I UK 185/06

Sygn. akt I UK 185/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 grudnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania J. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Z.

o prawo do emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 grudnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. akt (...),

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 10 września 2003 r.

odmówił ubezpieczonemu J. S. przyznania wcześniejszej emerytury ze względu na

niezaliczenie okresu pracy w oddziale kolejowym KWK "P. od dnia 16 września

2

1967 r. do dnia 31 stycznia 1996 r. jako pracy w szczególnych warunkach.

W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany i

przyznania emerytury. Uzasadniając odwołanie ubezpieczony podnosił, iż jako

pomocnik maszynisty w okresie od dnia 1 grudnia 1968 r. do dnia 31 maja 1991 r.

wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracę przy przeróbce węgla i w tym

okresie pobierał wynagrodzenie należne jak za pracę górniczą w szczególnych

warunkach. Na potwierdzenie tego, iż dokumenty z zakładu pracy nie oddają

prawdziwego stanu faktycznego wnosił o dopuszczenie dowodu z zeznań

świadków.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. po rozpoznaniu

sprawy wyrokiem z dnia 28 stycznia 2004 r. oddalił odwołanie ubezpieczonego

ustalając, że nie wykazał się on stażem pracy w szczególnych warunkach

uprawniającym do przejścia na wcześniejszą emeryturę w wieku 55 lat.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2005 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

wnioskodawcy uznając, że zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162 poz.

1118 ze zm.) ubezpieczony mógłby nabyć prawo do emerytury od ukończenia 55

roku życia, gdyby zostały spełnione warunki z § 8a rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych

w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze

zm.), a więc jeśli ubezpieczony między innymi wykazałby 20 lat pracy wymienionej

w wykazie B stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia dział IV poz.9., tj. pracy

wykonywanej bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla w zakładach

górniczych. Sąd pierwszej instancji, mimo szeregu wątpliwości w konsekwencji

uznał, że ubezpieczony wykazał 19 lat i 9 miesięcy takiej pracy. W niniejszej

sprawie zeznania przesłuchanych świadków nie dały jednak podstaw do ustalenia,

że ubezpieczony w okresie od 26 września 1967 do 1 września 1971r. wykonywał

pracę bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla. W wyżej wskazanym

okresie wnioskodawca pracował w charakterze robotnika torowego oraz pomocnika

maszynisty parowozu na powierzchni. Wymienione prace nie mogą być uznane za

pracę wykonywaną bezpośrednio przy przeróbce węgla. Zatem w ocenie Sądu

Apelacyjnego wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego nie

3

potwierdziły, że ubezpieczony w spornym okresie wykonywał pracę w szczególnych

warunkach, o której mowa w wykazie B dział IV poz.9. Mając powyższe na uwadze

Sąd Apelacyjny z mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację.

Wyrok Sądu drugiej instancji wnioskodawca zaskarżył skargą kasacyjną,

podnosząc naruszenie przepisów postępowania: - art. 381 kodeksu postępowania

cywilnego na skutek pominięcia przez Sąd Apelacyjny dowodów zgłoszonych w

postępowaniu apelacyjnym, a to dowodu z dokumentu w postaci świadectwa

zdania egzaminu z dnia 7 maja 1971 r. uprawniającego do podjęcia obowiązków

ustawiacza pociągów oraz dowodów z zeznań świadków […] na okoliczność

faktycznie wykonywanej przez ubezpieczonego pracy przy przeróbce mechanicznej

węgla w spornym okresie, - art. 233 § 1 k.p.c. na skutek dokonania przez Sąd

Apelacyjny z naruszeniem reguł omawianych w tym przepisie oceny dowodów,

które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji

doprowadziły także do naruszenia prawa materialnego (art. 32 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z § 8a

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub

szczególnym charakterze) poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na

przyjęciu, iż praca ubezpieczonego w spornym okresie nie stanowiła pracy w

szczególnych warunkach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c. naruszenie przepisów postępowania może być

uzasadnioną podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy uchybienie to mogło

mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia art. 381 k.p.c.,

polegającego na pominięciu nowych dowodów, których potrzeba powołania wynikła

później, nie jest usprawiedliwioną podstawą skargi kasacyjnej, jeżeli udowodnienie

okoliczności, na które dowody te zostały powołane, nie ma wpływu na

uwzględnienie żądania strony zgłaszającej dowody. Aby żądanie przyznania

emerytury na podstawie art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych zostało uwzględnione wnioskodawca powinien

4

dodatkowo udowodnić okres składkowy lub nieskładkowy wynoszący 3 miesiące.

Wymagane powołanym przepisem okresy składkowe i nieskładkowe osób

pracujących w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze po

osiągnięciu wieku 55 lat wynoszą 20 lat, a wnioskodawca udowodnił dokumentami

okresy wynoszące łącznie 19 lat i 9 miesięcy. Sąd Apelacyjny uznał za słuszną

odmowę Sądu pierwszej instancji uznania za wiarygodne zgłoszonych przez

wnioskodawcę dowodów na okoliczność wykonywania pracy w okresie od 26

września 1967 r. do 1 września 1971 r. bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej

węgla. Tylko w tym zakresie rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego jest w kasacji

kwestionowane jako oparte na ustaleniach dokonanych z naruszeniem przepisów

postępowania. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną ustalenia byłyby odmienne,

gdyby Sąd Apelacyjny zgodnie z dyspozycją art. 381 k.p.c. przeprowadził dowody

zgłoszone w apelacji, przy czym dowody te miały potwierdzać inny charakter pracy

wykonywany w spornym okresie. Skarżący nie kwestionował oceny Sądu

Apelacyjnego, że praca w charakterze robotnika torowego i pomocnika maszynisty

nie jest pracą w szczególnych warunkach. Podstawą odmowy uwzględnienia

spornego okresu była ocena prawna czynności wykonywanych przez

wnioskodawcę w oddziale kolejowym KWK „P." od 26 września 1967 do 1 września

1971 r. Sąd Apelacyjny przyjął za udowodnione na podstawie dowodu z dokumentu

– świadectwa pracy z dnia 8 lutego 1996r., że w tym okresie wnioskodawca

zajmował stanowisko robotnika torowego i pomocnika maszynisty parowozu na

powierzchni, a okres wykonywania tych czynności nie jest okresem pracy w

szczególnych warunkach, co w konsekwencji nie daje podstaw, iż spełnione

zostały warunki z § 8a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w

sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).

Wymienione stanowiska nie mogły być zaliczone do katalogu prac wymienionych w

wykazie B stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia dział IV poz.9., tj. pracy

wykonywanej bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla w zakładach

górniczych. Przepis art. 381 k.p.c. pozostawia uznaniu sądu apelacyjnego

uwzględnienie nowych okoliczności faktycznych i dowodów. Sąd drugiej instancji

może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w

5

postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, ale może je także dopuścić

(przeprowadzić), chociaż strona mogła je powołać wcześniej. Jest to zatem

unormowanie pozostawiające ocenę celowości i możliwości dopuszczenia nowych

faktów i dowodów w postępowaniu apelacyjnym swobodnemu uznaniu sądu drugiej

instancji. W niniejszej sprawie wnioskodawca pismem z dnia 27 września 2005r.

wnosił o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków […] na okoliczność, że

faktycznie ubezpieczony w spornym okresie pracował bezpośrednio przy przeróbce

mechanicznej węgla na powierzchni. Uzasadnieniem przeprowadzenia dowodu z

zeznań świadków dopiero w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji, był

rzekomy brak wiedzy na temat miejsca zamieszkania tych osób. Ponadto skarżący

utrzymywał, że w podobnym stanie faktycznym i prawnym inny Sąd wydał wyrok

uwzględniający odwołania wnioskowanych świadków, którzy pracowali razem z

ubezpieczonym. Art. 381 k.p.c. przyjmuje jako zasadę, że nowe fakty i dowody są

dopuszczalne w postępowaniu apelacyjnym, a tylko wyjątkowo – z przyczyn

wskazanych w tym przepisie – przewiduje możliwość ich pominięcia. W świetle

wyżej wskazanych podstaw, twierdzenia ubezpieczonego, iż nie mógł powołać się

na te dowody przed Sądem pierwszej instancji, są niewiarygodne. Powoływanie się

na rozstrzygnięcie innego Sądu w podobnej sprawie nie obligowało Sądu

Apelacyjnego do powołania tych świadków, bowiem nie jest ono dla niego wiążące

w tej sprawie. Z kolei dowód z dokumentu w postaci świadectwa zdania egzaminu z

dnia 7 maja 1971r. nie potwierdza, że ubezpieczony po tej dacie wykonywał

faktycznie obowiązki ustawiacza pociągów na powierzchni, zaliczanego do pracy w

warunkach szczególnych. Ponadto wymienione wyżej świadectwo pracy zawiera

daty ukończenia kursu maszynistów parowozu (27 października 1982 r.), kursu

ustawiaczy (7 maja 1971 r.), kursu pomocników maszynisty (3 czerwca 1968 r.),

kursu dyżurnych ruchu (24 maja 1991r.). Natomiast daty podjęcia obowiązków

wynikających ze zdobytych kwalifikacji zawodowych są późniejsze. Dla przykładu

ubezpieczony obowiązki ustawiacza pociągów na powierzchni podjął dopiero 1

września 1971 r., a obowiązki pomocnika maszynisty 1 grudnia 1968 r. Mając na

uwadze, że dowód z zeznań świadków dotyczący okresu sprzed trzydziestu laty nie

jest tak wiarygodny, jak dowody z dokumentów przeprowadzone w tym

6

postępowaniu sądowym, Sąd drugiej instancji słusznie uznał, że przeprowadzenie

wnioskowanych dowodów nic istotnego nie wniesie do sprawy.

Ubezpieczony wskazał także, że na skutek dokonania przez Sąd Apelacyjny oceny

dowodów z naruszeniem reguł omawianych w art. 233 k.p.c., doszło do uchybienia,

które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do powyższego

zarzutu wskazać należy na treść art. 3983

§ 3 k.p.c., zgodnie z którym podstawą

skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów. Skarżący nie może zatem powoływać się skutecznie na brak

wszechstronnego i wnikliwego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego, ponieważ zakres ten nie jest objęty kognicją Sądu Najwyższego w

postępowaniu kasacyjnym. Takie stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w

postanowieniu z dnia 23 września 2005 r., III CSK 13/05 (Biul. SN 2005 r. Nr 12,

poz. 8). Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 39814

k.p.c.

orzekł jak w sentencji.

/tp/