IV CSK 376/06

Sygn. akt IV CSK 376/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lutego 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSN Maria Grzelka

w sprawie z powództwa Z. F.

przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Skarbu Państwa

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 lutego 2007 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 2 czerwca 2006 r.,

oddala skargę kasacyjną;

nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Z. F. żądał zasądzenia na jego rzecz od Skarbu Państwa kwoty 261.300 zł z

odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu tytułem równowartości mienia

pozostawionego poza obecnymi granicami Państwa Polskiego w związku z wojną

rozpoczętą w 1939 r. Żądane to uzasadnił także odpowiedzialnością

odszkodowawczą Skarbu Państwa z powodu deliktu legislacyjnego.

W sprawie ostatecznie przyjęto, że pozwany reprezentowany jest

przez Ministra Skarbu Państwa. Ustalono, że rodzice powoda, S. F. i J. F., w

związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawili poza obecnymi granicami

Państwa Polskiego (dawne województwo wileńskie, obecna Białoruś) dwie

nieruchomości. Decyzjami Prezydenta Miasta G. z dnia 2 czerwca 2003 r.

stwierdzono, że wartość tych nieruchomości wynosi 163.900 zł i 97.400 zł. Wobec

śmierci rodziców powoda i umowy zawartej przez powoda z jego bratem E. F.,

uprawnienia wynikające z prawa własności tych nieruchomości przeszły na

powoda. Ojciec powoda, poza tym że w 1948 r. ubiegał się o przydzielenie działki

na terenie S., nie starał się o uzyskanie rekompensaty za mienie pozostawione za

granicą. W latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia powód bezskutecznie starał

się o nabycie działki na terenie G. i zaliczenia na poczet jej ceny lub opłat za

użytkowanie wieczyste wartości nieruchomości pozostawionych przez rodziców za

granicą. W latach 1993-2003 w województwie pomorskim w drodze przetargu

sprzedano 43 nieruchomości Skarbu Państwa. Powód nie przystąpił do żadnego z

przetargów organizowanych celem sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste

nieruchomości.

Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 16 maja 2005 r. oddalił powództwo.

Sąd ten nie podzielił poglądu powoda, że układ z dnia 9 września 1944 r. zawarty

pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej

Socjalistycznej Republiki Rad dotyczący ewakuacji obywateli polskich

z terytorium B.S.R.R. i ludności białoruskiej z terytorium Polski (tzw. umowa

republikańska), jak i późniejsze umowy międzynarodowe dotyczące skutków

zmiany granic, mogą stanowić bezpośrednią podstawę roszczeń przez niego

dochodzonych. W związku z tym nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy

3

odmową publikacji tych umów a szkodą w postaci wartości mienia pozostawionego

poza obecnymi granicami Państwa. Konstrukcje umowy na rzecz osoby trzeciej

oraz przyrzeczenia publicznego także nie mogą stanowić podstawy prawnej

roszczenia dochodzonego przez powoda. Działania normatywne Państwa

Polskiego po 1944 r. prowadziły do ograniczenia prawa majątkowego tzw. zabużan

i jako takie miały charakter niezgodny z Konstytucją. Nie oznacza to jednak,

że możliwe jest dochodzenie odszkodowania w postaci pełnej rekompensaty

za utracone przez nich mienie. Sprzeciwia się temu obowiązywanie przepisów

odrębnych, w których ustawodawca uregulował formę i tryb realizacji prawa

do ekwiwalentu. Wreszcie zdaniem Sądu Okręgowego powód nie udowodnił

szkody poniesionej na skutek obniżenia wartości tego prawa na skutek

niezgodnych z Konstytucją przedsięwzięć legislacyjnych Państwa.

Apelację powoda od wymienionego wyroku Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia

2 czerwca 2006 r. oddalił. Sąd ten zaakceptował stanowisko Sądu pierwszej

instancji co do tego, że umowa republikańska nie stanowi podstawy roszczenia

dochodzonego przez powoda. Uznał, że wobec braku ratyfikacji i publikacji tej

umowy, bez znaczenia pozostaje kwestia tzw. samowykonalności norm w niej

zawartych. Niemniej powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i

Sądu Najwyższego przyjął – jako ugruntowany – pogląd, że umowy republikańskie

nie zawierały norm samowykonalnych. Stwierdził, że brak jest podstawy do

przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa wynikającej z faktu

zaniechania publikacji umowy republikańskiej. Za bezprawne, niezgodne z

Konstytucją – co stwierdził Trybunał Konstytucyjny, uznał natomiast stopniowe

ograniczanie przez kolejno wydawane ustawy możliwości realizacji przyznanego

zabużanom prawa zaliczania wartości mienia pozostawionego za granicą na

pokrycie ceny sprzedaży lub opłat za użytkowanie wieczyste. Bezprawna była też

praktyka organów państwa, polegająca na ograniczaniu ilości i zaniechaniu

organizowania przetargów celem sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste

nieruchomości Skarbu Państwa. Między tymi działaniami Państwa a

spowodowanym przez nie obniżeniem wartości prawa do ekwiwalentu za mienie

pozostawione za granicą, zachodzi adekwatny związek przyczynowy (art. 361 § 1

k.c.). Odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę doznaną przez powoda nie

4

wyłącza to, że nie brał on udziału w przetargach. Ustawa nie nakładała bowiem na

niego takiego obowiązku, a poza tym „powód mógł powstrzymać się od

uczestniczenia w przetargach organizowanych na podstawie ustawowego reżymu

sprzecznego z Konstytucją i umową międzynarodową.” Powód doznał –

nieokreślonego co do wysokości i faktycznie niemożliwego do ustalenia –

uszczerbku majątkowego na skutek ograniczenia wartości jego prawa

do zaliczenia. Może ono uzasadniać roszczenie odszkodowawcze wobec Skarbu

Państwa z tytułu doznania szkody majątkowej. Jednakże według Sądu

Apelacyjnego brak jest podstawy do uwzględnienia powództwa. Mianowicie

sprzeciwiają się temu nowe uregulowania prawne. Od chwili wejścia w życie

wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., K 2/04 (OTK-A 2004,

nr 11, poz. 117), usuwającego niezgodne z Konstytucją normy zawarte w ustawie

z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu

użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości

pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r.

Nr 6, poz. 39), nie zachodzi bezprawie legislacyjne co do regulacji prawnej zawartej

w tej ustawie. Po jej uchyleniu weszła w życie obecnie obowiązująca ustawa z dnia

8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia

nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169,

poz. 1418 ze zm.). Przewidziane w niej prawo do rekompensaty „wyklucza

możliwość dochodzenia dalej idących roszczeń, wywodzonych z przepisów

o odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa z tytułu szkody doznanej

na skutek ograniczenia wartości prawa do zaliczenia przyznanego zabużanom

we wcześniej obowiązujących przepisach. Roszczenie odszkodowawcze

wywodzone z faktu utraty możliwości zrealizowania określonego prawa

majątkowego nie może przekraczać korzyści majątkowej, jaką uprawniony może

odnieść na skutek zgodnej z obowiązującym obecnie prawem, realizacji tego

prawa, którego zarówno formę jak i zakres mógł określić ustawodawca.”

Wyrok Sądu Apelacyjnego powód zaskarżył skargą kasacyjną. Podstawę

skargi stanowi naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie

art. 361 k.c. w zw. z art. 363 k.c., a na wypadek nieuwzględnienia tej podstawy –

naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe

5

zastosowanie art. 361 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 363 k.c. w zw. z art. 77 ust. 1

Konstytucji RP w zw. z – przed dniem 1 września 2004 r. – art. 417 k.c. i tego

przepisu oraz art. 4171

k.c. po dniu 1 września 2004 r. oraz naruszenie przepisu

postępowania art. 322 k.p.c. Ponadto podstawę skargi kasacyjnej stanowią:

naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisów umowy z dnia

25 marca 1957 r. między Rządem PRL a Rządem ZSRR w sprawie terminu i trybu

dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. z 1957 r. Nr 47,

poz. 222) w zw. z art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 oraz art. 9 i 2 Konstytucji RP, poprzez

błędną wykładnię przepisów art. 1 i 3 ust. 6 układu z dnia 9 września 1944 r.,

zawartego pomiędzy PKWN a Rządem Białoruskiej SRR dotyczącego ewakuacji

obywateli polskich z terytorium B.S.R.R. i ludności białoruskiej z terytorium Polski,

poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 417

k.c. w zw. z art. 361 k.c. w zw. z art. 121 Konstytucji RP z 1921 r. w zw. z art. 3

ust. 6 układu z dnia 9 września 1944 r., poprzez błędną wykładnię art. 92 k.z.

(obecnie art. 393 k.c.) w zw. z art. 2 k.z. (obecnie art. 353 k.c.) oraz art. 104 k.z.

(obecnie art. 919 k.c.) w zw. z art. 2 k.z. (obecnie (art. 353 k.c.) w zw. z art. 6 ust. 3

lit. a) układu z dnia 9 września 1944 r. a także naruszenie przepisu postępowania

art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. Skarżący wniósł o zmianę

zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa, ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego

rozpoznania.

Prokuratoria Generalna, sprawująca zastępstwo procesowe pozwanego,

wniosła o odmowę przyjęcia, względnie oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie

od powoda kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I. Przepis art. 233 § 1 k.p.c. dotyczy oceny dowodów. Podstawą skargi

kasacyjnej nie może być naruszenie tego przepisu, albowiem stosownie

do art. 3983

§ 3 k.p.c. podstawą tą nie może być ocena dowodów.

Sąd Apelacyjny nie naruszył art. 322 k.p.c., przewidującego, że m.in.

w sprawie o naprawienie szkody, gdy ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest

niemożliwe lub nader utrudnione, sąd może zasądzić odpowiednią sumę według

6

własnej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. W sprawie –

o czym dalej – nie było bowiem w ogóle podstawy do zasądzenia odszkodowania.

II. Nie są także zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia

prawa materialnego w postaci przepisów wskazanych w skardze.

Oceny trafności wyrażonego w zaskarżonym wyroku poglądu, że art. 3

ust. 6 układu z dnia 9 września 1944 r. zawartego pomiędzy PKWN a Rządem

Białoruskiej SRR dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R.

i ludności białoruskiej z terytorium Polski nie stanowi samodzielnej podstawy

roszczenia dochodzonego przez powoda, nie można dokonać z pominięciem

stanowiska, jakie co do tej kwestii zajął Trybunał Konstytucyjny i to w dwóch

orzeczeniach (wyroki: z dnia 19 grudnia 2002 r., K 33/02, OTK-A 2002, nr 7,

poz. 97 i z dnia 15 grudnia 2004 r., K 2/04, OTK-A 2004, nr 11, poz. 117) oraz Sąd

Najwyższy w kilkunastu już orzeczeniach (wyroki: z dnia 21 listopada 2003 r.,

I CK 323/02, OSNC 2004, nr 6, poz. 103, z dnia 16 stycznia 2004 r., III CK 266/02,

z dnia 30 czerwca 2004 r., IV CK 491/03, z dnia 6 października 2004 r.,

I CK 447/03, z dnia 20 października 2004 r., IV CK 115/04, z dnia 19 listopada

2004 r., V CK 245/04, z dnia 12 stycznia 2005 r., I CK 457/04, z dnia 19 stycznia

2005 r., IV CK 262/04, z dnia 4 lutego 2005 r., I CK 607/04, z dnia 9 lutego 2005 r.,

III CK 235/04, z dnia 17 lutego 2005 r., IV CK 561/10, z dnia 31 marca 2005 r.,

V CK 309/0 i z dnia 13 października 2005 r., IV CK 174/05, niepubl.).

We wszystkich tych orzeczeniach wyrażony został pogląd, że umowy

republikańskie nie stały się elementem wewnętrznego porządku prawnego państwa

polskiego. Można pominąć szczegółowe rozważania co do zasadności tego

poglądu, wymagające oceny prawnej umów republikańskich jako umów

międzynarodowych i znaczenia dla ich obowiązywania w wewnętrznym porządku

prawnym ich ratyfikacji i ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Wystarczające jest

odwołanie się do jednolicie zajętego we wszystkich powołanych orzeczeniach

stanowiska, że art. 3 ust. 6 umów republikańskich nie stanowią wprost per se

podstawy do powstania prawa podmiotowego do rekompensaty dla repatriantów

i ich spadkobierców za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa

polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Zasadność tego stanowiska

podziela Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną.

7

Z postanowień art. 3 ust. 6 umów republikańskich wynika, że wartość

pozostawionego mienia zwraca się zgodnie z obowiązującymi ustawami, odesłanie

do których zawarte w tych postanowieniach należy rozumieć jako odesłanie

do źródeł określających tryb i zasady dokonywania zwrotu, co przesądza o braku

samowykonalnego charakteru wymienionego postanowienia. Trafnie Trybunał

Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2002 r., K 33/02, stwierdził, że odesłanie

w art. 3 pkt 6 umów republikańskich do obowiązujących ustaw wskazuje,

że ewentualne roszczenia o rekompensatę za pozostawione mienie mogły powstać

dopiero na podstawie odpowiednich regulacji prawa wewnętrznego, a nie wprost

na podstawie wymienionego postanowienia umów republikańskich. Nakładając

stosowne w tym zakresie zobowiązania na państwa-strony, wymagało ono dopiero

recepcji do systemu prawa wewnętrznego. Brak odpowiednich regulacji polskiego

prawa wewnętrznego, które określałyby szczegółowo tryb i zakres dochodzenia

kompensacji, czyni niemożliwym bezpośrednie stosowanie w porządku

wewnętrznym rozwiązania przyjętego w art. 3 ust. 6 umów republikańskich.

Konieczną przesłanką takiego stosowania jest bowiem określenie w samej umowie

wszystkich elementów normatywnych, od których zależy zastosowanie określonego

instrumentu prawnego.

Istotnym argumentem przemawiającym za nieposiadaniem przez art. 3 ust. 6

umów republikańskich charakteru normy samowykonalnej są, wymienione

w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2003 r., I CK 323/02, liczne

działania ustawodawcze podejmowane celem umożliwienia osobom,

które pozostawiły mienie poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku

z wojną rozpoczętą w 1939 r., otrzymania stosownej rekompensaty. Należy zwrócić

uwagę, że działania te miały miejsce także po zmianach społeczno-politycznych,

które nastąpiły w 1989 r., i wyrażały się w utrzymaniu w mocy art. 81 ustawy z dnia

29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (tekst

jedn.: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), a następnie zastąpieniu tego

unormowania najpierw przez art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.), a później

przez ustawę z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet sprzedaży albo opłat

z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości

8

nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego

(Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39) i wreszcie przez ustawę z dnia 8 lipca 2005 r.

o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości

poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418

ze zm.). Wszystkie te działania dobitnie świadczą o konsekwentnym uznawaniu

przez Państwo, że umowy republikańskie nie stanowiły samodzielnej podstawy

do przyznania rekompensaty. Nie można więc, odwołując się do sformułowań

zawartych w różnych aktach prawnych, nieraz niskiej rangi, nawiązujących

do umów republikańskich, twierdzić, że jest inaczej. Niekonsekwencją jest też

z jednej strony zarzucanie wydania tych aktów, które pochodzą sprzed 1989 r.,

z naruszeniem porządku prawnego, a z drugiej wyprowadzanie z ich treści

wniosków, które mogłyby uzasadniać istnienie wywodzonych z nich roszczeń.

Stanowisko Sądu Okręgowego, akceptowane przez Sąd drugiej instancji,

że umowy republikańskie nie zawierają tzw. zastrzeżenia świadczenia na rzecz

osoby trzeciej (art. 92 k.z. i art. 393 k.c.), ani też oświadczenia Państwa

powodującego zobowiązanie z tytułu przyrzeczenia publicznego (art. 104 k.z.,

art. 919 k.c.), co mogłoby rodzić zobowiązanie pozwanego względem powodów

do zaspokojenia dochodzonych przez nich roszczeń, wyrażone zostało

z powołaniem się na wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2004 r.,

III CK 266/02, z dnia 19 listopada 2004 r., V CK 245/04 i z dnia 31 marca 2005 r.,

V CK 309/04 (niepubl.). Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę

kasacyjną także podziela zasadność tego stanowiska.

Sąd Apelacyjny słusznie odniósł się do obowiązującej w chwili orzekania

przez ten Sąd ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty

z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej

Polskiej. Dopiero ta ustawa przyznaje prawo do odszkodowania w formie

świadczenia pieniężnego z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi

granicami Państwa w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Przewidziane przepisami tej ustawy prawo, nazwane „prawem do rekompensaty”,

wyczerpuje prawo do odszkodowania z wymienionego wyżej tytułu. Jeżeli osoba

uprawniona domaga się rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego (art. 13

9

ust. 1 pkt 2 ustawy), jego sposób ustalenia i wysokość określa ta ustawa.

Potwierdzenie prawa do rekompensaty odbywa się w drodze postępowania

administracyjnego (art. 5 ust. 3 ustawy), a wypłaty świadczenia pieniężnego z tytułu

rekompensaty dokonuje Bank Gospodarstwa Krajowego (art. 17 ust. 1 ustawy).

Droga sądowa do dochodzenia rekompensaty jest zatem wyłączona. Żądanie przez

powoda odszkodowania za nieruchomości pozostawione za granicą, jako żądanie

obejmujące naprawienie szkody, którą określa wartość tych nieruchomości,

nie tylko nie mogłoby więc zostać uwzględnione ale nie mogłoby być rozpoznane

przez sąd.

Jako podstawę powództwa powód powołał wszakże także delikt Skarbu

Państwa polegający na działaniach normatywnych, niezgodnych z Konstytucją,

oraz działaniach faktycznych (ograniczaniu ilości i zaniechaniu organizowania

przetargów organizowanych celem sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste

nieruchomości Skarbu Państwa), które uniemożliwiły mu zrealizowanie prawa –

przewidzianego obowiązującymi swego czasu przepisami – do zaliczenia wartości

nieruchomości pozostawionej za granicą na poczet ceny lub opłat za użytkowanie

wieczyste nieruchomości nabywanych od Skarbu Państwa (dalej – „prawo

do zaliczenia”). Nie można jednakże uznać – pomijając rozważenie innych

przesłanek odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa – że powód wykazał

istnienie szkody doznanej na skutek niemożliwości zrealizowania tego prawa,

pozostającej w normalnym związku przyczynowym z deliktem Skarbu Państwa.

Szkodą taką mogłaby być bowiem strata lub utracona korzyść (art. 361 § 2 k.c.),

przewyższająca wysokość rekompensaty, jaka mu przysługuje na podstawie

przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty…,

będąca normalnym następstwem (art. 361 § 1 k.c.) niemożliwości skorzystania

z prawa do zaliczenia.

Przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wiążące jest ustalenie dokonane

w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji i nie podważone w postępowaniu

apelacyjnym, że w okresie od dnia wejścia w życie Konstytucji RP (17 października

1997 r.), od kiedy to Skarb Państwa może ponosić odpowiedzialność za bezprawie

legislacyjne, powód nie podejmował nawet próby zrealizowania prawa

do zaliczenia. Bezpodstawnie Sąd Apelacyjny uznał, że działania Skarbu Państwa

10

związane z organizowaniem przetargów na sprzedaż lub oddawanie w użytkowanie

wieczyste nieruchomości było bezprawne i dlatego powód miał prawo powstrzymać

się od udziału w przetargach. Nie ma żadnych przesłanek do uznania, że przetargi

były „organizowane na podstawie ustawowego reżimu sprzecznego z Konstytucją

i umową międzynarodową”. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność

z Konstytucją RP przepisów wyłączających spod przetargów niektóre rodzaje

nieruchomości (wyrok z dnia 19 grudnia 2002 r., K 33/02, OTK-A 2002 nr 7,

poz.97), lecz nie stwierdził niezgodności z Konstytucją RP przepisów określających

zasady organizowania przetargów. W tej sytuacji nie ma podstawy do przyjęcia,

że powód poniósł szkodę ze względu na wydanie aktów normatywnych

ograniczających możliwość realizacji prawa do zaliczenia. Nie jest bowiem

wystarczające ustalenie, że w istniejącym stanie normatywnym realizacja

przyznanego uprawnienia była utrudniona. Mimo istniejącego stanu normatywnego

i występujących w praktyce przeszkód, polegających przede wszystkim

na nieorganizowaniu przetargów, do przetargów takich – co w sprawie zostało

ustalone – dochodziło i w ich wyniku osoby uprawnione realizowały przysługujące

im prawo do zaliczenia. Niewykazanie przez powoda, że mimo podjętych

przez niego starań nie mógł skorzystać z prawa do zaliczenia sprawia,

iż dochodzone przez niego roszczenie o naprawienia szkody poniesionej na skutek

niemożności realizacji tego prawa nie mogło zostać uwzględnione. Pogląd taki

wyraził już Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 31 marca 2005 r., V CK 309/04

i z dnia 13 października 2005 r., IV CK 174/05 i podziela go Sąd Najwyższy

w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną.

Z przytoczonych względów skargę kasacyjną, jako niezasadną, należało

oddalić (art. 39814

k.p.c.).

Ze względu na szczególny charakter sprawy oraz sytuację majątkową

powoda, która uzasadniała zwolnienie go od kosztów sądowych, Sąd Najwyższy

nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyjnego (art. 102 k.p.c.).

db