąd Okręgowy z mocy art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i przywrócił po-

woda do pracy na poprzednich warunkach. Ponadto z mocy art. 57 § 2 k.p. zasądził

na jego rzecz kwotę 27.465,20 zł tytułem wynagrodzenia za cały czas pozostawania

bez pracy, pod warunkiem przystąpienia do pracy.

Pozwany Urząd Miasta B. zaskarżył kasacją wyrok Sądu Okręgowego w czę-

ści dotyczącej przywrócenia powoda do pracy oraz zasądzenia kwoty 27.465,20 zł.

Wyrokowi temu w zaskarżonym zakresie pozwany zarzucił naruszenie prawa mate-

3

rialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie poprzez przyję-

cie, że w sytuacji gdy pracodawca uzyskał zgodę rady powiatu na rozwiązanie z

pracownikiem (radnym) stosunku pracy mają do niego zastosowanie przepisy doty-

czące ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy (art. 56 § 2 w związku z art. 45 §

3 k.p. i art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym,

jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) oraz naruszenie przepisów

postępowania (art. 233 i 328 § 2 k.p.c.) poprzez przyjęcie, iż w rozpoznawanej spra-

wie nie zaistniały przesłanki warunkujące możliwość zastosowania art. 4771

§ 2

k.p.c., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nieuzasadniony jest kasacyjny zarzut naruszenia art. 56 § 2 k.p. w związku z

art. 45 § 3 k.p. oraz art. 22 ust 2 ustawy z dnia 3 czerwca 1998 r. o samorządzie po-

wiatowym. Kluczową kwestią w rozpoznawanej sprawie było ustalenie, czy pozwany

zasadnie rozwiązał stosunek pracy bez wypowiedzenia w oparciu o art. 14 ustawy o

pracownikach samorządowych oraz czy powód był chroniony na podstawie przepi-

sów szczególnych o ochronie pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem

umowy o pracę. Od tego bowiem zależy ocena zgodności z prawem podjętych przez

pracodawcę działań zmierzających do rozwiązania łączącego strony stosunku mia-

nowania i związaną z tym, w sytuacji negatywnej oceny, możliwością zasądzenia

przez Sąd, w miejsce przywrócenia do pracy, odszkodowania.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że powód został zatrudniony na podsta-

wie mianowania, zgodnie z art. 2 pkt 2 i art. 4 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pra-

cownikach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.) w związku z art. 4 ust. 2

ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. Nr

31, poz. 214 ze zm.), art. 23 ust. 3 i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o

Policji (Dz.U. Nr 30, poz. 179 ze zm.) i § 16 Statutu Straży Miejskiej w B. Ponadto z

art. 31 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych, wynika jednoznacznie, że Ko-

deks pracy ma zastosowanie tylko w kwestiach nieuregulowanych w tej ustawie. Bio-

rąc powyższe pod uwagę rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia w niniej-

szej sprawie mogło nastąpić wyłącznie na podstawie art. 14 ustawy o pracownikach

samorządowych, który zawiera szczegółowy i zamknięty katalog przyczyn uzasad-

niających rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia. W przepisie tym przewi-

4

dziano, iż pracodawca jest zobowiązany rozwiązać stosunek pracy w razie zaistnie-

nia jednej z poniższych okoliczności: 1) prawomocne skazanie na karę pozbawienia

praw publicznych, 2) prawomocne skazanie na karę pozbawienia prawa wykonywa-

nia zawodu, 3) prawomocne ukaranie karą dyscyplinarną wydalenia z pracy w urzę-

dzie, 4) zawiniona utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmo-

wanym stanowisku, 5) utrata obywatelstwa polskiego. Mając powyższe na uwadze,

Sąd Najwyższy w pełni podzielił argumentację Sądu pierwszej i drugiej instancji, iż

rozwiązanie stosunku pracy z powodem nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa.

Trafnie bowiem Sądy te wskazały, że przepis art. 14 ustawy z dnia 22 marca 1990 r.

o pracownikach samorządowych zawiera enumeratywnie wymienione przyczyny,

które stanowią podstawę rozwiązania ze skutkiem natychmiastowym stosunków

pracy z pracownikami zatrudnionymi na podstawie mianowania. Słuszna też była

argumentacja, iż żadna z przyczyn wymienionych w powołanym wyżej przepisie nie

miała zastosowania w przedmiotowej sprawie. Pracodawca wiedział, iż powód wyko-

nuje dodatkowe zatrudnienie w Firmie Handlowej „C.". Powód zamieścił tę informację

w oświadczeniu majątkowym z 2003 r. Ponadto powód zatrzymany przez Policję i

podejrzany o popełnienie przestępstwa z art. 263 § 2 k.k. i art. 53 ust. 4 i 5 ustawy z

dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie nie był tymczasowo aresztowany, a

ostatecznie został przez sąd uniewinniony. Przyjmując, iż wypowiedzenie stosunku

pracy było wadliwe, nie można pominąć faktu, że w niniejszej sprawie stosunek ten z

uwagi na to, że powód piastował funkcję radnego, podlega szczególnej ochronie

(ochrona ta dotyczy także stosunku pracy z mianowania). Zatem powód jako radny

Powiatu B. podlegał wzmożonej ochronie stosunku pracy z mocy art. 22 ust. 2

ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym. Natomiast zgodnie z

art. 45 § 2 i 3 k.p., jeżeli pracownik, którego trwałość stosunku pracy jest chroniona

przepisami szczególnymi, żąda w przypadku wadliwego rozwiązania z nim stosunku

pracy przywrócenia do pracy, sąd nie może zasądzić z urzędu wbrew temu żądaniu

odszkodowania. Żądaniem takiego pracownika sąd jest związany. Prawo pracownika

do wyboru jednego z roszczeń alternatywnych przewidzianych w art. 45 § 1 k.p. nie

ma jednak charakteru absolutnego. Wedle art. 8 k.p. działanie uprawnionego pole-

gające na czynieniu ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami

współżycia społecznego „nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z

ochrony”. Przepis ten, jako ogólny dotyczy wykonywania wszelkich praw podmioto-

wych przez każdy z podmiotów stosunku pracy. Zatem i wybór roszczenia o przywró-

5

cenie do pracy przez pracownika szczególnie chronionego podlega ocenie w aspek-

cie zgodności z zasadami współżycia społecznego. Jednak w przedmiotowej sprawie

fakt podejrzenia komendanta o kłusownictwo oraz jego zatrzymanie, które wywołało

szeroki oddźwięk społeczny oraz dodatkowe zarobkowanie, o którym burmistrz wie-

dział - nie może być kwalifikowany jako naruszenie przez powoda zasad współżycia

społecznego. Także rzekomej utraty zaufania i nienagannej opinii nie można wywo-

dzić na podstawie domniemań prasowych, czy też na podstawie zatrzymania i podej-

rzenia o kłusownictwo, które okazało się ostatecznie nieprawdziwe. Ponadto, w myśl

przepisów art. 32 i 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (Dz.U.

Nr 123, poz. 779) do strażników w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, a do

pozostałych pracowników w całości, stosuje się przepisy ustawy o pracownikach sa-

morządowych. Ustawa nie reguluje podstawy zatrudnienia strażników. Zgodnie z art.

6 ust. 1 tej ustawy straż jest jednostką organizacyjną gminy. Strażą kieruje komen-

dant powoływany i odwoływany przez zarząd gminy po zasięgnięciu opinii właści-

wego terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji (art. 7 ust. 1). Przełożonym

komendanta jest - w myśl art. 7 ust. 2 - wójt, burmistrz (prezydent miasta). Z powyż-

szego wynika, że komendant straży samodzielnie wykonuje powierzone mu obo-

wiązki. Dlatego kwestia utraty do niego zaufania przez organ, który go powołał, może

być rozpatrywana na płaszczyźnie wywiązywania się komendanta z powierzonych

obowiązków. W niniejszej sprawie powodowi nie przedstawiono takiego zarzutu.

Dalsze zatrudnienie powoda nie może być zatem uznane za niecelowe i niemożliwe.

Kasacja jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała więc odda-

leniu (art. 39312

k.p.c.).

========================================