III PO 41/04

Wyrok z dnia 8 marca 2006 r.

III PO 41/04

Nie było przeszkód prawnych do przeniesienia sędziego Naczelnego

Sądu Administracyjnego na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu admini-

stracyjnego (art. 94 § 1 i art. 95 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.

1271 ze zm.), bez wcześniejszego uchylenia decyzji o delegowaniu do tego

sądu.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Herbert Szurgacz

(sprawozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2006 r. sprawy

z odwołania sędziego Stanisława Ś. od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu

Administracyjnego w przedmiocie przeniesienia na stanowisko sędziego wojewódz-

kiego sądu administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R.

o d d a l i ł odwołanie.

U z a s a d n i e n i e

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzją z dnia 1 marca 2004 r.,

wydaną na podstawie art. 94 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wpro-

wadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.),

przeniósł sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Stanisława Ś. na stanowi-

sko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do Wojewódzkiego Sądu Ad-

ministracyjnego w R.

W odwołaniu od tej decyzji sędzia Stanisław Ś. zarzucił naruszenie art. 94 § 1

i art. 95 wyżej wymienionej ustawy przez rozstrzygnięcie o przeniesieniu bez wyma-

ganej opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz niezachowanie trybu

2

delegowania. Jego zdaniem skarżona decyzja narusza także art. 107 § 3 k.p.a., gdyż

nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego odpowiadającego indywidualnej

sprawie, o której rozstrzyga, a jedynie informację o dokonanej reformie ustroju są-

downictwa administracyjnego. Poza tym wskazał na naruszenie art. 2, art. 32 oraz

art. 180 ust. 2 i 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wyrażające się w rozstrzygnię-

ciu o przeniesieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego w niedopuszczalnym

trybie. Tymczasem powoływana regulacja przewiduje możliwość przeniesienia sę-

dziego do innego sądu lub w stan spoczynku z pozostawieniem mu pełnego uposa-

żenia w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany okręgów sądowych. Dokonanie wy-

boru musi zatem uwzględniać konieczność indywidualnego rozpatrzenia sprawy w

przypadku każdego z sędziów.

W tym kontekście domagał się uchylenia skarżonej decyzji i przekazania

sprawy do ponownego rozpatrzenia lub uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia

postępowania w pierwszej instancji lub uchylenia zaskarżonej decyzji i delegowania

jako sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w Wojewódzkim

Sądzie Administracyjnym w R.

W odpowiedzi na odwołanie, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego

wniósł o jego oddalenie, podkreślając, że zmiany ustroju sądów administracyjnych

wymusiły przeniesienia niektórych sędziów NSA na stanowiska sędziów wojewódz-

kich sądów administracyjnych, z pozostawieniem im tytułu i wynagrodzenia sędziego

Naczelnego Sądu Administracyjnego, co odpowiada art. 180 ust. 5 Konstytucji. Takie

decyzje o przeniesieniu nie naruszały żadnych zasad konstytucyjnych, ale były ko-

nieczne i zmierzały do realizacji reformy sądownictwa administracyjnego, a przy tym

zostały podjęte po wypracowaniu zasadniczych kryteriów przenoszenia sędziów

przez Kolegium NSA. Zostały one zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne tego

Sądu w sposób, który umożliwiał każdemu sędziemu zgłoszenie wniosków odręb-

nych lub propozycji odmiennych oraz odniesienia się do każdego indywidualnego

przypadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie zostało oparte przede wszystkim na zarzutach niezgodności art. 94

§ 1 ustawy reformującej sądownictwo administracyjne z art. 2, 32, 178 i 180 Konsty-

tucji Rzeczypospolitej Polskiej. Badanie zgodności przepisów ustaw z Konstytucją

3

należy do Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7 listopada 2005 r., P

20/04, uznał, że art. 94 § 1 ustawy reformującej sądownictwo administracyjne jest

zgodny z powoływanymi wyżej regulacjami ustawy zasadniczej. Sąd Najwyższy nie

może więc kwestionować orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o zgodności przepi-

sów ustawowych z Konstytucją, zważywszy że również odwołujący się zasadniczo

zmierzał do poddania tego zakresu jego sprawy osądowi Trybunału Konstytucyjnego

i wskutek wydania powołanego wyroku uzyskał jednoznaczne wyjaśnienie swoich

wątpliwości. Z tego też powodu nie ma potrzeby powtarzania przez Sąd Najwyższy

zawartych tam wywodów.

Zgodna z Konstytucją ustawowa kompetencja Prezesa Naczelnego Sądu Ad-

ministracyjnego do skutecznego przeniesienia sędziego NSA na stanowisko sędzie-

go wojewódzkiego sądu administracyjnego w miejscowości, w której pełnił służbę, z

pozostawieniem mu prawa do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu Na-

czelnego Sądu Administracyjnego (art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy), wymagała

zatem jedynie zasięgnięcia opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, co

zostało dochowane przez wskazany w odpowiedzi na odwołanie proces wypracowy-

wania reguł przenoszenia sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych.

Był on przedmiotem kilku posiedzeń Kolegium NSA, a także spotkań odbywanych

przez prezesa i wiceprezesów NSA z zainteresowanymi sędziami wydziałów NSA w

Warszawie i ośrodkach zamiejscowych NSA. Zasady te zostały następnie zaakcep-

towane przez Kolegium, a także Zgromadzenie Ogólne NSA w dniu 9 lutego 2004 r.

Zauważyć przy tym należy, że: (1) zastosowany w danym wypadku tryb procedowa-

nia w kwestii uprzedniego opiniowania przez Kolegium NSA propozycji decyzji doty-

czących poszczególnych sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, podejmowa-

nych następnie przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie

art. 94 § 1 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administra-

cyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i mają-

cych na celu ich ‘przeniesienie do wojewódzkiego sądu administracyjnego’, faktycz-

nie i realnie umożliwiał indywidualizację formułowania tego typu opinii w stosunku do

poszczególnych sędziów; (2) tryb ten był wprowadzony po uprzedniej konsultacji

oraz akceptacji przez całe środowisko sędziowskie sędziów Naczelnego Sądu Admi-

nistracyjnego (zarówno przez Kolegium NSA, jak przez Zgromadzenia Ogólnego Sę-

dziów NSA); (3) tryb ten zapewniał przy tym obiektywnie sprawne i szybkie przepro-

wadzenie tej procedury w stosunku do wszystkich przenoszonych sędziów; a w kon-

4

sekwencji (4) zapewniał on także skuteczne wywiązanie się upoważnionych organów

z ciążącego na nich obowiązku wprowadzenia w życie tego etapu reformy ustrojowej

sądownictwa administracyjnego; i wreszcie (5) tryb ten nie naruszał żadnych obowią-

zujących w tym zakresie przepisów ustawowych.

Oparcie się na tych regułach spełnia ustawowe wymagania zasięgnięcia opinii

Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego koniecznej dla skutecznego przenie-

sienia sędziego w trybie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy, zważywszy że regulacja

ta nie ustanawia żadnych innych kryteriów lub warunków przenoszenia sędziów NSA

na stanowiska sędziów wojewódzkich sądów administracyjnych, w szczególności

uzyskania lub zapytania o zgodę przenoszonego sędziego. Zgoda taka jest wyma-

gana wyłącznie w razie przeniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego w

miejscowości innej niż ta, w której sędzia dotychczas pełnił służbę (zdanie drugie art.

94 § 1 ustawy), bądź w razie ponownego przeniesienia do Naczelnego Sądu Admini-

stracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium tego Sądu (art. 94 § 2 ustawy).

W konsekwencji niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez zaskarżoną

decyzję art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w niej indywidualnych motywów,

jakimi kierował się organ decyzyjny przy podejmowaniu konkretnego rozstrzygnięcia,

a powołanie się jedynie na pozaustawowe kryterium miejsca dotychczasowego peł-

nienia służby. Takie zasadnicze kryterium zostało bowiem wypracowane przez Kole-

gium i zaakceptowane przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Ad-

ministracyjnego. Ponadto trafne jest zaprezentowane w odpowiedzi na odwołanie

przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, że rozstrzygnięcia

w kwestii przeniesienia lub delegowania sędziego Naczelnego Sądu Administracyj-

nego do wojewódzkiego sądu administracyjnego - jako rozstrzygnięcia indywidualne

podejmowane w ramach istniejącego już i trwającego nadal stosunku służbowego -

nie są decyzjami administracyjnymi, a to oznacza, że nie stosuje się do nich przepi-

sów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotowa decyzja nie jest rów-

nież sprzeczna z przyjętą przez Kolegium „regułą”, albowiem zawarty w tej ostatniej

zwrot, iż „sędziowie dotychczasowych ośrodków zamiejscowych Naczelnego Sądu

Administracyjnego będą wykonywać obowiązki sędziowskie w wojewódzkich sądach

administracyjnych” obejmuje wykonywanie obowiązków sędziowskich w wojewódz-

kim sądzie administracyjnym w ramach przeniesienia na stanowisko sędziego woje-

wódzkiego sądu administracyjnego w takim sądzie. W tym kontekście należało

uznać, że nie ma przeszkód prawnych do podjęcia decyzji o przeniesieniu bez wcze-

5

śniejszego uchylenia decyzji o delegowaniu. W takiej sytuacji decyzja o przeniesieniu

znosi delegowanie (czyni go bezprzedmiotowym). Ustawodawca, wprowadzając

zmianę ustroju sądów administracyjnych przyjął rozwiązanie, że sprawy sądowo-

administracyjne będą rozpoznawane do dnia 31 grudnia 2003 r. przez Naczelny Sąd

Administracyjny, a z dniem 1 stycznia 2004 r. wejdzie w życie nowy ustrój sądów

administracyjnych i z tym dniem rozpoczną działalność orzeczniczą w tych sprawach

wojewódzkie sądy administracyjne. Oznacza to przyjęcie założenia, że wprowadze-

nie zmiany ustroju sądów administracyjnych nie powinno spowodować przerw i za-

kłóceń w rozpoznawaniu spraw przez sądy administracyjne. Wykonanie tego założe-

nia w okresie przejściowym, w sytuacji gdy przepisy ustawy wchodzą w życie z

dniem 1 stycznia 2004 r., było możliwe jedynie dzięki skorzystaniu z przepisu art. 95

§ 1 Przepisów wprowadzających, który pozwalał delegować sędziów NSA do pełnie-

nia obowiązków w wojewódzkich sądach administracyjnych. Dlatego też przyjęto, że

delegowanie sędziów NSA do wojewódzkich sądów administracyjnych na podstawie

art. 95 § 1 Przepisów wprowadzających, które ma służyć zapewnieniu sprawności

postępowania, poprzedzi podejmowanie decyzji o przenoszeniu sędziów do tych są-

dów. W takiej sytuacji delegowanie sędziego do pełnienia obowiązków w określonym

wojewódzkim sądzie administracyjnym nie może stanowić przeszkody do podjęcia

decyzji o przeniesieniu sędziego w okresie delegowania i gdy przeniesienie nastę-

puje przed upływem okresu delegowania. W konsekwencji powyższego Sąd Najwyż-

szy uznał legalność zaskarżonej decyzji o przeniesieniu odwołującego się na pod-

stawie art. 94 § 1 zdanie pierwsze ustawy, która nie naruszała jego nabytych upraw-

nień do tytułu i wynagrodzenia przysługującego sędziemu NSA.

Co się tyczy zaś zarzutu pozbawienia odwołującego się prawa do zachowania

nabytych wcześniej uprawnień, w szczególności uprawnienia do przejścia w stan

spoczynku po ukończeniu 60 roku życia i przepracowaniu na dotychczasowym sta-

nowisku nie mniej niż 9 lat, to nie poddaje się on weryfikacji w postępowaniu z od-

wołanie się od decyzji Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o przeniesieniu

w trybie art. 94 ustawy. Wyklucza to możliwość badania przez Sąd Najwyższy innych

niż ustawowo określone następstw prawnych decyzji o przeniesieniu (art. 49 ustawy

w związku z art. 8 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym i art. 75 § 4 Prawa o ustroju są-

dów powszechnych).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================