SNO 28/06

WYROK Z DNIA 26 CZERWCA 2006 R.

SNO 28/06

Przewodniczący: sędzia SN Henryk Gradzik.

Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski, Grzegorz Misiurek (sprawozdawca).

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y na rozprawie z udziałem

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w Sądzie Okręgowym oraz protokolanta po

rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2006 r. sprawy dyscyplinarnej sędziego Sądu

Rejonowego w związku z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt (...)

u t r z y m a ł w m o c y zaskarżony w y r o k .

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 16 lutego 2006 r., sygn.

akt (...), uznał sędziego Sądu Rejonowego za winnego przewinienia służbowego

określonego w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.; dalej: „u.s.p.”), polegającego na tym,

że w okresie od dnia 1 lutego 2005 r. do dnia 30 kwietnia 2005 r. będąc wyznaczonym

przez Prezesa Sądu Okręgowego patronem sądowych aplikantów pozaetatowych:

Agnieszki J., Magdaleny N., Michała S. i Marka F. na czas ich praktyki w VIII

Wydziale Grodzkim Sądu Rejonowego bez wiedzy i zgody Okręgowego Kierownika

Szkolenia przekazał faktyczną pieczę w zakresie nadzoru i szkolenia aplikanta Marka

F. – sędziemu Sądu Rejonowego Grażynie C., zaś aplikanta Michała S. – sędziemu

Sadu Rejonowego Elżbiecie K., nie interesując się przebiegiem ich praktyk, a

następnie poświadczył nieprawdę podpisując się na sporządzonych przez

wymienionych wyżej sędziów opiniach dotyczących przebiegu i oceny praktyki tychże

aplikantów mimo, że osobiście nie znał i nie mógł potwierdzić faktów i ocen tamże

zawartych, a nadto nie sprawując faktycznie obowiązków patrona nad dwoma

wymienionymi wyżej aplikantami pobierał nienależny mu w tej sytuacji dodatek

funkcyjny, wynikający z przepisu § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie stawek podstawowych

wynagrodzenia zasadniczego sędziów sądów powszechnych, asesorów i aplikantów

sądowych oraz stawek dodatku funkcyjnego sędziów (Dz. U. Nr 83, poz. 761 ze zm.) i

na podstawie art. 107 § 1 oraz art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p. orzekł wobec niego karę

nagany.

2

Odwołanie od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w zakresie

dotyczącym orzeczenia o karze wniósł Minister Sprawiedliwości zarzucając – na

podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. – rażącą niewspółmierność

orzeczonej kary w stosunku do przypisanego obwinionemu przewinienia

dyscyplinarnego i wnosząc o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez

wymierzenie obwinionemu kary dyscyplinarnej złożenia sędziego z urzędu.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości orzeczona przez Sąd Dyscyplinarny kara

nagany nie jest karą adekwatną do stopnia winy obwinionego, charakteru i wagi

popełnionego przez niego przewinienia, zwłaszcza w kontekście jego szkodliwości dla

dobra służby, kształtowania w społeczeństwie wizerunku sędziego jako osoby

prezentującej wysoki poziom moralny, a w konsekwencji nie spełni celów

zapobiegawczych i wychowawczych. Jedyną karą należycie realizującą te cele i

odzwierciedlającą wysoki stopień szkodliwości społecznej czynu przypisanego

obwinionemu może być kara złożenia sędziego z urzędu.

W odpowiedzi na odwołanie obwiniony wniósł o utrzymanie zaskarżonego

wyroku w mocy.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostaje popełnienie przez obwinionego

przewinienia dyscyplinarnego uchybiającego godności urzędu w rozumieniu art. 107 §

1 u.s.p. Sporny natomiast okazał się wymiar kary orzeczonej za to przewinienie.

Według skarżącego kara nagany jawi się jako niewspółmiernie niska ze względu na

wysoką szkodliwość społeczną czynu godzącego w autorytet konieczny dla

prawidłowego wykonywania obowiązków sędziego, a w konsekwencji w dobro

wymiaru sprawiedliwości, jak również z uwagi na znaczny stopień zawinienia

obwinionego i jego brak krytycyzmu wobec własnego, rażąco nagannego zachowania.

W ocenie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego zapatrywania tego nie można

podzielić.

Zgodnie z treścią art. 438 pkt 4 k.p.k. orzeczenie sądu pierwszej instancji ulega

uchyleniu lub zmianie w razie stwierdzenia rażącej niewspółmierności kary lub

niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego lub innego

środka. Z brzmienia powyższego przepisu wynika, że nie każda wadliwość

rozstrzygnięcia o wymiarze kary może stanowić usprawiedliwioną podstawę

odwoławczą, lecz jedynie jej kwalifikowana postać, wyrażająca się orzeczeniem kary

„rażąco” niewspółmiernej. W judykaturze konsekwentnie prezentowany jest pogląd,

że przez rażącą niewspółmierność kary rozumieć należy różnicę między karą

wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, jaką należałoby orzec w instancji

odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw sądowego wymiaru

kary. Podkreśla się przy tym, że chodzi tu o różnicę zasadniczej natury, oczywistą,

3

rzucającą się w oczy i nie dającą się zaakceptować nieproporcjonalność kary

orzeczonej w stosunku do kary sprawiedliwej, zasłużonej (zob. m.in. wyroki Sądu

Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego: z dnia 30 września 2003 r., SNO 56/03,

OSNSD II półrocze 2003, poz. 77; z dnia 17 marca 2005 r., SNO 6/05, OSNSD 2005,

poz. 34).

Niewątpliwie słuszne są argumenty Ministra Sprawiedliwości wskazujące na

konieczność kształtowania w opinii społecznej takiego wizerunku sądów, w którym

nie ma miejsca na tolerowanie nieetycznych zachowań sędziów. Wymaga tego

szeroko pojęte dobro wymiaru sprawiedliwości. Zarówno środowisko sędziowskie,

pracownicy sądów, jak i opinia publiczna powinny otrzymywać jednoznaczny sygnał,

że wszelkie naganne zachowania sędziego wyczerpujące znamiona przewinienia

dyscyplinarnego muszą zostać sprawiedliwie ukarane.

Nie można jednak podzielić zapatrywania skarżącego, że w konkretnym stanie

faktycznym tak się nie stało z uwagi na wymierzenie obwinionemu rażąco

niewspółmiernej kary. Wprawdzie Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie rozwinął szerzej argumentacji uzasadniającej

wymiar orzeczonej wobec obwinionego kary, jednakże przytoczone w nim motywy

pozwalają jednoznacznie odczytać przesłanki, jakimi kierował się podejmując w tym

zakresie rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny wskazał wyraźnie na naganność zachowania

obwinionego polegającego na naruszeniu przepisów § 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i

prokuratorskiej (Dz. U. Nr 154, poz. 1283 ze zm.) i wynikające z tego skutki. Nie

znalazł przy tym zrozumienia dla argumentów mających usprawiedliwić takie

postępowanie. W konsekwencji, biorąc pod uwagę charakter popełnionego

przewinienia dyscyplinarnego i postawę obwinionego sędziego wobec naruszenia

obowiązków sprawowania patronatu nad aplikantami, uznał za właściwe wymierzenie

mu kary nagany. Skład orzekający ocenę tę aprobuje. Kara dyscyplinarna nagany,

druga co do surowości w katalogu kar przewidzianych w art. 109 § 1 u.s.p., stanowi

wyraz dostatecznego napiętnowania nagannego zachowania obwinionego i stanowić

będzie dla niego istotną dolegliwość. Decyzję o jej zastosowaniu trzeba więc uznać za

wyważoną. Skarżący domagając się zaostrzenia tej kary przez orzeczenie w jej miejsce

sankcji złożenia sędziego z urzędu eksponuje przede wszystkim społeczną

szkodliwość przewinienia obwinionego oraz wymogi prewencji ogólnej. Pomija

natomiast przebieg dotychczasowej, wieloletniej, nie budzącej zastrzeżeń, służby

obwinionego. Okoliczność ta nie może pozostać bez wpływu na wymiar kary. Nie bez

znaczenia jest też fakt, iż w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony zrozumiał

naganność popełnionego przez siebie przewinienia i przyjął z pokorą wymierzoną mu

karę dyscyplinarną. Postawa ta pozwala przyjąć, że orzeczona przez Sąd Apelacyjny –

Sąd Dyscyplinarny kara nagany spełni cele zapobiegawcze i wychowawcze.

4

Z przytoczonych wyżej względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny nie

znajdując podstaw do uznania wymierzonej obwinionemu kary za rażąco

niewspółmierną w stosunku do przypisanego mu przewinienia na podstawie art. 437 §

1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. orzekł, jak w sentencji.