III CZP 113/06

Uchwała z dnia 15 grudnia 2006 r., III CZP 113/06

Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Hubert Wrzeszcz

Sędzia SN Kazimierz Zawada

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku "D.R.", sp. z o.o. w K. o wpis wzmianki

do Krajowego Rejestru Sądowego, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na

posiedzeniu jawnym w dniu 15 grudnia 2006 r. zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 23

sierpnia 2006 r.:

"Czy niezamieszczenie na elektronicznym potwierdzeniu przelewu opłaty

sądowej informacji i podpisu wnioskodawcy wymaganych przepisem § 3 ust. 4

Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie

sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 27 poz. 199),

jest podstawą do zwrotu wniosku w oparciu o przepis art. 19 ust. 2 i 3 ustawy z 20

sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 Nr 17

poz. 209 ze zm.)?"

podjął uchwałę:

Niezamieszczenie na wydruku potwierdzającym uiszczenie w formie

bezgotówkowej opłaty sądowej od wniosku o wpis do Krajowego Rejestru

Sądowego informacji potwierdzonej własnoręcznym podpisem, wymaganej

stosownie do § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31

stycznia 2006 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach

cywilnych (Dz.U. Nr 27, poz. 199) może uzasadniać zwrot wniosku na

podstawie art. 19 ust. 3 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o

Krajowym Rejestrze Sądowym (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze

zm.) tylko wtedy, gdy potwierdzenie uiszczenia opłaty nie zawiera

wystarczających danych pozwalających na przyjęcie, że opłata została

uiszczona.

Uzasadnienie

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością „D.R.” w K. złożyła sprawozdanie

finansowe za 2005 r. i wniosła o wpisanie w rejestrze prowadzonym dla tej spółki

przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia o numerze KRS (...) wzmianki o

jego złożeniu. Jako dowód wniesienia należnej opłaty sądowej dołączyła do

wniosku elektroniczny wydruk potwierdzenia przelewu przez bank kwoty 290 zł, na

którym jako odbiorcę wskazano Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w

Krakowie, jako zleceniodawcę wymieniono „D.R.”, spółka z o.o. w K., a w rubryce

„tytułem” podano: „Opł. sądowa za bilans – 40 zł, opł. za ogłoszenie w MSiG – 250

zł KRS nr (...)”. Przewodniczący w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia w

Krakowie uznał, że dowód wniesienia opłaty nie zawiera przewidzianej w § 3 ust. 4

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie

sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 27, poz. 199)

informacji, potwierdzonej własnoręcznym podpisem, że figurująca na nim kwota

stanowi opłatę za wnoszone pismo, co oznacza niewłaściwe jego opłacenie i

zarządził zwrot wniosku. Rozpoznając zażalenie wnioskodawcy na to zarządzenie

Sąd Okręgowy w Krakowie powziął poważne wątpliwości, które ujął w zagadnieniu

prawnym przytoczonym na wstępie przedstawionym do rozstrzygnięcia Sądowi

Najwyższemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 19 ust. 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze

Sądowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm. – dalej: „u.K.Rej.S.”) nakłada na

osobę składającą wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego obowiązek

uiszczenia bez wezwania opłaty sądowej od tego wniosku, a jeżeli wpis podlega

ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym – również opłaty za ogłoszenie.

Konsekwencją naruszenia tego obowiązku jest zwrot wniosku bez wzywania do

uzupełnienia jego braków (art. 19 ust. 3 u.K.Rej.S.). Ustawa nie nakłada natomiast

na wnioskodawcę, jak np. czyni to art. 527 § 1 k.p.k. w odniesieniu do opłaty

sądowej od kasacji w sprawach karnych lub art. 621 § 1 k.p.k. w odniesieniu do

zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego,

obowiązku wykazania uiszczenia opłaty przez dołączenie do wniosku dowodu jej

uiszczenia ani nie określa obowiązku sporządzenia tego dowodu w określonej

formie i o określonej treści.

Nie można też uznać, że obowiązek taki nakłada rozporządzenie Ministra

Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat

sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 27, poz. 199 – dalej: „rozporządzenie”),

wydane bowiem ono zostało na podstawie art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.),

upoważniającego do określenia w drodze rozporządzenia jedynie sposobu

uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych. Realizując to upoważnienie, w §

1 ust. 1 rozporządzenia postanowiono, że opłaty sądowe w sprawach cywilnych

uiszcza się w formie bezgotówkowej na rachunek bieżący dochodów właściwego

sądu albo w formie wpłaty gotówkowej, bezpośrednio w kasie sądu lub w formie

znaków o odpowiedniej wartości, wykonanych według ustalonego wzoru, przy czym

w § 6-8 bliżej opisano sposób uiszczania opłaty sądowej w tej formie.

Określenie w § 3 rozporządzenia czynności osoby wnoszącej opłatę na

rachunek bieżący dochodów właściwego sądu po uiszczeniu opłaty należy

traktować jako zalecenie dokonania takich czynności, mające na celu ułatwienie

sądowi przyporządkowania danej opłaty pismu, od którego opłata została

wniesiona, i przyspieszenie postępowania zmierzającego do nadania pismu biegu.

Zachowanie się wnoszącego opłatę w sposób wskazany w tym przepisie pozwala

mu na uniknięcie ryzyka zwrotu pisma, mimo uiszczenia – w formie bezgotówkowej

na rachunek właściwego sądu – należnej opłaty od tego pisma. Uznanie, że § 3

rozporządzenia kreuje obowiązki wnoszącego opłatę w zakresie wykazania jej

uiszczenia, oznaczałoby iż przepis ten wydany został z przekroczeniem

ustawowego upoważnienia (art. 92 ust. 1 Konstytucji). Samoistny obowiązek

procesowy mógłby zostać nałożony na uczestnika postępowania cywilnego tylko

bezpośrednio przez ustawę. Wykładnia przepisów rozporządzenia w duchu ich

zgodności z Konstytucją sprzeciwia się zatem postrzeganiu w regulacji zawartej w

§ 3 rozporządzenia obowiązków wnoszącego opłatę, których skutkiem

niewykonania jest zwrot wniosku.

Zwrot wniosku na podstawie art. 19 ust. 3 w związku z ust. 2 u.K.Rej.S. może

nastąpić jedynie w razie braku uiszczenia opłaty sądowej od wniosku. Jeżeli do

wniosku dołączony został dowód potwierdzający dokonanie operacji bankowej

wniesienia opłaty w formie bezgotówkowej (wydruk dokonania czynności w formie

elektronicznej – art. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, jedn. tekst:

Dz.U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.), zwrot wniosku może zatem nastąpić tylko

wówczas, gdy dowód ten nie zawiera wystarczających danych pozwalających na

przyjęcie, że opłata od wniosku została uiszczona, tj. że dotyczy tego wniosku, że

wniesiona została na rachunek bieżący dochodów właściwego sądu i że wysokość

jej odpowiada wysokości, w której powinna być uiszczona.

Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak wyżej.