II KK 346/05

WYROK Z DNIA 3 LUTEGO 2006 R.

II KK 346/05

Karę łączną grzywny, wymierzaną w stawkach dziennych, sąd orzeka

z uwzględnieniem reguł określonych w art. 85 i art. 86 § 1 k.k., natomiast

przepis art. 86 § 2 k.k. ma zastosowanie tylko w wypadku orzekania takiej

kary w wyroku łącznym.

Przewodniczący: sędzia SN E. Sadzik.

Sędziowie SN: A. Siuchniński, J. Skwierawski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy w sprawie Łukasza B., oskarżonego z art. 226§ 1 k.k.

i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 3 lutego

2006 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść

oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 1 września 2005 r.,

u c h y l i ł wyrok w części, w jakiej orzeczono w nim o karze łącznej (pkt

III wyroku) i w tym zakresie p r z e k a z a ł sprawę do ponownego roz-

poznania Sądowi Rejonowemu w P.

U Z A S A D N I E N I E

Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 1 września 2005 r. uznał Łuka-

sza B. za winnego popełnienia dwóch przestępstw: określonego w art. 226

§ 1 k.k. oraz opisanego w dyspozycji art. 157 § 2 k.k. Za każde z nich Sąd

orzekł karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych w wysokości po 10

2

zł. Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 2 k.k. Sąd połączył orzeczone kary i

ustalił karę łączną grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych w wysokości

po 15 zł. Ponadto orzekł – na podstawie art. 47 § 1 k.k. – świadczenie pie-

niężne w kwocie 500 zł na rzecz centrum Zdrowia Dziecka.

Wyrok, niezaskarżony przez żadną ze stron procesowych, uprawo-

mocnił się w dniu 9 września 2005 r.

Kasację od tego wyroku wniósł – na podstawie art. 521 k.p.k. – Pro-

kurator Generalny na korzyść oskarżonego, zaskarżając wyrok w części

dotyczącej orzeczenia o karze. W kasacji sformułowano zarzut rażącego

naruszenia art. 86 § 2 k.k., polegającego na „wymierzeniu (...) kary łącznej

grzywny z zastosowaniem w niej wysokości stawki dziennej przekraczają-

cej wysokość stawek dziennych ustalonych przy wymiarze grzywny za pod-

legające łączeniu kary cząstkowe”, wnosząc o uchylenie wyroku w zaskar-

żonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego, mimo błędnego wskazania naru-

szonego przepisu prawa materialnego, uznana została za oczywiście za-

sadną, ponieważ w jej uzasadnieniu trafnie wskazano istotę uchybienia

Sądu.

Ustalenie w jednym wyroku różnych wysokości stawek dziennych

grzywny rażąco narusza prawo materialne. Zasadności tego stwierdzenia

nie zmienia fakt, że wymierzając kary za poszczególne pozostające w

zbiegu realnym przestępstwa Sąd ustalił taką samą wysokość stawki, a in-

ną stawkę przyjął jedynie w orzeczeniu o karze łącznej grzywny. Niezależ-

nie bowiem od sprzeczności takiego rozstrzygnięcia z art. 86 § 1 k.k., z któ-

rego wynika, że granice kary łącznej grzywny orzekanej w stawkach wy-

znacza liczba stawek, a nie ich wysokość – rozstrzygnięcie to razi również

nieracjonalnością. Wysokość stawki jest przecież w określonej sprawie

ustalona według kryterium wyrażonego w art. 33 § 3 k.k., a jest nim

3

wszechstronnie oceniona sytuacja majątkowa sprawcy. Jest więc oczywi-

ste, że nie może być ona – dla potrzeb wydania określonego wyroku – róż-

nie oceniana.

Inaczej jest w wypadku kary łącznej orzekanej w sytuacji, w której łą-

czeniu podlegają kary orzeczone w dwóch lub więcej wyrokach. Przewi-

dziane w art. 86 § 2 k.k. „określenie na nowo wysokości stawki dziennej”

dotyczy takiego właśnie – i tylko takiego – wypadku, bo wtedy tylko zaist-

nieje potrzeba określenia nowej stawki, kiedy wysokość stawek w wyro-

kach podlegających łączeniu, wydawanych w różnym czasie, ustalona była

ze względu na sytuację majątkową sprawcy w chwili orzekania. Postano-

wienia zawarte w art. 86 § 2 k.k. znajdują więc zastosowanie tylko w wy-

padku orzekania kary łącznej w wyroku łącznym, a nie w wypadku orzeka-

nia jej za pozostające w zbiegu realnym przestępstwa. Na marginesie je-

dynie zauważyć trzeba, że wyrok w zaskarżonej części byłby sprzeczny z

postanowieniami wyrażonymi w art. 86 § 2 k.k. nawet wówczas, gdyby

przyjąć błędnie – jak Sąd w niniejszej sprawie – że stanowią one podstawę

orzekania kary łącznej grzywny w odniesieniu do kar wymierzonych w jed-

nym wyroku. Zdanie drugie tego przepisu wyraża przecież regułę, zgodnie

z którą wysokość stawki dziennej nie może przekraczać najwyższej ustalo-

nej poprzednio stawki, a Sąd w zaskarżonym orzeczeniu stawkę tę właśnie

przekroczył.

W konkluzji: karę łączną grzywny, orzekanej w stawkach dziennych

za zbiegające się przestępstwa, sąd wymierza z uwzględnieniem reguł

określonych w art. 85 i art. 86 § 1 k.k.; postanowienia zawarte w art. 86 § 2

k.k. znajdują zastosowanie jedynie w wypadku orzekania takiej kary, jako

kary łącznej w wyroku łącznym.