V CSK 475/06

Sygn. akt V CSK 475/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J.S.

przeciwko Gminie Ż.

o wydanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 marca 2007 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 10 stycznia 2006 r. oddalił powództwo

o wydanie wniesione przez J.S. przeciwko Gminie Ż. Sąd ten ustalił, że powód w

oparciu o umowę z dnia 10 października 1992 r. dzierżawił należącą do strony

pozwanej nieruchomość gruntową z położoną na niej stacją paliw i zapleczem

eksploatacyjnym. Na podstawie aneksu do tej umowy powód zobowiązał się do

rozbudowy dzierżawionych obiektów i zainwestowania kwoty 500 000 zł. W

listopadzie 1999 r. powód zakupił 3 dystrybutory, wykonał nową wiatę, rozbudował

budynek handlowy, wymienił instalację CO i instalację elektryczną oraz położył

kostkę brukową pod wiatą. Strona pozwana wypowiedziała umowę z uwagi na

zaleganie powoda z płatnością dwóch kolejnych rat czynszu. W ocenie Sądu

Okręgowego prace wykonane przez powoda w okresie obowiązywania umowy

stanowiły ulepszenia przedmiotu najmu w rozumieniu art. 676 k.c. Zgodnie z treścią

tego przepisu to do wydzierżawiającego należy wybór, czy chce zatrzymać

ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, czy też

żądać przywrócenia stanu poprzedniego. Dlatego żądanie wydania ulepszeń

poczynionych przez powoda nie zasługiwało na uwzględnienie i powództwo

należało oddalić.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 14 czerwca 2006 r. oddalił apelację

powoda. Sąd drugiej instancji podzielił w całości ustalenia faktyczne Sądu

Okręgowego oraz jego ocenę, że żądanie pozwu dotyczyło wydania ulepszeń

w rozumieniu art. 676 k.c. i nie zasługiwało na uwzględnienie z przyczyn

wskazanych przez sąd pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny uznał, że jedynie

kwalifikacja umowy łączącej strony była wadliwa, gdyż w rzeczywistości strony

łączyła umowa najmu. Nie miało to jednak wpływu na możliwość uwzględnienia

apelacji.

Skarga kasacyjna powoda została oparta o obie podstawy określone w art.

3983

§ 1 k.p.c. W ramach podstawy naruszenia prawa materialnego powód zarzucił

obrazę art. 676 k.c. i art. 659 k.c. W ramach zaś podstawy naruszenia przepisów

postępowania obrazę art. 386 k.p.c. W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie

3

zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w G. i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji,

ewentualnie o uchylenie wskazanych wyżej wyroków oraz orzeczenie co do istoty

sprawy i uwzględnienie powództwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji powód dokonał

zmiany pierwotnego żądania pozwu i po jego ostatecznym sprecyzowaniu domagał

się wyłącznie wydania wskazanych przez niego przedmiotów. Bezzasadny był

zatem zarzut naruszenia art. 386 k.p.c. w wyniku rzekomego nierozpoznania

żądania zapłaty za rzeczy stanowiące własność powoda.

Usprawiedliwione były natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Wymaga podkreślenia, że prawidłowe zastosowanie prawa materialnego jest

uzależnione od dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, obejmujących

okoliczności niezbędne dla możliwości zastosowania określonych jego przepisów.

W rozstrzyganej sprawie tego rodzaju ustalenia w zakresie odnoszącym się do

charakteru rzeczy, których dotyczyło żądanie wydania, nie zostały dokonane.

Wskazuje na to jednoznacznie treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Mimo, że

w skardze kasacyjnej brak było zarzutu dotyczącego naruszenia art. 328 k.p.c. nie

sposób nie odnieść się do formy uzasadnienia tego orzeczenia. Jego treść

zawierająca uzasadnienie rozstrzygnięcia o apelacji powoda jest nader lakoniczna

i w żadnym razie nie odpowiada wymogom uzasadnienia wyroku określonym w art.

328 k.p.c. Zawiera ono jedynie skąpą relację przedstawiającą sam pogląd Sądu

drugiej instancji co do podstawy prawnej rozstrzygnięcia, pozbawioną zupełnie

motywów prezentowanej oceny. W konsekwencji nie sposób dociec, z jakich

powodów Sąd Apelacyjny uznał, że rzeczy, których wydania domagał się powód

stanowiły ulepszenia w rozumieniu art. 676 k.c., co stanowiło podstawę dla

uzasadnienia stanowiska o bezzasadności powództwa. Pominięto zupełnie ocenę

czy rzeczy te stały się częściami składowymi dzierżawionej nieruchomości, czy też

jak twierdzi powód, były z nią połączone jedynie dla przemijającego użytku i powód

nadal jest ich właścicielem. Już z tego względu nie można przyjąć, że

zastosowanie art. 676 k.c. było prawidłowe. Nadto nie można zaakceptować

4

stanowiska, że treść art. 676 k.c. zezwala wydzierżawiającemu na bezterminowe

dokonywanie wyboru sposobu rozliczeń z dzierżawcą, który rzecz dzierżawioną

ulepszył. Zatem nawet w przypadku istnienia podstaw dla oceny, że nakłady

dokonane przez powoda doprowadziły do ulepszenia przedmiotu dzierżawy

w rozumieniu art. 676 k.c., należało ocenić, czy w okolicznościach rozstrzyganej

sprawy wydzierżawiający nadal może dokonać wyboru co do sposobu rozliczeń

z powodem. Podobnie jak ocena, że rzeczy objęte żądaniem pozwu stanowią

jedynie ulepszenia nieruchomości strony pozwanej, nieumotywowane należycie jest

stanowisko Sądu drugiej instancji, że strony łączyła umowa najmu, a nie dzierżawy,

jak przyjął Sąd Okręgowy. Zostało ono wyrażone również bez jakiegokolwiek

uzasadnienia, choć treść umowy łączącej strony stanowiła wyraźnie, że zawarły

one umowę dzierżawy, a jej przedmiot i sama treść umowy określająca uprawnienia

powoda, nie wykluczały zawarcia takiej właśnie umowy.

Z przyczyn wyżej wskazanych brak jest w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku podstaw umożliwiających dokonanie jego kontroli w zakresie niezbędnym

dla potrzeb postępowania kasacyjnego, co przesądzało o zasadności skargi

kasacyjnej i nakazywało jej uwzględnienie. Dlatego też zaskarżony wyrok podlegał

uchyleniu na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c.