II PK 218/05

Wyrok z dnia 6 marca 2006 r.

II PK 218/05

Zgodność z prawem rozwiązania stosunku pracy z mianowanym pracow-

nikiem samorządowym na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990

r. o pracownikach samorządowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz.

1593 ze zm.) należy oceniać z uwzględnieniem zakazu wypowiedzenia stosunku

pracy w wieku przedemerytalnym (art. 39 k.p.).

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Roman Kuczyński (spra-

wozdawca), Jerzy Kwaśniewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca

2006 r. sprawy z powództwa Ewy O. przeciwko Urzędowi Miasta w K. o przywrócenie

do pracy, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowe-

go-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 13 kwietnia 2005 r.

[...]

1. o d d a l i ł skargę kasacyjną,

2. zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 900 zł (dziewięćset)

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

U a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy w Koszalinie, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego,

wyrokiem z dnia 7 grudnia 2004 r., przywrócił powódkę Ewę O. do pracy w pozwa-

nym Urzędzie Miejskim w K. na poprzednich warunkach. W uzasadnieniu swojego

stanowiska Sąd wskazał, że pozwany wypowiadając stosunek pracy naruszył przepis

art. 39 k.p. Przedstawiając argumenty, które zadecydowały o uwzględnieniu roszcze-

nia powódki, Sąd pierwszej instancji, między innymi, poddał szczegółowej analizie

przepisy art. 10 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach sa-

morządowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 ze zm.). Zdaniem

Sądu Rejonowego nie można traktować przepisu art. 10 powołanej ustawy jako peł-

2

nej regulacji w zakresie rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem samorządowym

mianowanym. Sąd wskazał również, że powołany w ust. 5 tego artykułu przepis art.

38 k.p. nie stanowi błędu w technice legislacji. Tym postanowieniem inkorporowany

został bowiem do ustawy tryb konsultacji związkowej jedynie do określonych w ust. 5

przypadków wręczenia wypowiedzenia pracownikowi samorządowemu mianowane-

mu. Pominięcie przepisu o stosowaniu art. 38 k.p. spowodowałoby, że z mocy prze-

pisu art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r., tryb konsultacji związkowej stoso-

wany byłby do wszystkich przypadków wypowiedzenia stosunków pracy określonych

w art. 10 ustawy, a tego wyraźnie ustawodawca nie chciał przyjąć.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się pozwany, który we wniesionej

apelacji zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykład-

nię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 5 i art. 39 k.p. oraz art. 31 ust. 1

ustawy z dnia 22 marca 1990 r o pracownikach samorządowych, przez przyjęcie, że

powódce jako pracownikowi samorządowemu mianowanemu nie można było wypo-

wiedzieć stosunku pracy, gdyż w dacie doręczenia wypowiedzenia podlegała ochro-

nie przewidzianej w art. 39 k.p., a także art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach

samorządowych, przez przyjęcie, że przyczyna wskazana w złożonym powódce wy-

powiedzeniu stosunku pracy (reorganizacja urzędu) była nieprawdziwa i nieaktualna.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 13

kwietnia 2005 r. apelację oddalił. Sąd uznał, iż niezasadny okazał się zarzut apelują-

cego dotyczący naruszenia przepisu art. 5 i art. 39 k.p. oraz art. 31 ust. 1 ustawy z

dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych. Sąd uznał, że w ustawie z

dnia 22 marca 1990 r. ustawodawca w sposób szczególny uregulował sytuację

prawną pracowników samorządowych, wprowadzając między innymi instrumenty

służące stabilizacji ich stosunku pracy. Jednym z tych instrumentów jest ograniczenie

swobody wypowiedzenia stosunku pracy i wprowadzenie w art. 10 ust. 1 ustawy za-

mkniętego katalogu przyczyn, których zaistnienie dopiero daje pracodawcy upraw-

nienie do rozwiązania stosunku pracy w drodze wypowiedzenia. Sąd Okręgowy, po-

dobnie jak Sąd Rejonowy, stanął na stanowisku, że powołany przepis określa jedynie

zakres ochrony przedmiotowej, a nie podmiotowej. Podstawą do przyjęcia takiego

stanowiska jest przepis art. 31 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym „w kwe-

stiach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ko-

deksu pracy". W ocenie Sądu redakcja cytowanego przepisu jednoznacznie wska-

zuje, że ma on zastosowanie do wszystkich pracowników samorządowych, bez

3

względu na sposób nawiązania ich stosunku pracy. Tym samym nie można podzielić

poglądu skarżącego, że przepis art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. ma

zastosowanie jedynie do pewnej grupy pracowników samorządowych, a mianowicie

do pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, wyboru i powołania.

Pozwany w skardze kasacyjnej powyższemu orzeczeniu zarzucił naruszenia

przepisów prawa materialnego: art. 5 k.p. i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca

1990 r. o pracownikach samorządowych, przez ich błędną wykładnie i niewłaściwe

zastosowanie oraz art. 39 k.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie,

że powódce jako pracownikowi samorządowemu mianowanemu nie można było wy-

powiedzieć stosunku pracy, ponieważ w dacie doręczenia wypowiedzenia podlegała

ochronie przewidzianej w art. 39 k.p. Ponadto pozwany wskazał na naruszenie art.

10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych, przez jego błędną wykład-

nię, tj. przyjęcie, że wypowiedzenie powódce stosunku pracy nie nastąpiło w wyniku

reorganizacji urzędu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Po pierwsze, skarga ta nie

zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z przepisem art. 39813

k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, biorąc jednak z urzędu

pod rozwagę nieważność postępowania. Stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie

nie występują przesłanki, o których mowa w art. 379 k.p.c., Sąd Najwyższy zauważa,

że kasacja nie zawiera zarzutu naruszenia przez Sąd drugiej instancji przepisów po-

stępowania. Nie zawierała takiego zarzutu także apelacja pozwanego, a Sąd Okrę-

gowy nie zakwestionował ustaleń Sądu pierwszej instancji polegających na przyjęciu,

że przy reorganizacji urzędu nie doszło jednocześnie do rzeczywistego zmniejszenia

zatrudnienia.

W wyroku z dnia 7 stycznia 1997 r., I PKN 55/96 (OSNAPiUS 1997 nr 16, poz.

290), Sąd Najwyższy wypowiedział pogląd, iż skoro podstawę kasacji może stanowić

tylko zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego, to oznacza to, że wy-

kluczony jest zarzut oparty na odmiennej ocenie faktów przez skarżącego, jeżeli przy

dokonywaniu jej przez sąd nie doszło do uchybień natury procesowej i zarzut tego

typu nie jest stawiany. Z kolei w wyroku z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 58/97

(OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 436), Sąd Najwyższy orzekł, iż jest związany ustale-

4

niami faktycznymi zaskarżonego wyroku, jeżeli brak jest zarzutu uchybienia konkret-

nemu przepisowi proceduralnemu. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy w

niniejszej sprawie jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego orzeczenia. W tym stanie rzeczy nie może odnieść skutku wskazany w

skardze zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządo-

wych, przez jego błędną wykładnię, to jest przyjęcie przez Sąd drugiej instancji, że

wypowiedzenie powódce stosunku pracy nie nastąpiło w wyniku reorganizacji

urzędu. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego reorgani-

zacja urzędu gminy polegająca na zmianie nazw i zakresu kompetencyjnego po-

szczególnych jednostek organizacyjnych, nie uzasadnia rozwiązania stosunku pracy

z mianowanym pracownikiem samorządowym w trybie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z

dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, jeżeli jednocześnie nie

następuje rzeczywiste zmniejszenie zatrudnienia, z którym nie należy utożsamiać

samego tylko zredukowania stanowisk kierowniczych (wyrok SN z dnia 10 listopada

1998 r., I PKN 435/98, Prokurator i Prawo 1999 nr 9, s. 42). Zgodzić się należy z Są-

dami orzekającymi w tej sprawie, że przesłankę rozwiązania stosunku pracy za wy-

powiedzeniem z mianowanym pracownikiem samorządowym polegającą na zmniej-

szeniu stanu zatrudnienia (art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pra-

cownikach samorządowych) należy odnosić do całego reorganizowanego urzędu, a

nie do jego poszczególnych jednostek organizacyjnych (zob. wyrok SN z dnia 20

sierpnia 2001 r., I PKN 581/00, OSNP 2003 nr 14, poz. 333). Po drugie, nie doszło

do naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 5 k.p. i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia

22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, przez ich błędną wykładnię i

niewłaściwe zastosowanie oraz art. 39 k.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie

oraz przyjęcie, że powódce jako pracownikowi samorządowemu mianowanemu nie

można było wypowiedzieć stosunku pracy, ponieważ w dacie doręczenia wypowie-

dzenia podlegała ochronie przewidzianej w art. 39 k.p. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2

ustawy o pracownikach samorządowych w razie reorganizacji urzędu gminy może

nastąpić rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem samorządowym mianowanym

w drodze wypowiedzenia z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia.

Stosownie do przepisu art. 31 ust. 2 tej ustawy, spory ze stosunku pracy pracowni-

ków samorządowych rozpoznają sądy pracy. Regulacja ta, zawarta w szczególnym

akcie prawnym, jakim jest ustawa o pracownikach samorządowych, stanowiąca

pragmatykę służbową dla pracowników urzędów gminnych odnosi się do wszystkich

5

osób zatrudnionych w tych urzędach (określonych w art. 2 ustawy) bez względu na

podstawę nawiązania stosunku pracy, w tym także pracowników samorządowych

mianowanych, zajmujących stanowiska kierownicze. Kompetencja sądu pracy do

rozpatrywania sporów ze stosunku pracy pracowników samorządowych mianowa-

nych jest więc wyraźnie unormowana w pragmatyce służbowej, dotyczącej tej grupy

pracowników. Przepis art. 31 ust. 1 ustawy stanowi, że w kwestiach nie unormowa-

nych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy. Wynika to także

z art. 5 k.p., który stanowi, że przepisy Kodeksu stosuje się w zakresie nie uregulo-

wanym przepisami szczególnymi.

Mając powyższe na uwadze, przyjęcie koncepcji, że powódka poza wzmoc-

nioną ochroną z art. 10 ust. 1 powołanej ustawy pracowników samorządowych nie

podlega innym przepisom z zakresu szczególnej ochrony stosunku pracy, nie może

się ostać. Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Sądów w tej sprawie, że nie można

utożsamiać regulacji z art. 10 ust. 1, przewidującej wzmocnioną ochronę stosunku

pracy pracownika samorządowego mianowanego, z problemem szczególnej ochrony

pracownika. Są to dwa niezależne od siebie zagadnienia. Skoro ustawa o pracowni-

kach samorządowych odsyła do Kodeksu pracy, to instytucje prawa pracy obejmują

również pracowników samorządowych mianowanych, jeżeli ta pierwsza ustawa tej

materii nie reguluje w sposób odmienny, bądź wyłącza stosowanie enumeratywnie

wymienionych przepisów prawa pracy. Zasadność rozwiązania stosunku pracy z pra-

cownikiem samorządowym musi być oceniana z uwzględnieniem kodeksowych za-

kazów wypowiedzenia stosunku pracy pracownikowi przebywającemu na urlopie wy-

poczynkowym (art. 41 k.p.), w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w

pracy (art. 41 k p ), będącego w wieku przedemerytalnym (art. 39 k.p.), będącego w

ciąży i w trakcie urlopu macierzyńskiego (art. 177 k.p.).

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================