I UK 60/06

Sygn. akt I UK 60/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 sierpnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Beata Gudowska (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania M. D.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R.

o prawo do renty w związku ze służbą wojskową,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 sierpnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt (...),

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 sierpnia 1999 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych,

Oddział w R. przyznał M. D. w miejsce renty z tytułu częściowej niezdolności do

pracy, rentę w związku ze służbą wojskową i wypłacał ją od lipca 1999 r. do

listopada 2001 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przyznanie renty związku ze

2

służbą wojskową uznał za błąd i decyzją z dnia 22 sierpnia 2002 r. odmówił prawa

do niej, gdyż lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że niezdolność do pracy, wiązana z

wypadkiem w czasie służby wojskowej z 1989 r., ujawniła się dopiero po 3 latach

od zwolnienia ze służby, po kolejnych urazach kolana doznanych w okresie

zatrudnienia.

Odwołanie, w którym ubezpieczony akcentował doznanie urazu podczas

wykonywania obowiązków służbowych, zostało uwzględnione wyrokiem Sądu

Okręgowego w K. z dnia 29 października 2003 r., który zmienił zaskarżoną decyzję

i przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do

pracy w związku ze służbą wojskową na okres 3 lat od daty wstrzymania wypłaty.

Przesłankę faktyczną orzeczenia stanowiło ustalenie na podstawie opinii chirurga

ortopedy, że odwołujący jest częściowo niezdolny do pracy, a niezdolność ta

pozostaje w związku z wypadkiem w czasie odbywania służby wojskowej.

W apelacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucił błąd w ustaleniach

faktycznych co do następstwa urazu doznanego w czasie odbywania służby

wojskowej i podniósł, że niezdolność ubezpieczonego do pracy spowodowana jest

wypadkiem w pracy z dnia 28 kwietnia 1997 r., gdyby natomiast wiązać ją z

wypadkiem w czasie służby, to powstała po upływie 3 lat od zwolnienia z niej

ubezpieczonego.

Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację i wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2005 r.

zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie. W świetle ustaleń, że M. D. po

urazie, którego doznał w dniu 29 września 1989 r. w czasie odbywania służby

wojskowej nieprzerwanie pracował, nie leczył się, a wypadkowi w pracy, który

został uznany za późne następstwo urazu w wojsku, uległ w dniu 28 kwietnia 1997

r., stwierdził że nie został spełniony przewidziany w art. 30 ustawy z dnia 29 maja

1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity

tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87) warunek powstania inwalidztwa w ciągu 3 lat

od zwolnienia ze służby (przed dniem 25 lutego 1990 r.).

Skarga kasacyjna ubezpieczonego, który wniósł o uchylenie wyroku i

przyznanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku ze

służbą wojskową od daty wstrzymania jej wypłaty, ewentualnie uchylenie także

poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji, została oparta na podstawie

3

naruszenia prawa materialnego – art. 30 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów

wojennych i wojskowych i ich rodzin oraz art. 23 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.),

oraz przepisów postępowania – art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 k.p.c. przez brak

należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia sprawy i przekroczenie granic swobodnej

oceny dowodów. Skarżący zarzucił oparcie rozstrzygnięcia na podstawie „jedynie

literalnego” brzmienia art. 30 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i

wojskowych i ich rodzin, bez uwzględnienia opóźnionego wpływu doznanego urazu

na niezdolność do pracy. Jednocześnie powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 10 sierpnia 1978 r. (II URN 69/78, OSNC 1979 r. nr 2, poz. 39), z którego tezy

wynika wymaganie istnienia związku czasowego między służbą wojskową a

powstałym inwalidztwem i wskazał na istnienie takiego związku podnosząc fakt

pobierania renty inwalidy wojskowego w okresie od lipca 1999 r. do listopada 2001

r.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu

inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, prawo do renty inwalidy

wojskowego, przysługującej żołnierzowi niezawodowemu Sił Zbrojnych

Rzeczypospolitej Polskiej istnieje w związku inwalidztwem powstałym w czasie

odbywania służby wojskowej albo ciągu 3 lat od zwolnienia ze służby wojskowej,

jeżeli inwalidztwo to jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w

czasie służby. W związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o

zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu

społecznym (Dz. U. 1996 r. Nr 100 poz. 461), od dnia 1 września 1997 r. przez

inwalidztwo należy rozumieć całkowitą lub częściową niezdolność do pracy w

rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst - Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz.

353 ze zm.). Przepis art. 30 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i

wojskowych jest klarowny i nie wymaga wykładni, stąd postawiony w skardze

kasacyjnej zarzut jego naruszenia przez zastosowanie „jedynie” w literalnym

4

brzmieniu jest co najmniej niejasny. Ze względu na zasady wykładni prawa, zarzut

taki nie może być rozumiany jako postulat pominięcia części przepisu, mianowicie

tej, która stanowi o uwarunkowaniu prawa do renty ujawnieniem się niezdolności do

pracy (także pozostającej w związku ze służbą, jako następstwa chorób powstałych

lub urazów doznanych w czasie jej odbywania) w czasie ograniczonym do 3 lat od

zwolnienia ze służby. W skardze kasacyjnej nie postuluje się zresztą takiego

kierunku jego wykładni, gdyż skarżący, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 10 sierpnia 1978 r. (II URN 69/78) który ma związek z niniejszą sprawą tylko

w takim zakresie, w jakim potwierdza konieczność istnienia czasowego związku

między służbą wojskową, a powstałym inwalidztwem, podniósł, że zasadniczo

domaga się kontynuacji renty wojskowej, która była mu przyznana i wypłacana do

listopada 2001 r.

Stawiając wniosek o przywrócenie prawa do renty, skarżący pomija, że

ustalenie prawa do świadczeń w sytuacji, w której nie zostały spełnione warunki

przewidziane ustawą, nie prowadzi do nabycia prawa do nich ani nie odpowiada

nabyciu tego prawa z mocy art. 51 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów

wojennych i wojskowych, przewidującego, iż prawo do świadczeń powstaje z dniem

spełnienia się wszystkich warunków wymaganych przez ustawę do uzyskania tego

prawa. Decyzja z dnia 24 sierpnia 1999 r., z której skarżący błędnie wywodzi swe

prawo do renty była wadliwa, więc nie może rodzić żadnych skutków prawnych

(por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2001 r., II UKN 396/00, OSNP

2003 nr 4, poz. 106, z dnia 19 czerwca 1986 r., II URN 96/86, Służba Pracownicza

1987 nr 3, z dnia 29 października 1997 r., II UKN 311/97, OSNAPiUS 1998 nr 15,

poz. 465 oraz z dnia 28 lutego 2001 r., II UKN 248/00, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz.

499). Przed jej wydaniem skarżący nie wykazał spełnienia wszystkich warunków

wymaganych w art. 30 ust. 1 tej ustawy, więc nie nabył prawa do renty inwalidy

wojskowego. Odmienne pojmowanie powstania prawa do świadczeń prowadziłoby

do nadania decyzjom Zakładu Ubezpieczeń Społecznych charakteru konstytu-

tywnego, którego nie mają.

Niewątpliwa obecnie niezdolność skarżącego do pracy, będąca późnym

następstwem wypadku doznanego w czasie odbywania służby wojskowej,

późniejszym jednak niż wymaga tego przepis stanowiący o jej powstaniu przed

5

upływem 3 lat od zwolnienia ze służby, potwierdza trafność stanowiska Sądu

Apelacyjnego o braku prawa skarżącego do renty regulowanej ustawą o

zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych.

W konkluzji, skarga kasacyjna została oddalona (art. 39814

k.p.c.).

/tp/