I UK 319/05

Sygn. akt I UK 319/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 maja 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Beata Gudowska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania M. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.

o emeryturę nauczycielską,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 30 maja 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 19 lipca 2005 r., sygn. akt (...),

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B decyzją z dnia 23 stycznia

2004 r. odmówił przyznania M. M. prawa do emerytury nauczycielskiej,

stwierdziwszy, że w czasie zatrudnienia w Wojewódzkiej Federacji Sportu w okresie

2

od dnia 25 czerwca 1984 r. do dnia 11 lutego 1990 r. w charakterze trenera –

metodyka, nie był nauczycielem i nie wykonywał pracy zaliczanej do

dwudziestoletniego okresu pracy w szczególnym charakterze.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 18

listopada 2004 r. uwzględnił odwołanie i zmienił zaskarżoną decyzję przez

przyznanie ubezpieczonemu emerytury przysługującej na podstawie art. 88 ustawy

z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr

118, poz. 1112 ze zm.) od dnia 17 lutego 2003 r., stwierdziwszy, że praca

ubezpieczonego w spornym okresie była pracą nauczycielską, gdyż polegała na

szkoleniu i młodzieży oraz kadry instruktorskiej i trenerskiej.

Sąd Apelacyjny, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 19

lipca 2005 r. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie. W ocenie Sądu

Apelacyjnego, w stanie prawnym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o

emeryturę (2 grudnia 2003 r.), stosownie do art. 3 pkt 1 w związku z art. 88 Karty

Nauczyciela, w wymaganym 20-letnim stażu pracy nauczycielskiej uwzględnia się

zatrudnienie w szkołach, placówkach i innych jednostkach organizacyjnych

wymienionych w art. 1 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 oraz w przepisach wykonawczych

wydanych z mocy art. 5 Karty Nauczyciela, zawierającego upoważnienie dla

Ministra Edukacji Narodowej do rozciągnięcia, w drodze rozporządzenia, przepisów

ustawy lub niektórych jej postanowień na podmioty niewymienione w tych

przepisach. Upoważnienie to Minister Edukacji Narodowej wykonał tylko odnośnie

do instruktorów i kierowników praktycznej nauki zawodu oraz niektórych innych

pracowników prowadzących prace dydaktyczne i wychowawcze (rozporządzenie z

dnia 14 września 1998 r., Dz.U. Nr 126, poz. 833). Praca z młodzieżą, wykonywana

w placówkach niewymienionych w tych przepisach nie może być – w ocenie Sądu

Apelacyjnego – uznana za pracę nauczycielską.

W skardze kasacyjnej ubezpieczony wniósł o uchylenie zaskarżonego nią

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania

lub uwzględnienie odwołania. Opierając skargę na podstawie naruszenia prawa

materialnego przez „dokonanie błędnej subsumcji stanu faktycznego sprawy ze

stanem prawnym na skutek zastosowania przepisów odnoszących się do

kierowników i instruktorów praktycznej nauki zawodu, o jakich mowa w art. 1 ust. 2

3

pkt 4 Karty Nauczyciela, chociaż praca wykonywana przez ubezpieczonego

spełniała kryteria uznania jej za pracę nauczycielską”, skarżący formułował pytanie,

„czy w stosunku do osoby zatrudnionej w Wojewódzkiej Federacji Sportu na

stanowisku trener – metodyk zasadne jest stosowanie przepisów dotyczących

kierowników i instruktorów praktycznej nauki zawodu, czy też zatrudnienie takie

należy zakwalifikować jako pracę nauczycielską, o której mowa w art. 3 ust. 1 w

związku z art. 1 ust. 1 Karty Nauczyciela”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela według

stanu prawnego obowiązującego w chwili złożenia wniosku (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 8 lutego 2000 r., II UKN 376/99, OSNAPiUS 2001 nr 14, poz.

467) stanowi podstawę przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku

emerytalnego nauczycieli mających trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat

pracy w szczególnym charakterze. Krąg uprawnionych do tej emerytury, zwanej

„emeryturą nauczycielską”, określony został w powołanym przepisie w związku z

art. 86 Karty, zaliczającym nauczycieli do pracowników zatrudnionych w

szczególnym charakterze, w sposób wymagający sprecyzowania pojęć „nauczyciel”

oraz „praca w szczególnym charakterze”, przez sięgnięcie do art. 3 pkt 1 w związku

z art. art. 1 ust. 1 Karty Nauczyciela. W przepisach tych nauczyciele zostali

zdefiniowani jako nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni

zatrudnieni w przedszkolach, szkołach i placówkach wymienionych w art. 1 ust. 1,

czyli publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz zakładach kształcenia

i placówkach doskonalenia nauczycieli działających na podstawie ustawy z dnia 7

września 1991 r. o systemie oświaty, zakładach poprawczych, schroniskach dla

nieletnich oraz rodzinnych ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych działających

na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach

nieletnich, publicznych placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz ośrodkach

adopcyjno-opiekuńczych działających na podstawie ustawy z dnia 29 listopada

1990 r. o pomocy społecznej.

4

Wykonywanie pracy polegającej na nauczaniu lub szkoleniu w jednostkach

niebędących placówkami wymienionymi w powołanych przepisach nie spełnia

warunku do uznania tej pracy za pracę nauczycielską a osoby wykonującej ją, za

nauczyciela. Wykazywanie zatem w skardze kasacyjnej – w której brak

argumentów przemawiających za ustaleniem, że Wojewódzka Federacji Sportu

należy do placówek wymienionych w przytoczonych przepisach – że praca trenera–

metodyka zasadniczo polegała na pracy z młodzieżą trafia próżnię.

Trafnie wprawdzie podniesiono w skardze kasacyjnej, że praca

ubezpieczonego nie miała charakteru pracy instruktora praktycznej nauki zawodu,

lecz należy zwrócić uwagę, że Sąd Apelacyjny rozważał tylko możliwość uznania

pracy skarżącego za pracę nauczycielską w istniejącym w zamkniętym okresie od

dnia 14 września 1998 r. do 6 kwietnia 2000 r. stanie prawnym, w którym poza

osobami wymienionymi w art. 1, za nauczycieli uznawani byli także instruktorzy i

kierownicy praktycznej nauki zawodu oraz niektórzy inni pracownicy prowadzący

prace dydaktyczne i wychowawcze (por. rozporządzenie Ministra Edukacji Naro-

dowej z dnia 14 września 1998 r. w sprawie rozciągnięcia niektórych przepisów

Karty Nauczyciela na instruktorów i kierowników praktycznej nauki zawodu oraz

niektórych innych pracowników prowadzących prace dydaktyczne i wychowawcze,

Dz.U. Nr 126, poz. 833, wydane na podstawie art. 5 ust. 1 Karty Nauczyciela). Sąd

nie kwalifikował pracy ubezpieczonego w charakterze trenera jako pracy instruktora

zawodu. Ostatecznie zresztą uznał, że jest to bezprzedmiotowe, gdyż w obecnym

stanie prawnym żadna inna praca – poza pracą objętą przepisami art. 1 w związku

z art. 3 ust. 1 Karty Nauczyciela – nie jest uznawana za pracę nauczycielską i za

taką nie uznał dlatego pracy trenera.

Należy więc tylko zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 Karty

Nauczyciela (w brzmieniu ustalonym w Dz.U. z 1996 r. Nr 25, poz. 113) Minister

Edukacji Narodowej w porozumieniu z Ministrem właściwym do spraw Kultury

Fizycznej i Sportu, był uprawniony do wydania rozporządzenia rozciągającego

przepisy ustawy Karta Nauczyciela lub niektóre jej postanowienia także na trenerów

zatrudnionych w szkołach i klasach z rozszerzonym programem wychowania

fizycznego, szkołach i klasach sportowych, szkołach i klasach mistrzostwa

sportowego, placówkach wychowania pozaszkolnego oraz w uczniowskich klubach

5

sportowych, jak też trenerów zatrudnionych w innych klubach sportowych, dla

których praca z dziećmi i młodzieżą stanowi podstawowe zajęcie, jednak

rozporządzenie takie nie zostało wydane. Nie było więc, a po uchyleniu art. 5 Karty

Nauczyciela przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. (Dz. U. nr 19, poz.

239) i nie ma obecnie podstawy prawnej do uwzględnienia pracy trenera przy

ustalaniu uprawnień emerytalnych przewidzianych w art. 88 Karty Nauczyciela (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2000 r., II UKN 729/99, OSNP 2002,

nr 10, poz. 244). O charakterze wykonywanej przez ubezpieczonego pracy trenera

jako nauczycielskiej nie świadczy również fakt zaliczenia jej spornego okresu dla

celów wynagrodzeniowych, gdyż przy ustalaniu szczebla wynagrodzenia

zasadniczego zaliczane były także okresy pracy zawodowej niepedagogicznej,

dającej doświadczenie przydatne do pracy nauczycielskiej (§ 2 ust. 1 pkt 7 zgodnie

z uchwały nr 97 Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 1983 r. w sprawie wynagradzania

nauczycieli, M.P. Nr 28, poz. 153).

W rezultacie tych rozważań Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39814

k.p.c.).

/tp/