I UK 138/06

Sygn. akt I UK 138/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z odwołania K. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.

o wcześniejszą emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 listopada 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt (...),

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 13 grudnia

2004 r. odmówił K. K. prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w

szczególnych warunkach uznając, iż wnioskodawca nie udowodnił 15 lat takiej

2

pracy, bowiem za taki okres nie można było uznać pracy wnioskodawcy w

Spółdzielni Kółek Rolniczych w S. oraz w Gospodarstwie Rolnym Zasobu

Skarbu Państwa w S.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B., wyrokiem z

dnia 11 sierpnia 2005 r. zmienił zaskarżoną decyzję uznając, iż okres

zatrudnienia wnioskodawcy od 1 marca 1975 r. do 31 grudnia 1979 r. w

Spółdzielni Kółek Rolniczych w S. oraz od 2 grudnia 1985 r. do 31 lipca 1994 r. w

Gospodarstwie Zasobów Rolnych Skarbu Państwa w S. był pracą w

szczególnych warunkach.

Apelację od tego wyroku wywiódł organ rentowy.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 18 stycznia 2006 r. zmienił wyrok Sądu

pierwszej instancji i oddalił odwołanie ubezpieczonego. Sąd stwierdził, że

zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 4

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze, aby uznać pracę ubezpieczonego za pracę w

szczególnych warunkach, musiałby ją wykonywać stale i w pełnym wymiarze. W

świetle zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszej sprawie Sąd

Apelacyjny przyjął jednak, że wnioskodawca zatrudniony na stanowisku

kierownika nie mógł stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywać

obowiązków magazyniera. Jako kierownik Zespołowego Gospodarstwa Rolnego

zobowiązany był również do prowadzenia stosownej dokumentacji, składania

sprawozdań wobec przełożonych z realizacji poszczególnych zleconych zadań,

uczestniczenia w naradach i zebraniach. Sąd Apelacyjny stwierdził, iż właściwe

wykonywanie nałożonych nań obowiązków musiało zajmować wnioskodawcy

wiele czasu, co uniemożliwiało stałe i w pełnym wymiarze wykonywanie prac

magazyniera. Ponadto Sąd Apelacyjny nie podzielił oceny dokonanej przez Sąd

pierwszej instancji, iż praca wnioskodawcy we wskazanym wyżej gospodarstwie

winna być zakwalifikowana jaka praca w szczególnych warunkach. Sąd

Okręgowy przyjął błędnie kryteria, stosując do oceny pracy świadczonej przez

wnioskodawcę w rolnictwie wykaz stanowisk obowiązujący w Dziale Chemii,

3

skoro wykaz A i B, stanowiące załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnianych

w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jak również

zarządzenie nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z

dnia 21 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy na których wykonywane są

prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie

wymieniają stanowiska magazyniera w katalogu prac uznawanych za

wykonywane w szczególnych warunkach w rolnictwie i przemyśle rolno-

spożywczym.

Od powyższego rozstrzygnięcia ubezpieczony wniósł skargę kasacyjną

podnosząc naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 32 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) w związku z § 4 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.

Nr 8 poz. 43 ze zm.). Ponadto wskazał na naruszenie przepisów postępowania -

art. 227 k.p.c. i 233 § k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona. Podstawą skargi był

zarzut naruszenia przepisu art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 4

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze, dotyczący kwestii braku wymienionego stanowiska

magazyniera w katalogu prac uznawanych za wykonywane w szczególnych

warunkach w rolnictwie i przemyśle rolno-spożywczym w wykazie A i B

stanowiących załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983

r. oraz w zarządzeniu nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki

Żywnościowej z dnia 21 marca 1988r. Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że

brak stanowiska magazyniera w katalogu prac uznawanych za wykonywane w

szczególnych warunkach w rolnictwie i przemyśle rolno-spożywczym w wyżej

wymienionych aktach prawnych stanowi przeszkodę w uznaniu pracy

4

ubezpieczonego za pracę w szczególnych warunkach. Przepisy regulujące

materię ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie

obowiązujących; oznacza to, iż w sytuacjach w nich określonych muszą być one

stosowane przez organ rentowy w sposób ścisły. Niedopuszczalna jest

wykładnia rozszerzająca. Dlatego stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej

sprowadzające się do tego, że praca w charakterze magazyniera w rolnictwie

przy środkach chemicznych może być zakwalifikowana jako praca w

szczególnych warunkach wymieniona w Dziale IV Chemii pod pozycją 40 wyżej

wymienionego rozporządzenia, nie jest zasadne. Wymienione wyżej stanowisko

magazyniera mogłoby być uznane za pracę w szczególnych warunkach jedynie

pod warunkiem, że powyższa praca wymieniona byłaby także w dziale

dotyczącym rolnictwa i przemysłu rolno-spożywczego powołanych wyżej

przepisów.

Zasadniczym powodem, który legł u podstaw rozstrzygnięcia Sądu drugiej

instancji było jednak wykonywanie pracy magazyniera przez wnioskodawcę w

niepełnym wymiarze czasu pracy. Powyższa przyczyna w ocenie Sądu

powodowała, że praca ubezpieczonego zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 i 2 ustawy

z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w

sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze, nie mogła być kwalifikowana jako

wykonywana w szczególnych warunkach. Sąd Najwyższy zgadza się z oceną

Sądu Apelacyjnego, że nie został spełniony warunek wykonywania pracy w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym

wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy (por. wyrok

SN z dnia 15 listopada 2000 r., II UKN 39/00, OSNP 2002/11/272). Byłby on

spełniony tylko wówczas, gdyby ubezpieczony w ramach obowiązującego go

pełnego wymiaru czasu pracy na stanowisku magazyniera nie wykonywał

czynności pracowniczych niezwiązanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj.

ciągle wykonywałby pracę w szczególnych warunkach. Dokonując analizy

ustaleń faktycznych poczynionych przez Sądy w niniejszej sprawie, nie można

zgodzić się z zarzutem przeciwko wyrokowi Sądu drugiej instancji o błędnej

5

ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, skoro do obowiązków

kierownika Zespołowego Gospodarstwa Rolnego, którym był ubezpieczony, obok

pełnienia funkcji magazyniera, należało prowadzenie stosownej dokumentacji,

składanie sprawozdań wobec przełożonych z realizacji poszczególnych

zleconych zadań, uczestniczenie w naradach i zebraniach. Okoliczność

wykonywania pracy niezwiązanej z wydawaniem szkodliwych środków

chemicznych nie była w istocie rzeczy sporną, albowiem sam skarżący

potwierdził, że wyżej wymienione czynności administracyjne wykonywał. Sporny

był tylko udział tych prac w dobowym czasie pracy ubezpieczonego –

ubezpieczony twierdził, że obowiązki te zajmowały mu 15-30 minut dziennie.

Sąd Najwyższy, w oparciu o zasadę doświadczenia życiowego, podziela pogląd

Sądu Apelacyjnego, że zakres obowiązków związanych z kompleksową

organizacją prawidłowego zaopatrzenia magazynów mających zapewnić środki

przeznaczone do obsługi gospodarstwa rolnego o powierzchni 200 ha,

przedkładaniem stosownych sprawozdań z wykonanych zadań wobec

przełożonych, składaniem zamówień, kontrolą pracowników itp. nie pozwalał na

to, aby prawidłowo wykonywać czynności administracyjne w 15 do 30 minut

dziennie. Stąd też przyjąć należy, iż właściwe wykonywanie nałożonych nań

obowiązków musiało zajmować wnioskodawcy więcej czasu, co uniemożliwiało

stałe i w pełnym wymiarze wykonywanie prac magazyniera.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c.

oddalił skargę kasacyjną.

/tp/