I UK 144/05

Wyrok z dnia 11 kwietnia 2006 r.

I UK 144/05

W razie braku podstaw do zastosowania art. 2 ust. 4 albo art. 2 ust. 5

ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektó-

rych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

(Dz.U. Nr 68, poz. 436) dodatek kombatancki i ryczałt energetyczny przewi-

dziane w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych

osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedno-

lity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) nie mogą zostać przywrócone

(nie są wypłacane) za okres przypadający przed pierwszym dniem miesiąca, w

którym został zgłoszony stosowny wniosek w organie rentowym (art. 129 ust. 1

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie-

czeń Społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.).

Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Teresa Flemming-Kulesza, Katarzyna Gonera.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r.

sprawy z odwołania Mieczysławy K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-

Oddziałowi w O. o dodatek kombatancki i ryczałt energetyczny od 1 lipca 1993 r., na

skutek kasacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 27

maja 2004 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

W imieniu wnioskodawczyni Mieczysławy K. wniesiona została kasacja od wy-

roku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 27 maja 2004 r. [...], którym Sąd ten

oddalił jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo-

łecznych w Olsztynie z dnia 28 stycznia 2004 r. [...].

2

Sąd pierwszej instancji oddalił odwołanie wnioskodawczyni od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w O. z dnia 29 lipca 2003 r., którą Zakład ten

przyznał jej dodatek kombatancki i ryczałt energetyczny od 1 lipca 2003 r. Sąd ten

ustalił, że organ rentowy decyzją z dnia 16 stycznia 1979 r. przyznał wnioskodaw-

czyni prawo do renty inwalidzkiej, zaś decyzją z dnia 9 stycznia 1981 r. prawo do

emerytury. Przy określaniu wysokości emerytury staż pracy wyliczony został na 26 lat

i 12 dni; uwzględniono w nim przy tym okres walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludo-

wej (od 18 lipca 1945 r. do 15 maja 1947 r.), z tytułu którego wnioskodawczyni pobie-

rała dodatek kombatancki. W związku z tym, że w dniu 4 czerwca 1993 r. do organu

rentowego wpłynęła decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Re-

presjonowanych o pozbawieniu wnioskodawczyni uprawnień kombatanckich decyzją

z dnia 21 czerwca 1993 r. organ rentowy wstrzymał wnioskodawczyni wypłatę świad-

czeń wynikających z uprawnień kombatanckich. Natomiast decyzją z dnia 23 grudnia

1996 r. - w związku z wpłynięciem decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatan-

tów i Osób Represjonowanych z dnia 30 czerwca 2003 r. o uchyleniu wcześniejszej

decyzji i zmianie tytułu uprawnień kombatanckich - przyznał wnioskodawczyni prawo

do świadczenia pieniężnego przewidzianego za deportację do pracy przymusowej w

okresie od kwietnia 1944 r. do stycznia 1945 r. Z decyzji Kierownika Urzędu do

Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wynikało, że został uznany okres

służby wnioskodawczyni w organizacji niepodległościowej „Jeszcze Polska nie zgi-

nęła” od czerwca 1943 r. do marca 1944 r. oraz że zachowano okres działalności

kombatanckiej przyznanej przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację od 18

lipca 1945 r. do 15 maja 1947 r.

W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżona decyzja była prawidłowa i zgodna z

art. 129 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), przewidującym, że

świadczenie wypłaca się poczynając od dnia powstania do nich prawa, nie wcześniej

jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.

Skoro wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowa-

nych z dnia 30 czerwca 2003 r. wpłynął do organu rentowego w lipcu 2003 r., to

„prawidłowo dodatek kombatancki, ryczałt energetyczny oraz działalność komba-

tancka” zostały uwzględnione poczynając od 1 lipca 2003 r. Ponadto skoro wniosko-

dawczyni udokumentowała stosowny staż pracy zapewniający jej prawo do emery-

tury, to zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie-

3

czeń Społecznych nie było przesłanek do liczenia okresu działalności kombatanckiej

w wymiarze podwójnym.

Rozstrzygając sprawę w wyniku apelacji wnioskodawczyni Sąd drugiej instan-

cji w szczególności powtórzył, że zgodnie z prawidłowo zastosowanym przez Sąd

pierwszej instancji przepisem art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o eme-

ryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenie wypłaca się

poczynając od dnia powstania prawa do świadczenia, nie wcześniej niż od miesiąca,

w którym złożono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Brzmienie wymienionego

przepisu nie nasuwa żadnych wątpliwości. Wynika z niego, że wypłatę świadczenia

warunkuje nie tylko prawo do jego nabycia ale również data złożenia o nie wniosku.

Błędna decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowa-

nych pozbawiająca wnioskodawczynię prawa do uprawnień kombatanckich oraz de-

cyzja uchylająca wcześniejszą błędną decyzję pozbawiającą wnioskodawczynię

prawa do tych uprawnień nie były przesłankami decydującymi o dacie wypłaty świad-

czeń, bowiem w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych obowiązuje

generalna zasada, że postępowanie wszczyna się i świadczenia wypłaca się na

wniosek osoby uprawnionej, a nie z urzędu. Wnioskodawczyni decyzje Kierownika

Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o uchyleniu wcześniej-

szej decyzji i o zmianie tytułu uprawnień kombatanckich (z dnia 30 czerwca 2003 r.)

złożyła do organu rentowego w dniu 25 lipca 2003 r. Słusznie zatem świadczenie

uwzględniające dodatek kombatancki, ryczałt energetyczny i „działalność komba-

tancką” zostało jej wypłacone od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożyła wnio-

sek, tj. od 1 lipca 2003 r. Organ rentowy przyznając i pozbawiając wnioskodawczynię

prawa do wymienionych świadczeń nie dopuścił się błędu w rozumieniu art. 133 ust.

1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubez-

pieczeń Społecznych „uprawniającego do przyznania świadczenia z uwzględnieniem

uprawnień kombatanckich za 3 lata wstecz”, ponieważ przyznanie świadczenia z

pominięciem „tych uprawnień” nie było następstwem wadliwej decyzji organu rento-

wego, a bezzasadnej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Re-

presjonowanych, za którego działania organ rentowy odpowiedzialności nie ponosi.

Użyte w przepisie art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach określenie

„błąd organu rentowego” obejmuje sytuacje, w których ten organ miał podstawy do

przyznania świadczenia, lecz z przyczyn leżących po jego stronie tego nie uczynił. W

ocenie Sądu Apelacyjnego za takie przyczyny można uznać wszelkie zaniedbania

4

tego organu niezależnie od tego czy są one skutkiem zaniedbania, pomyłki, czy też

celowego jego działania. „Jednak w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy powo-

ływany przepis nie daje podstawy do przyznania wnioskodawczyni podwyższonych

świadczeń od daty przyznania prawa do nich, a wyłącznie od daty złożenia wniosku”.

Według tego Sądu bezpodstawny jest również zawarty w apelacji zarzut skar-

żącej, że okres działalności kombatanckiej powinien był zostać zaliczony w wymiarze

podwójnym przy ustaleniu wysokości emerytury. Przepis art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz-

nych wyraźnie bowiem stanowi, że okresy działalności kombatanckiej, działalności

równorzędnej z tą działalnością, a także okresy zaliczane do okresów tej działalno-

ści, czy podlegania represjom wojennym i okresu powojennego uwzględnia się w

wymiarze podwójnym wyłącznie przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty. Skoro

wnioskodawczyni udowodniła staż pracy przekraczający wymiar wymagany do naby-

cia prawa do emerytury, „to brak jest podstaw do zaliczenia tego okresu podwójnie”.

W kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego postawiono zarzuty naruszenia prze-

pisów: 1. art. 5 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach, przez uznanie, iż po-

wódce przy ustalaniu prawa do emerytury, nie uwzględnia się w wymiarze podwój-

nym okresów działalności kombatanckiej oraz działalności równorzędnej z tą działal-

nością, a także okresów zaliczanych do okresów tej działalności, okresów podlegania

represjom wojennym i okresu powojennego, oraz pracy przymusowej, 2. art. 129 ust.

1 tej ustawy w związku z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie

ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojen-

nych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436), polegającego na przyjęciu przez

Sąd Apelacyjny stanowiska, że przepisy te nie pozwalają na ustalenie wysokości i

wypłatę (dodatku kombatanckiego i ryczałtu energetycznego) za okres od dnia

1.07.1993 r. do dnia 30.06.2003 r. oraz 3. art. 133 ust. 1 ustawy o emeryturach i

rentach, „poprzez uznanie, że pozwany nie popełnił błędu nie wypłacając świadcze-

nia (dodatek kombatancki i ryczałt energetyczny) za okres od dnia 1.03.1993 r. do

dnia 30.06.2003 r.”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tej racji nie została uwzględ-

niona. W istocie jej główny zarzut pod adresem rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego

5

dotyczy nieprawidłowej - w ocenie wnioskodawczyni - wykładni art. 129 ust. 1 ustawy

o emeryturach i rentach. Według niej zawarte w nim sformułowanie „świadczenia

wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń” oznacza, „iż

pozwany winien wypłacić także świadczenia za okres od 1 lipca 1993 r. do

30.06.2003 r., a jego wypłata jako całości nastąpi nie wcześniej niż od miesiąca w

którym wydano wniosek” (powinno być: „zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z

urzędu”). Reguły wykładni językowo-logicznej, historycznej, systemowej i funkcjonal-

nej nie uzasadniają wszakże takiego pojmowania unormowania prawnego zawartego

w art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (poprzednio zawarte było ono w art.

99 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich

rodzin, Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm., który został zmieniony przez ustawę z dnia 25

października 1996 r. o waloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw,

Dz.U. Nr 136, poz. 636 ze zm.). Przepis ten był zawsze rozumiany jako regulacja w

istocie ograniczająca w czasie prawo do świadczeń okresowych (emerytury, renty,

świadczeń z nimi związanych). Przyjęcie takiego sposobu jego pojmowania, jak to,

które zostało przedstawione w kasacji, oznaczałoby, że zawsze - niezależnie od

tego, kiedy zgłoszony został wniosek o przyznanie świadczenia - obowiązek spełnie-

nia świadczenia oraz roszczenie o nie, powstawałoby od chwili powstania do niego

prawa, a to oznaczałoby, że przewidziane w art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i

rentach ograniczenie nie miałoby żadnego znaczenia prawnego. Jest to zaś

sprzeczne zarówno z celem jak i literą tego przepisu. Prawo do świadczeń, o którym

mowa w tym przepisie nie może być identyfikowane z roszczeniem, gdyż w systemie

ubezpieczeń społecznych jest ono co do zasady uzależnione od złożenia przez

ubezpieczonego stosownego wniosku. Z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i ren-

tach wynika, że roszczenie o świadczenie ubezpieczeniowe nie może poprzedzać w

czasie powstania stosownego prawa do świadczenia, ale powstanie takiego prawa

nie oznacza jeszcze, że automatycznie z tą chwilą ubezpieczonemu służy odpowia-

dające temu prawu roszczenie i możliwość domagania się wynikającego z niego

świadczenia. Wniosek taki znajdował mocniejsze potwierdzenie na gruncie sformu-

łowań art. 99 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin w

jego pierwotnym brzmieniu, z którego wynikało, że świadczenia były wypłacane „za

okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc, w którym

złożono wniosek lub wydano decyzję z urzędu”. Nowa redakcja tego przepisu została

wprowadzona przez nowelę z 25 października 1996 r., jednakże bez zamiaru zmiany

6

istoty wcześniejszego unormowania, a jedynie w celu pogłębienia jego rygoryzmu.

Obecne uregulowanie (art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach) w istocie zaś

stanowi powtórzenie unormowania art. 99 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin w jego zmienionym w 1996 r. brzmieniu. Wszystko to pro-

wadzi do wniosku, że nie ma podstaw, by - tak jak chce tego wnioskodawczyni - art.

129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach rozumieć w ten sposób, iż roszczenie o

świadczenie powstaje w chwili spełnienia warunków do nabycia określonego prawa i

podlega swoistej kumulacji, która oznacza, że w razie zgłoszenia w organie rento-

wym stosowanego wniosku powstaje obowiązek jego wypłaty (odpowiadającego mu

świadczenia) w całości (za cały okres od chwili powstania prawa). Dodatkowo poja-

wia się tu pytanie z jaką datą powinna nastąpić wypłata świadczenia (z datą złożenia

wniosku, z datą wydania decyzji); wcześniejsza wypłata nie jest w takim przypadku

możliwa ze względów faktycznych, a jednocześnie z przepisu art. 129 ust. 1 ustawy

o emeryturach i rentach wynika, że gdy prawo do świadczeń powstaje wcześniej to

„wypłata świadczenia” powinna poprzedzać datę złożenia wniosku. Potwierdza to

konkluzję, że w przepisie tym idzie w istocie o wskazanie okresu, za który wypłacane

są świadczenia (za który można domagać się ich realizacji), tj. za okres nie dłuższy

(gdy idzie o okresy poprzedzające wydanie decyzji) niż od pierwszego dnia danego

miesiąca, w którym zgłoszono wniosek (lub wydano decyzję z urzędu), nie zaś o

wskazanie daty, w której ma być „wypłacane prawo do świadczeń”.

Dodatek kombatancki i ryczałt energetyczny przysługują na podstawie ustawy

z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofia-

rami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 42,

poz. 371 ze zm.) - art. 15, art. 20 ust. 2 pkt 3. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy do

ustalania wysokości dodatku kombatanckiego oraz w innych sprawach w niej nie-

określonych mają zastosowanie odpowiednie przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin (obecnie przepisy o emeryturach i rentach). W myśl § 1 roz-

porządzenia Rady Ministrów z dnia 4 marca 1997 r. w sprawie trybu postępowania

przy przyznawaniu, wypłacaniu oraz finansowaniu niektórych świadczeń kombatan-

tom i innym osobom uprawnionym (Dz.U. Nr 21, poz. 109 ze zm.) dodatek komba-

tancki i ryczałt energetyczny wypłacane są przez właściwy oddział Zakładu Ubezpie-

czeń Społecznych. Przepisy te uzasadniają stosowanie do tych świadczeń - między

innymi - art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, czego zresztą w kasacji się

nie kwestionuje, a wręcz przeciwnie oparta została ona na założeniu, że przepis ten

7

ma w przypadku wnioskodawczyni zastosowanie, tyle tylko, że został on - w jej oce-

nie - źle zinterpretowany i wskutek tego źle zastosowany. Zarzut ten w kasacji połą-

czony został przy tym z powołaniem się na art. 2 ust. 4 ustawy z 25 kwietnia 1997 r.,

która znowelizowała ustawę o kombatantach. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z 25 kwiet-

nia 1997 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

przywraca uprawnienia kombatanckie z urzędu w przypadkach, w których decyzja

pozbawiająca uprawnień kombatanckich była w momencie jej wydania nieważna z

mocy prawa. Tylko tej sytuacji dotyczy art. 2 ust. 4 tej ustawy, w myśl którego, w

przypadkach, o których mowa w tym przepisie, wznowienie wypłaty świadczeń pie-

niężnych wynikających z przywrócenia uprawnień kombatanckich, wraz z należnymi

odsetkami, następuje z urzędu od miesiąca, w którym wstrzymano wypłatę świad-

czeń lub obniżono ich wysokość. Przepisy te nie mogły mieć wszakże zastosowania

do wnioskodawczyni, gdyż jej uprawnienia kombatanckie zostały przywrócone na jej

wniosek (przywrócenie uprawnień kombatanckich z innych przyczyn niż określone w

art. 2 ust. 1 ustawy z 25 kwietnia 1997 r. następowało na wniosek osoby uprawnionej

- art. 2 ust. 3 tej ustawy), przy czym wypłata świadczeń pieniężnych w takim przy-

padku następowała od dnia wejścia w życie ustawy i pod warunkiem że został on

zgłoszony w ciągu12 miesięcy od jej wejścia w życie (art. 2 ust. 5 ustawy z 25 kwiet-

nia 1997 r.). Warunku tego wnioskodawczyni nie spełniła, co wynika z ustalonego w

sprawie stanu faktycznego i co nie jest kwestionowane w kasacji. Z ustaleń faktycz-

nych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wynika, że stosowny

wniosek został złożony przez wnioskodawczynię dopiero 25 lipca 2003 r. Z wywodów

formułowanych w uzasadnieniu kasacji, a dotyczących unormowania art. 2 ust. 4

ustawy z 25 kwietnia 1997 r., jeżeli uwzględniony zostanie cały jego kontekst syste-

mowy, wynikają przy tym wnioski wręcz przeciwne do tych, które są w tych wywo-

dach sugerowane. W przepisach art. 2 ustawy z 25 kwietnia 1997 r. wyraźnie bo-

wiem wskazano przypadki, w których wznowienie wypłaty świadczeń wynikających z

przywrócenia uprawnień kombatanckich następuje (następowało) z mocą wsteczną

(w przypadku przywrócenia ich na wniosek - od dnia wejścia wżycie ustawy i pod

warunkiem złożenia wniosku w ciągu 12 miesięcy, licząc również od dnia jej wejścia

w życie), a to oznacza, że nie dotyczy to innych sytuacji, a nawet więcej jest świa-

dectwem przyjęcia zasady (poza przypadkami nieważności decyzji z mocy prawa, w

których przywrócenie uprawnień następuje z urzędu), że przywrócenie uprawnień

kombatanckich nie następuje z mocą wsteczną. Inaczej mówiąc, przewidujące moż-

8

liwość przywrócenia uprawnień kombatanckich z mocą wsteczną przepis art. 2 ust. 4

ustawy z 25 kwietnia 1997 r., jak i jej art. 2 ust. 5, nie mają zastosowania do wnio-

skodawczyni i tym samym potwierdzają konkluzję, że w takich przypadkach jak przy-

padek wnioskodawczyni zasadą jest oddziaływanie decyzji Kierownika Urzędu do

Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jedynie na przyszłość. Mówiąc jesz-

cze inaczej, w takim przypadku przepisy ustawy z 25 kwietnia 1997 r. nie wprowa-

dzają odstępstwa od reguł ustalonych w prawie emerytalno-rentowym, a co więcej

reguły te w istocie potwierdzają. W przypadkach, w których brak jest (było) podstaw

do zastosowania przepisów art. 2 ust. 4 i 5 ustawy z 25 kwietnia 1997 r., do dodatku

kombatanckiego i ryczałtu energetycznego przewidzianych w ustawie o kombatan-

tach zastosowanie ma art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, co oznacza, że

nie mogą one zostać przywrócone (nie są wypłacane) za okres przypadający przed

pierwszym dniem miesiąca, w którym został zgłoszony stosowny wniosek w oddziale

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Kasacyjny zarzut naruszenia art. 133 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (z

uzasadnienia kasacji wynika, że w istocie zarzut dotyczy jedynie naruszenia art. 133

ust. 1 pkt 2 tej ustawy) połączony został z zarzutem naruszenia jej art. 129 ust. 1 i to

w ten sposób, że uznany został on za konsekwencję naruszenia tego drugiego prze-

pisu. Tym samym - już tylko z tego powodu - skoro pogwałcenia art. 129 ust. 1

ustawy o emeryturach i rentach nie było to tym samym nie może być - w świetle

przedstawionej argumentacji skargi kasacyjnej - także naruszenia art. 133 ust. 1

ustawy o emeryturach i rentach. Wnioskodawczyni utrzymuje, że organ rentowy po-

pełnił błąd, o którym mowa w tym przepisie (jeżeli odmowa lub przyznanie niższych

świadczeń były następstwem błędu organu rentowego lub odwoławczego to świad-

czenia wypłaca się za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, w którym

powstało prawo do świadczeń lub do ich podwyższenia (nawiasem mówiąc również

zasada wyrażona w art. 133 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach i to zarówno w

jego punkcie 1 jak i 2 dobitnie potwierdza przedstawiony wyżej sposób interpretacji

jej art. 129 ust. 1), błędu tego wszakże nie było, bo dodatek kombatancki i ryczałt

energetyczny przysługiwały jej począwszy od miesiąca, w którym zgłosiła ona sto-

sowny wniosek. Tym samym zarzut naruszenia art. 133 ust. 1 ustawy o emeryturach

i rentach jest bezpodstawny.

Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 pkt 1 i

2 ustawy o emeryturach i rentach. W myśl tych przepisów okresy w nich wskazane

9

(1. okresy działalności kombatanckiej oraz działalności równorzędnej z tą działalno-

ścią, a także zaliczane do okresów tej działalności oraz okresy podlegania represjom

wojennym i okresu powojennego, 2. okresy pracy przymusowej) uwzględniane są

wprawdzie w wymiarze podwójnym ale tylko w zakresie w jakim idzie o ustalenie

prawa do emerytury lub renty (a więc z wyłączeniem kwestii związanych z ustala-

niem wysokości tych świadczeń). Stąd też słusznie postąpił Sąd drugiej instancji

uznając, że skoro wnioskodawczyni domaga się uwzględnienia zasady zaliczania w

wymiarze podwójnym okresów działalności kombatanckiej przy ustalaniu wysokości

emerytury, to jest to nieuzasadnione. Okresy tej działalności nie mogą być bowiem

brane pod uwagę - zgodnie z zasadą podwójnego liczenia - przy ustalaniu okresów,

od których zależy wysokość emerytury, a mają znaczenie tylko przy ustalaniu do niej

prawa. Prawo do emerytury powódka ma wszakże już ustalone, co oznacza, że nie

budzi wątpliwości, iż ma ona wymagany staż pracy (okresy składkowe i ewentualnie

nieskładkowe). W ocenie wnioskodawczyni bez względu na cel zaliczenia wskazane

okresy „powinny być zaliczone podwójnie, gdyż tak nakazują przepisy, nie rozróż-

niając tego zaliczenia od udokumentowanego stażu pracy”. Twierdzenie to nie jest w

pełni jasne, przyjmując wszakże, że idzie w nim o to, iż niezależnie od tego, czy

wnioskodawczyni wcześniej wykazała, iż posiada staż pracy w wymiarze wymaga-

nym do nabycia prawa do emerytury organ rentowy na jej wniosek powinien w decy-

zji ponownie stwierdzić, iż ma ona określony staż pracy (okresy składkowe i ewentu-

alnie nieskładkowe), ale jednocześnie powinien dokonać tego uwzględniając regułę

liczenia okresów wskazanych w art. 5 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach w wy-

miarze podwójnym, należy uznać, iż nie jest ono trafne. W rozważanej sytuacji - gdy

idzie o ustalenie okresów składkowych (nieskładkowych) - interesy wnioskodawczyni

nie są bowiem zagrożone i stąd dokonywanie ustaleń, których ona się w tym zakre-

sie domaga jest niecelowe. Czynienie ustaleń ponad realną potrzebę, przy braku za-

grożenia dla praw i interesów ubezpieczonego, jest nieracjonalne i wobec tego nie

można z tego powodu czynić zarzutów organowi rentowemu.

Mając na względzie powyżej wskazane motywy, stosownie do art. 39312

k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================