WA 1/07

WYROK Z DNIA 2 LUTEGO 2007 R.

WA 1/07

Sporządzenie przez właściwego przełożonego wojskowego, wbrew

przepisom, za ten sam okres, drugiej opinii służbowej o podwładnym o in-

nej treści niż pierwsza, która uprawomocniła się, nie jest ani „przerobie-

niem” pierwszej (art. 270 § 1 k.k.), ani „poświadczeniem nieprawdy” w niej

(art. 271 § 1 k.k.). Może natomiast wypełniać znamiona czynu określonego

w art. 231 § 1 k.k., jeżeli stanowi umyślne działanie na szkodę interesu pu-

blicznego lub prywatnego.

Przewodniczący: sędzia SN J. Steckiewicz.

Sędziowie SN:J. B. Rychlicki (sprawozdawca), Z. Stefaniak.

Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk S. Wójcicki.

Sąd Najwyższy w sprawie kmdr. Reginalda J. i kpt. Mariana W. unie-

winnionych od popełnienia przestępstwa określonego w art. 270 § 1 k.k. i

innych, a wobec kmdr. Reginalda J. oskarżonego z art. 268 § 1 k.k. w zw. z

art. 12 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 2 lute-

go 2007 r. apelacji, wniesionych przez pełnomocnika oskarżyciela posiłko-

wego oraz apelacji obrońcy oskarżonego kmdr. Reginalda J. od wyroku

Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 12 września 2006 r.

u c h y l i ł zaskarżony wyrok w pkt III i sprawę oskarżonego Reginalda J.

w zakresie oskarżenia o przestępstwo określone w art. 268 § 1 k.k. w zw. z

art. 12 k.k. przekazał Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P. do ponow-

nego rozpoznania, zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy (...).

2

U Z A S A D N I E N I E

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego st. chor. sztab. Władysława

T., na podstawie art. 55 § 1 i 2 k.p.k. wniósł do Wojskowego Sądu Okręgo-

wego w Poznaniu akt oskarżenia przeciwko

A. kmdr. Reginaldowi J. o to, że:

„1. w listopadzie 2001 r. w S., będąc dowódcą Jednostki Wojskowej,

przekroczył swoje uprawnienia funkcjonariusza publicznego przez to, że

działając wspólnie i w porozumieniu z por. Marianem W. przerobił prawo-

mocną opinię służbową żołnierza st. chor. sztab. Władysława T. za okres

20 października 2000 r. – 20 października 2001 r. w ten sposób, że zaak-

ceptował sporządzenie jej od nowa ze zmienioną treścią, a nadto poświad-

czył nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne – wyraża-

jąc zgodę na zamieszczenie w jej treści nieprawdziwych danych, czym

działał na szkodę Władysława T., tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k., art. 271 § 1

k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

2. od listopada 2001 r. do marca 2002 r. w S., jako dowódca Jed-

nostki Wojskowej, przekroczył swoje uprawnienia funkcjonariusza publicz-

nego przez to, że wszczął bezzasadne postępowania dyscyplinarne wobec

st. chor. sztab. Władysława T. i prowadził je z naruszeniem prawa, w celu

poniżenia oraz szykanowania podwładnego za realizowanie przez niego

konstytucyjnego prawa do wnoszenia skarg, tj. o czyn z art. 350 § 1 k.k. w

zw. z art. 231 § 1 k.k., art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k.,

3. od listopada 2001 r. do marca 2002 r. w S., jako dowódca Jed-

nostki Wojskowej, bezpodstawnie zatrzymywał korespondencję st. chor.

sztab. Władysława T. w postaci skarg kierowanych do zwierzchników, tj. o

czyn z art. 268 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.”;

3

B. kpt. Marianowi W. o to, że: „w listopadzie 2001 r. w S., działając

wspólnie i w porozumieniu z Reginaldem J., jako dowódca kompanii trans-

portowej oraz bezpośredni przełożony st. chor. sztab. Władysława T. prze-

kroczył swoje uprawnienia funkcjonariusza publicznego w ten sposób, że

przerobił jego prawomocną opinię służbową w taki sposób, że sporządził ją

od nowa ze zmienioną treścią, a nadto poświadczył nieprawdę co do oko-

liczności mających znaczenie prawne przez zamieszczenie w jej treści nie-

prawdziwych danych, czym działał na szkodę Władysława T., tj. o czyn z

art. 270 § 1 k.k. i art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. i art. 11 § 2 k.k.”.

Wojskowy Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 12 września 2006 r.,

uniewinnił kpt. Mariana W. od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa,

a kmdr. Reginalda J. od zarzutu popełnienia przestępstw opisanych w pkt 1

i 2 aktu oskarżenia. Tymże wyrokiem kmdr Reginald J. został uznany za

winnego tego, że w okresie od listopada 2001 r. do marca 2002 r. w S., ja-

ko dowódca Jednostki Wojskowej, bezpodstawnie zatrzymywał korespon-

dencje st. chor. sztab. Władysława T. w postaci skarg kierowanych do

zwierzchników oraz odwołanie od orzeczenia z dnia 17 grudnia 2002 r. o

wymierzeniu wymienionemu wyżej żołnierzowi zawodowemu w sprawie (...)

kary pieniężnej 2/30 uposażenia za nieprzestrzeganie regulaminu dyscy-

plinarnego i ogólnego SZRP – pkt 113, czyli za pominięcie drogi służbowej,

tj. popełnienia przestępstwa z art. 268 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na

podstawie art. 268 § 1 k.k. wymierzono mu karę 300 stawek dziennych

grzywny po 20 zł każda, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres próby roku.

Apelacje od wyroku wnieśli pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego na

niekorzyść obu oskarżonych oraz obrońca oskarżonego kmdr. Reginalda J.

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, zaskarżając wyrok w całości,

zarzucił:

„I. obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

4

- art. 270 § 1 k.k. oraz art. 231 § 1 k.k. przez ich błędną wykładnię a

w konsekwencji niezastosowanie do działań obu oskarżonych,

II. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, a

mianowicie:

1) art. 424 § 1 k.p.k. przez:

- brak jasności wywodu i chaotyczność uzasadnienia,

- brak ustaleń faktycznych co do istnienia lub braku znamion przed-

miotowych przestępstwa z art. 271 § 1 k.k.,

- brak szczegółowych ustaleń faktycznych pozwalających na weryfi-

kację materiału dowodowego,

- brak odniesienia się do wielu przeprowadzonych istotnych dowo-

dów,

- brak odniesienia się do faktycznego uzasadnienia oskarżenia

przedstawionego Sądowi jako załącznik do protokołu,

co uniemożliwia skontrolowanie prawidłowości rozumowania Sądu.

2) art. 7 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k. przez naruszenie swo-

bodnej oceny dowodów polegające na:

- bezkrytycznym daniu wiary oskarżonym i świadkom zainteresowa-

nym w sprawie bowiem współdziałającym z oskarżonymi we wskazanych w

oskarżeniu nieprawidłowościach w kwestiach istotnych dla winy w zakresie

czynów 1, 2 i 4 – a odmówieniu tej wiary dowodom przeciwnym zwłaszcza

zeznaniom Władysława T. i dowodom z dokumentów.

3) art. 4 k.p.k. i art. 410 k.p.k. przez nierozważenie istotnych okolicz-

ności, a mianowicie:

- istnienia ścisłego związku czasowego i przyczynowego między

wszystkimi zarzuconymi czynami,

- celowości wszczynania bezpodstawnych postępowań dyscyplinar-

nych i prowadzenie ich z rażącym naruszaniem prawa,

- celowości zatrzymywania korespondencji Władysława T.,

5

- celowości sfałszowania opinii okresowej, by zdyskredytować wiary-

godność Władysława T. przy skargach,

- podjęciu działań odwetowych w stosunku do Władysława T. za

skargi i wszczęcie niniejszego postępowania,

- podjęcie przez oskarżonego Reginalda J. i osoby z nim związane

działań wskazujących na podejrzenie fałszowania dowodów rzeczowych i

wpływu na dowody osobowe,

III. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku,

polegający na:

- sprzecznym z materiałem dowodowym ustaleniu, że:

1) oskarżeni Reginald J. i Marian W. nie wiedzieli, że po uprawomoc-

nieniu opinii służbowej nie można wydać ponownej za ten sam okres, co

ich ekskulpuje,

2) postępowania dyscyplinarne nie były formą poniżania, szykano-

wania i odwetu w stosunku do Władysława T. za korzystanie z konstytucyj-

nego prawa wnoszenia skarg,

które to uchybienia w konsekwencji doprowadziły do błędnego ustalenia,

że oskarżeni nie mogą ponosić winy, mimo że zebrany materiał dowodowy

pozwala na ustalenie tej winy w sposób nie budzący wątpliwości.

IV. rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemu Regi-

naldowi J. za czyn 3, polegającą na wymierzeniu rażąco łagodnej co do

rodzaju i wymiaru kary – i z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.”

Podnosząc powyższe zarzuty – na podstawie przepisu art. 437 § 1 i

2 k.p.k. wniósł o:

- zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej czynu 3, przez

wymierzenie oskarżonemu Reginaldowi J. surowszej kary,

- uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej czynów 1 i 2

oskarżonego Reginalda J. i czynu dotyczącego oskarżonego Mariana W. –

6

i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P. do ponow-

nego rozpoznania.

Z kolei obrońca oskarżonego kmdr. Reginalda J. zarzucił:

„I. mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia obrazę przepi-

sów postępowania, a to art. 14 § 1 k.p.k. (stanowiącą uchybienie określone

w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.) i art. 6 k.p.k. oraz

art. 398 § 1 k.p.k., polegającą na naruszeniu zasady skargowości poprzez

przypisanie oskarżonemu kmdr. Reginaldowi J. nadto (gdyż oprócz czynów

opisanych w zarzucie 3 aktu oskarżenia) czynu mającego polegać na za-

trzymaniu odwołania st. chor. sztab. Władysława T. od orzeczenia dyscy-

plinarnego z dnia 17 grudnia 2001 r. o wymierzeniu temu żołnierzowi za-

wodowemu w sprawie (...) kary pieniężnej 2/30 uposażenia za nieprze-

strzeganie regulaminu dyscyplinarnego i ogólnego SZRP – pkt 113, czyli

za pominięcie drogi służbowej, która to obraza przepisów postępowania

pozbawiła ww. oskarżonego prawa do obrony w przytoczonym powyżej za-

kresie;

II. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzecze-

nia, który miał bezpośredni wpływ na jego treść, polegający na wyrażeniu

nietrafnego poglądu, że ww. oskarżony działał z winy umyślnej i w zamia-

rze bezpośrednim, mimo że z zebranych dowodów wynika, iż nie miał on

zamiaru popełnienia czynu zabronionego, co doprowadziło do obrazy

przepisów prawa materialnego (art. 268§ 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.) wsku-

tek ich niezasadnego zastosowania.”

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy w tym zakresie Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpo-

znania, ewentualnie o zmianę tegoż wyroku przez uniewinnienie kmdra

Reginalda J. od przypisanego mu nieprawomocnie czynu – zakwalifikowa-

nego jako występek określony w art. 268 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

7

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego złożył też odpowiedź na ape-

lację obrońcy oskarżonego Reginalda J., wnosząc o oddalenie tej apelacji

jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy po wysłuchaniu pełnomocnika oskarżyciela posiłko-

wego i oskarżyciela posiłkowego, popierających apelację i odpowiedź na

apelację obrońcy oskarżonego Reginalda J., obrońcy oskarżonego Regi-

nalda J., popierającego apelację i wnoszącego o nieuwzględnienie apelacji

pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego oraz prokuratora Naczelnej Proku-

ratury Wojskowej, wnoszącego o nieuwzględnienie wniesionych apelacji i

utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku, rozważył.

Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego nie jest zasadna,

natomiast zasadna jest apelacja obrońcy oskarżonego Reginalda J. Zwa-

żywszy na treść wyroku Sądu odwoławczego, ocenę zasadności wniesio-

nego środka odwoławczego należało zacząć od apelacji obrońcy oskarżo-

nego Reginalda J. Na podstawie art. 436 k.p.k. Sąd odwoławczy ograniczył

rozpoznanie apelacji tylko co do zarzutu z pkt I.

Skarżący ma niewątpliwie rację, gdy w zarzucie w pkt 1 podnosi tzw.

bezwzględny powód odwoławczy, rażącą obrazę art. 14 § 1 k.p.k. (art.439

§ 1 pkt 9 k.p.k.), przez przypisanie oskarżonemu Reginaldowi J. określone-

go zachowania wyczerpującego znamiona przestępstwa określonego w art.

268 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., nieobjętego aktem oskarżenia (...).

Co do apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego.

Apelacja ta jest bezzasadna z następujących powodów. Zważywszy

na niespójność jej konstrukcji, jak i na treść wyroku Sądu odwoławczego

zarzut w pkt IV apelacji stał się bezprzedmiotowy. Rodzaj orzeczenia Sądu

odwoławczego sprawia, że w merytorycznym rozpoznaniu zarzutów i wnio-

sków tej apelacji niecelowe jest ze strony instancji odwoławczej „ dublowa-

nie ” ustaleń i ocen przedstawionych w obszernym uzasadnieniu wyroku

Sądu pierwszej instancji. Respektując wymogi art. 433 § 1 k.p.k., odnosząc

8

się do podniesionego zarzutu z pkt III należało stwierdzić, że skarżący pod

pozorem zarzutu błędu (...) dyskwalifikuje wiarygodność dowodów prze-

prowadzonych z zeznań świadków, nie wytykając sądowi błędów w logicz-

nym rozumowaniu, braków w zgromadzeniu materiału dowodowego i oce-

nie stanu dowodów. Jak wiadomo wiarygodność dowodów w postaci ze-

znań świadków czy też z dokumentów, opinii itp., kształtowana jest przez

swobodne przekonanie orzekającego sądu. Wbrew temu co podnosi skar-

żący (bezkrytyczne danie wiary znakomitej większości wyjaśnieniom

oskarżonych i zeznań zainteresowanych przebiegiem sprawy świadków)

Sąd pierwszej instancji bardzo wnikliwie przeprowadził postępowanie do-

wodowe, a następnie dokonał oceny zarówno wyjaśnień oskarżonych, jak i

zeznań poszczególnych świadków, badając w tym zakresie ich zależności

służbowe oraz towarzyszące temu uwarunkowania (...). Tę wnikliwość sądu

meriti i trafność ocen dowodowych, należało – na gruncie postępowania

odwoławczego – przeciwstawić ogólnikowości zarzutu apelacyjnego w pkt

III, w tym własnej oceny skarżącego zeznań niektórych świadków (...). W

związku z tym zarzut ten należało ocenić jako bezzasadny. Całkowicie do-

wolne są też twierdzenia skarżącego w kwestii winy kmdr. Reginalda J. i

kpt. Mariana W. Sąd pierwszej instancji temu zagadnieniu, co jest zrozu-

miałe, poświęcił obszerne wywody. W tej mierze sąd wszechstronnie prze-

analizował działanie oskarżonych na tle obowiązujących przepisów: ustaw,

rozporządzeń, decyzji resortowych i regulaminów. Klarowność końcowego

wywodu czyni zbędnym dla instancji odwoławczej odniesienie się w szer-

szym kontekście do winy oskarżonych, zwłaszcza że kwestia ta będzie

omawiana przy ocenie zarzutu obrazy prawa materialnego.

Przechodząc do oceny zarzutu w pkt II, to na wstępie należało

stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku czyni zadość wymogom

art. 424 § 1 i 2 k.p.k. W pełni pozwala ono na dokonywanie kontroli odwo-

ławczej, natomiast uzasadnienie podniesionego zarzutu, wymownie dowo-

9

dzi, że skarżący kwestionuje prawidłowe ustalenia faktyczne – do czego

ma prawo – jednakże pod warunkiem wykazania obrazy przepisów postę-

powania mogącej mieć wpływ na treść orzeczenia. Sposób dochodzenia

przez sąd do tychże ustaleń w żadnym stopniu nie wykazuje obrazy art. 4

k.p.k., art. 7 k.p.k. czy też art. 410 § 1 k.p.k. Sąd pierwszej instancji w pro-

cedowaniu nie dopuścił się żadnego uchybienia procesowego. Wyrokując,

miał za podstawę całokształt okoliczności ujawnionych na rozprawie. W

szczególności, w rozważaniach nie pominął dowodu, a to „ teczki akt oso-

bowych Władysława T.”, które na rozprawie w dniu 5 września 2006 r. akta

personalne Władysława T. jak i inne dokumenty zaliczył w poczet materiału

dowodowego. Ponadto, zaliczono w poczet materiału dowodowego pisem-

ne oświadczenie pełnomocnika (...) w uzupełnieniu głosów stron. W związ-

ku z tym nie można podzielić poglądu skarżącego, że w uzasadnieniu za-

skarżonego wyroku „ brak jest odniesienia do faktycznego uzasadnienia

oskarżenia”. Tak więc zarzut ten należało oddalić jako bezzasadny.

Przechodząc do oceny zarzutu obrazy prawa materialnego, skarżący

w tej części uzasadnienia apelacji podniósł, że oskarżeni faktycznie działali

umyślnie, wydana jako „ druga ” opinia służbowa została zmieniona wy-

łącznie po to, aby obniżyć wiarygodność Władysława T., „ druga ” opinia

została przerobiona przez kmdr. Reginalda J. i kpt. Mariana W. Zdaniem

skarżącego obaj dopuścili się występku określonego w art. 270 § 1 k.k. w

zb. z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k., w zw. z art. 11 § 2 k.k., a

kmdr Reginald J. również występku z art. 350 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 1

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 12 k.k. Na poparcie swego stanowiska

skarżący przytoczył wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2003 r., III

KKN 165/01, Lex 77003. Dla oceny tego zarzutu konieczne jest jednak

przytoczenie choćby skrótowo prawidłowych ustaleń faktycznych. W dniu

20 października 2001 r. kpt. Marian W. sporządził wysoce pozytywną opi-

nię okresową o oskarżycielu posiłkowym za okres od 21 października 2000

10

r. do 21 października 2001 r. W tym samym dniu z tą opinią został zapo-

znany st. chor. sztab. Władysław T. podpisując ją w pozycji „ podpis opi-

niowanego”. W związku ze zmianą jego zachowania „na gorsze” kpt. Ma-

rian W., po konsultacji z oficerem kadrowym i szefem sztabu jednostki ma-

cierzystej, w dniu 6 listopada 2001 r., mylnie odwołując się do § 79 ust. 1

rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w

sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 1997 r. Nr 7, poz.

38 ze zm.) złożył wniosek do dowódcy jednostki wojskowej o zezwolenie

na zmianę tejże opinii. Wniosek ten został pozytywnie zaopiniowany przez

szefów służb: samochodowej, technicznej, logistycznej oraz przez oficera

kadrowego tejże jednostki. W dniu 9 listopada 2001 r. kmdr Reginald J. wy-

raził na to zgodę. Kpt. Marian W. w dniu 26 listopada 2001 r. sporządził „

drugą ” opinię służbową o oskarżycielu posiłkowym za okres od 21 paź-

dziernika 2000 r. do 21 października 2001 r. o treści negatywnej i wnio-

skach odmiennych co do cech osobowych, postawy moralno-etycznej,

umiejętności zawodowych oraz prognoz w służbie oskarżyciela posiłkowe-

go. St. chor. sztab. Władysław T. w dniu 29 listopada 2001 r. został z tą

opinią zapoznany, jednakże jej nie podpisał. Zgodnie z pragmatyką służ-

bową dokument ten został przesłany do dowództwa brygady celem jego

dołączenia do akt personalnych oskarżyciela posiłkowego. Tamtejszy oficer

kadrowy kmdr ppor. Waldemar N., po zauważeniu, że w teczce personalnej

st. chor. sztab. Władysława T. znajdowała się już pierwsza i prawomocna

opinia służbowa, zaś przesłana „ druga ” opinia została sporządzona po

upływie okresu opiniowania, na podstawie § 5 Decyzji MON Nr 147/MON z

dnia 19 sierpnia 1997 r. w sprawie wprowadzenia do użytku służbowego „

Instrukcji opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych ” wystąpił z wnio-

skiem do dowódcy brygady o uznanie „ drugiej ” opinii za niebyłą. Na pod-

stawie decyzji wyższego przełożonego, podjętej w trybie nadzoru, opinia ta

została uchylona jako niebyła i nie została włączona do akt osobowych

11

oskarżyciela posiłkowego, o czym ten został powiadomiony pismem z dnia

12 marca 2002 r. Ustalenia te stanowiły punkt wyjścia do rozważań w

przedmiocie oceny prawnej czynów zarzucanych kmdr. Reginaldowi J. oraz

kpt. Marianowi W. Ocena ta została przeprowadzona na s. (...) uzasadnie-

nia. Jej obszerne wywody, w tym nawiązanie do aktualnych poglądów dok-

tryny i orzecznictwa, są ze wszech miar trafne i dlatego Sąd odwoławczy w

pełni je zaakceptował.

Zauważyć należało, że zgodnie z treścią § 79 ust. 2 powołanego roz-

porządzenia przełożony w przypadku wydania opinii służbowej z narusze-

niem zasad, o których mowa w ust. 1 § 79, ponosił odpowiedzialność

przewidzianą w przepisach o dyscyplinie wojskowej. Obecnie „ przełożony

opiniujący ” w takich przypadkach nie podlega odpowiedzialności dyscypli-

narnej (por. art. 26 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej

żołnierzy zawodowych – Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm., § 17 rozporzą-

dzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 marca 2004 r. w sprawie opi-

niowania żołnierzy zawodowych – Dz. U. Nr 43, poz. 397 ze zm.).

Wracając na grunt niniejszej sprawy nie ulega najmniejszej wątpliwo-

ści, że sporządzona opinia okresowa żołnierza stanowi dokument w rozu-

mieniu art. 115 § 14 k.k. Jej „podrobienie”, „przerobienie” oraz „użycie” tej

opinii podrobionej i przerobionej za autentyczną stanowi przestępstwo w

rozumieniu art. 270 § 1 k.k. Poświadczenie w tejże opinii okoliczności ma-

jącej znaczenie prawne wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w

art. 271 § 1 k.k. Z kolei dla bytu przestępstwa określonego w art. 231 § 1

k.k. konieczne jest, ażeby sprawca umyślnie przez swoje niedopełnienie

obowiązków lub przekroczenie uprawnień działał na szkodę interesu pu-

blicznego lub prywatnego. Kpt. Marian W., będąc przekonanym o prawi-

dłowości swego postępowania, nieumyślnie naruszył § 79 ust. 1 powołane-

go rozporządzenia przez to, że sporządził drugą opinię okresową o oskar-

życielu posiłkowym po upływie okresu jego opiniowania i to w sytuacji, kie-

12

dy sporządzona przez niego pierwsza opinia była już prawomocna. Zatem

nie podrobił, jak też i nie przerobił opinii pierwszej, jak również nie użył tego

dokumentu jako autentycznego. Nie poświadczył też w nim nieprawdy co

do okoliczności mającej znaczenie prawne. Podobnie rzecz się ma z za-

chowaniem kmdr. Reginalda J. Nie sporządził on drugiej opinii ani też nie

był upoważniony do jej sporządzenia. Wyrażając zgodę na jej sporządze-

nie był przekonany o prawidłowości swojego postępowania, które cało-

ściowo rzecz ujmując było nieumyślne i stanowiło niedopełnienie obowiąz-

ków lub też przekroczenie uprawnień (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

25 listopada 1974 r., II KR 177/74, OSP 1976, z. 6, poz. 122). Z kolei, po-

wołany przez skarżącego wyrok Sądu Najwyższego odnosi się do całkowi-

cie odmiennej sytuacji faktycznej, a zatem nie ma bezpośredniego przeło-

żenia na stan niniejszej sprawy.

Przechodząc do oceny zarzutu obrazy prawa materialnego, a to art.

350 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k., art. 11 § 2 i art. 12 k.k. należało

stwierdzić, że zarzut ten jest bezzasadny. Przedmiotem ochrony przepisu

art. 350 § 1 k.k. jest m.in. godność osobista żołnierza naruszona przez

przestępne działanie przełożonego (tak M. Flemming: Kodeks karny –

część wojskowa. Komentarz, Warszawa 2000, s. 165). Przestępstwo to

może być popełnione tylko umyślnie. Użyte znamię „poniża”, to naruszenie

godności osobistej osoby poprzez jej „ośmieszanie”, „upokorzenie”, „za-

wstydzenie” (por. M. Bańko red. Inny słownik języka polskiego Warszawa

2000, s. 177). Z kolei przypadki wszczynania przez właściwego przełożo-

nego postępowania dyscyplinarnego uregulowane są przepisami ustawy z

dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej (Dz. U. Nr 141, poz. 944

ze zm.).

W niniejszej sprawie kmdr Reginald J. wszczął postępowanie dyscy-

plinarne w sprawach: (...) przeciwko st. chor. sztab. Władysławowi T. Pełny

zakres tych postępowań, jak i ocena prawna działania kmdr. Reginalda J.

13

została przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na s. (...).

Jest to ocena trafna. Istotna dla ewentualnej penalizacji czynności kmdr.

Reginalda J. jest konstatacja sądu meriti, że kmdr Reginald J. działał zgod-

nie z prawem, bowiem bezzasadnie nie wszczynał tychże postępowań,

ażeby poniżyć st. chor. sztab. Władysława T. To, że oskarżyciel posiłkowy

postępowania te subiektywnie oceniał jako formy poniżania nie ma zna-

czenia w aspekcie legalności prowadzonych postępowań dyscyplinarnych,

podobnie jak i okoliczności, że w większości przypadków część z tych

orzeczeń w trybie odwoławczym i nadzoru została zmieniona na korzyść

oskarżyciela posiłkowego (...).