I UK 340/05

Sygn. akt I UK 340/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 czerwca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania R. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.

o ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 czerwca 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt (...),

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 10 września 2004 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

stwierdzono, że R. K. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie

sprzedaży artykułów spożywczych podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom

społecznym w okresie od 2 sierpnia 1999 r. do 30 czerwca 2004 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. K. zakwestionował objęcie go

2

ubezpieczeniem społecznym w całym wyżej wskazanym okresie, powołując się na

okoliczność zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej poprzez czasowe

zawieszenie tej działalności we właściwym urzędzie skarbowym na okres urlopów i

choroby.

Wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B.

z dnia 31 grudnia 2004 r. odwołanie ubezpieczonego zostało oddalone.

Sąd pierwszej instancji powołał się na treść art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887

ze zm.), z którego wynika, że obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu

podlegają także osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia

wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Według Sądu Okręgowego, skoro odwołujący prowadzenie działalności

gospodarczej pozarolniczej rozpoczął w dniu 2 sierpnia 1999r. to od tego dnia

zgodnie z powołanym wyżej uregulowaniem objęty był obowiązkowo

ubezpieczeniem społecznym, a zgłaszane przerwy w prowadzeniu działalności nie

skutkowały wyłączeniem z podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym

na okres przerwy, bowiem ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych łączy

ustanie obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu w przedmiotowym

przypadku z zaprzestaniem wykonywania działalności gospodarczej. Nie można

jednakże łączyć pojęcia zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej z

pojęciem przerwy w jej wykonywaniu. Nie są to pojęcia tożsame. Sąd Okręgowy

uznał, że R. K. prowadził działalność gospodarczą od dnia 2 sierpnia 1999 r. do 30

czerwca 2004 r., kiedy to definitywnie zaprzestał prowadzenia działalności i został

wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej wpis o prowadzonej przez niego

działalności. Zgłaszane przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej nie miały

zaś wpływu na podleganie w tych okresach ubezpieczeniu społecznemu i nie

powodowały uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego.

Apelację od powyższego wyroku wniósł ubezpieczony.

Sąd Apelacyjny uznał, iż apelacja nie jest zasadna. Sąd drugiej instancji

podzielił w całości ustalenia i ich ocenę Sądu pierwszej instancji przyjmując za

własne.

Na powyższe rozstrzygnięcie wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną,

3

podnosząc w niej naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 13

ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych, przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z dnia 4 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do

ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego (...) (Dz.U. Nr 149, poz.

982 oraz z 2002 r. Nr 120, poz. 1027), przepisów rozporządzenia Ministra

Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 sierpnia 2003 r. zmieniającego

rozporządzenie w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń

społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego (...) (Dz.U. Nr 153, poz. 1457), art. 2

ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101,

poz. 1178 ze zm.) oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ

na wynik sprawy - art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna. Jak wynika z art. 13 ustawy z

dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, okresy

podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, przez

formalne, a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubez-

pieczenia. I tak w punkcie 4 przepis ten stanowi, że osoby prowadzące działalność

pozarolniczą podlegają ubezpieczeniu - od dnia rozpoczęcia wykonywania

działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Natomiast zgodnie

z ustawą z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr

101, poz. 1178 ze zm.) działalność gospodarczą można wykonywać jedynie po

uprzednim wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Z powyższego wynika, że

podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu uzależnione jest od

zaistnienia ściśle oznaczonego zdarzenia prawnego. Faktyczne zaprzestanie

prowadzenia działalności z różnych przyczyn (np. choroby, urlopu, wyjazdu itp.) i

jednoczesne zgłoszenie „zawieszenia” działalności gospodarczej w Urzędzie

Skarbowym nie może automatycznie wyłączać z ubezpieczenia społecznego (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2000 r., II UKN 457/99, OSNAPiUS

2001 nr 18, poz. 564). Zgłoszenie zawieszenia działalności gospodarczej przed

4

Urzędem Skarbowym nie jest dla organu rentowego wiążące, bowiem o obowiązku

ubezpieczenia przesądzają przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o

systemie ubezpieczeń społecznych, a nie przepisy o działalności gospodarczej. Z

powyższego wynika to, że wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności

gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje

zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Natomiast

zgłoszenie faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej może,

ale nie musi prowadzić do ustania przymusu ubezpieczenia (tak jak np. nie

uzasadnia zwolnienia z obowiązku ubezpieczenia z tytułu pozostawania w stosunku

pracy faktyczna przerwa w wykonywaniu pracy). Zależy to od wyników kontroli, w

trakcie której zgłoszenie „wyrejestrowania z ubezpieczeń” poddawane jest

weryfikacji. Udokumentowana i usprawiedliwiona przerwa w faktycznym

prowadzeniu działalności gospodarczej, uzasadniająca zwolnienie z opłacania

składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe ubezpieczonych z

innych tytułów, uwzględniająca treść art. 2a ustawy, może być podstawą zwolnienia

przedsiębiorcy z obowiązku opłacania składek za okresy tych przerw. W niniejszej

sprawie przerwy z powodu urlopu i choroby w świetle przepisów ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych, a w szczególności art. 2a nie mogły być uznane za

usprawiedliwione. Skarżący nie wykazał się przed organem rentowym, iż jego

przerwy w wykonywaniu działalności gospodarczej usprawiedliwiają

„wyrejestrowanie z ubezpieczeń”. Powołując się na chorobę nie przedstawił

zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego niezdolność do pracy, co

uzasadniałoby wyrejestrowanie z ubezpieczeń społecznych. Natomiast

przebywanie na urlopie w ogóle nie może być uważane za zaprzestanie

wykonywania działalności gospodarczej podobnie, jak faktyczne niewykonywanie

działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienia lub w

czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i

nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 17 lipca 2003, II UK 111/03, M.P. Pr-wkł. 2004/7/16).

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, orzekł jak w sentencji.

/tp/